Chuyên đề đọc hiểu ngữ văn lớp 12 mới nhất 2022, chất lượng

Cấu trúc của một đề bài kiểm tra phần đọc hiểu: Phần 1: Đưa ra một văn bản văn bản văn học hoặc văn bản nhật dụng, văn xuôi hoặc thơ, có thể là một văn bản hoàn chỉnh hoặc một đoạn trích

TÀI LIỆU GỒM 2 PHẦN: HƯỚNG DẪN LÝ THUYẾT VÀ ĐỀ

THỰC HÀNH ĐỌC HIỂU, CÓ ĐÁP ÁN CHI TIẾT

CHUYÊN ĐỀ RÈN LUYỆN KĨ NĂNG ĐỌC HIỂU

– Giúp giáo viên có nguồn tài liệu phục vụ trực tiếp trong quá trình giảng dạy, học tập và nghiên cứu chuyên môn.– Giúp học sinh có được kĩ năng, phương pháp làm bài đọc – hiểu, rèn luyện kỹ năng tiếp nhận và sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập; kỹ năng tích cực chủ động, sáng tạo, hợp tác của học sinh trong việc thực hiện các nhiệm vụ học tập;

kỹ năng trình bày, trao đổi, thảo luận về kết quả thực hiện các nhiệm vụ học tập

2 Phạm vi đối tượng nghiên cứu.

Chuyên đề tập trung vào vấn đề Đọc – Hiểu , áp dụng cụ thể đối với chủ đề là hướng dẫn học sinh có những kĩ năng tốt nhất để làm bài đọc hiểu Ngữ văn,

3 Phương pháp nghiên cứu.

a Phương pháp nghiên cứu lý luận:

Dựa vào CT, Chuẩn kiến thức, kĩ năng để xây dựng kế hoạchdạy học

b Phương pháp nghiên cứu thực tế:

Thu thập thông tin từ các nguồn khác nhau (sách, báo, truy cập Internet, trải nghiệm thực tế…)

c Phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp:

Từ các tài liệu thu thập được kết hợp với kiến thức trong chương trình sách giáo khoa và ngoài sách giáo khoa, tiến hành phân tích, xử lý để hoàn thành kế hoạch giảng dạy.

B NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ

Những kiến thức lý thuyết cơ bản về phần đọc – hiểu

1/ Cấu trúc phần thi đọc hiểu trong đề thi THPT Quốc gia môn Văn

* Phần thi đọc hiểu là phần thi bắt buộc trong đề thi THPT Quốc gia môn Ngữ Văn chiếm 3/10 điểm toàn bài và có 1 phần đọc cùng 4 câu hỏi Năng lực đọc hiểu của học sinh đang được coi trọng, nhất là từ năm học 2013 – 2014, các đềthi cấp quốc gia (tốt nghiệp, đại học) đều có một phần bài tập kiểm tra đánh giá năng lực này Xu hướng kiểm tra đánh giá mới là thay vì kiểm tra đánh giá sự ghi nhớ những kiến thức của học sinh (kiến thức do giáo viên đọc hộ, hiểu hộ, cảm hộ), thì các đề thi kể từ năm học 2013 – 2014 chuyển sang kiểm tra năng lực đọc hiểu của học sinh, năng lực tự mình cảm thụ, tìm hiểu, khám phá văn bản Vì vậy nên

chúng ta phải có sự chuẩn bị tốt về kiến thức và kĩ năng để

có thể đạt điểm cao

HƯỚNG DẪN CÁCH LÀM BÀI ĐỌC HIỂU

I.Giới thiệu chung

1 Cấu trúc của một đề bài kiểm tra phần đọc hiểu:

Phần 1: Đưa ra một văn bản (văn bản văn học hoặc văn bản nhật dụng, văn xuôi hoặc thơ, có thể là một văn bản hoàn chỉnh hoặc một đoạn trích…)

Phần 2: Đưa ra các câu hỏi theo các mức độ nhận thức từ thấp đến cao: từ nhận biết -> thông hiểu -> vận dụng thấp -> vận dụng cao

+ Câu hỏi nhận biết thường đưa ra yêu cầu thí sinh chỉ ra các phương thức biểu đạt, phong cách chức năng ngôn ngữ, các hình thức ngôn ngữ, biện pháp tu từ, thao tác lập luận, kiểu liên kết hay các lỗi diễn đạt … trong văn bản.

+ Câu hỏi thông hiểu thường yêu cầu thí sinh xác định nội dung chính của văn bản hay một câu, một đoạn trong văn bản

+ Câu hỏi vận dụng thấp thường yêu cầu nêu tác dụng của các phép tu từ hay việc sử dụng kết hợp các phương thức biểu đạt, sử dụng từ ngữ … trong văn bản

+ Câu hỏi vận dụng cao thường là dạng câu hỏi bày tỏ quan điểm thái độ hoặc liên hệ thực tế đời sống (liên hệ hiện

tượng nào và đưa ra giải pháp)

2/ Phạm vi của phần đọc – hiểu

– Văn bản văn học (Văn bản nghệ thuật):

+ Văn bản trong chương trình (Nghiêng nhiều về các văn bản đọc thêm)

+ Văn bản ngoài chương trình (Các văn bản cùng loại với các văn bản được học trong chương trình)

– Văn bản nhật dụng (Loại văn bản có nội dung gần gũi, bức thiết đối với cuộc sống trước mắt của con người và cộng đồng trong xã hội hiện đại như: Vấn dề chủ quyền biển đảo, thiên nhiên, môi trường, năng lượng, dân số, quyền trẻ em,

ma tuý, … Văn bản nhật dụng có thể dùng tất cả các thể loại cũng như các kiểu văn bản song có thể nghiêng nhiều

về loại văn bản nghị luận và văn bản báo chí)

– Dài vừa phải Số lượng câu phức và câu đơn hợp lý Không

có nhiều từ địa phương, cân đối giữa nghĩa đen và nghĩa bóng

– Nhận biết về kiểu (loại), phương thức biểu đạt, cách sử dụng từ ngữ, câu văn, hình ảnh, các biện pháp tu từ,…

– Hiểu đặc điểm thể loại, phương thức biểu đạt, ý nghĩa của việc sử dụng từ ngữ, câu văn, hình ảnh, biện pháp tu từ

– Hiểu nghĩa của một số từ trong văn bản

– Khái quát được nội dung cơ bản của văn bản, đoạn văn.– Bày tỏ suy nghĩ bằng một đoạn văn ngắn

4/Những kiến thức cần có để thực hiện việc đọc – hiểu văn bản

– Các loại câu phân loại theo cấu tạo ngữ pháp

– Các loại câu phân loại theo mục đích nói (trực tiếp, gián tiếp)

– Câu tỉnh lược, câu đặc biệt, câu khẳng định, câu phủ định,

– Các loại phong cách ngôn ngữ: sinh hoạt, nghệ thuật, báo chí, chính luận, khoa học, hành chính

– Các phương thức biểu đạt: tự sự, miêu tả, thuyết minh, hành chính, nghị luận, biểu cảm

– Các thao tác lập luận: phân tích, chứng minh, giải thích, bình luận, bác bỏ, so sánh

– Các cách kết cấu văn bản: diễn dịch, quy nạp, móc xích, song hành, tổng hợp…

Các dạng câu hỏi đọc – hiểu và cách làm đọc – hiểu

5.Dạng câu hỏi thường xuyên xuất hiện trong phần đọc hiểu:

Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản ?

Xác định phong cách ngôn ngữ của văn bản ?

Xác định thao tác lập luận văn bản ?

Xác định thể thơ và cách gieo vần ?

Xác định biện pháp tu từ và nêu hiệu quả biểu đạt của nó ?Nêu nội dung chính của văn bản hoặc nêu chủ đề của văn bản ?

Ý nghĩa của hình ảnh, câu thơ…?

Hãy viết đoạn văn trình bày suy nghĩ của bản thân về vấn

đề được đặt ra từ văn bản?

