GIAO DUC VA SU PHAT TRIEN CUA NHAN CACH
VỊ TRÍ VÀ NHIÊM VU CUA GIÁO DỤC — ĐÀO TẠO
NGUYEN LY GIÁO DỤC .-cccc+ccxcsrrversrrrrerree 87 I Khái quát chung về nguyên lý giáo jđhà.ớ.ìờ .7.7.1%ddd 87 II Nội dung của nguyên lý giáo dục -.- cv vsisrseresreeske 90 II Phương hướng quán triệt nguyên lý giáo dục đối với các trường đại học và trung học chuyên nghiỆp -c 525 + +55 *+sxsssxssss2 94 CHƯƠNG VI: HỆ THÔNG GIÁO DỤC QUỐC DÂN VIỆT NAM
Khái quát chung về hệ thống quốc dân - 5+ 5: 5552255: 98 I Nguyên tắc xây dựng hệ thống giáo đục quốc dân 99 II Cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam . 5¿ 102
1 Hệ thống giáo dục quốc dân
Hệ thống giáo dục quốc dân của một nước là toàn bộ các cơ quan chuyên trách việc giáo dục và học tập cho thanh thiếu niên và công dân của nước đó Các cơ quan ấy hợp thành một hệ thống hoàn chỉnh nằm trong hệ thống xã hội, được xây dựng trên những nguyên tắc nhất định về tổ chức giáo dục và học tập nhằm bảo đảm thực hiện chính sách của Đảng và Nhà nước trong lĩnh vực giáo dục quốc dân.
Hệ thống giáo dục quốc dân gồm hai hệ thống lớn Đó là:
- Hệ thống nhà trường gồm các mạng lưới các trường học được xây dựng thống nhất trên phạm vi cả nước, được sắp xếp thành các cấp học, ngành học giáo dục thế hệ trẻ, đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu của xã hội
Nhà trường là cấu trúc cơ bản của hệ thống giáo dục quốc dân, là cơ quan của nhà nước chuyên trách việc xây dựng con người mới Báo cáo chính trị của BCH TƯ Đảng cộng sản Việt Nam tại Đại hội V đã khẳng định “Xây dựng nền văn hoá mới, con người mới là sự nghiệp mang nội dung toàn diện Trong đó hệ thống giáo dục bao gồm giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục trung học chuyên nghiệp, dạy nghề, giáo dục đại học và trên đại học có tầm quan trọng hàng đầu”
- Hệ thống các cơ quan giáo dục ngoài nhà trường được chia theo các loại hình hoạt động: khoa học, kỹ thuật, thể thao, văn hoá, nghệ thuật Các cơ quan này là những thể chế do nhà nước quản lý hoặc các đoàn thể xã hội trực tiếp phụ trách như: nhà văn hoá, các câu lạc bộ, các thư viện, các nhà hát, rạp chiếu phim dành cho thanh thiếu niên để học tập, vui chơi giải trí bồi dưỡng chính trị và đạo đức, phát triển năng khiếu
2 Mục đích tổ chức hệ thống giáo dục quốc dân
Hệ thống giáo dục quốc dân là sản phẩm của nền kinh tế chính trị, văn hoá khoa học của một quốc gia Hay nói một cách khác nó phản ánh chế độ chính trị xã hội, trình độ phát triển kinh tế, khoa học kỹ thuật, truyền thống văn hoá giáo dục của nước đó Do đó khi một nước có những biến đối lớn về chính trị, kinh tế, xã hội và khoa học kỹ thuật thì hệ thống giáo dục của nước đó cũng có những sự cải cách cơ bản
Mục đích tô chức hệ thống giáo dục quốc dân là nâng cao tình độ dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài cho quốc gia Sự phồn vinh của một quốc gia bị ảnh hưởng nhiều bởi chất lượng giáo dục đào tạo Tiềm năng trí tuệ của dân tộc do chính hệ thống quốc dân tạo nên
Trong suốt chặng đường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, dưới sự lãnh đạo cảu Đảng, chúng ta đã xây dựng hệ thống giáo dục quốc dân Đó là hệ thống giao duc XHCN, có qui mô rộng lớn, có cơ cầu cân đối, có trình độ phổ cập tương đối cao, có tính nhân dân sâu rộng, có nội dung dân tộc, khoa học và tiến bộ, phục vụ tích cực cho sự phát triển của đất nước và nâng cao đời sống vật chất và tỉnh thần của nhân dân lao động Hệ thống giáo dục quốc dân là tiền đề - quan trọng để củng cô nền độc lập dân tộc và xây dựng CNXH ở nước ta
