toàn đ lén lút sang nhà Th ể loại: Tuồng hài ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng.. ầy, tuồng pho ph n.ả thầy đề và quan huyện đều cùng a... ề Hầu, ầy, tuồng pho ối của vở tuồng... Ngh
Trang 1Bài 3 - Văn bản 2:
MẮC MƯU THỊ HẾN
(Trích tuồng
Nghêu, Sò, Ốc, Hến)
Trang 2KHỞI ĐỘNG
Trang 3Bạn đã xem biểu diễn tuồng bao giờ chưa? Bạn nghĩ sao khi loại hình nghệ thuật sân khấu truyền thống này đang gặp khó khăn trên con đường đến với khán giả hiện đại?
Trang 4I TÌM HI U CHUNG TÌM HI U CHUNG ỂU CHUNG ỂU CHUNG
Trang 51 Tu ng ồng
- Là một loại hình kịch hát cổ truyền của
dân tộc, phát triển mạnh dưới triều Nguyễn
- Nghệ thuật tuồng mang tính tổng hợp,
phối hợp cả văn học, ca nhạc và vũ đạo
* M t s hình nh ột số hình ảnh ố hình ảnh ảnh
v th lo i tu ng ề thể loại tuồng ể loại tuồng ại tuồng ồng
Trang 6c Nội dung chính: Tác phẩm châm biếm
sâu sắc nhiều thói tật trong xã hội và lật tẩy bộ mặt xấu xa của một số kẻ thuộc bộ máy cai trị ở địa phương
Trang 72 Trích đo n ại tuồng M c m u Th ắc mưu Thị ưu Thị ị
• V trí: l p 19, ph n cu i c a v tu ng.ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ớp 19, phần cuối của vở tuồng ầy, tuồng pho) ối của vở tuồng ủa vở tuồng ở tuồng ồng cung đình
• Nhân v t chính: Th H n, Nghêu, Đ H u, ật chính: Thị Hến, Nghêu, Đề Hầu, ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ến, Nghêu, Đề Hầu, ề Hầu, ầy, tuồng pho)
• S ki n chính: Sau khi giúp đ Th H n ự kiện chính: Sau khi giúp đỡ Thị Hến ện Trìa ỡ Thị Hến ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ến, Nghêu, Đề Hầu,
thoát t i tàng tr c a gian công đội tàng trữ của gian ở công đường, ữ của gian ở công đường, ủa vở tuồng ở tuồng ường, ng,
c th y đ và quan huy n đ u cùng ả thầy đề và quan huyện đều cùng ầy, tuồng pho) ề Hầu, ện Trìa ề Hầu,
mu n h n hò v i Th Lũ háo s c y (còn ối của vở tuồng ẹn hò với Thị Lũ háo sắc ấy (còn ớp 19, phần cuối của vở tuồng ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ắt: SGK/Tr65 ấy (còn
có thêm Nghêu - m t th y tu phá gi i, sa ội tàng trữ của gian ở công đường, ầy, tuồng pho) ớp 19, phần cuối của vở tuồng
đo ) đã r i vào b y c a Th H n khi cùng ại: tuồng cung đình ơi vào bẫy của Thị Hến khi cùng ẫy của Thị Hến khi cùng ủa vở tuồng ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ến, Nghêu, Đề Hầu, giáp m t nhau t i nhà ch ta C 3 ph i ặt nhau tại nhà chị ta Cả 3 phải ại: tuồng cung đình ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ả thầy đề và quan huyện đều cùng ả thầy đề và quan huyện đều cùng
m t phen bẽ m t ội tàng trữ của gian ở công đường, ặt nhau tại nhà chị ta Cả 3 phải
• B c c: 2 ph nối của vở tuồng ục: 2 phần ầy, tuồng pho)
Ph n 1 ần 1 : Th H n m i ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ến, Nghêu, Đề Hầu, ờng, Nghêu, Đ H u và Huy n ề Hầu, ầy, tuồng pho) ện Trìa.
Trìa đ n nhà (T đ u đ n ến, Nghêu, Đề Hầu, ừ đầu đến ầy, tuồng pho) ến, Nghêu, Đề Hầu,
B t b t xin đ ng nói ớt bớt xin đừng nói ớt bớt xin đừng nói ừng nói
Trang 8II Đ C – HI U VĂN B N Đ C – HI U VĂN B N ỌC – HIỂU VĂN BẢN ỌC – HIỂU VĂN BẢN ỂU CHUNG ỂU CHUNG ẢN ẢN
Trang 9- Th i gian: Ban đêm ờng,
- Không gian: Nhà c a Th ủa vở tuồng ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng.
