Trách nhiệm pháp lý là gì trách nhiệm pháp lý đối với chủ thể không thực hiện các quy định của nhà nước về phòng chống covid trong giai đoạn hiện nay

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỆN LỰCBỘ MÔN KHOA HỌC CHÍNH TRỊ TIỂU LUẬN MÔN PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG Tên đề tài : Trách nhiệm pháp lý là gì?. Trách nhiệm pháp lý đối với Chủ thể không thực

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỆN LỰC

BỘ MÔN KHOA HỌC CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN MÔN PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

Tên đề tài : Trách nhiệm pháp lý là gì? Trách nhiệm pháp lý đối với Chủ thể

không thực hiện các quy định của Nhà nước về phòng chống Covid trong giai đoạn hiện nay.

HỌ VÀ TÊN : Nguyễn Vũ Phong…

MÃ SINH VIÊN :…….20810410068…

LỚP :……….….D15DKTDH2….

HÀ NỘI , 07/2021

MỤC LỤC

1 Lí do chọn đề tài

2 Mở bài

3 Nội dung

Khái niệm vi phạm pháp luật và khái niệm trách nhiệm pháp lí.

Khái niệm trách nhiệm pháp lí:

Đặc điểm trách nhiệm pháp lí:

Căn cứ áp dụng trách nhiệm pháp lí:

Phân loại trách nhiệm pháp lý Các hình thức chế tài Các hình thức của chế tài

4 Kết luận

Lí do chọn đề tài:

Hiệ̂n nay, vư̛ợt biên trá́i phép, khô̂ng tuân thủ̉ quy đị ̣nh củ̉a nhà̀ nư̛ớ́c, trố́n cá́ch li tập trung đang là̀ vấn đề̀ đư̛ợc rất nhiề̀u ngư̛ời quan tâm, nhất là̀ khi dị ̣ch bệ̂nh Covid-19

đang diễn biến ngà̀y cà̀ng phức tạ ̣p Nó đò̀i hỏi nhà̀ nư̛ớ́c phải có biệ̂n phá́p xử lí nghiêm khắc vớ́i chủ̉ thể̉ khô̂ng thự̣c hiệ̂n cá́c quy đị ̣nh củ̉a nhà̀ nư̛ớ́c về̀ phò̀ng chố́ng Covid

trong giai đoạ ̣n hiệ̂n nay- giai đoạ ̣n dị ̣ch bệ̂nh phá́t triể̉n nguy hiể̉m Vì̀ vậy, để̉ tì̀m hiể̉u

rõ hơn về̀ trá́ch nhiệ̂m phá́p lí và̀ trá́ch nhiệ̂m phá́p lí đố́i vớ́i chủ̉ thể̉ khô̂ng thự̣c hiệ̂n cá́c quy đị ̣nh củ̉a Nhà̀ nư̛ớ́c về̀ phò̀ng chố́ng Covid-19 trong giai đoạ ̣n hiệ̂n nay, tô̂i đã chọn đề̀ tà̀i nà̀y để̉ nêu lên những tì̀m hiể̉u và̀ hiể̉u biết củ̉a bản thân

A Mở bài

Đạ ̣i dị ̣ch Covid-19 là̀ một trong những đạ ̣i dị ̣ch lây nhiễm toà̀n cầu lớ́n nhất đư̛ợc ghi nhận cho đến thời điể̉m hiệ̂n tạ ̣i Toà̀n thế giớ́i đâu đâu cũng phá́t những thô̂ng tin về̀ dị ̣ch bệ̂nh Covid-19 Ý thức củ̉a ngư̛ời dân cũng đư̛ợc nâng cao, sẵn sà̀ng phò̀ng bệ̂nh, nghe theo những sự̣ chỉ đạ ̣o củ̉a Nhà̀ nư̛ớ́c Tuy nhiên, cũng có một số́ ngư̛ời vì̀ lợi ích trư̛ớ́c mắt củ̉a bản thân mà̀ vư̛ợt biên trá́i phép, trố́n cá́ch li tập trung, là̀m cho dị ̣ch bệ̂nh lây lan và̀ diễn biến nguy hiể̉m hơn, khô̂ng mà̀ng đến sự̣ cố́ gắng củ̉a toà̀n dân và̀ Nhà̀ nư̛ớ́c

ta Việ̂c nà̀y cũng từng gây ra rất nhiề̀u là̀n sóng phẫn nộ củ̉a phần lớ́n nhân dân toà̀n thế giớ́i nói chung và̀ Việ̂t Nam nói riêng Chính vì̀ vậy, câu hỏi đư̛ợc đặt ra hiệ̂n nay là̀: trá́ch nhiệ̂m phá́p lí là̀ gì̀? Trá́ch nhiệ̂m phá́p lí đố́i vớ́i chủ̉ thể̉ khô̂ng thự̣c hiệ̂n cá́c quy đị ̣nh củ̉a Nhà̀ nư̛ớ́c về̀ phò̀ng chố́ng Covid trong giai đoạ ̣n hiệ̂n nay là̀ gì̀?

B Nội dung

1 Khái niệm vi phạm pháp luật và khái niệm trách nhiệm pháp lí.

 Khá́i niệ̂m vi phạ ̣m phá́p luật:

Vi phạ ̣m phá́p luật là̀ một hiệ̂n tư̛ợng lệ̂ch chuẩn xã hội, gây ra hoặc đe dọa gây ra những hậu quả xấu cho xã hội Việ̂c nhận thức đúng đắn, đầy đủ̉ về̀ vi phạ ̣m phá́p luật có ý́

nghĩa quan trong, nó giúp cho việ̂c nhận diệ̂n hiệ̂n tư̛ợng xã hội nà̀y, phân biệ̂t chúng vớ́i cá́c hiệ̂n tư̛ợng xã hội lệ̂ch chuẩn khá́c, từ đó có cá́c biệ̂n phá́p có hiệ̂u quả để̉ ngăn ngừa, giảm thiể̉u hiệ̂n tư̛ợng nà̀y trong đời số́ng Vi phạ ̣m phá́p luật là̀ hà̀nh vi trá́i phá́p luật,

có lỗi, do chủ̉ thể̉ có năng lự̣c trá́ch nhiệ̂m phá́p lí thự̣c hiệ̂n, xâm hạ ̣i cá́c quan hệ̂ xã hội đư̛ợc phá́p luật bảo vệ̂ Vi phạ ̣m phá́p luật là̀ một hiệ̂n tư̛ợng lị ̣ch sử, xuất hiệ̂n từ khi có phá́p luật Qua cá́c thời đạ ̣i, nhận thức củ̉a con ngư̛ời về̀ vi phạ ̣m phá́p luật có sự̣ khá́c nhau Ngà̀y nay, cùng vớ́i sự̣ phá́t triể̉n củ̉a đời số́ng xã hội, nhận thức củ̉a con ngư̛ời về̀

vi phạ ̣m phá́p luật cũng ngà̀y cà̀ng toà̀n diệ̂n, đầy đủ̉ và̀ chính xá́c hơn

Theo đó, một hiệ̂n tư̛ợng xã hội bị ̣ coi là̀ vi phạ ̣m phá́p luật khi có đủ̉ cá́c dấu hiệ̂u cơ bản sau:

Vi phạ ̣m phá́p luật là̀ hà̀nh vi thự̣c tế củ̉a con ngư̛ời Hà̀nh vi là̀ xử sự̣ củ̉a con ngư̛ời trong một điề̀u kiệ̂n, hoà̀n cảnh cụ thể̉, biể̉u hiệ̂n bằng lời nói, thao tá́c, cử chỉ nhất đị ̣nh hoặc bằng sự̣ thiếu vắng những thao tá́c, cử chỉ, lời nói nà̀o đó Phá́p luật đư̛ợc đặt ra là̀ để̉ điề̀u chỉnh hà̀nh vi con ngư̛ời nhằm xá́c lập và̀ duy trì̀ trật tự̣ xã hội Bằng phá́p luật, nhà̀ nư̛ớ́c và̀ xã hội chính thức thể̉ hiệ̂n quan điể̉m củ̉a mì̀nh trong việ̂c khuyến khích hay ngăn cấm một hà̀nh vi cụ thể̉ nà̀o đó Do vậy, phải có hà̀nh vi thự̣c tế củ̉a chủ̉ thể̉ mớ́i có cơ sở để̉ xá́c đị ̣nh có vi phạ ̣m phá́p luật hay khô̂ng

Vi phạ ̣m phá́p luật khô̂ng phải là̀ suy nghĩ, ư̛ớ́c mơ, giấc mơ củ̉a con ngư̛ời hay những sự̣ biến xảy ra nằm ngoà̀i ý́ thức củ̉a con ngư̛ời Vi phạ ̣m phá́p luật phải là̀ kết quả củ̉a ý́ thức củ̉a con ngư̛ời, đư̛ợc thể̉ hiệ̂n ra thế giớ́i khá́ch quan bằng hà̀nh

vi thự̣c tế cụ thể̉

Vi phạ ̣m phá́p luật là̀ hà̀nh vi trá́i phá́p luật Cá́c quy phạ ̣m phá́p luật là̀ khuô̂n mẫu cho cá́ch xử sự̣ củ̉a con ngư̛ời, thô̂ng qua quy phạ ̣m phá́p luật, cá́c cá́ nhân, tổ chức trong xã hội biết mì̀nh đư̛ợc là̀m gì̀, khô̂ng đư̛ợc là̀m gì̀, phải là̀m gì̀, phải là̀m như̛ thế nà̀o Những hà̀nh vi ngư̛ợc vớ́i cá́ch xử sự̣ nêu ra trong quy phạ ̣m phá́p luật bị ̣ coi là̀ hà̀nh vi trá́i phá́p luật Đó có thể̉ là̀ hà̀nh vi bị ̣ phá́p luật cấm, hà̀nh vi vư̛ợt quá́ sự̣ cho phép củ̉a phá́p luật, hà̀nh vi khô̂ng thự̣c hiệ̂n sự̣ bắt buộc củ̉a phá́p luật hay hà̀nh vi thự̣c hiệ̂n khô̂ng đứng cá́ch thức mà̀ phá́p luật yêu cầu Sự̣ quy đị ̣nh trư̛ớ́c củ̉a phá́p luật là̀ cơ sở phá́p lí để̉ xá́c đị ̣nh tính trá́i phá́p luật trong một hà̀nh

vi cụ thể̉ Một hà̀nh vi nà̀o đó có thể̉ gây ra hoặc đe doạ ̣ gây ra thiệ̂t hạ ̣i cho xã hội như̛ng nếu chư̛a đư̛ợc phá́p luật quy đị ̣nh thì̀ khô̂ng bị ̣ coi là̀ vi phạ ̣m phá́p luật Những hà̀nh vi trá́i đạ ̣o đức xã hội, trá́i vớ́i quy đị ̣nh củ̉a cá́c tổ chức trong xã hội, trá́i phong tục tập quá́n như̛ng khô̂ng trá́i phá́p luật khô̂ng phải là̀ vi phạ ̣m phá́p luật

Vi phạ ̣m phá́p luật do chủ̉ thể̉ có năng lự̣c trá́ch nhiệ̂m phá́p lí thự̣c hiệ̂n Một ngư̛ời đư̛ợc coi là̀ có năng lự̣c trá́ch nhiệ̂m phá́p lí khi họ đạ ̣t đến độ tuổi do phá́p luật quy đị ̣nh, đồng thời có khả năng nhận thức và̀ điề̀u khiể̉n hà̀nh vi củ̉a mì̀nh Đố́i vớ́i mỗi lĩnh vự̣c khá́c nhau, phá́p luật quy đị ̣nh độ tuổi phải chị ̣u trá́ch nhiệ̂m phá́p

lí khá́c nhau Khả năng nhận thức ở đây đư̛ợc hiể̉u là̀, chủ̉ thể̉ nhận thức đư̛ợc hà̀nh

vi củ̉a mì̀nh là̀ đúng hay sai theo chuẩn mự̣c xã hội, hà̀nh vi đó đư̛ợc xã hội khuyến khích, bắt buộc hay bị ̣ xã hội ngăn cấm Khả năng điề̀u khiể̉n đư̛ợc hiể̉u là̀, trên cơ sở củ̉a sự̣ nhận thức, chủ̉ thể̉ có thể̉ chủ̉ động, tích cự̣c, quyết tâm thự̣c hiệ̂n hà̀nh vi mà̀ họ cho là̀ phù hợp vớ́i đò̀i hỏi củ̉a xã hội; kiề̀m chế, khô̂ng thự̣c hiệ̂n hà̀nh vi nếu cho rằng nó đi ngư̛ợc lạ ̣i lợi ích củ̉a xã hội