6.Những kĩ năng cơ bản

a.Nhận diện phương thức biểu đạt:

+ Nắm vững kiến thức cơ bản về khái niệm, đặc điểm của từng phương thức biểu đạt

+ Một số dấu hiệu để nhận biết các phương thức biểu đạt:

* Phương thức tự sự: có cốt truyện, có nhân vật, có diễn

* Phương thức miêu tả : Có các câu văn, câu thơ tái hiện lại hình dáng, diện mạo, màu sắc,… của người và sự vật ( tả người, tả cảnh, tả tình,….)

* Phương thức biểu cảm : có các câu văn, câu thơ miêu tả cảm xúc, thái độ của người viết hoặc của nhân vật trữ tình

* Phương thức nghị luận : Có vấn đề bàn luận, có quan điểmcủa người viết

*Phương thức thuyết minh: giới thiệu trình bày về một sự vậthiện tượng

* Phương thức hành chính công vụ thường ít xuất hiện trong

đề đọc hiểu

Ví dụ:

“ Trên thực tế, không một lòng đố kị nào có thể ngăn cản được người khác thành công, cho nên lòng đố kị chỉ có hại cho bản thân kẻ đố kị Nó vừa làm cho kẻ đố kị không thể sống thanh thản, luôn dằn vặt khổ đau vì những lí do không chính đáng, lại vừa có thể dẫn họ đến những mưu đồ xấu

xa, thậm chí phạm tội ác Kẻ đố kị không hiểu rằng “ngoài trời còn có trời ” (cao hơn), “ngoài núi còn có núi” (cao hơn), mình tài giỏi còn có người tài hơn.”

(Theo Băng Sơn)

Hãy chỉ phương thức biểu đạt của văn bản ?

Đáp án:

Trong đoạn văn trên, tác giả nêu ra vấn đề cần bàn luận đó

là “Lòng đố kị gây nên nhiều tác hại trong cuộc sống”, ngườiviết bày tỏ quan điểm phê phán đối với những con người có lòng đố kị

-> Vậy phương thức biểu đạt của văn bản: Nghị luận

=> Trong đề thi nếu có câu hỏi : Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản, thì các em chỉ cần nêu một phương thức chính Nếu đề bài hỏi xác định phương thức biểu đạt

hoặc những phương thức biểu đạt thì có thể trả lời nhiều phương thức.

b Nhận biết phong cách ngôn ngữ : Cần dựa vào các

xuất xứ ghi dưới văn bản và dựa vào đặc trưng của phong cách ngôn ngữ để chọn phong cách báo chí, khoa học, nghệ thuật, sinh hoạt, chính luận hay hành chính công vụ

* Một số dấu hiệu nhận biết về PCNN:

+ Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt: văn bản có thể được trích đoạn hội thoại trong giao tiếp hằng ngày, hoặc trích đoạn một bức thư, nhật kí

+ Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật: Trong đề đọc hiểu, nếu thấy trích đoạn nằm trong một bài thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết, … và các tác phẩm văn học nói chung

+ Phong cách ngôn ngữ chính luận: Trong đề đọc hiểu, có thể trích dẫn trong các văn bản chính luận ở SGK hoặc lời phát biểu của các nguyên thủ quốc gia trong hội nghị, hội thảo, nói chuyện thời sự , …

+ Phong cách ngôn ngữ báo chí:

Văn bản báo chí rất dễ nhận biết khi đề bài trích dẫn một bản tin trên báo và ghi rõ nguồn bài viết ( ở báo nào? ngày nào?)

+ Phong cách ngôn ngữ hành chính: Nhận biết văn bản hànhchính rất đơn giản chỉ cần bám sát hai dấu hiệu mở đầu và kết thúc:

Có phần tiêu ngữ ( Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam) ở đầu văn bản

Có chữ kí hoặc dấu đỏ của các cơ quan chức năng ở cuối vănbản

Ví dụ : Đọc đoạn văn bản sau và thực hiện yêu cầu :

“Hút thuốc là nguyên nhân của 90% các ca ung thư phổi, 75% các ca bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, 25% ca bệnh tim

trên thế giới có khoảng 200.000 ca tử vong do phải tiếp xúc thụ động với khói thuốc lá tại nơi làm việc ”

Theo chuyên mục sức khỏe, Báo tuổi trẻ net)

Hãy xác định phong cách ngôn ngữ của văn bản?

Đáp án:

– Dựa vào nguồn trích dẫn: Văn bản đã ghi rõ nguồn bài viết

“Theo chuyên mục sức khỏe, Báo tuổi trẻ net ”

– Dựa vào đặc trưng của PCNN báo chí:

+ Văn bản đã cung cấp cho người đọc thông tin thời sự cập nhật về tác hại của thuốc lá, đảm bảo chất lượng thông tin (Tính thông tin thời sự )

+ Lượng thông tin của văn bản cao (Tính ngắn gọn)

-> Vậy PCNN của văn bản là PCNN báo chí

c.Nhận biết các thể thơ

Truyền thống

-Lục bát

Song thất lục bát

Ngũ ngôn Đường luật

Thất ngôn Đường luật

Các thể thơ hiện đại tiêu biểu

“Bài ca của Nguyễn Đình Chiểu làm chúng ta nhớ bài Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi Hai bài văn: hai cảnh ngộ, hai thời buổi, nhưng một dân tộc Bài ca của Nguyễn Trãi là

khúc ca khải hoàn, ca ngợi những chiến công oanh liệt chưa từng thấy, biểu dương chiến thắng làm rạng rỡ nước nhà Bài Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc là khúc ca những người anh hùng thất thế, nhưng vẫn hiên ngang…”

(Trích Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ dântộc – Phạm Văn Đồng, Ngữ văn 12- Tập 1)

Hãy chỉ ra thao tác lập luận của văn bản ?

Đáp án:

Văn bản đã đối chiếu hai tác phẩm – Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi, Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc của Nguyễn Đình Chiểu Từ đó làm nổi bật vẻ đẹp và đóng góp riêng của mỗi tác phẩm: Hai tác phẩm ra đời ở hai thời đại khác nhau,

nhưng đều ca ngợi những người dân anh hùng của một dân tộc anh hùng

-> Thao tác lập luận của văn bản: So sánh

d Nhận biết các biện pháp nghệ thuật, các em cần:

– Nắm vững kiến thức về các biện pháp tu từ, đặc trưng củatừng biện pháp tu từ

– Tác dụng của các biện pháp tu từ có tác dụng làm rõ nội dung nói đến, tăng thêm gợi cảm, gợi hình ảnh, âm thanh, màu sắc, làm đối tượng hấp dẫn, sâu sắc

e Xác định nội dung của 1 văn bản hoặc chủ đề của văn bản, các em nên:

– Tìm câu chủ đề trong văn bản Dựa vào câu chủ đề để xác định nội dung

– Hoặc xác định chính xác nội dung của từng đoạn văn bản, rồi tổng hợp lại thành nội dung bao quát toàn văn bản

g Đặt nhan đề cho văn bản:

Cơ sở để đặt nhan đề là phải dựa vào nội dung văn bản và dựa vào câu chủ đề Nhan đề đòi hỏi phải đúng trọng tâm, ngắn gọn, hay.

h viết đoạn văn trình bày suy nghĩ về vấn đề nào đó

Để viết được một đoạn văn đạt điểm cao:

Trước tiên cần xác định rõ vấn đề cần viết (nội dung của đoạn văn), viết trong bao nhiêu dòng? (dung lượng), sau đó tiến hành tìm ý cho đoạn văn Việc tìm ý cho đoạn văn sẽ giúp học sinh hình dung được những ý cần viết, tránh tình trạng viết lan man dài dòng, không trọng tâm

– Chú ý: Đoạn văn cũng có bố cục 3 phần: Mở đoạn- Thân đoạn- Kết đoạn

* Câu mở đầu có nhiệm vụ dẫn dắt vấn đề Đối với đoạn văn trong đề đọc hiểu, các em nên dẫn dắt từ nội dung của văn bản được trích dẫn

* Các câu nối tiếp: Dựa vào các ý chính vừa ghi trên giấy nháp, chúng ta tiến hành viết đoạn văn

* Câu kết của đoạn có nhiệm vụ kết thúc vấn đề Câu kết có thể nêu cảm xúc cá nhân, mở rộng vấn đề, hoặc tóm lược vấn đề vừa trình bày

Hình thức trình bày của đoạn văn có thể theo: Quy nạp; diễndịch; hoặc tổng – phân – hợp Nhưng cách đơn giản nhất là trình bày theo kiểu diễn dịch, tức là câu chủ đề nằm ở đầu đoạn Các câu sau triển khai ý cho câu mở đầu

Ví dụ : Đề bài yêu cầu đọc hiểu về đoạn thơ trong Trường ca

“Những người đi tới biển” – Thanh Thảo, sau đó yêu cầu viết đoạn văn khoảng 7- 10 dòng về trách nhiệm của thanh niên với đất nước

Chúng tôi đã đi không tiếc đời mình

Tuổi hai mươi làm sao không tiếc?