Do phản ánh các hoàn cảnh chính trị kinh tế, xã hội văn hoá có tính chất lịch sử xã hội cụ thể của mỗi nước, do những truyền thống giáo dục đã hình thành trước đây, hệ thống giáo dục quốc dân của mỗi nước đều có những nét khác nhau về tính chất, cơ cấu, mục tiêu, nội dung, qui chế Đối với các nước trong cộng đồng XHCN, hệ thống giáo dục quốc dân cũng không giống nhau về cơ cấu tổ chức, về kế hoạch đào tạo, mục tiêu của từng cấp học Song hệ thống giáo dục quốc dân của các nước XHCN đều tuân theo nguyên tắc chung của chủ nghĩa Mác-Lêmnin về tổ chức và xây dựng nền giáo dục nhà trường XHCN
H Nguyên tắc xây dựng hệ thống giáo dục quốc dân
Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Hồ Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam kiên trì tuyên truyền và thực hiện quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về nền giáo dục và nhà trường xã hội chủ nghĩa Những tư tưởng này được khẳng định trong nghị quyết của Đại hội Đảng lần thứ IV và lần thứ V Nghị quyết về cải cách giáo dục và sự thể chế hóa của nó được ghi nhận trong Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam và trong pháp lệnh về bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, trở thành những nguyên tắc cơ bản chỉ đạo việc xây dựng hệ thống giáo dục quốc dân của nước ta.
1 Bao dam quyền làm chủ tập thê của nhân dân lao động về giáo dục phát huy tính tích cực và tính sáng tạo của nhân dân tạo điều kiện để toàn dân được hưởng những thành tựu tốt đẹp vẻ văn hoá làm cho sự nghiệp xây dựng con người mới thực sự là của toàn dân Điều 39 trong Hiến pháp ghi rõ: “Nhà nước chăm lo việc tăng cường cơ sở vật chất, qui định chế độ và thi hành những biện pháp cần thiết nhằm bảo đảm quyền làm chủ tập thể của nhân dân lao động về văn hoá khoa học, kỹ thuật, phát huy tính tích cực sáng tạo của nhân dân, làm cho sự nghiệp xây dựng nền văn hoá mới và con người mới là của toàn dân và tạo điều kiện để toàn dân được hưởng những thành tựu tốt đẹp của văn hoá dân tộc và văn hoá thế giới”
Giáo dục hướng tới phô cập cho đông đảo quần chúng, giáo dục giành cho mọi người, mỗi người dân đều có quyền và nghĩa vụ học tập, phát huy tính tích cực và tính sáng tạo của nhân dân Hệ thống giáo dục quốc dân đáp ứng nhu cầu của nhân dân, tạo điều kiện để toàn dân được hưởng những thành tựu về văn hoá, làm cho sự nghiệp xây dựng con người mới thực sự là của toàn dân
2 Thực hiện từng bước chế độ giáo dục phổ thông bắt buộc, tạo điều kiện thuận lợi cho người học Giáo dục và dạy học phải phục vụ thiết thực cho nhu cầu thực tế của cuộc sống, xã hội và cá nhân Điều 60 trong Hiến pháp đã ghi rõ: “Học tập là quyền lợi và nghĩa vụ của công dân Nhà nước thực hiện từng bước chế độ giáo dục phố thông bắt buộc, thực hiện chế độ học không phải trả tiền và chính sách cấp học bồng,
(1) ằằ tạo điêu kiện thuận lợi cho công dân được học tập' ˆ ” Nhà nước và xã hội tạo điều kiện cho thanh niên học tập, lao động và giải trí, phát triển trí tuệ, năng khiếu và thê lực, chăm lo bồi dưỡng lý tưởng cộng sản chủ nghĩa và giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên
3 Hệ thống giáo dục thống nhất trong cả nước, liên thông các cấp học, ngành học, đồng bộ và liên tục Nghị quyết của Bộ chính trị về cải cách giáo dục đã ghi rõ: “Hệ thống giáo dục mới của nước ta là một thể thống nhất và hoàn chỉnh bao gồm: giáo dục mầm non, giáo dục phố thông, giáo dục chuyên nghiệp và giáo dục đại học, hệ thống này phải bao gồm các loại hình trường lớp, gắn bó với nhau một cách hợp lý tạo cho mọi người có cơ hội thích hợp, để không ngừng nâng cao hiểu biết của minh.”
4 Công tác giáo dục gắn chặt với sự nghiệp cách mạng XHCN, phải quán triệt nguyên lý học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với gia đình và xã hội nhằm đào tạo những con người lao động làm chủ tập thể xã hội chủ nghĩa