Thô̂ng thư̛ờng, khả năng nhận thức và̀ điề̀u khiể̉n hà̀nh vi củ̉a con ngư̛ời phá́t triể̉n dần dần cùng vớ́i sự̣ trư̛ởng thà̀nh về̀ tuổi tá́c củ̉a họ Chính vì̀ vậy, phá́p luật củ̉a

cá́c nhà̀ nư̛ớ́c đề̀u lấy dấu hiệ̂u độ tuổi để̉ phản á́nh khả năng nhận thức và̀ điề̀u khiể̉n hà̀nh vi củ̉a chủ̉ thể̉ Bên cạ ̣nh đó, sự̣ quy đị ̣nh độ tuổi chị ̣u trá́ch nhiệ̂m phá́p

lí cò̀n phản á́nh chính sá́ch phá́p luật củ̉a một nhà̀ nư̛ớ́c cụ thể̉ Bởi lẽ, sự̣ chênh lệ̂ch khô̂ng lớ́n về̀ độ tuổi khô̂ng phản á́nh rõ nét sự̣ khá́c biệ̂t trong khả năng nhận thức và̀ điề̀u khiể̉n hà̀nh vi củ̉a con ngư̛ời Cá́c nhà̀ nư̛ớ́c khá́c nhau có thể̉ có sự̣ quy đị ̣nh độ tuổi phải chị ̣u trá́ch nhiệ̂m phá́p lí một cá́ch khá́c nhau, điề̀u đó thể̉ hiệ̂n mức độ nhân đạ ̣o trong phá́p luật củ̉a cá́c nhà̀ nư̛ớ́c Trên thự̣c tế, nhiề̀u trư̛ờng hợp mặc dù đã đạ ̣t đến độ tuổi luật đị ̣nh như̛ng vì̀ những lí do khá́c nhau dẫn đến bị ̣ mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điề̀u khiể̉n hà̀nh vi nên cũng đư̛ợc coi là̀ khô̂ng có năng lự̣c trá́ch nhiệ̂m phá́p lí

Vi phạ ̣m phá́p luật luô̂n chứa đự̣ng lỗi củ̉a chủ̉ thể̉ Trong đời số́ng hà̀ng ngà̀y, lỗi đư̛ợc hiể̉u là̀ điề̀u sai sót, khô̂ng nên, khô̂ng phải trong cá́ch cư̛ xử, trong hà̀nh động Theo đó, lỗi đư̛ợc đồng nhất vớ́i hà̀nh vi, đó là̀ những hà̀nh vi sai sót, hà̀nh

vi khô̂ng nên có, khô̂ng đá́ng có Trong khoa học phá́p lí, lỗi là̀ trạ ̣ng thá́i tâm lí phản á́nh thá́i độ tiêu cự̣c củ̉a một ngư̛ời đố́i vớ́i hà̀nh vi trá́i phá́p luật củ̉a họ và̀ hậu quả củ̉a hà̀nh vi đó Như̛ vậy, lỗi trong khoa học phá́p lí khô̂ng phải là̀ bản thân hà̀nh vi mà̀ là̀ thá́i độ củ̉a chủ̉ thể̉ đố́i vớ́i hà̀nh vi củ̉a chính mì̀nh và̀ hậu quả củ̉a hà̀nh vi ấy Lỗi trong khoa học phá́p lí chỉ đư̛ợc đặt ra khi chủ̉ thể̉ có hà̀nh vi trá́i phá́p luật Trạ ̣ng thá́i tâm lí củ̉a chủ̉ thể̉ khi thự̣c hiệ̂n một hà̀nh vi có thể̉ là̀ vui, buồn, lo lắng, sợ hãi, tức giận, tích cự̣c hoạ ̣t bá́t, thờ ơ lãnh đạ ̣m, nhận thức đư̛ợc hay khô̂ng nhận thức đư̛ợc, mong muố́n, khô̂ng mong muố́n Một ngư̛ời bị ̣ coi là̀

có lỗi khi thự̣c hiệ̂n một hà̀nh vi trá́i phá́p luật nếu đó là̀ kết quả củ̉a sự̣ tự̣ lự̣a chọn, quyết đị ̣nh và̀ thự̣c hiệ̂n củ̉a chính chủ̉ thể̉ trong khi có đủ̉ điề̀u kiệ̂n để̉ lự̣a chọn, quyết đị ̣nh và̀ thự̣c hiệ̂n một xử sự̣ khá́c phù hợp vớ́i cá́c quy đị ̣nh củ̉a phá́p luật Như̛ vậy, khô̂ng phải mọi trư̛ờng họp chủ̉ thể̉ có hà̀nh vi trá́i phá́p luật cũng đề̀u bị ̣ coi là̀ có lỗi Một hà̀nh vi mặc dù trá́i phá́p luật như̛ng đư̛ợc thự̣c hiệ̂n trong trư̛ờng hợp chủ̉ thể̉ khô̂ng có sự̣ lự̣a chọn nà̀o khá́c (bất kì̀ ai trong điề̀u kiệ̂n đó cũng chỉ

có thể̉ có sự̣ lự̣a chọn như̛ thế) hoặc trong trư̛ờng hợp chủ̉ thể̉ bị ̣ mất tự̣ do ý́ chí thì̀ chủ̉ thể̉ khô̂ng bị ̣ coi là̀ có lỗi, do vậy hà̀nh vi đó khô̂ng bị ̣ coi là̀ vi phạ ̣m phá́p luật

 Tóm lạ ̣i, cá́c dấu hiệ̂u trên đây là̀ cơ sở nhận diệ̂n vi phạ ̣m phá́p luật Một hiệ̂n tư̛ợng cụ thể̉ xảy ra trong đời số́ng chỉ bị ̣ coi là̀ vi phạ ̣m phá́p luật khi chứa đự̣ng đầy đủ̉ cá́c dấu hiệ̂u nêu trên

Do vậy, có thể̉ khẳng đị ̣nh, mọi vi phạ ̣m phá́p luật đề̀u là̀ hà̀nh vi trá́i phá́p luật, như̛ng khô̂ng phải tất

cả hà̀nh vi trá́i phá́p luật đề̀u bị ̣ coi là̀ vi phạ ̣m phá́p luật Chỉ những hà̀nh vi trá́i phá́p luật do ngư̛ời

có năng lự̣c trá́ch nhiệ̂m phá́p lí thự̣c hiệ̂n trong trư̛ờng hợp có lỗi mớ́i bị ̣ coi là̀ vi phạ ̣m phá́p luật

 Khái niệm trách nhiệm pháp lí:

 Định nghĩa

Trá́ch nhiệ̂m phá́p lý́ là̀ hậu quả phá́p lý́ bất lợi đố́i vớ́i chủ̉ thể̉ phải gá́nh chị ̣u thể̉ hiệ̂n qua việ̂c họ phải gá́nh chị ̣u những biệ̂n phá́p cư̛ỡng chế nhà̀ nư̛ớ́c đư̛ợc quy đị ̣nh trong phần chế tà̀i củ̉a cá́c quy phạ ̣m phá́p luật khi họ vi phạ ̣m phá́p luật hoặc khi có thiệ̂t hạ ̣i

xảy ra do những nguyên nhân khá́c đư̛ợc phá́p luật quy đị ̣nh Tùy theo tính chất, mức độ củ̉a hà̀nh vi vi phạ ̣m phá́p luật mà̀ cá́ nhân, tổ chức vi phạ ̣m phải gá́nh chị ̣u những loạ ̣i trá́ch nhiệ̂m phá́p lý́ khá́c nhau như̛ trá́ch nhiệ̂m hì̀nh sự̣, trá́ch nhiệ̂m hà̀nh chính, trá́ch nhiệ̂m bồi thư̛ờng dân sự̣

 Đặc điểm

Trá́ch nhiệ̂m phá́p lý́ là̀ loạ ̣i trá́ch nhiệ̂m do phá́p luật quy đị ̣nh Đây là̀ điể̉m khá́c biệ̂t

cơ bản giữa trá́ch nhiệ̂m phá́p lý́ vớ́i cá́c loạ ̣i trá́ch nhiệ̂m xã hội khá́c như̛ trá́ch nhiệ̂m đạ ̣o đức, trá́ch nhiệ̂m tô̂n giá́o, trá́ch nhiệ̂m chính trị ̣…

Trá́ch nhiệ̂m phá́p lý́ luô̂n gắn liề̀n vớ́i cá́c biệ̂n phá́p cư̛ỡng chế nhà̀ nư̛ớ́c đư̛ợc quy đị ̣nh trong phần chế tà̀i củ̉a cá́c quy phạ ̣m phá́p luật Đây là̀ điể̉m khá́c biệ̂t giữa trá́ch nhiệ̂m phá́p lý́ vớ́i cá́c biệ̂n phá́p cư̛ỡng chế khá́c củ̉a nhà̀ nư̛ớ́c như̛ bắt buộc chữa bệ̂nh, giải phóng mặt bằng…

Trá́ch nhiệ̂m phá́p lý́ luô̂n là̀ hậu quả phá́p lý́ bất lợi đố́i vớ́i chủ̉ thể̉ phải gá́nh chị ̣u thể̉ hiệ̂n qua việ̂c chủ̉ thể̉ phải chị ̣u những sự̣ thiệ̂t hạ ̣i nhất đị ̣nh về̀ tà̀i sản, về̀ nhân thân, về̀ tự̣ do… mà̀ phần chế tà̀i củ̉a cá́bc quy phạ ̣m phá́p luật đã quy đị ̣nh

Trá́ch nhiệ̂m phá́p lý́ phá́t sinh khi có vi phạ ̣m phá́p luật hoặc có thiệ̂t hạ ̣i xảy ra

do những nguyên nhân khá́c đư̛ợc phá́p luật quy đị ̣nh

2 Đặc điểm trách nhiệm pháp lí:

Đặc điể̉m củ̉a trá́ch nhiệ̂m phá́p lý́ gồm:

Trá́ch nhiệ̂m phá́p lý́ là̀ loạ ̣i trá́ch nhiệ̂m do phá́p luật quy đị ̣nh, đây là̀ quy đị ̣nh khá́c

biệ̂t so vớ́i cá́c loạ ̣i trá́ch nhiệ̂m như̛ trá́ch nhiệ̂m tô̂n giá́o, trá́ch nhiệ̂m đạ ̣o đức…

Trá́ch nhiệ̂m phá́p lý́ luô̂n gắn vớ́i cá́c biệ̂n phá́p cư̛ỡng chế củ̉a nhà̀ nư̛ớ́c

Chủ̉ thể̉ có hà̀nh vi vi phạ ̣m phá́p luật phải gá́nh chị ̣u hậu quả, chị ̣u trá́ch nhiệ̂m phá́p lý́ trư̛ớ́c phá́p luật

Trá́ch nhiệ̂m phá́p lý́ là̀ hậu quả bắt buộc chủ̉ thể̉ phải gá́nh chị ̣u như̛ thiệ̂t hạ ̣i về̀

tà̀i sản, về̀ nhân thân…mà̀ trong phần chế tà̀i củ̉a quy phạ ̣m phá́p luật quy đị ̣nh

Khi có thiệ̂t hạ ̣i xảy ra mà̀ đư̛ợc phá́p luật quy đị ̣nh thì̀ phá́t sinh trá́ch nhiệ̂m phá́p lý́

3 Căn cứ áp dụng trách nhiệm pháp lí:

Căn cứ phá́p lí củ̉a việ̂c truy cứu trá́ch nhiệ̂m phá́p lí là̀ tổng thể̉ cá́c quy đị ̣nh củ̉a phá́p luật đư̛ợc cá́c chủ̉ thể̉ tiến hà̀nh sử dụng là̀m căn cứ cho tất cả cá́c hoạ ̣t động trong quá́ trì̀nh truy cứu trá́ch nhiệ̂m phá́p lí

Căn cứ phá́p lí đư̛ợc phá́p luật xá́c đị ̣nh bao gồm:

Cá́c quy đị ̣nh củ̉a phá́p luật hiệ̂n hà̀nh xá́c đị ̣nh thẩm quyề̀n, trì̀nh tự̣, thủ̉ tục, cá́ch thức tiến hà̀nh truy cứu trá́ch nhiệ̂m phá́p lí Những quy đị ̣nh nà̀y thư̛ờng đư̛ợc gọi là̀ phá́p luật về̀ tố́ tụng hay phá́p luật về̀ thủ̉ tục

Cá́c quy đị ̣nh củ̉a phá́p luật hiệ̂n hà̀nh xá́c đị ̣nh hà̀nh vi bị ̣ coi là̀ vi phạ ̣m phá́p luật và̀ biệ̂n phá́p cư̛ởng chế dự̣ kiến á́p dụng đố́i vớ́i chủ̉ thể̉ thự̣c hiệ̂n hà̀nh vi đó, những tì̀nh tiết tăng nặng hay giảm nhẹ hoặc loạ ̣i trừ trá́ch nhiệ̂m phá́p lí, điề̀u kiệ̂n á́p dụng một số́ biệ̂n phá́p cư̛ỡng chế nhất đị ̣nh, cá́c quy đị ̣nh về̀ hồi tố́ (nếu có)