Nhưng ai cũng tiếc tuổi hai mươi thì còn chi Tổ Quốc?

(Trường ca “Những người đi tới biển” – Thanh Thảo)

Đoạn văn có các ý sau :

+ Câu mở đầu dẫn dắt vấn đề : Những câu thơ trên của

Thanh Thảo nhắc nhở thế hệ trẻ chúng ta hôm nay: Bất cứ thời đại nào, mỗi con người chúng ta nhất là thế hệ thanh niên cũng luôn phải ý thức vai trò trách nhiệm của mình đối với đất nước

+ Các ý chính của đoạn : có thể tham khảo một số gợi ý sau :

– Thế hệ trẻ phải xác định tư tưởng, tình cảm, lí tưởng sống của mình

+ Yêu quê hương đất nước, tự hào tự tôn dân tộc, có ý thức bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của dân tộc

+ Lao động, học tập để khẳng định bản lĩnh, tài năng cá nhân và phục vụ cống hiến cho đất nước, sẵn sàng có mặt khi Tổ Quốc cần

+ Phải rèn luyện sức khỏe để có khả năng cống hiến và bảo

vệ đất nước

– Thời đại ngày nay, thanh niên cần tỉnh táo trước hành

động của mình không bị kẻ xấu lợi dụng, lên án và đấu tranhtham gia ngăn chặn các hành vi vi phạm xâm phạm chủ quyền biển, hải đảo thiêng liêng của Tổ Quốc

+ Câu cuối bàn bạc mở rộng vấn đề, nhấn mạnh trách

nhiệm của thanh niên với đất nước: Như vậy, xây dựng và bảo vệ tổ quốc là trách nhiệm thiêng liêng của thanh niên nói riêng và của mỗi con người Việt Nam nói chung

Sau khi làm xong, các em cũng nên kiểm tra lại và sửa lỗi (nếu có)

III LUYỆN TẬP

LUYỆN TẬP ĐỌC HIỂU

Đề bài 1: Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi (từ câu 1

đến câu 4)

Học trò con trai ma qủy

học trò con gái thần tiên

thầy bắt thần tiên ngồi kèm ma qủy

Bén hơi ma qủy ghẹo thần tiên

lập lòe đom đóm vĩnh cửu

ô mai đổi kẹo bạc hà

Lấm láp trang đời mỗi dày mỗi kịch

tuổi học trò đồng nghĩa với trang thơ

thời gian không mất trắng bao giờ

Câu chuyện học trò không đầu không cuối

tình ý học trò quả me chua loét

lưu bút mùa hoa phượng cháy không nguôi

Lá thư học trò vu vơ dấm dúi

nỗi nhớ học trò chấp chới suốt đời nhau

đẹp như là không đâu vào đâu

(Kính gửi tuổi học trò – Nguyễn Duy)

Câu 1 Bài thơ trên được tác giả viết theo thể thơ nào?

Câu 2 Tìm các từ ngữ, hình ảnh gợi nhắc về kỉ niệm tuổi họctrò trong bài thơ trên?

Câu 3 Biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng trong hai câuthơ: Học trò con trai ma quỉ- học trò con gái thần tiên? Nêu hiệu quả của biện pháp nghệ thuật ấy

Câu 4 Câu thơ “nỗi nhớ học trò chấp chới suốt đời nhau”gợi cho anh/chị suy nghĩ gì? (trả lời bằng một đoạn văn từ 5 đến

7 dòng)

Hướng dẫn trả lời

1.Bài thơ được viết theo thể thơ tự do (0,25 điểm)

2.Các từ ngữ, hình ảnh gợi nhắc về kỉ niệm tuổi học trò trongbài thơ: ô mai, kẹo bạc hà, quả me chua loét, mùa hoa

phượng, lá thư học trò (0,25 điểm)

(Thí sinh phải trả lời được từ 3 hình ảnh trở lên mới cho 0,25 điểm)

3 Biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong hai câu thơ: Học trò con trai ma qủy- học trò con gái thần tiên: Thí sinh chỉ ra được 1 biện pháp nghệ thuật cũng khuyến khích cho 0,25đ

+ Nghệ thuật thuật đối con trai – con gái, ma qủy – thần tiên+ Nghệ thuật so sánh: con trai – ma quỷ, con gái – thần tiên

+ Nghệ thuật lặp cấu trúc: học trò con trai… học trò con gái…

- Hiệu quả: Thể hiện vẻ đẹp của tuổi học trò, vừa nghịch ngợm vừa duyên dáng, trong sáng, hồn nhiên (0,25 điểm)4.Thí sinh viết một đoạn văn (từ 5 đến 7 dòng) đáp ứng

đúng yêu cầu về nội dung và hình thức của một đoạn văn

Có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, sau đây là gợi ý:

– Tuổi học trò là quãng thời gian đẹp nhất trong đời người: sống hồn nhiên, trong sáng trong tình thầy cô, bè bạn… Tuổihọc trò để lại nhiều kỉ niệm đẹp, trở thành “nỗi nhớ suốt đời”của mỗi con người

– Cần biết trân trọng, nâng niu quãng thời gian tươi đẹp này– Phê phán những kẻ không biết trân trọng tình bạn, tình thầy cô…, đánh mất tuổi học trò ngay khi còn đang ngồi trênghế nhà trường

Đề bài 2: Đọc văn bản và trả lời câu hỏi (từ câu 1 đến câu

5)

Chẳng ai muốn làm hành khất

Tội trời đày ở nhân gian

Con không được cười giễu họ

Dù họ hôi hám úa tàn

Nhà mình sát đường họ đến

Có cho thì có là bao

Con không bao giờ được hỏi

Quê hương họ ở nơi nào

Con chó nhà mình rất hư

Cứ thấy ăn mày là cắn

Con phải răn dạy nó đi

Nếu không thì con đem bán

Mình tạm gọi là no ấm

Ai biết cơ trời vần xoay

Lòng tốt gửi vào thiên hạ

Biết đâu nuôi bố sau này

(Trần Nhuận Minh)

Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt trong văn bản trên ?Câu 2 Nêu ý nghĩa của cách dùng từ “hành khất” mà không phải là “người ăn mày” trong câu đầu

Câu 3 Nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật điệp cấu trúc

“Con không…” ?

Câu 4 Ý nghĩa lời dặn con của người cha qua hai câu thơ:

“Con không bao giờ được hỏi

Quê hương họ ở nơi nào?”

Câu 5 Anh/chị có suy nghĩ gì về bài học rút ra mà người cha nói với con qua bài thơ ?