H n - ến, Nghêu, Đề Hầu, một người đàn bà goá chồng
- Nhân vật: Thị Hến – Nghêu – Đề Hầu – Huyện Trìa
1 B i c nh đo n trích ố hình ảnh ảnh ại tuồng
→ Không gian hẹp, báo hiệu một cuộc hội ngộ bất ngờ, kịch tính.
Trang 11Câu hỏi
chung
Phân tích một số yếu tố tạo ra tiếng cười trong đoạn trích?
Trang 12* Ngêu đ n nhà Th H n ến nhà Thị Hến ị Hến ến nhà Thị Hến
- Khi v a đ n:ừ đầu đến ến, Nghêu, Đề Hầu,
+ Hành đ ng: ội tàng trữ của gian ở công đường, đi h u ầu
b ng a, r ch ng ra ổ ngửa, rờ chẳng ra ửa, rờ chẳng ra ờ chẳng ra ẳng ra
đ ườ chẳng ra ng
+ Ti ng g i: ến, Nghêu, Đề Hầu, ọi là M c a ở cửa ửa, rờ chẳng ra
cho tôi vào v i ớt bớt xin đừng nói
=> V i vã đ n trong ội tàng trữ của gian ở công đường, ến, Nghêu, Đề Hầu,
c nh t i tăm.ả thầy đề và quan huyện đều cùng ối của vở tuồng
- Khi vào trong nhà:
+ Kh ng đ nh đã lo li u chu ẳng định đã lo liệu chu ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ện Trìa
toàn đ lén lút sang nhà Th ể loại: Tuồng hài ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng
H n: ến, Nghêu, Đề Hầu, V n đà tr ốn đà trước liệu, lựa ướt bớt xin đừng nói c li u, l a ệu, lựa ựa
ph i sau lo ải sau lo.
+ Khuyên nh , d d th ủa vở tuồng ục: 2 phần ỗ thị ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng
H n: ến, Nghêu, Đề Hầu, ở cửa nh v y a tài bà ư ậy ủa tài bà ủa tài bà góa.
=> B c l b n ch t c a k ội tàng trữ của gian ở công đường, ội tàng trữ của gian ở công đường, ả thầy đề và quan huyện đều cùng ấy (còn ủa vở tuồng ẻ
đi tu mu n phá gi i.ối của vở tuồng ớp 19, phần cuối của vở tuồng
- Khi nghe ti ng th y ến, Nghêu, Đề Hầu, ầy, tuồng pho)
Đ t i:ề Hầu, ớp 19, phần cuối của vở tuồng
+ Cu ng quýt v i vàng ối của vở tuồng ội tàng trữ của gian ở công đường,
nh Th H n ch cho ờng, ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ến, Nghêu, Đề Hầu, ỉ cho
ch tr n vì ỗ thị ối của vở tuồng ra c a ửa, rờ chẳng ra
th y Đ đ ng đó ầu ề đứng đó ứng đó.
+ Chui xu ng g m ối của vở tuồng ầy, tuồng pho)
ph n.ả thầy đề và quan huyện đều cùng
a Di n bi n cu c g p g ễn biến cuộc gặp gỡ ến nhà Thị Hến ột số hình ảnh ặp gỡ ỡ
a Di n bi n cu c g p g ễn biến cuộc gặp gỡ ến nhà Thị Hến ột số hình ảnh ặp gỡ ỡ
Trang 13* Đ H u đ n nhà Th H n ề thể loại tuồng ầu đến nhà Thị Hến ến nhà Thị Hến ị Hến ến nhà Thị Hến
+ Nh c l i n c u giúp Th H n ắt: SGK/Tr65 ại: tuồng cung đình ơi vào bẫy của Thị Hến khi cùng ứu giúp Thị Hến ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ến, Nghêu, Đề Hầu,
trách móc Th H n: ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ến, Nghêu, Đề Hầu, Sao đã cùng
ông Huy n k t duyên/Mà v i ệu, lựa ết duyên/Mà vội ội
ph th y Đ tình ngãi (h )? ụ thầy Đề tình ngãi (hử)? ầu ề đứng đó ửa, rờ chẳng ra
+ Kh ng đ nh ham mu n v i Th ẳng định đã lo liệu chu ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ối của vở tuồng ớp 19, phần cuối của vở tuồng ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng.
H n: ến, Nghêu, Đề Hầu, Đó không th ương đây cũng ng đây cũng
quy t li u ết duyên/Mà vội ề đứng đó.
