Anh ( chị ) hãy trình bày đặc điểm và định hướng xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở việt nam mô hình nhà nước pháp quyền xã hội

Từ Nhà nước hành chính, quan liêu bao cấp, tổ chức và hoạt động theo mô hình tập quyền XHCN sang tổ chức quyền lực Nhà nước theo mô hình Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do dân và

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐẠI NAM KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

BÁO CÁO THUYẾT TRÌNH MÔN HỌC CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

NHÓM SINH VIÊN: ĐÀO THU HÀ (1575020052)

LÊ NGỌC HUYỀN (1575020076) TRẦN THÀNH TRUNG (1575020207) LỚP: D15 – 03

GV HƯỚNG DẪN: PHAN THỊ HOÀNG MAI

Hà Nội, tháng 10 năm 2022.

BIÊN BẢN LÀM VIỆC NHÓM Nội dung: Anh ( chị ) hãy trình bày đặc điểm và định hướng xây dựng nhà nước

pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam? Mô hình nhà nước pháp quyền xã hội

chủ nghĩa Việt Nam có gì khác biệt về cách thức tổ chức quyền lực?

Thời gian thuyết trình: Ngày 10 tháng 10 năm 2022.

TT

1 2

3

MỞ ĐẦU

Qua hơn 35 năm tiến hành công cuộc đổi mới, nhận thức về mô hình tổ chức quyền lực Nhà nước đã có sự phát triển về quá trình xây dựng và hoàn thiện bộ máy Nhà nước Từ Nhà nước hành chính, quan liêu bao cấp, tổ chức và hoạt động theo mô hình tập quyền XHCN sang tổ chức quyền lực Nhà nước theo mô hình Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do dân và vì dân Việc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN đã từng bước đổi mới và đạt được những thành tựu to lớn và có ý nghĩa rất quan trọng Tuy thành tựu đạt được là cơ bản, nhưng công cuộc xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập mà Đảng chỉ

ra cần phải khắc phục

Việc đưa ra phương hướng tiếp tục xây dựng và từng bước hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đã trở thành nhiệm vụ trọng tâm của công cuộc đổi mới toàn diện đất nước nói chung cũng như đổi mới hệ thống chính trị XHCN nói riêng Để đạt được mục tiêu, yêu cầu đặt ra đòi hỏi phải có cách thức tiến hành khoa học, bài bản và xác định lộ trình tiến hành phù hợp, hiệu quả, khả thi và phù

hợp với thực tiễn Vì vậy, nhóm chúng em đã lựa chọn nghiên cứu về vấn đề “Chủ trương của Đảng và Nhà nước trong phương hướng xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam” với mục đích là từ những hạn chế trong thực tiễn tìm

ra những giải pháp hoàn thiện và khắc phục xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam

CHƯƠNG III: CHỦ TRƯƠNG CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC TRONG PHƯƠNG HƯỚNG XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XHCN

VIỆT NAM.

Công cuộc đổi mới của Việt Nam tiếp tục đi vào chiều sâu, đất nước ta đã thu được nhiều thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử sau hơn 35 năm đổi mới Những kết quả có được nhờ một phần Việt Nam đã giải quyết thành công nhiều vấn đề, giải quyết tốt các mối quan hệ lớn trong quá trình đổi mới Bên cạnh những thành tựu đã đạt được vẫn còn có những hạn chế về xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Kế thừa tinh thần các kỳ Đại hội trước, Đại hội XIII của Đảng đã nhấn mạnh việc cần tiếp tục xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN do Đảng lãnh đạo là nhiệm vụ trọng tâm của đổi mới hệ thống chính trị Đặc biệt là hướng tới những mốc quan trọng của đất nước đến năm 2023, định hướng đến năm 2045

Trên cơ sở định hướng này, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII xác định mục tiêu chung là: “Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân” Để thực hiện được mục tiêu trọng tâm này, Đảng đã đề ra các giải pháp cụ thể sau:

Thứ nhất, “Xác định rõ hơn vai trò, vị trí, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của các cơ quan Nhà nước trong việc thực hiện quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp trên cơ sở các nguyên tắc pháp quyền, bảo đảm quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công rành mạch, phối hợp chặt chẽ và tăng cường kiểm soát quyền lực Nhà nước” Đây là giải pháp và cũng là nhiệm

vụ quan trọng nhất trong việc hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam

Bởi vì, trên cơ sở phân công rành mạch, phối hợp chặt chẽ và tăng cường kiểm soát quyền lực Nhà nước chúng ta mới đảm bảo được trong Nhà nước pháp quyền không xảy ra tình trạng lạm quyền hay buông lỏng quyền lực và hoạt động theo tinh thần pháp quyền, quyền lực của nhân dân mới được đảm bảo

Tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng xây dựng chiến lược, các định hướng chính sách của Đảng Xây dựng hoàn thiện các cơ chế để cụ thể hóa nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng, đối với từng thiết chế trong tổ chức bộ máy Nhà

nước để phù hợp với tính chất, vai trò, chức năng, thẩm quyền và trách nhiệm của từng cơ quan Nhà nước trong việc thực hiện quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp

“Xác định rõ hơn vai trò, vị trí, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của các

cơ quan Nhà nước, thực hiện tốt chức năng của Nhà nước, giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa Nhà nước, thị trường và xã hội” Khi xác định rõ vai trò, vị trí, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của các cơ quan Nhà nước thì khi thực hiện giải pháp này chức năng của từng cơ quan Nhà nước sẽ rõ ràng, khắc phục tình trạng chồng chéo và bỏ sót Đồng thời, khi đó chức năng của lập pháp, hành pháp và tư pháp được xác định rõ ràng, rành mạch Như vậy hoạt động của bộ máy Nhà nước trong việc phối hợp và kiểm soát quyền lực mới thống nhất, có hiệu lực và hiệu quả

Thứ hai, “ Xây dựng hệ thống pháp luật đầy đủ, kịp thời, đồng bộ, thống nhất, khả thi, công khai, minh bạch, ổn định, lấy quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, doanh nghiệp làm trọng tâm thúc đẩy đổi mới, sáng tạo, bảo đảm yêu cầu phát triển nhanh, bền vững” Giải pháp này

xuất phát từ việc xây dựng hệ thống pháp luật còn chưa đầy đủ, nhiều điều luật thiếu tính khả thi và thiếu kịp thời Bởi vì, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã đánh giá: “Hệ thống pháp luật còn một số quy định chưa thống nhất, chưa đáp ứng kịp thời yêu cầu thực tiễn” Nếu thiếu cơ sở pháp lý, thiếu hệ thống pháp luật thì hoạt động quản lý Nhà nước đối với các lĩnh vực kinh tế, xã hội sẽ khó khăn và kém hiệu quả

Do đó, nhiệm vụ quan trọng thứ hai trong xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam là xây dựng hệ thống pháp luật đầy đủ, kịp thời, đồng bộ, thống nhất, khả thi, công khai, minh bạch, ổn định Bởi vì, Nhà nước pháp quyền XHCN quản lý, điều hành phải trên cơ sở Hiến pháp và luật pháp

Thiếu các điều luật trực tiếp triển khai thi hành Hiến pháp thì Nhà nước sẽ không có đủ cơ sở pháp lý để thực hiện chức năng quản lý, điều hành

Khi thực hiện quá trình xây dựng pháp luật, phải lấy quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, doanh nghiệp làm trọng tâm thúc đẩy đổi mới

sáng tạo Bảo đảm để nhân dân tham gia ở tất cả các khâu của quá trình đưa ra những quyết định liên quan đến lợi ích, cuộc sống của nhân dân Phát huy dân chủ đi liền với tăng cường pháp chế, đề cao trách nhiệm công dân, giữ vững kỷ luật, kỷ cương, đề cao đạo đức xã hội, đấu tranh kiên quyết với những biểu hiện dân chủ cực đoan, dân chủ hình thức Xử lý nghiêm minh mọi hành vi lợi dụng dân chủ làm mất an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, xâm hại đến lợi ích của Nhà nước, xã hội, nhân dân

Thứ ba, “ Tiếp tục đổi mới tổ chức và hoạt động của Quốc hội, đảm bảo Quốc hội thực sự là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất Đổi mới phương thức, nâng cao chất lượng

và hiệu quả hoạt động, phát huy dân chủ, pháp quyền, tăng tính chuyên nghiệp trong tổ chức và hoạt động của Quốc hội, trong thực hiện chức năng lập pháp, quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao” Để đẩy mạnh việc đổi mới, nâng cao chất lượng của Quốc hội cần áp dụng

một số biện pháp sau:

Một là, tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng quy trình lập pháp phù hợp với phạm vi quyền lập pháp của Quốc hội, tập trung xây dựng, hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN; tôn trọng đảm bảo quyền con người, quyền công dân; hoàn thiện cơ chế bảo vệ Hiến pháp, lấy phiếu, bỏ phiếu tín nhiệm đối với những người giữ chức vụ do Quốc hội, Hội đồng nhân dân bầu hoặc phê chuẩn Đồng thời, “ Đẩy nhanh tiến độ ban hành các luật trực tiếp triển khai thi hành Hiến pháp năm 2013”, tăng cường vai trò và trách nhiệm của các

cơ quan hữu quan trong xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật

Hai là, thiết lập đồng bộ, găn kết cơ chế giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận

Tổ quốc, các tổ chức chính trị-xã hội và Nhân dân Với Mặt trận Tổ quốc cần

“Thực hiện tốt vai trò giám sát, phản biện xã hội, đại diện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đảng viên, hội viên, tích cực tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước” Đối với nhân dân, phải thực hiện tốt, có hiệu quả phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”

Ba là, sắp xếp lại các cơ quan chuyên môn của Quốc hội, đảm bảo tiêu chuẩn, cơ cấu, nâng cao chất lượng đại biểu Quốc hội, tăng hợp lý số lượng đại biểu hoạt động chuyên trách; giảm đại biểu hoạt động ở các cơ quan hành pháp,

tư pháp Điều chỉnh các lĩnh vực phụ trách của Hội đồng dân tộc, các ủy ban

Thứ tư, “ Tập trung xây dựng nền hành chính Nhà nước phục vụ nhân dân, dân chủ, pháp quyền, chuyên nghiệp, hiện đại, trong sạch, vững mạnh, công khai, minh bạch, quản lý thống nhất, thông suốt, hiệu lực, hiệu quả”.

Giải pháp này bắt nguồn từ việc cải cách hành chính chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển đất nước Để thực hiện tốt giải pháp này cần thực hiện các biện pháp sau:

Một là, tiếp tục đổi mới tổ chức và hoạt động của Chính phủ theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, trên cơ sở tổ chức hợp lý các bộ đa ngành, đa lĩnh vực

Hoàn thiện pháp luật về chính phủ và nền hành chính Quốc gia theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp

Hai là, đẩy mạnh hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền, bảo đảm quản lý thống nhất, hiệu lực, hiệu quả hoạt động; đồng thời phát huy tính chủ động, sáng tạo, đề cao tinh thần trách nhiệm của từng cấp, từng ngành gắn với tăng cường kiểm soát quyền lực Trên cơ sở phân cấp, phân quyền, xác định rõ trách nhiệm giữa Chính phủ với các bộ, ngành; giữa Chính phủ, bộ, ngành với địa phương;

khác phục triệt để tình trạng chồng chéo, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn

Ba là, phát huy đầy đủ vai trò, vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Chính phủ là cơ quan hành chính Nhà nước cao nhất, thực hiện quyền hành pháp, là cơ quan chấp hành của Quốc hội Xây dựng nền hành chính Nhà nước phục vụ nhân dân, dân chủ, pháp quyền, chuyên nghiệp, hiện đại, trong sạch, vững mạnh, công khai, minh bạch Đẩy mạnh cải cách hành chính, tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho công dân, tổ chức và doanh nghiệp thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình

Thứ năm, “Tiếp tục xây dựng nền tư pháp Việt Nam chuyên nghiệp, hiện

đại, công bằng, nghiêm minh, liêm chính, phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân

dân” Giải pháp này sẽ góp phần trực tiếp vào xây dựng được Nhà nước pháp

quyền XHCN kiến tạo phát triển, liêm chính, hành động Để thực hiện hoàn thiện giải pháp này, phải thực hiện tốt các biện pháp sau:

Một là, làm rõ chức năng, thẩm quyền tổ chức và hoạt động của Tòa án nhân dân trong vai trò là cơ quan thực hiện quyền tư pháp theo quy định của Hiến pháp Hoạt động tư pháp phải có trọng trách bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của tổ chức, cá nhân

Hai là, tiếp tục đổi mới tổ chức, nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động và uy tín của Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân, cơ quan điều tra,

cơ quan thi hành án và các cơ quan, tổ chức tham gia vào quá trình tố tụng tư pháp Thực hiện chủ trương tổ chức Tòa án nhân dân không theo đơn vị hành chính lãnh thổ, theo thẩm quyền xét xử, bảo đảm nguyên tắc độc lập, nguyên tắc tranh tụng trong hoạt động xét xử, bảo đảm quyền bào chữa của bị can, bị cáo và đương sự

Ba là, tinh gọn tổ chức bộ máy Tòa án nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân các cấp, phân định rành mạch các quan hệ quản lý hành chính và quan hệ tố tụng, trong tổ chức và hoạt động của Tòa án cấp cao, cấp tỉnh, cấp huyện Nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân trong thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp Nghiên cứu chuyển Viện kiểm sát nhân dân thành viện công tố, tăng thẩm quyền điều tra, tố tụng của Viện kiểm sát nhân dân đối với các vụ án hình sự

Bốn là, nghiên cứu, ban hành Chiến lược xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam đến năm 2030, định hướng đến năm