Hướng dẫn trả lời

1.Phương thức biểu đạt: biểu cảm, tự sự

2 “Hành khất”, “ăn mày”: đều chỉ người kém may mắn

trong cuộc sống, phải đi lang thang xin ăn

Từ “Hành khất” là một từ Hán Việt thể hiện thái độ tôn trọngcủa tác giả đối với những người không may cơ nhỡ trong cuộc sống

3 Tác dụng:

+ Phép điệp Thể hiện sự giáo dục nghiêm khắc của người cha với con, mong muốn con mình thấu hiểu và sống đúng

với đạo lí làm người: trân trọng, không chế nhạo những

người cơ nhỡ

+ Nhấn mạnh ý, tạo nhịp điệu, âm hưởng cho bài thơ

4 Quê hương là nơi chôn rau cắt rốn của mỗi người, những người hành khất vì cơ nhỡ mà có người phải bỏ quê hương đitha hương cầu thực, thậm chí còn có những người không có quê hương Người cha dặn dò con không nên hỏi quê hương của họ bởi vì nhắc đến quê hương là nhắc đến nỗi nhớ, nhắc đến niềm đau Từ đó, người cha muốn con hiểu được, đồng cảm, sẻ chia trong cuộc sống, quan tâm giúp đỡ những

người tha hương cầu thực, không chỉ về mặt vật chất mà trên hết vẫn là sự đồng cảm về mặt tinh thần

5 Bài học rút ra: Cần tôn trọng ,đồng cảm, sẻ chia, giúp đỡ nhau trong cuộc sống

Đề bài 3: Đọc đoạn thơ và trả lời câu hỏi (từ câu 1 đến câu

5)

Hãy sống như đời sống để biết yêu nguồn cội

Hãy sống như đồi núi vươn tới những tầm cao

Hãy sống như biển trào, như biển trào để thấy bờ bến rộngHãy sống như ước vọng để thấy đời mênh mông

Và sao không là gió, là mây để thấy trời bao la

Và sao không là phù sa rót mỡ màu cho hoa

Sao không là bài ca của tình yêu đôi lứa

Sao không là mặt trời gieo hạt nắng vô tư

Và sao không là bão, là giông, là ánh lửa đêm đông

Và sao không là hạt giống xanh đất mẹ bao dung

Sao không là đàn chim gọi bình minh thức giấc

Sao không là mặt trời gieo hạt nắng vô tư

(Lời bài hát Khát Vọng – Phạm Minh Tuấn)

Câu 1 Văn bản trên được viết theo phong cách ngôn ngữ nào?

Câu 2 Chủ đề của văn bản trên?

Câu 3 Nêu tác dụng của phép điệp trong văn bản trên?

Câu 4 Lời bài hát đem đến cho anh/chị cảm xúc gì?

Câu 5 Sau khi đọc lời bài hát, anh/chị hãy viết một bài văn ngắn phát biểu suy nghĩ của mình về lối sống của tuổi trẻ học đường ngày nay?

Hướng dẫn trả lời

1.Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật

2.Chủ đề: lối sống có trách nhiệm, ước mơ, có ý nghĩa

ép Sau đây là một số gợi ý về bức thông điệp của bài hát:

Hãy sống thật với lòng mình! Hãy sống bằng tất cả tấm chântình để yêu hơn cuộc sống này:Hãy hóa thân vào những gì đẹp đẽ nhất của thế gian:Là gió, là mây, là phù sa, là bài ca,

là mặt trời…Hãy biết ước vọng và sống sao cho mạnh mẽ: hãy là bão, là giông, là ánh lửa đêm đông…Chúng ta hãy

sống trong cuộc đời này với tất tình yêu và khát khao hòa nhập.

Đất mẹ và lòng mẹ luôn bao dung cho những đứa con kể cả những đứa con bị lầm lỡ “Và sao không là hạt giống xanh đất mẹ bao dung ” Khát vọng trở thành” đàn chim gọi bình minh thức giấc”, những hình tượng tuyệt đẹp để hướng về tương lai “Sao không là đàn chim gọi bình minh thức giấc

“Khát vọng trở thành “mặt trời” là nơi đem lại ánh sáng, sự sống và niềm tin cho con người, niềm tin chân chính và vô

tư, không chút vị kỷ

Đề bài 4: Đọc đoạn thơ sau đây và trả lời câu hỏi (từ Câu 1

đến Câu 4)

“Các anh đứng như tượng đài quyết tử

Thêm một lần Tổ quốc được sinh ra

Dòng máu Việt chảy trong hồn người Việt

Đang bồn chồn thao thức với Trường Sa

Khi hy sinh ở đảo đá Gạc Ma

Họ đã lấy ngực mình làm lá chắn

Để một lần Tổ quốc được sinh ra”

( Nguyễn Việt Chiến, Tổ quốc ở Trường Sa)

Câu 1 Đoạn thơ trên được viết theo thể thơ nào?

Câu 2 Chỉ ra và nêu hiệu quả của phép tu từ được sử dụng trong câu thơ: Các anh đứng như tượng đài quyết tử

Câu 3 Hai từ bồn chồn, thao thức thể hiện tình cảm gì đối với Trường Sa?

Câu 4 Câu thơ Để một lần Tổ quốc được sinh ra gợi cho anh/ chị những suy nghĩ gì? (Trả lời từ 5 đến 7 dòng)

Hướng dẫn trả lời

Câu 1 Thể thơ tám tiếng

Câu 2:Phép tu từ so sánh thể hiện sự dũng cảm, kiên cường, quyết chiến với kẻ thù của những người chiến sĩ trong nhiệm

vụ bảo vệ đảo quê hương

Câu 3:Hai từ láy thể hiện rõ tâm trạng lo lắng, sẻ chia, yêu thương của những Dòng máu Việt chảy trong hồn người Việt dành cho Trường Sa

– Từ đó, thế hệ hôm nay cần nhận thức rõ trách nhiệm của bản thân đối với Trường Sa, với đất nước

Đề bài 5 Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

Sao đã cũ Trăng thì già Nhưng tất cả đều trẻ lại

Để con bắt đầu gọi ba!

Con bắt đầu biết thương yêu Như ba bắt đầu gian khổ Đêm sinh con hoa quỳnh nở Một bông trắng xóa hương bay

Hôm nay con bắt đầu gọi ba Người con nhận diện, yêu thương đầu tiên sau mẹ

Tiếng gọi thiêng liêng trào nước mắt Đây bàn tay ba rắn chắc

Cho ba ẵm, ba thơm Thịt xương, hòn máu của ba đây có mùi của mẹ

Ba nhìn sao cũ

Ba nhìn trăng già Bầu trời hiện thêm một ngôi sao mới Ngôi sao biết gọi: Ba! Ba!

(Đặng Việt Ca)Câu 1 Bài thơ bật ra từ âm thanh nào trong cuộc sống đời thường?

Câu 2 Hãy đặt nhan đề cho bài thơ

Câu 3 Nêu đại ý của bài thơ

Câu 4 Chỉ ra hai hình ảnh ẩn dụ ấn tượng trong bài thơ

Hướng dẫn trả lời Câu 1 Âm thanh tiếng gọi ba của em bé.

Câu 2 Nhan đề: ngôi sao của ba; con là ngôi sao

Câu 3 Niềm hạnh phúc dâng tràn của người cha khi đứa

con cất tiếng gọi ba

Câu 4 Biện pháp ẩn dụ

+ Sao cũ, trăng già: chỉ người cha và người mẹ

+ Sao mới: chỉ đứa con

Đề bài 6 Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:

Nếu bước chân vào bất kì bệnh viện nào và hỏi bác sĩ

về “bệnh vô cảm”, chắc chắn bạn sẽ không nhận được câu trả lời Bởi đó là căn bệnh tồn tại ngoài xã hội chứ không phải đơn thuần trên giường bệnh “Bệnh vô cảm” là tình

trạng chai sạn của tâm hồn, là thái độ sống thờ ơ, lãnh đạm trước những gì diễn ra xung quanh mình Đáng sợ hơn là nó diễn ra ngay cả trước những đau khổ, mất mát của con người Một ngày, bạn không còn biết yêu thương và cũng không căm ghét, không cảm nhận được hạnh phúc và cũng không động lòng trước đau khổ, không có khát vọng sống ý nghĩa… thì ắt hẳn, bạn đang có những “triệu chứng” của căn bệnh vô cảm đáng sợ kia Nó không làm con người ta đau đớn hay chết đi về thể xác nhưng lại làm trái tim và tâm hồn chết dần trong sự lạnh lẽo Và phải chăng “cái chết không phải là điều mất mát lớn nhất trong cuộc đời, sự mất mát lớn nhất là bạn để tâm hồn tàn lụi ngay khi còn sống” như lời Nooc-man Ku-sin đã khẳng định?