+ Nh c nh Th H n c n gi l i ắt: SGK/Tr65 ở tuồng ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ến, Nghêu, Đề Hầu, ầy, tuồng pho) ữ của gian ở công đường, ờng,
h a: ứu giúp Thị Hến Duyên đã kh n n ẳng ra ườ chẳng ra ng tua
gi d ữ dạ ại)
Khi v a đ n ừa đến ến nhà Thị Hến Khi v a đ n ừa đến ến nhà Thị Hến
Đ H u kh ng đ nh cề Hầu, ầy, tuồng pho) ẳng định đã lo liệu chu ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ươi vào bẫy của Thị Hến khi cùng ng quy t: tr m quy t.ến, Nghêu, Đề Hầu, ả thầy đề và quan huyện đều cùng ến, Nghêu, Đề Hầu,
=> Đ H u đang ra oai nhà Th H n.ề Hầu, ầy, tuồng pho) ở tuồng ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ến, Nghêu, Đề Hầu,
Khi nghe Th H n h i cách x ị Hến ến nhà Thị Hến ỏi cách xử ử
Khi nghe Th H n h i cách x ị Hến ến nhà Thị Hến ỏi cách xử ử
+ S hãi r ng r i: Văn ngôn s c bi n, s c bi n!, ợ hãi rụng rời: Văn ngôn sắc biến, sắc biến!, ục: 2 phần ờng, ắt: SGK/Tr65 ến, Nghêu, Đề Hầu, ắt: SGK/Tr65 ến, Nghêu, Đề Hầu,
h n kinh, h n kinh!ồng cung đình ồng cung đình+ Lo l ng: Ch c h n th y Đ mang kh !ắt: SGK/Tr65 ắt: SGK/Tr65 ẳng định đã lo liệu chu ầy, tuồng pho) ề Hầu, ổ!
+ V i vàng đi tìm ch tr nội tàng trữ của gian ở công đường, ỗ thị ối của vở tuồng
Khi nghe ti ng Huy n Trìa gõ c a ến nhà Thị Hến ện Trìa gõ cửa ử Khi nghe ti ng Huy n Trìa gõ c a ến nhà Thị Hến ện Trìa gõ cửa ử
Trang 14- Khi v a đ n, Huy n ừ đầu đến ến, Nghêu, Đề Hầu, ện Trìa.
Trìa giãi bày v quãng ề Hầu,
đ ường, ng đ n nhà Th H n: ến, Nghêu, Đề Hầu, ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ến, Nghêu, Đề Hầu,
+ B n b u công vi c ật chính: Thị Hến, Nghêu, Đề Hầu, ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ện Trìa.
(thu má án t quá g p ết duyên/Mà vội ừng nói ấp ),
đi trong đêm t i tăm, ối của vở tuồng.
không qu n đ ả thầy đề và quan huyện đều cùng ường, ng xá
khó đi.
+ D dành Th H n ỗ thị ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ến, Nghêu, Đề Hầu, ph i ải sau lo.
n ph i duyên, ch làm ợm ải sau lo ớt bớt xin đừng nói
h n, làm gi n ờ chẳng ra ậy ủa tài bà
+ R Th H n ủa vở tuồng. ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ến, Nghêu, Đề Hầu, ngh ng i ỉ ngơi ơng đây cũng
k o m t ẻo mệt ệu, lựa
* Huy n Trìa đ n nhà Th H n ện Trìa gõ cửa ến nhà Thị Hến ị Hến ến nhà Thị Hến
- Khi Th H n h i v vi c x lí ng ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ến, Nghêu, Đề Hầu, ỏi về việc xử lí người đi tu ề Hầu, ện Trìa ử lí người đi tu ường, i đi tu phá gi i, Huy n Trìa tr l i: ớp 19, phần cuối của vở tuồng ện Trìa. ả thầy đề và quan huyện đều cùng ờng, Có phá gi i ớt bớt xin đừng nói đánh đòn phát l c! ại)
=> X lí chi u l cho có, không ph t n ng ử lí người đi tu ến, Nghêu, Đề Hầu, ện Trìa ại: tuồng cung đình ặt nhau tại nhà chị ta Cả 3 phải
=> K t qu : Nghêu chui ra t g m gi ến, Nghêu, Đề Hầu, ả thầy đề và quan huyện đều cùng ừ đầu đến ầy, tuồng pho) ường, ng, vui m ng r i rít, khen Huy n Trìa là ừ đầu đến ối của vở tuồng ện Trìa. “ph ụ thầy Đề tình ngãi (hử)?
m u vi dân” ẫu vi dân” , t cáo Đ H u đang tr n ối của vở tuồng ề Hầu, ầy, tuồng pho) ối của vở tuồng.
trong thúng m , k t t i Đ H u ơi vào bẫy của Thị Hến khi cùng ến, Nghêu, Đề Hầu, ội tàng trữ của gian ở công đường, ề Hầu, ầy, tuồng pho) ph m ại) giam v i Huy n Trìa.ớp 19, phần cuối của vở tuồng ện Trìa.
