Giáo án trình chiếu ngữ văn 10 cánh diều văn bản tự TÌNH 2 hồ XUÂN HƯƠNG

- Nhan đề  Đây là những lời tâm sự, giãi bày lòng mình trước duyên phận muộn màng buồn tủi lỡ dở cùng niềm khao khát hạnh phúc của nữ sĩ dưới một áp lực của xã hội phong kiến phụ quyền.

Hồ Xuân Hương

I Đọc-Tìm hiểu

chung

1.Tác giả

2.Tác phẩm

1 Tác giả: Hồ Xuân Hương (?-?)

- Cuộc đời: Quê ở Nghệ An, là thiên tài kì nữ

nhưng cuộc đời gặp nhiều bất hạnh, nhất là về đường tình duyên

- Con người: Sắc sảo, cá tính và rất có

bản lĩnh “bất chấp mọi thói thường -dám viết -dám làm không cần ai biết”

I ) Đọc _Tìm hiểu chung

- Sự nghiệp thơ ca:

+ Sáng tác cả chữ Hán và chữ Nôm

+ Thơ Nôm Hồ Xuân Hương là tiếng nói đấu tranh, thương cảm, đề cao giá trị và khát vọng của người phụ nữ.

+ Thơ Nôm đường luật có kết cấu nghệ thuật độc đáo, táo bạo và phá vỡ quy phạm trong thơ ca trung đại.

→ Được mệnh danh là “ Bà chúa thơ Nôm”.

I ) Đọc - Tìm hiểu chung

I ) Đọc - Tìm hiểu chung

- Xuất xứ

Tự tình “ II” nằm trong chùm ba bài thơ “ Tự Tình” trích trong tập “Lưu Hương Ký”

Thơ Nôm đường luật, viết theo thể thất ngôn bát cú.

2.Bài thơ “Tự tình” (bài 2):

- Thể loại

“Tự tình”: bày tỏ tâm trạng, cảm xúc, tình cảm của người viết

- Nhan đề

 Đây là những lời tâm sự, giãi bày lòng mình trước duyên phận muộn màng buồn tủi lỡ dở cùng niềm khao khát hạnh phúc của nữ sĩ dưới một áp lực của xã hội phong kiến phụ quyền.

Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn,

Trơ cái hồng nhan với nước non.

Chén rượu hương đưa say lại tỉnh.

Vầng trăng bóng xế, khuyết chưa tròn.

Xiên ngang mặt đấy, rêu từng đám, Đâm toạc chân mây, đá mấy hòn.

Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại, Mảnh tình san sẻ chút con con

Tự

tình

II

Đề

Thực

Luận

Kết

Bố

cụ

c

Đề

Thực

Luận

Kết

Tiếng nói bi kịch về thân phận người phụ nữ

Nỗi đau thân phận trong cái cô đơn

Nỗi đau trước thời gian và ước

muốn của thi nhân Sức phản kháng và khát vọng sống mạnh mẽ của nhà thơ

II Đọc hiểu văn

bản

1 Hai câu đề

2 Hai câu thực

3 Hai câu luận

4 Hai câu kết

II) Đọc – Hiểu văn bản:

1 Hai câu đề: Tiếng nói bi kịch về thân phận người phụ nữ

Đêm khuya

Văng vẳng

Trống canh dồn

Thời gian yên tĩnh_không gian mênh mông, hiu quạnh khiến con người ý thức mãnh

liệt về nỗi cô đơn.

Âm thanh của tiếng trống dội lên sự tĩnh mịch của không gian, sự vô thủy-vô chung của

thời gian.

Từ “ dồn” của tiếng trống cầm canh thể hiện sự gấp gáp liên hồi được cảm nhận trong cái tĩnh lặng của không gian rộng lớn

 Tâm trạng của người phụ nữ phấp phỏng, rối bời vì ý thức sâu sắc trước

sự trôi chảy khốc liệt của thời gian, của đời người.

II) Đọc – Hiểu:

1.Hai câu đề: Tiếng nói bi kịch về thân phận người phụ nữ

Động từ: “Trơ” + biện pháp đảo ngữ

+ Sự trơ trọi, lẻ bóng, cô đơn

+ Trơ lì > sự thách thức

“Cái” kết hợp “hồng nhan” chỉ người phụ nữ tài sắc nhưng mang hàm ý rẻ rúng, đầy mỉa mai

 ”Trơ cái hồng nhan” là nỗi đau của HXH- sự tủi hổ, bẽ bàng

khi duyên tình không trọn, duyên phận chẳng vẹn toàn.