(Theo Bài tập Ngữ văn 12, tập Hai, tr.75, NXBGDVN-2011)

1 Xác định phương thức biểu đạt cho văn bản?

2 Theo tác giả, những “triệu chứng” của thói vô cảm là gì?

3 Tại sao tác giả lại cho rằng vô cảm là căn bệnh tồn tại ngoài xã hội chứ không phải đơn thuần trên giường bệnh?

4 Theo anh/chị mỗi người cần phải làm những gì để tâmhồn không tàn lụi ngay khi còn sống?

Hướng dẫn trả lời Câu 1 Phương thức biểu đạt: nghị luận

Câu 2 “Bệnh vô cảm” là tình trạng chai sạn của tâm hồn, là

thái độ sống thờ ơ, lãnh đạm trước những gì diễn ra xung quanh mình Đáng sợ hơn là nó diễn ra ngay cả trước những đau khổ, mất mát của con người Một ngày, bạn không còn biết yêu thương và cũng không căm ghét, không cảm nhận được hạnh phúc và cũng không động lòng trước đau khổ, không có khát vọng sống ý nghĩa… thì ắt hẳn, bạn đang có những “triệu chứng” của căn bệnh vô cảm đáng sợ kia Nó

nhưng lại làm trái tim và tâm hồn chết dần trong sự lạnh lẽo.

Câu 3 Vì: Đây là một căn bệnh đang tồn tại phổ biến trong

con người của xã hội hiện nay, nó không tránh ở một ngànhnghề nào bởi vì nó tồn tại trong từng con người trong xã hội

hiện đại và như chính tác giả đúc kết “Và phải chăng “cái chết không phải là điều mất mát lớn nhất trong cuộc đời, sự mất mát lớn nhất là bạn để tâm hồn tàn lụi ngay khi còn sống”

Câu 4 Chúng ta cần: Trau dồi nhân cách đạo đức từng

ngày, sống biết chia sẻ, yêu thương, giúp đỡ mọi người,thường xuyên tham gia các hoạt động từ thiện để bồi đắptâm hồn.Quan trọng hơn chúng ta đầu tiên là phải biết yêuthương mọi người trong gia đình sau đó ta mới có thể yêuthương đồng loại

Đề bài 7: Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

Tôi đi thắp nén nhang những ngày đầu nămNơiđây là nghĩa trang bao nhiêu người nằmNơi ai mỏi bước chân tìm về nương náuNhẹ gối đầu, ngừng nỗi đau

Tôi đi qua tấm bia không in hình dungTrước mắt những cái tên xa xôi lạ lùngSinh ra hay chết đi giờ như dĩ vãngNgười ghé ngang, rồi biến tan

Những đêm đông nghe chuyện xưa thấy nhớNgày ấy cha như đứa trẻ thơ bỡ ngỡ

Bà lão không tên xa rồiNgười cũ như cơn gió trôi

Hồi ức nơi cha đong đầy những ấm áp chưa vơi

Giữa mênh mang bao điều chưa biết tớiNgười hãy cho tôi cúi đầu nghe dẫn lối

Ngày sau lúc tôi như là một cơn gió bay thoáng qua

Đời nhắc hay quên người lạ vội vã

(Hồi ức – Phan MạnhQuỳnh)

1 Xác định phương thức biểu đạt của văn bản?

2 Nội dung của văn bản?

3 Nét văn hóa nào được nhắc đến trong văn bản?

4 Ý nghĩa của nét văn hóa đó trong đời sống tâm linh của người Việt?

Hướng dẫn trả lời

1.Phương thức biểu đạt : Miêu tả, tự sự, biểu cảm

2.Hồi ức lấy ý tưởng từ những ngày còn nhỏ tác giả được theo chân người thân ra nghĩa trang thăm mộ Kí ức bình

dị thuở ấu thơ này đã để lại dấu ấn sâu đậm trong tâm trí của tác giả và bài thơ như một lời tri ân đến những người

đã khuất

3.Văn hóa: Tảo mộ:

4.Nét văn hóa này thể hiện sự kính trọng, yêu thương

những người đã khuất

Đề bài 8 Đọc văn bản sau đây và trả lời câu hỏi từ câu 1

Tiếng tha thiết nói thường nghe như hát

Kể mọi điều bằng ríu rít âm thanh Như gió nước không thể nào nắm bắt Dấu huyền trầm , dấu ngã chênh vênh”

( Lưu Quang Vũ – Tiếng Việt )

1- Văn bản trên thuộc thể thơ nào?

2- Chỉ ra và phân tích biện pháp tu từ được sử dụng chủ yếutrong văn bản

3- Văn bản thể hiện thái độ, tình cảm gì của tác giả đối vớitiếng Việt

4 Từ đoạn trích hãy trình bày suy nghĩ của anh (chị) vềtrách nhiệm giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt ở giới trẻngày nay

Hướng dẫn trả lời

1- Thể thơ tự do

2- Biện pháp tu từ chủ yếu được sử dụng trong văn bản: so sánh:

- Ôi tiếng Việt như đất cày , như lụa

Óng tre ngà và mềm mại như tơ

- Tiếng tha thiết nói thường nghe như hát

- Như gió nước không thể nào nắm bắt

Tác dụng : hữu hình hóa vẻ đẹp của tiếng Việt bằng các hình ảnh, âm thanh; tiếng Việt đẹp bởi hình và thanh

3- Văn bản trên thể hiện lòng yêu mến , thái độ trân trọng đối với vẻ đẹp và sự giàu có, phong phú của tiếng Việt

4 Từ đoạn trích hãy trình bày suy nghĩ của anh (chị) vềtrách nhiệm giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt ở giới trẻngày nay

Gợi ý : sự trong sáng của tiếng Việt bao gồm nhiều yếu tốnhư:

– Không lai căng tức không chen tiếng nước ngoài vào

– Không tối nghĩa

– Không gây hiểu lầm

– Giản dị (không cầu kỳ, rắc rối)

– Lịch sự, thanh tao

Tiếng Việt là tài sản vô cùng quý báo của dân tộc ta” haynhư nhà phê bình văn học Hoài Thanh đã từng viết: “ Tiếng Việt là tấm lụa đã hứng vong hồn những thế hệ đã

qua”.Đúng thế để có được ngôn ngữ đã có biết bao nhiêu các anh hùng đã phải ngã xuống vì độc lập tự do hay nói đúng hơn là vì tiếng nói,vì ngôn ngữ dân tộc trên trái đất này.Chúng ta-những thế hệ trẻ tương lai của đất nước cần ý

thức được vai trò của ngôn ngữ TV trong cuộc sống để TV mãi mãi trường tồn,trong sáng và phát triển

Đề bài 9.Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

Con ngày nào chưa biết khóc cười Gieo nỗi niềm lên cánh tay đưa Cha giờ về bạn với mây trời Mang nắng về nhuộm giấc mơ con Mây nhẹ trôi xa bóng trăng rồi Con có buồn khi không thấy cha Mang nét buồn nhòa theo năm tháng

Ôi còn đâu câu hát mơ màng Con đi đâu để thấy hoa bay nơi cuối trời Cha lênh đênh ngày tháng mây trôi bên lưng đồi Sông đưa nôi và suối thay cha câu ru hời

Con lớn lên cùng nắng trên vai Cha vui như cánh hoa phai giữa trời

Thương con chiếc nón mười trông Thương thân 1 đời bão giông

Mong cho đất trời lặng yên để cha theo bước con đường con đi

Con đi đâu để thấy hoa bay nơi cuối trời Cha lênh đênh ngày tháng mây trôi bên lưng đồi Sông đưa nôi và suối thay cha câu ru hời

Con lớn lên cùng nắng trên vai Cha vui như cánh hoa phai giữa trời Con lớn lên cùng nắng trên vai

Cha vui như cánh hoa phai giữa trời

(Đi đâu để thấy hoa bay – Nguyễn Hoàng

Dũng)

Câu 1: Nội dung của văn bản?

Câu 2: Xác định phương thức biểu đạt của văn bản?

Câu 3: Xác đinh biện pháp nghệ thuật trong câu : “Con lớn

lên cùng nắng trên vai - Cha vui như cánh hoa phai giữa trời”.