=> Đ H u l m c m bò ra, đ l i cho Th ề Hầu, ầy, tuồng pho) ồng cung đình ồng cung đình ổ! ỗ thị ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng.
H n m u m o và m a mai c ba ng ến, Nghêu, Đề Hầu, ư ẹn hò với Thị Lũ háo sắc ấy (còn ỉ cho ả thầy đề và quan huyện đều cùng ường, ề Hầu, i đ u
m c m u Th H n ắt: SGK/Tr65 ư ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ến, Nghêu, Đề Hầu,
Trang 15Ngh thu t: ệ thuật: ật:
Ngôn ngữ đậm sắc thái trào
phúng, đặc biệt là những câu
văn chữ Hán tạo sắc thái
mỉa mai, hài hước, sâu cay
Những tiếng đưa đẩy đặc trưng trong tuồng giúp người đọc hình dung rõ hơn giọng điệu, cử chỉ, nét mặt, của nhân vật trên sân khấu
qua đó ta hiểu được suy nghĩ, động
cơ của nhân vật.
Trang 16+ trách mắng thầy Lại làm nên quá tệ, trách thầy
tu quái gở, làm việc lăng nhăng!
+ giục thầy tu lui về cho khỏi + ra lệnh cho Đề Hầu cõng mỗ về nhà + tự dằn lòng thôi chớ ngứa nghề, gỡ dạ đừng tham của lạ.
=> Dáng đi u m c c , s hãi, cu ng quýt, h t h i khi ện Trìa ắt: SGK/Tr65 ỡ Thị Hến ợ hãi rụng rời: Văn ngôn sắc biến, sắc biến!, ối của vở tuồng ớp 19, phần cuối của vở tuồng ả thầy đề và quan huyện đều cùng
m c m u th h n ắt: SGK/Tr65 ư ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ến, Nghêu, Đề Hầu,
=> Tác gi dân gian phê phán nh ng k có thói hám ả thầy đề và quan huyện đều cùng ữ của gian ở công đường, ẻ gái, ham c a l và không gi gìn khuôn phép.ủa vở tuồng ại: tuồng cung đình ữ của gian ở công đường,
* Huy n Trìa ện Trìa gõ cửa
* Huy n Trìa ện Trìa gõ cửa
Trang 17• C m giác: ả thầy đề và quan huyện đều cùng Tâm khoái dã! K hoan nhiên! ết duyên/Mà vội
=> Vui sướp 19, phần cuối của vở tuồng.ng, h hê t t cùng.ả thầy đề và quan huyện đều cùng ội tàng trữ của gian ở công đường,
• Th H n v a làm cho nh ng k nhòm ngó, ve ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ến, Nghêu, Đề Hầu, ừ đầu đến ữ của gian ở công đường, ẻ vãn, gây khó d v i mình b m t phen bẽ m t, ễ với mình bị một phen bẽ mặt, ớp 19, phần cuối của vở tuồng ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ội tàng trữ của gian ở công đường, ặt nhau tại nhà chị ta Cả 3 phải
h t ến, Nghêu, Đề Hầu, “làm b y” ậy ủa tài bà , v a gi đừ đầu đến ữ của gian ở công đường, ượ hãi rụng rời: Văn ngôn sắc biến, sắc biến!, c ti t h nh c a ến, Nghêu, Đề Hầu, ại: tuồng cung đình ủa vở tuồng.mình
=> Tác gi dân gian ca ng i Th H n khôn khéo, ả thầy đề và quan huyện đều cùng ợ hãi rụng rời: Văn ngôn sắc biến, sắc biến!, ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ến, Nghêu, Đề Hầu,
s c s o, thông minh.ắt: SGK/Tr65 ả thầy đề và quan huyện đều cùng
Th H n ị Hến ến nhà Thị Hến
Th H n ị Hến ến nhà Thị Hến
Trang 183 Ý nghĩa
Ca ngợi Thị Hến người phụ nữ khôn khéo,thông minh, sắc sảo, tiết hạnh.
Phê phán những kẻ có thói trăng hoa, ham của lạ
và không giữ gìn khuôn phép.
Trang 19III Tổng kết
Hãy nhận xét chung về nghệ thuật, nội dung của
đoạn trích trên?
Trang 20Lên án và t o ra ti ng cại: tuồng cung đình ến, Nghêu, Đề Hầu, ường, i sâu s c, chua cay trong tác ph m.ắt: SGK/Tr65 ẩm.