2045, trong dó có Chiến lược xây dựng pháp luật và cải cách tư pháp

Năm là, giải quyết kịp thời, đúng pháp luật các loại tranh chấp, khiếu kiện theo luật, phòng ngừa và đấu tranh có hiệu quả với hoạt động tội phạm và vi phạm pháp luật Thực hiện kiên trì, kiên quyết, có hiệu quả cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí

Thứ sáu, “Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có tính chuyên nghiệp cao, có năng lực sáng tạo dựa trên cơ chế cạnh tranh về tuyển dụng, chế độ đãi ngộ và đề bạt; có phẩm chất đạo đức tốt và bản lĩnh chính trị vững vàng” Đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đóng vai trò quan

trọng trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam Để thực hiện giải pháp này cần thực hiện được những biện pháp dưới đây:

Một là, tăng cường kỷ luật đi đôi với cải cách chế độ tiền lương, chính sách đãi ngộ, tạo điều kiện, môi trường làm việc để thúc đẩy đổi mới, sáng tạo, phục

vụ phát triển

Hai là, có cơ chế sàng lọc, thay thế kịp thời những người không hoàn thành nhiệm vụ, quan liêu, xa dân, vi phạm pháp luật, vi phạm đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp, bị xử lý kỷ luật, mất uy tín trước nhân dân

Ba là, cùng với quy định rõ ràng về trách nhiệm của người đứng đầu thì cần

có cơ chế lựa chọn, đào tạo, thu hút trọng dụng nhân tài, khuyến khích bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới sáng tạo, dám đương đầu với khó khăn, thử thách và quyết liệt trong hành động vì lợi ích chung

Bốn là, kiên trì, kiên quyết đấu tranh có hiệu quả phòng, chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí là một trong những biện pháp quan trọng để xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có tính chuyên nghiệp cao, có năng lực sáng tạo, có phẩm chất đạo đức tốt và bản lĩnh chính trị vững vàng

Năm là, nâng cao hiệu quả công tác giám sát, thanh tra, kiểm tra Để thực hiện tốt biện pháp này, Đảng, Nhà nước chủ trương không hình sự hóa các mối quan hệ hành chính, kinh tế, dân sự Phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của nhân dân, của Mặt trận Tổ quốc, các cơ quan thông tin đại chúng trong quá trình hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội, trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí

Thứ bảy, “Tiếp tục hoàn thiện tổ chức chính quyền địa phương phù hợp với địa bàn nông thôn, đô thị, hải đảo, đơn vị hành chính, kinh tế đặc biệt

theo luật định” Để thực hiện giải pháp này, cần triển khai thực hiện một số

biện pháp:

Một là, gắn kết và đổi mới tổ chức, bộ máy và cơ chế hoạt động của Mặt trận

Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội ở các cấp Đa dạng hóa mô hình tổ chức chính quyền địa phương phù hợp với đặc điểm của từng địa bàn

Hai là, cải cách phân cấp ngân sách Nhà nước theo hướng phân định rõ ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương, đảm bảo vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương, nâng cao tính chủ động, tự chủ của ngân sách địa phương

Ba là, tổng kết việc thí điểm chính quyền đô thị nhằm xây dựng và vận hành các mô hình chính quyền đô thị theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả

Thứ tám, “Nâng cao năng lực tổ chức có hiệu quả hệ thống pháp luật, thể chế và các chính sách phát triển kinh tế - xã hội” Đây là một định hướng

giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực kiến tạo, phát triển, liêm chính, hành động của Nhà nước pháp quyền XHCN Để nâng cao năng lực tổ chức có hiệu quả hệ thống pháp luật, thể chế và các chính sách phát triển kinh tế - xã hội, cần thực hiện những biện pháp sau:

Một là, thực hiện tốt việc gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng pháp luật với tổ chức thi hành pháp luật Tập trung đầu tư cơ sở vật chất, các điều kiện cần thiết

để thực hiện tốt các nhiệm vụ nâng cao hiệu lực, hiệu quả thi hành pháp luật

Hai là, chú trọng quản lý, phát triển xã hội, thực hiện ngày càng tốt hơn an sinh xã hội và phúc lợi xã hội, bảo vệ và trợ giúp các đối tượng dễ bị tổn thương trong nền kinh tế thị trường Đảng và Nhà nước ta phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN thực hiện mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” Thực hiện tốt giải pháp này góp phần giải quyết tốt quan hệ Nhà nước, thị trường và xã hội

Ba là, hoàn thiện hệ thống các đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng tinh gọn,

có cơ cấu hợp lý, có năng lực tự chủ, quản trị tiên tiến, hoạt động hiệu lực, hiệu