Câu 4: Nêu suy nghĩ của em về vai trò của người cha trong

gia đình

Hướng dẫn trả lời

Câu 1: Tình cảm chân thành của một người con dành cho

người cha Người con như hóa thân vào người cha để thể hiện tình yêu thương của người cha dành cho con và cảm nhận tình thương của người con khi người cha đã không còn

Câu 2: Phương thức biểu đạt: miểu tả và biểu cảm.

Câu 3: Nghệ thuật so sánh.

Câu 4:

Trong cuộc sống gia đình ,việc giáo dục con cái rất cần

có sự tham gia của người cha Con cái có hình thành nhân cách tốt hay không là nhờ vào sự nhiệt tình của người cha ngay từ khi đứa con mới chào đời

Trong xã hội , người đàn ông luôn gánh vác những trọng trách quan trọng Trong gia đình , họ luôn là người cha

gương mẫu , sống có trách nhiệm với gia đình

Vai trò của người cha trong gia đình rất quan trọng Nhâncách của một đứa trẻ cần được hình thành ngay từ lúc bé đểtạo nên một công dân tốt vừa có đức vừa có tài cho xã hội Những đứa trẻ là mầm non tươi tốt của tương lai và là người

kế thừa sự nghiệp vĩ đại của ông cha ta từ thế hệ trước còn

dở dang Gia đình là cái nôi của xã hội Gia đình có tốt thì

xã hội mới tốt Vì thế , ngay trong gia đình , cha mẹ phảidạy dỗ đứa con làm sao để hội tụ đầy đủ những nhân cách của một con người chân chính

Đề bài 10:

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi từ 1 đến 4:

Có hai hạt lúa nọ được giữ lại để làm hạt giống cho vụ sau

vì cả hai đều là những hạt lúa tốt, đều to khỏe và chắc mẩy.Một hôm, người chủ định đem chúng gieo trên cánh đồnggần đó Hạt thứ nhất nhủ thầm: “Dại gì ta phải theo ông chủ

ra đồng Ta không muốn cả thân mình phải nát tan trongđất Tốt nhất ta hãy giữ lại tất cả chất dinh dưỡng trong lớp

vỏ này và tìm một nơi lý tưởng để trú ngụ” Thế là nó chọnmột góc khuất trong kho lúa để lăn vào đó Còn hạt lúa thứhai thì ngày đêm mong được ông chủ mang gieo xuống đất

Nó thật sự sung sướng khi được bắt đầu một cuộc đời mới.Thời gian trôi qua, hạt lúa thứ nhất bị héo khô nơi góc nhàbởi vì nó chẳng nhận được nước và ánh sáng Lúc này chấtdinh dưỡng chẳng giúp ích được gì - nó chết dần chết mòn.Trong khi đó, hạt lúa thứ hai dù nát tan trong đất nhưng từthân nó lại mọc lên cây lúa vàng óng, trĩu hạt Nó lại mangđến cho đời những hạt lúa mới

(Hạt giống tâm hồn, Hai hạt lúa)

1 Xác định phong cách ngôn ngữ của văn bản (0,5điểm)

2 Câu văn “Còn hạt lúa thứ hai thì ngày đêm mong được ông chủ mang gieo xuống đất Nó thật sự sung sướng khi được bắt đầu một cuộc đời mới” sử dụng biện pháp tu từ gì?

(0,5 điểm)

3 Nêu ý nghĩa của văn bản (1,0 điểm)

4 Nếu được lựa chọn, anh/ chị sẽ chọn cách sống như hạtlúa thứ nhất hay hạt lúa thứ hai? Vì sao? (trả lời trongkhoảng từ 5 đến 7 dòng) (1,0 điểm)

Hướng dẫn trả lời Câu 1: Phong cách ngôn ngữ của văn bản: nghệ thuật Câu 2: Biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn: nhân

hóa (hạt lúa thì ngày đêm mong thật sự sung sướng).

Câu 3: Ý nghĩa của văn bản: từ sự lựa chọn cách sống của

hai hạt lúa, câu chuyện đề cập đến quan niệm sống củacon người: nếu bạn chọn cách sống ích kỉ, bạn sẽ bị lãngquên; ngược lại, nếu bạn chọn cách sống biết cho đi, biết

hi sinh, bạn sẽ nhận lại quả ngọt của cuộc đời

Câu 4: Học sinh đưa ra quan điểm của bản thân và lí giải

thuyết phục

Đề bài 11:

Đọc đoạn trích sau và thực hiện cac yêu cầu từ cấu đến câu 4:

Trung thực thường là một trong những tiêu chí hàng đầu

để các nhà tuyển dụng đánh giá, lựa chọn ứng viên Có mộtđịnh nghĩa rất thú vị về trung thực do Tổ chức Giáo dục giátrị sống toàn cầu giới thiệu “Trung thực là sự thống nhấttrong suy nghĩ, lời nói và hạnh động”

Trong giao tiếp, suy nghĩ bên trong của chúng ta khôngchỉ thể hiện qua lời nói mà còn “xuất hiện” qua cử chỉ, nétmặt, âm giọng, tư thế ngồi,… Thông thường ngôn ngữ cơ thểkhông biết nói dối! Vì thế, nhà tuyển dụng không chỉ lắngnghe những điều bạn nói mà còn qua sát để “đọc” tính trungthực của lời nói qua thứ “ngôn ngữ không lời” mà bạn thểhiện

(Trích Nói thật bằng lời và không lời, Theo Tuoitreonline,

Bài tập Ngữ văn 11, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2012,

tr 122)

Câu 1 Đoạn trích thuộc phong cách ngôn ngữ nào? (0,5

điểm)

Câu 2: Hãy chỉ ra những biểu hiện của “ngôn ngữ không lời”

trong đoạn trích này (0,5 điểm)

Câu 3: Tại sao tác giả cho rằng: “Nhà tuyển dụng không chỉ

lắng nghe những điều bạn nói mà còn quan sát để “đọc” tình trung thực của lời noi qua thứ “ngôn ngữ không lời” mà

Câu 4: Hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng ½ trang giấy

thi) trình bày suy nghĩ của anh/ chị về ý kiến: “Trung thực là

sự thống nhất trong suy nghĩ, lời nói và hành động” (2,0

điểm)

Hướng dẫn trả lời Câu 1: Đoạn trích thuộc phong cách ngôn ngữ báo chí.

Câu 2: Những biểu hiện của “ngôn ngữ không lời” trong

đoạn trích này là cử chỉ, nét mặt, âm giọng, tư thế ngồi,

Câu 3: “Nhà tuyển dụng không chỉ lắng nghe những điều

bạn nói mà còn qua sát để “đọc” tính trung thực của lời nóiqua thứ “ngôn ngữ không lời” mà bạn thể hiện”, vì:

- Suy nghĩ bên trong của chúng ta không cỉ thể hiện qualời nói mà còn qua cử chỉ, nét mặt, âm giọng, tư thếngồi…

- Thông thường, ngô ngữ cơ thể không biết nói dối

Câu 4: Học sinh trình bày suy nghĩ của mình với thái độ

chân thành, nghiêm túc, hợp lí, thuyết phuc Có thể theođịnh hướng sau:

+ Hiểu và chỉ ra được biểu hiện của sự thống nhất trongsuy nghĩ, lời nói và hành động của con người

+ Khẳng định sự thống nhất trong suy nghĩ, lời nói vàhành động là trung thực với chính mình và mọi người

Đó là đức tính cần thiết và quý báu giúp ta nâng caophẩm giá, được mọi người tin yêu, kính trọng; làm lànhmạnh các mối quan hệ xã hội

+ Rút ra bài học nhận thức và hành động phù hợp với bản thân

Đề 12:

Đọc đoạn trích dưới đây và thực hiện các yêu cầu:

… Đáng tiếc, hiện nay rất nhiều thanh niên lại vứt bỏ quyền lựa chọn tương lai của mình, họ quen hoặc thích được người khác sắp xếp hơn, từ những việc nhỏ như thi vào trường đại học nào, học chuyên ngành gì, đến những chuyện lớn như đi đến nơi nào để phát triển sự nghiệp, lựa chọn ngành nghề nào, làm công việc gì Người khác có thể lựa chọn cho chúng ta phương hướng của cuộc sống nhưng không ai có thể chịu trách nhiệm đối với kết quả của cuộc đời chúng ta Không phải họ không muốn mà là không thể chịu trách nhiệm, kể cả bố mẹ chúng

ta …Giao tay lái chiếc xe cuộc đời mình vào tay người khác, chúng ta khó tránh được việc phải đóng vai hành khách Kinh nghiệm của những người thành đạt cho chúng ta thấy, bất kì một cuộc sống lí tưởng, hạnh phúc, thành đạt nào, về cơ bản cũng đều được quyết định bởi những lựa chọn và hành động của chính bản thân họ .