Đ a ra bài h c còn có ý nghĩa t i ngày nay, c nh t nh con ngư ọi là ớp 19, phần cuối của vở tuồng ả thầy đề và quan huyện đều cùng ỉ cho ường, i
không nên tham lam, mê mu i, sa đ a vào nh ng thói h ội tàng trữ của gian ở công đường, ọi là ữ của gian ở công đường, ư
t t x u.ật chính: Thị Hến, Nghêu, Đề Hầu, ấy (còn
Th hi n s phê phán, lên án và cể loại: Tuồng hài ện Trìa ự kiện chính: Sau khi giúp đỡ Thị Hến ường, i chê v i nh ng thói dung t c, x u xa, ớp 19, phần cuối của vở tuồng ữ của gian ở công đường, ục: 2 phần ấy (còn
đam mê t u s c c a con ngử lí người đi tu ắt: SGK/Tr65 ủa vở tuồng ường, i
Trang 21• Ngôn t dân gian m c m c, d hi u ừ đầu đến ội tàng trữ của gian ở công đường, ại: tuồng cung đình ễ với mình bị một phen bẽ mặt, ể loại: Tuồng hài
• Ngh thu t k chuy n xen l n ch t trào phúng, hóm ện Trìa ật chính: Thị Hến, Nghêu, Đề Hầu, ể loại: Tuồng hài ện Trìa ẫy của Thị Hến khi cùng ấy (còn
h nh ỉ cho
Trang 22L U Y Ệ N
Trang 24Đoạn trích “Mắc mưu Thị Hến” thuộc thể loại nào?
QUAY VỀ
Trang 25Đoạn trích “Mắc mưu Thị Hến” thuộc kiểu tuồng nào?
C Tất cả đều đúng D Tất cả đều sai
QUAY VỀ
Trang 26Các câu văn ch Hán đ ữ Hán được sử dụng trong đoạn trích đem lại tác ưu Thị ợc sử dụng trong đoạn trích đem lại tác ử dụng trong đoạn trích đem lại tác ụng trong đoạn trích đem lại tác c s d ng trong đo n trích đem l i tác ạn trích đem lại tác ạn trích đem lại tác
d ng gì? ụng trong đoạn trích đem lại tác
A Th hi n ý v hài h ể loại: Tuồng hài ện Trìa ị trí: lớp 19, phần cuối của vở tuồng ướp 19, phần cuối của vở tuồng c B Th hi n s trang tr ng, c đi nể loại: Tuồng hài ện Trìa. ự kiện chính: Sau khi giúp đỡ Thị Hến ọi là ổ! ể loại: Tuồng hài
C Th hi n s uyên bác, sâu s c c a các nhân v t ể loại: Tuồng hài ện Trìa ự kiện chính: Sau khi giúp đỡ Thị Hến ắt: SGK/Tr65 ủa vở tuồng ật chính: Thị Hến, Nghêu, Đề Hầu,
D Th hi n s khoe khoang, c ý làm sang c a các nhân ể loại: Tuồng hài ện Trìa ự kiện chính: Sau khi giúp đỡ Thị Hến ối của vở tuồng ủa vở tuồng.
v t ật chính: Thị Hến, Nghêu, Đề Hầu,
QUAY VỀ
Trang 27Các từ ngữ được đặt trong ngoặc đơn ở đoạn trích trên
có tác dụng gì?
A Là ti ng đ c a khán gi ho c di n viên trên sân kh u ến, Nghêu, Đề Hầu, ến, Nghêu, Đề Hầu, ủa vở tuồng ả thầy đề và quan huyện đều cùng ặt nhau tại nhà chị ta Cả 3 phải ễ với mình bị một phen bẽ mặt, ấy (còn B Là l i đ a đ y đ di n viên l u ý lên xu ng gi ng khi di n ờng, ư ẩm ể loại: Tuồng hài ễ với mình bị một phen bẽ mặt, ư ối của vở tuồng ọi là ễ với mình bị một phen bẽ mặt,
C Là ti ng nói c a nhân v t v i khán gi ến, Nghêu, Đề Hầu, ủa vở tuồng ật chính: Thị Hến, Nghêu, Đề Hầu, ớp 19, phần cuối của vở tuồng ả thầy đề và quan huyện đều cùng
D Là l i đ c tho i n i tâm c a nhân v t ờng, ội tàng trữ của gian ở công đường, ại: tuồng cung đình ội tàng trữ của gian ở công đường, ủa vở tuồng ật chính: Thị Hến, Nghêu, Đề Hầu,
QUAY VỀ