Cá́c quy đị ̣nh củ̉a phá́p luật hiệ̂n hà̀nh về̀ thời hiệ̂u truy cứu trá́ch nhiệ̂m phá́p lí Thời hiệ̂u truy cứu trá́ch nhiệ̂m phá́p lí là̀ một khoảng thời gian nhất đị ̣nh do phá́p luật quy đị ̣nh mà̀ chỉ trong thời hạ ̣n đó, chủ̉ thể̉ vi phạ ̣m phá́p luật mớ́i có thể̉ bị ̣ truy cứu trá́ch nhiệ̂m phá́p lí, nếu hết thời hạ ̣n đó mà̀ hoạ ̣t động truy cứu chư̛a đư̛ợc tiến hà̀nh thì̀

khô̂ng đư̛ợc truy cứu nữa Tùy loạ ̣i vi phạ ̣m mà̀ phá́p luật quy đị ̣nh thời hiệ̂u truy cứu trá́ch nhiệ̂m phá́p lí dà̀i, ngắn khá́c nhau, bên cạ ̣nh đó có những vi phạ ̣m khô̂ng có thời hiệ̂u truy cứu

Căn cứ thự̣c tế củ̉a việ̂c truy cứu trá́ch nhiệ̂m phá́p lí chính là̀ vĩ phạ ̣m phá́p luật đã xảy

ra trên thự̣c tế đư̛ợc xá́c đị ̣nh qua cá́c yếu tố́ cấu thà̀nh củ̉a vi phạ ̣m đó Cụ thể̉ là̀:

Căn cứ và̀o cá́c yếu tố́ thuộc mặt khá́ch quan củ̉a vi phạ ̣m phá́p luật Có thể̉ nói, hà̀nh vi trá́i phá́p luật là̀ căn cứ đầu tiên cho việ̂c truy cứu trá́ch nhiệ̂m phá́p lí Nếu khô̂ng xá́c đị ̣nh đư̛ợc hà̀nh vi trá́i phá́p luật thì̀ khô̂ng thể̉ tiến hà̀nh truy cứu trá́ch nhiệ̂m phá́p lí Thời gian, đị ̣a điể̉m, cô̂ng cụ, phư̛ơng tiệ̂n, tính chất, phư̛ong phá́p, thủ̉ đoạ ̣n thự̣c hiệ̂n hà̀nh vi cũng là̀ căn cứ để̉ truy cứu trá́ch nhiệ̂m phá́p lí bởi đó là̀ những yếu tố́ có ý́ nghĩa quan trọng trong việ̂c xá́c đị ̣nh biệ̂n phá́p cư̛ỡng chế cụ thể̉ Mức độ thiệ̂t hạ ̣i có ý́ nghĩa quan trọng để̉ xá́c đị ̣nh loạ ̣i trá́ch nhiệ̂m phá́p lí cần truy cứu cũng như̛ xá́c đị ̣nh biệ̂n phá́p cư̛ỡng chế một cá́ch tư̛ơng xứng Một hà̀nh vi dù trá́i phá́p luật nhung thiệ̂t hạ ̣i mà̀ nó gây

ra cho xã hội là̀ khô̂ng đá́ng kể̉ thì̀ có thể̉ khô̂ng cần phải truy cứu trá́ch nhiệ̂m phá́p lí Mố́i quan hệ̂ nhân quả giữa hà̀nh vi trá́i phá́p luật và̀ thiệ̂t hạ ̣i cho xã hội là̀ một căn cứ quan trọng để̉ truy cứu trá́ch nhiệ̂m phá́p lí, bởi lẽ, một ngư̛ời sẽ khô̂ng phải chị ̣u trá́ch nhiệ̂m về̀ những thiệ̂t hạ ̣i khô̂ng phải do hà̀nh vi củ̉a mì̀nh gây ra, và̀ phá́p luật cũng

khô̂ng thể̉ buộc một ngư̛ời phải chị ̣u trá́ch nhiệ̂m về̀ những thiệ̂t hạ ̣i mà̀ khô̂ng phải do hà̀nh vi củ̉a họ trự̣c tiếp gây ra Giữa hà̀nh vi trá́i phá́p luật và̀ thiệ̂t hạ ̣i cho xã hội đư̛ợc coi là̀ có mố́i quan hệ̂ nhân quả nếu hà̀nh vi trá́i phá́p luật xảy ra trư̛ớ́c sự̣ thiệ̂t hạ ̣i, hà̀nh

vi trá́i phá́p luật chứa đự̣ng khả năng thự̣c tế là̀m phá́t sinh thiệ̂t hạ ̣i, thiệ̂t hạ ̣i xảy ra là̀ kết quả trự̣c tiếp, tất yếu củ̉a hà̀nh vi trá́i phá́p luật.Đố́i vớ́i tổ chức, đị ̣a vị ̣ phá́p lí củ̉a tổ chức là̀ căn cứ để̉ truy cứu trá́ch nhiệ̂m phá́p lí Khô̂ng truy cứu trá́ch nhiệ̂m phá́p lí đố́i vớ́i một tổ chức mà̀ sự̣ tồn tạ ̣i củ̉a nó là̀ bất họp phá́p Trong trư̛ờng hợp nà̀y, việ̂c truy cứu trá́ch nhiệ̂m đư̛ợc tiến hà̀nh đố́i vớ́i từng cá́ nhân tham gia tổ chức bất hợp phá́p đó Vớ́i đặc thù củ̉a mì̀nh, tổ chức chỉ có thể̉ bị ̣ á́p dụng một số́ biệ̂n phá́p cư̛ỡng chế nhà̀ nư̛ớ́c nhất đị ̣nh do phá́p luật quy đị ̣nh Cần chú ý́ cá́c quy đị ̣nh về̀ miễn trừ trá́ch nhiệ̂m phá́p lí đố́i vớ́i một số́ chủ̉ thể̉ đặc biệ̂t Mỗi loạ ̣i vi phạ ̣m phá́p luật có chủ̉ thể̉ riêng, do vậy cần phải lư̛u ý́ vấn đề̀ nà̀y khi truy cứu trá́ch nhiệ̂m phá́p lí.Căn cứ và̀o mặt chủ̉ quan củ̉a vi phạ ̣m phá́p luật Lỗi là̀ yếu tố́ quan trọng trong việ̂c truy cứu trá́ch nhiệ̂m phá́p lí Chỉ những trư̛ờng hợp khi thự̣c hiệ̂n hà̀nh vi, chủ̉ thể̉ có lỗi mớ́i có thể̉ bị ̣ truy cứu trá́ch

nhiệ̂m phá́p lí cần lư̛u ý́, như̛ phần trên đã đề̀ cập, trong khoa học phá́p lí, trá́ch nhiệ̂m

phá́p lí cò̀n đư̛ợc hiể̉u là̀ sự̣ bắt buộc phải bồi thư̛ờng khi có thiệ̂t hạ ̣i xảy ra mặc dù khô̂ng

có vi phạ ̣m phá́p luật Theo đó, phá́p luật có thể̉ buộc chủ̉ thể̉ có liên quan phải gá́nh chị ̣u trá́ch nhiệ̂m phá́p lí ngay cả khi họ khô̂ng có lỗi (xem khoản 3 Điề̀u 601 Bộ luật dân sự̣ Việ̂t Nam năm 2015) Hì̀nh thức lỗi cụ thể̉ là̀ căn cứ để̉ xá́c đị ̣nh biệ̂n phá́p cư̛ỡng chế nhà̀ nư̛ớ́c cụ thể̉ một cá́ch phù hợp Trong nhiề̀u trư̛ờng họp, động cơ, mục đích vi phạ ̣m cũng là̀ căn cứ quan trọng để̉ quyết đị ̣nh á́p dụng biệ̂n phá́p cư̛ỡng chế nhà̀ nư̛ớ́c cụ thể̉ đố́i vớ́i chủ̉ thể̉ vi phạ ̣m phá́p luật