(Trích "Bí quyết thành công của Bill Gates", Khẩm Sài Nhân,

Câu 1 Chỉ ra phong cách ngôn ngữ của đoạn trích

Câu 2.“Đáng tiếc, hiện nay rất nhiều thanh niên lại vứt bỏ

quyền lựa chọn tương lai của mình”.Anh/Chị có đồng tình vớiquan điểm đó của tác giả không,vì sao?

Câu 3 Theo anh/chị vì sao tác giả cho rằng:“Người khác có

thể lựa chọn cho chúng ta phương hướng của cuộc sốngnhưng không ai có thể chịu trách nhiệm đối với kết quả củacuộc đời chúng ta”?

Câu 4 Thông điệp nào trong đoạn trích có ý nghĩa nhất với

anh/chị?

Hướng dẫn trả lời

1 Phong cách ngôn ngữ của đoạn trích: Chính luận

2 HS trình bày quan điểm riêng của mình Câu trả lời

cần hợp lí, có sức thuyết phục Tham khảo các hướng trả lời sau:

– Nếu đồng tình, vì: nhiều thanh niên sống ỷ nại, thụ động,quen hoặc thích được người khác sắp xếp hơn

– Nếu không đồng tình, vì: Có rất nhiều bạn trẻ sống chủ động nhiệt huyết, dám nghĩ, dám làm và đã đạt được những thành công từ rất sớm

– Nếu vừa đồng tình vừa phản đối: Kết hợp cả hai cách lập luận trên

3 Tác giả cho rằng: Người khác có thể lựa chọn cho chúng

ta phương hướng của cuộc sống nhưng không ai có thể chịu trách nhiệm đối với kết quả của cuộc đời chúng ta vì:

– Mỗi lựa chọn sẽ đều tác động trực tiếp lên cuộc sống của chính mỗi chúng ta chứ không phải của ai khác

– Không ai có thể đi cùng ta hết cả cuộc đời, mỗi chúng ta

sẽ là người đầu tiên và cũng là người cuối cùng chịu hậu quảhoặc kết quả từ những lựa chọn cho cuộc sống của chính bản thân mình

4 HS trình bày quan điểm riêng của mình Câu trả lời

cần hợp lí, có sức thuyết phục Tham khảo các hướng trả lời sau:

– Cần làm chủ cuộc sống của chính bản thân mình

– Mỗi lựa chọn trong cuộc sống đều liên quan trực tiếp đến thành bại của mỗi người Vì vậy chúng ta cần suy nghĩ chín chắn, cẩn trọng, trách nhiệm và quyết đoán để có những lựachọn đúng đắn

Đề 13: Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

Sao đã cũ Trăng thì già Nhưng tất cả đều trẻ lại

Để con bắt đầu gọi ba!

Con bắt đầu biết thương yêu Như ba bắt đầu gian khổ Đêm sinh con hoa quỳnh nở Một bông trắng xóa hương bay

Hôm nay con bắt đầu gọi ba Người con nhận diện, yêu thương đầu tiên sau mẹ

Tiếng gọi thiêng liêng trào nước mắt Đây bàn tay ba rắn chắc

Cho ba ẵm, ba thơm Thịt xương, hòn máu của ba đây có mùi của mẹ

Ba nhìn sao cũ

Ba nhìn trăng già Bầu trời hiện thêm một ngôi sao mới Ngôi sao biết gọi: Ba! Ba!

(Đặng Việt Ca)Câu 1 Bài thơ bật ra từ âm thanh nào trong cuộc sống đời thường?

Câu 2 Hãy đặt nhan đề cho bài thơ

Câu 3 Nêu đại ý của bài thơ

Câu 4 Chỉ ra hai hình ảnh ẩn dụ ấn tượng trong bài thơ

Câu 1 Âm thanh tiếng gọi ba của em bé.

Câu 2 Nhan đề: ngôi sao của ba; con là ngôi sao

Câu 3 Niềm hạnh phúc dâng tràn của người cha khi đứa

con cất tiếng gọi ba

Câu 4 Biện pháp ẩn dụ

+ Sao mới: chỉ đứa con

Đề 14 Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:

Nếu bước chân vào bất kì bệnh viện nào và hỏi bác sĩ

về “bệnh vô cảm”, chắc chắn bạn sẽ không nhận được câu trả lời Bởi đó là căn bệnh tồn tại ngoài xã hội chứ không phải đơn thuần trên giường bệnh “Bệnh vô cảm” là tình trạng chai sạn của tâm hồn, là thái độ sống thờ ơ, lãnh đạm trước những gì diễn ra xung quanh mình Đáng sợ hơn là nó diễn ra ngay cả trước những đau khổ, mất mát của con người Một ngày, bạn không còn biết yêu thương và cũng không căm ghét, không cảm nhận được hạnh phúc và cũng không động lòng trước đau khổ, không có khát vọng sống ý nghĩa… thì ắt hẳn, bạn đang có những “triệu chứng” của căn bệnh vô cảm đáng sợ kia Nó không làm con người ta đau đớn hay chết đi về thể xác nhưng lại làm trái tim và tâm hồn chết dần trong sự lạnh lẽo Và phải chăng “cái chết không phải là điều mất mát lớn nhất trong cuộc đời, sự mất mát lớn nhất là bạn để tâm hồn tàn lụi ngay khi còn sống” như lời Nooc-man Ku-sin đã khẳng định?

(Theo Bài tập Ngữ văn 12, tập Hai, tr.75, NXBGDVN-2011)

4 Xác định phương thức biểu đạt cho văn bản?

5 Theo tác giả, những “triệu chứng” của thói vô cảm là gì?

6 Tại sao tác giả lại cho rằng vô cảm là căn bệnh tồn tại ngoài xã hội chứ không phải đơn thuần trên giường bệnh?

4 Theo anh/chị mỗi người cần phải làm những gì để tâmhồn không tàn lụi ngay khi còn sống?

Hướng dẫn trả lời Câu 1 Phương thức biểu đạt: nghị luận

Câu 2 “Bệnh vô cảm” là tình trạng chai sạn của tâm hồn, là

thái độ sống thờ ơ, lãnh đạm trước những gì diễn ra xung

quanh mình Đáng sợ hơn là nó diễn ra ngay cả trước những đau khổ, mất mát của con người Một ngày, bạn không còn biết yêu thương và cũng không căm ghét, không cảm nhận được hạnh phúc và cũng không động lòng trước đau khổ, không có khát vọng sống ý nghĩa… thì ắt hẳn, bạn đang có những “triệu chứng” của căn bệnh vô cảm đáng sợ kia Nó không làm con người ta đau đớn hay chết đi về thể xác nhưng lại làm trái tim và tâm hồn chết dần trong sự lạnh lẽo.