Vô tận của không gian, xã hội

Trơ cái hồng nhan với nước non

II) Đọc – Hiểu:

1 Hai câu đề: “ Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn,

Trơ cái hồng nhan với nước non”

=> Hai câu đề đã tạc vào không gian, thời gian hình tượng một người đàn bà trầm uất, đang đối diện với chính mình.

Cái nhỏ bé, thân phận người phụ nữ

bên cạnh cái rộng lớn, mênh mông của tạo hóa

><

2 Hai câu thực: Nỗi đau thân phận trong cái cô đơn

Chén rượu hương đưa say lại tỉnh, Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn.

 Uống rượu mong giải

sầu nhưng không

được, Say lại tỉnh. tỉnh

càng buồn hơn.

 Tuổi xuân đã đi

qua nhưng tình duyên vẫn chưa trọn vẹn

 Hai câu đối thanh nghịch ý , bởi con người muốn thay đổi

mà hoàn cảnh cứ ỳ ra khiến con người càng cô đơn, chán chường và tuyệt vọng.

Nỗi xót xa, cay đắng cho duyên phận dở dang, lỡ làng của một người

phụ nữ tài hoa, ý thức sâu sắc về tình cảnh của bản thân.

3 Hai câu luận: Sự phản kháng và khát vọng sống mạnh mẽ của nhà thơ

đâm

Nhỏ bé, hèn mọn, mềm yếu

->không chịu khuất phục.

Rắn chắc nhưng giờ đây dường như nó cứng hơn, nhọn hơn để đâm toạc chân mây.

Các động từ mạnh kết hợp với bổ ngữ

“ngang, toạc” + Biện pháp đảo ngữ :

thể hiện sự bướng bỉnh, ngang ngạnh,

phản kháng.

 Mượn sức sống mãnh liệt của thiên nhiên, nhà thơ thể hiện sự phản

kháng đầy mạnh mẽ, táo bạo nữ quyền.

- Đối lập, tương phản :

Rêu từng đám Mặt

đất

Đá mấy hòn > < Chân mây

Cá thể nhỏ bé Vũ trụ rộng lớn

Xiên ngang mặt đất, rêu từng đám, Đâm toạc chân mây, đá mấy hòn.

4 Hai câu kết: Nỗi buồn trước thời gian và ước muốn của thi nhân

Ngán: ngán ngẫm, chán

chường, là sự mệt mỏi,

buông xuôi trước thân

phận, cuộc đời

Xuân 1 : mùa xuân

đất trời –tuần hoàn -

vô hạn

Xuân 2: tuổi xuân

con người – hữu hạn

• - Hai từ lại là phép đồng

âm khác nghĩa

• + Lại (1): Là phụ từ có

nghĩa là thêm một lần nữa

• + Lại (2): Là động từ

nghĩa là trở lại

không trở lại, nhưng mùa xuân của đất trời vẫn cứ tuần hoàn.

4 Hai câu kết: Nỗi buồn trước thời gian và ước muốn của thi nhân

Thủ pháp tăng tiến làm cho nghịch cảnh càng éo le hơn, tội nghiệp hơn

 Mảnh tình càng bé thì nỗi đau càng tăng và đọng

lại là dư vị xót xa, cay đắng về duyên phận hẩm hiu, lận đận của người phụ nữ lẽ mọn Đây cũng chính là thân phận, nỗi thống khổ của người phụ

nữ trong xã hội xưa.

- Mảnh: nhỏ bé -> san sẻ -> vụn vặt (con con)

2.Nội dung:

Tâm trạng cô đơn, buồn tủi, mỉa mai phẫn uất trước duyên phận éo le ngang trái, khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc của nhà thơ.

1 Nghệ thật:

- Từ ngữ, hình ảnh giản dị,nhưng giàu sức biểu cảm, táo bạo, in đậm cá tinh sáng tạo của nữ sĩ.

- Biện pháp đảo ngữ, tăng tiến, đối, sử dụng từ láy.

III) Tổng kết

“ Nữ quyền trong

xã hội ngày nay”

IV LUYỆN TẬP

SOẠN BÀI MỚI