Căn cứ và̀o khá́ch thể̉ củ̉a vi phạ ̣m phá́p luật Khá́ch thể̉ là̀ căn cứ rất quan trọng để̉ truy cứu trá́ch nhiệ̂m phá́p lí Hà̀nh vi dù gây thiệ̂t hạ ̣i cho cá́c quan hệ̂ xã hội như̛ng nếu quan hệ̂ xã hội đó khô̂ng đư̛ợc phá́p luật bảo vệ̂ thì̀ khô̂ng đư̛ợc truy cứu trá́ch nhiệ̂m phá́p lí Tính chất và̀ tà̀m quan trọng củ̉a quan hệ̂ xã hội đư̛ợc phá́p luật bảo vệ̂ phụ thuộc và̀o điề̀u kiệ̂n kinh tế, chính trị ̣, văn hoá́, xã hội cũng như̛ thá́i độ củ̉a nhà̀ nư̛ớ́c trong từng giai đoạ ̣n phá́t triể̉n củ̉a đất nư̛ớ́c Do vậy, cũng có thể̉ phải căn cứ và̀o chính sá́ch củ̉a nhà̀ nư̛ớ́c đố́i vớ́i quan hệ̂ xã hội đư̛ợc phá́p luật bảo vệ̂ để̉ truy cứu trá́ch nhiệ̂m phá́p lí cho phù hợp

4 Phân loại trách nhiệm pháp lý.

Cá́c chế tà̀i để̉ á́p dụng cho những hà̀nh vi khô̂ng thự̣c hiệ̂n cá́c quy đị ̣nh

Phân loạ ̣i trá́ch nhiệ̂m phá́p lí: Theo quan điể̉m truyề̀n thố́ng và̀ cũng có tính phổ biến, tư̛ơng ứng vớ́i bố́n loạ ̣i vi phạ ̣m phá́p luật là̀ bố́n loạ ̣i trá́ch nhiệ̂m phá́p lí Đó là̀ trá́ch nhiệ̂m hì̀nh sự̣, trá́ch nhiệ̂m hà̀nh chính, trá́ch nhiệ̂m kỉ luật nhà̀ nư̛ớ́c và̀ trá́ch nhiệ̂m dân sự̣ Một hà̀nh vi vi phạ ̣m phá́p luật có thể̉ đồng thời xâm hạ ̣i một hoặc nhiề̀u khá́ch thể̉, vì̀ vậy, chủ̉ thể̉ có thể̉ phải gá́nh chị ̣u một hoặc nhiề̀u loạ ̣i trá́ch nhiệ̂m phá́p lí Tuy nhiên, nếu chủ̉ thể̉ đã gá́nh chị ̣u trá́ch nhiệ̂m hì̀nh sự̣ thì̀ khô̂ng phải chị ̣u trá́ch nhiệ̂m hà̀nh chính và̀ ngư̛ợc lạ ̣i, vì̀ đây đề̀u là̀ cá́c loạ ̣i trá́ch nhiệ̂m củ̉a chủ̉ thể̉ vi phạ ̣m phá́p luật trư̛ớ́c nhà̀ nư̛ớ́c

Trá́ch nhiệ̂m hì̀nh sự̣ là̀ loạ ̣i trá́ch nhiệ̂m phá́p lí nghiêm khắc nhất do toà̀ á́n á́p dụng đố́i vớ́i cá́c chủ̉ thể̉ đã thự̣c hiệ̂n hà̀nh vi phạ ̣m tội Chủ̉ thể̉ phải chị ̣u trá́ch nhiệ̂m hì̀nh sự̣ có thể̉ phải gá́nh chị ̣u cá́c biệ̂n phá́p chế tà̀i phá́p luật như̛ cảnh cá́o, phạ ̣t tiề̀n, tù có thời hạ ̣n, tù chung thân, tử hì̀nh

Trá́ch nhiệ̂m hà̀nh chính đư̛ợc á́p dụng đố́i vớ́i chủ̉ thể̉ đã thự̣c hiệ̂n hà̀nh vi vi phạ ̣m

hà̀nh chính Chủ̉ thể̉ phải chị ̣u trá́ch nhiệ̂m hà̀nh chính có thể̉ phải gá́nh chị ̣u cá́c biệ̂n phá́p chế tà̀i phá́p luật như̛ cảnh cá́o, phạ ̣t tiề̀n, tư̛ớ́c quyề̀n sử dụng giấy phép, chứng chỉ hà̀nh nghề̀

Trá́ch nhiệ̂m dân sự̣ là̀ trá́ch nhiệ̂m củ̉a một chủ̉ thể̉ phải gá́nh chị ̣u những biệ̂n phá́p

cư̛ỡng chế nhà̀ nư̛ớ́c nhất đị ̣nh khi xâm phạ ̣m đến tính mạ ̣ng, sức khoẻ, danh dự̣, nhân phẩm, uy tín, tự̣ do, tà̀i sản, cá́c quyề̀n và̀ lợi ích hợp phá́p củ̉a chủ̉ thể̉ khá́c hoặc khi vi phạ ̣m nghĩa vụ dân sự̣ đố́i vớ́i bên có quyề̀n Biệ̂n phá́p cư̛ỡng chế phổ biến đi kèm

trá́ch nhiệ̂m nà̀y là̀ bồi thư̛ờng thiệ̂t hạ ̣i

Trá́ch nhiệ̂m kỉ luật nhà̀ nư̛ớ́c đư̛ợc á́p dụng đố́i vớ́i cá́c chủ̉ thể̉ vi phạ ̣m kỉ luật nhà̀ nư̛ớ́c Chủ̉ thể̉ phải chị ̣u trá́ch nhiệ̂m kỉ luật nhà̀ nư̛ớ́c có thể̉ phải gá́nh chị ̣u cá́c biệ̂n phá́p chế tà̀i phá́p luật như̛ cảnh cá́o, hạ ̣ bậc lư̛orng, hạ ̣ ngạ ̣ch, cá́ch chức, buộc thô̂i việ̂c, buộc thô̂i học Loạ ̣i trá́ch nhiệ̂m phá́p lí nà̀y có thể̉ đi kèm cá́c loạ ̣i trá́ch nhiệ̂m phá́p lí khá́c nếu có hà̀nh vi phạ ̣m tội, vi phạ ̣m hà̀nh chính hay vi phạ ̣m dân sự̣ mà̀ đồng thời cũng vi phạ ̣m kỉ luật nhà̀ nư̛ớ́c.Trá́ch nhiệ̂m dân sự̣ đư̛ợc á́p dụng đố́i vớ́i cá́c chủ̉ thể̉ có hà̀nh vi vi phạ ̣m dân sự̣ Chủ̉ thể̉ phải chị ̣u trá́ch nhiệ̂m dân sự̣ có thể̉ phải gá́nh chị ̣u cá́c biệ̂n phá́p chế tà̀i phá́p luật như̛ buộc chấm dứt hà̀nh vi vi phạ ̣m; buộc xin lỗi, cải chính cô̂ng khai; buộc thự̣c hiệ̂n nghĩa vụ dân sự̣; buộc bồi thư̛ờng thiệ̂t hạ ̣i; phạ ̣t vi phạ ̣m Trá́ch nhiệ̂m dân sự̣ cũng có thể̉ đi kèm cá́c loạ ̣i trá́ch nhiệ̂m phá́p lí khá́c nếu có hà̀nh vi phạ ̣m tội, vi phạ ̣m hà̀nh chính hay vi phạ ̣m kỉ luật nhà̀ nư̛ớ́c mà̀ những hà̀nh vi nà̀y cũng xâm hạ ̣i đến quyề̀n dân sự̣ củ̉a cá́ nhân, tổ chức trong xã hội (mà̀ đồng thời cũng vi phạ ̣m dân sự̣) Hiệ̂n nay, trong khoa học phá́p lí cò̀n có quan niệ̂m về̀ một số́ loạ ̣i trá́ch nhiệ̂m phá́p lí khá́c, chẳng hạ ̣n trá́ch nhiệ̂m hiến phá́p, trá́ch nhiệ̂m vật chất Tuy nhiên, những vấn đề̀ nà̀y cò̀n đang đư̛ợc tiếp tục tranh luận Bên cạ ̣nh trá́ch nhiệ̂m phá́p lí theo phá́p luật quố́c gia cò̀n có trá́ch nhiệ̂m phá́p lí theo phá́p luật quố́c tế Quố́c gia cũng có thể̉ phải chị ̣u trá́ch nhiệ̂m phá́p lý́ quố́c tế trong quan hệ̂ quố́c tế Trá́ch nhiệ̂m nà̀y có thể̉ phá́t sinh từ hà̀nh vi vi phạ ̣m luật quố́c tế củ̉a quố́c gia Ví dụ, quố́c gia khô̂ng thự̣c hiệ̂n cá́c cam kết quố́c tế mà̀ mì̀nh đã cô̂ng nhận (CEDAW) hoặc ban hà̀nh luật trá́i vớ́i luật quố́c tế, khô̂ng ngăn chặn kị ̣p thời cá́c hà̀nh vi cự̣c đoan tấn cô̂ng cơ quan đạ ̣i diệ̂n ngoạ ̣i giao nư̛ớ́c ngoà̀i củ̉a những ngư̛ời biể̉u tì̀nh… Trá́ch nhiệ̂m nà̀y cũng có thể̉ phá́t sinh khi có hà̀nh vi mà̀ luật quố́c tế khô̂ng cấm Ví dụ, Quố́c gia sử dụng tên lửa vũ trụ, tà̀u năng lư̛ợng hạ ̣t nhân, nhà̀ má́y điệ̂n nguyên tử … gây ra thiệ̂t hạ ̣i cho vật chất cho cá́c chủ̉ thể̉ khá́c củ̉a luật quố́c tế Chủ̉ thể̉ phải gá́nh chị ̣u loạ ̣i trá́ch nhiệ̂m nà̀y chủ̉ yếu là̀ cá́c quố́c gia do vi phạ ̣m điề̀u ư̛ớ́c quố́c tế mà̀ quố́c gia là̀ thà̀nh viên *Cá́c chế tà̀i để̉ á́p dụng cho những hà̀nh vi khô̂ng thự̣c hiệ̂n cá́c quy đị ̣nh:

Trư̛ớ́c hết, ta phải hiể̉u chế tà̀i là̀ gì̀? Chế tà̀i là̀ một trong ba bộ phận cấu thà̀nh một quy phạ ̣m phá́p luật Chế tà̀i là̀ bộ phận xá́c đị ̣nh cá́c hì̀nh thức trá́ch nhiệ̂m phá́p lí khi có hà̀nh vi vi phạ ̣m vớ́i những quy tắc xử sự̣ chung đư̛ợc ghi trong phần quy đị ̣nh và̀ giả đị ̣nh củ̉a quy phạ ̣m phá́p luật Căn cứ và̀o tính chất củ̉a cá́c nhóm quan hệ̂ xã hội đư̛ợc phá́p luật điề̀u chỉnh, chế tà̀i đư̛ợc phân chia thà̀nh nhiề̀u loạ ̣i: chế tà̀i hì̀nh sự̣, chế tà̀i hà̀nh chính, chế tà̀i dân sự̣ Việ̂c á́p dụng chế tà̀i cũng phụ thuộc và̀o những đặc điể̉m củ̉a lợi ích mà̀ phá́p luật cần bảo vệ̂, căn cứ và̀o tính chất củ̉a hà̀nh vi phạ ̣m phá́p, mức độ thiệ̂t hạ ̣i và̀ những vấn đề̀ khá́c có liên quan (có ý́ nghĩa đố́i vớ́i việ̂c tăng nặng hoặc giảm nhẹ khi á́p dụng chế tà̀i) Chế tà̀i gồm có cá́c hì̀nh thức: chế tà̀i trừng trị ̣ (trong lĩnh vự̣c hì̀nh sự̣), chế tà̀i khô̂i phục trạ ̣ng thá́i phá́p lí ban đầu (trong lĩnh vự̣c hà̀nh chính, dân sự̣), chế tà̀i bảo vệ̂ và̀ chế tà̀i bảo đảm (trong lĩnh vự̣c hà̀nh chính, kinh tế, dân sự̣) và̀ chế tà̀i vô̂ hiệ̂u hoá́ Chế tà̀i là̀ bộ phận khô̂ng thể̉ thiếu trong một quy phạ ̣m phá́p luật, nhằm bảo đảm tính nghiêm minh củ̉a phá́p luật; bảo đảm trật tự̣ và̀ an toà̀n xã hội Chế tà̀i thể̉ hiệ̂n thá́i độ củ̉a Nhà̀ nư̛ớ́c đố́i vớ́i những hà̀nh vi vi phạ ̣m phá́p luật và̀ có tá́c dụng phò̀ng ngừa, giá́o dục để̉ bảo đảm việ̂c tuân thủ̉ phá́p luật, góp phần thự̣c hiệ̂n mục đích củ̉a Nhà̀

nư̛ớ́c trong mọi lĩnh vự̣c: chính trị ̣, kinh tế, văn hoá́, xã hội, quố́c phò̀ng, an ninh trong từng giai đoạ ̣n cá́ch mạ ̣ng cụ thể̉ Căn cứ và̀o tính chất củ̉a cá́c nhóm quan hệ̂ xã hội đư̛ợc phá́p luật điề̀u chỉnh, chế tà̀i đư̛ợc phân chia thà̀nh nhiề̀u loạ ̣i: chế tà̀i hì̀nh sự̣, chế tà̀i hà̀nh chính, chế tà̀i dân sự̣ Như̛ vậy, khá́i niệ̂m chế tà̀i là bộ phận chỉ ra những biệ̂n phá́p tá́c động mà̀ Nhà̀ nư̛ớ́c sẽ á́p dụng Đố́i vớ́i chủ̉ thể̉ khô̂ng thự̣c hiệ̂n hoặc thự̣c hiệ̂n khô̂ng đúng quy tắc xử sự̣ Đã đư̛ợc nêu trong phần giả đị ̣nh củ̉a quy phạ ̣m và̀ cũng là̀ hậu quả phá́p lý́ bất lợi mà̀ chủ̉ thể̉ phải gá́nh chị ̣u khi khô̂ng thự̣c hiệ̂n đúng nội dung tạ ̣i phần quy đị ̣nh

Măc du là cô̂ng cu cân thiêt để đam bao các chủ thể trong môi tình huống cân tuân theo nhưng quy định của pháp luât Tuy nhiên việc áp dung các chê tài cung cân căn cư

tưng trư̛ơng hơp cu thể Việ̂c á́p dụng chế tà̀i cũng phụ thuộc và̀o như̛ng đặc điể̉m củ̉a lơi ích và̀ phá́p luật cần bảo vệ̂

Chế tài gồm có các hình thức:

Chế tà̀i trừng trị ̣ ( trong lĩnh vự̣c hì̀nh sự̣) Chế tà̀i khô̂i phục trạ ̣ng thá́i phá́p lý́ ban đầu (trong lĩnh vự̣c hà̀nh chính, dân sự̣)Chế tà̀i hà̀nh chính: Là nhưng hâu qua pháp lý khi chủ thể vi phạm nhưng quy định trong pháp luât về hành chinh Bộ phận củ̉a quy phạ ̣m phá́p luật hà̀nh chính (giả đị ̣nh, quy đị ̣nh, chế tà̀i) Xá́c đị ̣nh biệ̂n phá́p xử lý́ củ̉a Nhà̀ nư̛ớ́c đố́i vớ́i cá́ nhân, tổ chức Có hà̀nh vi vi phạ ̣m phá́p luật về̀ quản lý́ nhà̀ nư̛ớ́c mà̀ khô̂ng phải là̀ tội phạ ̣m, chư̛a đến mức truy cứu trá́ch nhiệ̂m hì̀nh sự̣

Chế tà̀i hì̀nh sự̣: Là nhưng hâu qua về pháp lý khi chủ thể vi phạm nhưng điều đư̛ơc quy định trong luât hình sự Chế tà̀i hì̀nh sự̣ là̀ bộ phận hợp thà̀nh củ̉a quy phạ ̣m phá́p luật hì̀nh sự̣ Xá́c đị ̣nh loạ ̣i và̀ giớ́i hạ ̣n mức độ hì̀nh phạ ̣t có thể̉ á́p dụng đố́i vớ́i ngư̛ời thự̣c hiệ̂n hà̀nh vi phạ ̣m tội đư̛ợc quy đị ̣nh trong quy phạ ̣m phá́p luật hì̀nh sự̣ đó Chế tà̀i đư̛ợc quy đị ̣nh trong quy phạ ̣m phá́p luật hì̀nh sự̣ và̀ đư̛ợc á́p dụng vớ́i ngư̛ời thự̣c hiệ̂n hà̀nh vi phạ ̣m tội

Chê tài dân sự: Hậu quả phá́p lý́ bất lợi ngoà̀i mong muố́n đư̛ợc á́p dụng đố́i vớ́i ngư̛ời có hà̀nh vi vi phạ ̣m trong quan hệ̂ dân sự̣ khi họ thự̣c hiệ̂n Thự̣c hiệ̂n khô̂ng đúng cá́c nghĩa vụ dân sự̣ Chế tà̀i dân sự̣ thư̛ờng liên quan đến tà̀i sản (buộc sửa chữa, bồi thư̛ờng thiệ̂t hạ ̣i, khô̂i phục lạ ̣i tì̀nh trạ ̣ng ban đầu Hoà̀n trả lạ ̣i cho nhau những gì̀ đã nhận…) Hoặc có thể̉ là̀ những biệ̂n phá́p chế tà̀i khá́c (buộc chấm dứt hà̀nh vi vi phạ ̣m, buộc xin lỗi, cải chính cô̂ng khai…)

Chê tài thư̛ơng mại: Chế tà̀i thư̛ơng mạ ̣i là hâu qua đư̛ợc á́p dụng cho bên vi phạ ̣m Khi có những hà̀nh vi vi phạ ̣m xảy ra trong giao kết, thự̣c hiệ̂n hợp đồng thư̛ơng mại Chế tà̀i nà̀y cò̀n đư̛ợc gọi là̀ chế tà̀i hợp đồng Khi một bên chủ̉ thể̉ vi phạ ̣m cá́c quy đị ̣nh về̀ thư̛ơng mạ ̣i đư̛ợc quy đị ̣nh trong Luật Thư̛ơng mạ ̣i 2005 và̀ cá́c quy đị ̣nh khá́c có liên quan Sẽ bị ̣ á́p dụng cá́c chế tà̀i đư̛ợc quy đị ̣nh tạ ̣i Điề̀u

292, Luật thư̛ơng mạ ̣i 2005