Câu 3 Vì: Đây là một căn bệnh đang tồn tại phổ biến trong

con người của xã hội hiện nay, nó không tránh ở một ngànhnghề nào bởi vì nó tồn tại trong từng con người trong xã hội

hiện đại và như chính tác giả đúc kết “Và phải chăng “cái chết không phải là điều mất mát lớn nhất trong cuộc đời, sự mất mát lớn nhất là bạn để tâm hồn tàn lụi ngay khi còn sống”

Câu 4 Chúng ta cần: Trau dồi nhân cách đạo đức từng

ngày, sống biết chia sẻ, yêu thương, giúp đỡ mọi người,thường xuyên tham gia các hoạt động từ thiện để bồi đắptâm hồn.Quan trọng hơn chúng ta đầu tiên là phải biết yêuthương mọi người trong gia đình sau đó ta mới có thể yêuthương đồng loại

Đề 15: Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

Tôi đi thắp nén nhang những ngày đầu nămNơiđây là nghĩa trang bao nhiêu người nằmNơi ai mỏi bước chân tìm về nương náuNhẹ gối đầu, ngừng nỗi đau

Tôi đi qua tấm bia không in hình dungTrước mắt những cái tên xa xôi lạ lùngSinh ra hay chết đi giờ như dĩ vãng

Người ghé ngang, rồi biến tanNhững đêm đông nghe chuyện xưa thấy nhớNgày ấy cha như đứa trẻ thơ bỡ ngỡ

Bà lão không tên xa rồiNgười cũ như cơn gió trôiHồi ức nơi cha đong đầy những ấm áp chưa vơi

Giữa mênh mang bao điều chưa biết tớiNgười hãy cho tôi cúi đầu nghe dẫn lối

Ngày sau lúc tôi như là một cơn gió bay thoáng qua

Đời nhắc hay quên người lạ vội vã

(Hồi ức – Phan MạnhQuỳnh)

5 Xác định phương thức biểu đạt của văn bản?

6 Nội dung của văn bản?

7 Nét văn hóa nào được nhắc đến trong văn bản?

8 Ý nghĩa của nét văn hóa đó trong đời sống tâm linh của người Việt?

Hướng dẫn trả lời

1.Phương thức biểu đạt: Miêu tả, tự sự, biểu cảm

2.Hồi Ức lấy ý tưởng từ những ngày còn nhỏ tác giả đượctheo chân người thân ra nghĩa trang thăm mộ Kí ức bình dịthuở ấu thơ này đã để lại dấu ấn sâu đậm trong tâm trí củatác giả và bài thơ như một lời tri ân đến những người đãkhuất

3.Văn hóa: Tảo mộ:

4.Nét văn hóa này thể hiện sự kính trọng, yêu thương nhữngngười đã khuất

Đề 16 Đọc văn bản sau đây và trả lời câu hỏi từ câu 1 - 4:

“Chưa chữ viết đã vẹn tròn tiếng nói Vầng trăng cao đêm cá lặn sao mờ

Ôi tiếng Việt như đất cày , như lụa Óng tre ngà và mềm mại như tơ

Tiếng tha thiết nói thường nghe như hát

Kể mọi điều bằng ríu rít âm thanh Như gió nước không thể nào nắm bắt Dấu huyền trầm , dấu ngã chênh vênh”

( Lưu Quang Vũ – Tiếng Việt )

1- Văn bản trên thuộc thể thơ nào?

2- Chỉ ra và phân tích biện pháp tu từ được sử dụng chủ yếutrong văn bản

3- Văn bản thể hiện thái độ, tình cảm gì của tác giả đối vớitiếng Việt

4 Từ đoạn trích hãy trình bày suy nghĩ của anh (chị) vềtrách nhiệm giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt ở giới trẻngày nay

Hướng dẫn trả lời

2- Biện pháp tu từ chủ yếu được sử dụng trong văn bản: sosánh:

- Ôi tiếng Việt như đất cày , như lụa

Óng tre ngà và mềm mại như tơ

- Tiếng tha thiết nói thường nghe như hát

- Như gió nước không thể nào nắm bắt

Tác dụng : hữu hình hóa vẻ đẹp của tiếng Việt bằng cáchình ảnh, âm thanh; tiếng Việt đẹp bởi hình và thanh

3- Văn bản trên thể hiện lòng yêu mến , thái độ trân trọngđối với vẻ đẹp và sự giàu có, phong phú của tiếng Việt

4 Từ đoạn trích hãy trình bày suy nghĩ của anh (chị) vềtrách nhiệm giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt ở giới trẻngày nay

Gợi ý : sự trong sáng của tiếng Việt bao gồm nhiều yếu tốnhư:

– Không lai căng tức không chen tiếng nước ngoài vào

– Không tối nghĩa

– Không gây hiểu lầm

– Giản dị (không cầu kỳ, rắc rối)

– Lịch sự, thanh tao

Tiếng Việt là tài sản vô cùng quý báo của dân tộc ta” haynhư nhà phê bình văn học Hoài Thanh đã từng viết: “ TiếngViệt là tấm lụa đã hứng vong hồn những thế hệ đãqua”.Đúng thế để có được ngôn ngữ đã có biết bao nhiêucác anh hùng đã phải ngã xuống vì độc lập tự do hay nóiđúng hơn là vì tiếng nói,vì ngôn ngữ dân tộc trên trái đấtnày.Chúng ta-những thế hệ trẻ tương lai của đất nước cần ý

thức được vai trò của ngôn ngữ TV trong cuộc sống để TVmãi mãi trường tồn,trong sáng và phát triển

Đề 17.Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

Con ngày nào chưa biết khóc cười Gieo nỗi niềm lên cánh tay đưa Cha giờ về bạn với mây trời Mang nắng về nhuộm giấc mơ con Mây nhẹ trôi xa bóng trăng rồi Con có buồn khi không thấy cha Mang nét buồn nhòa theo năm tháng

Ôi còn đâu câu hát mơ màng Con đi đâu để thấy hoa bay nơi cuối trời Cha lênh đênh ngày tháng mây trôi bên lưng đồi Sông đưa nôi và suối thay cha câu ru hời

Con lớn lên cùng nắng trên vai Cha vui như cánh hoa phai giữa trời

Thương con chiếc nón mười trông Thương thân 1 đời bão giông

Mong cho đất trời lặng yên để cha theo bước con đường con đi

Con đi đâu để thấy hoa bay nơi cuối trời Cha lênh đênh ngày tháng mây trôi bên lưng đồi Sông đưa nôi và suối thay cha câu ru hời

Con lớn lên cùng nắng trên vai Cha vui như cánh hoa phai giữa trời Con lớn lên cùng nắng trên vai

Cha vui như cánh hoa phai giữa trời

(Đi đâu để thấy hoa bay – Nguyễn Hoàng

Dũng)

Câu 2: Xác định phương thức biểu đạt của văn bản?

Câu 3: Xác đinh biện pháp nghệ thuật trong câu : “Con lớn

lên cùng nắng trên vai - Cha vui như cánh hoa phai giữa trời”.

Câu 4: Nêu suy nghĩ của em về vai trò của người cha trong

gia đình

Hướng dẫn trả lời Câu 1: Tình cảm chân thành của một người con dành cho

người cha Người con như hóa thân vào người cha để thểhiện tình yêu thương của người cha dành cho con và cảmnhận tình thương của người con khi người cha đã không còn

Câu 2: Phương thức biểu đạt: miểu tả và biểu cảm.

Câu 3: Nghệ thuật so sánh.

Câu 4:

Trong cuộc sống gia đình ,việc giáo dục con cái rất cần

có sự tham gia của người cha Con cái có hình thành nhâncách tốt hay không là nhờ vào sự nhiệt tình của người changay từ khi đứa con mới chào đời

Trong xã hội , người đàn ông luôn gánh vác những trọngtrách quan trọng Trong gia đình , họ luôn là người chagương mẫu , sống có trách nhiệm với gia đình

Vai trò của người cha trong gia đình rất quan trọng Nhân cách của một đứa trẻ cần được hình thành ngay từ lúc bé đểtạo nên một công dân tốt vừa có đức vừa có tài cho xã hội Những đứa trẻ là mầm non tươi tốt của tương lai và là người

kế thừa sự nghiệp vĩ đại của ông cha ta từ thế hệ trước còn

dở dang Gia đình là cái nôi của xã hội Gia đình có tốt thì

xã hội mới tốt Vì thế , ngay trong gia đình , cha mẹ phải dạy dỗ đứa con làm sao để hội tụ đầy đủ những nhân cách của một con người chân chính

Đề 18:Đọc đoạn trích và thực hiện các yêu cầu dưới đây: