Áp dụng phương pháp nghiên cứu sự kiện trong tài chính, kết quả cho thấy, thị trường chứng khoán là nơi rất nhạy bén với thông tin, các cổ phiếu cảng biển phản ứng mạnh trước khi các thô
Trang 1Ảnh hưởng của thông tin Covid-19 đến tỷ suất sinh lời đầu tư cổ phiếu
biển
cảng
PHÙNG MẠNH TRONG*
VŨ THỊ HUYÊN” CHU Đức ĐẠT"*
VŨ PHƯƠNG LINH”** LƯƠNG THỊ HƯỜNG
*, ", *", "**, ”*"> Trường Đại học Hàng hải Việt Nam
Ngày nhận bài: 25/5/2022; Ngày phản biện: 12/6/2022; Ngày duyệt đăng: 20/6/2022
Tóm tắt
Bài viết nghiên cứu phản ứng của thị trường chứng khoán quanh các lần công bố dịch Covid-19 Ngoài ra, bài viết còn xem xét tác động của các yếu tô đặc trưng của các cổ phiếu cảng biển đến phản ứng của thị trường Áp dụng phương pháp nghiên cứu sự kiện trong tài chính, kết quả cho thấy, thị trường chứng khoán là nơi rất nhạy bén với thông tin, các cổ phiếu cảng biển phản ứng mạnh trước khi các thông tin dịch Covid-19 được công bố Hơn nữa, kết quả cho thấy, các yếu tố đặc trưng của ngành cảng biển có tác động đến Lợi nhuận bất thường tích lũy, bao gồm Quy mô công ty (quan hệ ngược chiều và có ý nghĩa thống kê)
và Tỷ lệ cổ tức (quan hệ cùng chiều và có ý nghĩa thống kê).
Từ khóa:ảnh hưởng của thông tin Covid-19, tỷ suất sinh lời đầu tư cổ phiếu cảng biên
Summary
This paper analyzes the reaction of the stock market to the announcements of the Covid-19 pandemic In addition, it examines the impact of specific factors of seaport industry on market reaction By event study methodology, the study indicates that the stock market is highly sensitive to information, and reaction of seaport stocks is strong before the announcements
of the Covid-19 pandemic Moreover, specific factors of seaport industry, including company size (positive and statistically significant result) and dividend rate (negative and statistically significant result), have an impact on cumulative abnormal returns.
Keywords: impact of Covid-19 information, rate of return on investment in seaport stocks
GIỚI THIỆU
Sự bùng phát của dịch Covid-19 là
một cú sốc có quy mô và tính chất chưa
từng có Giảipháp chính được thực hiện
để hạn chế sự lây lan của Covid-19 khi
dịch Covid-19 bùngphát mạnh chủ yếu
vẫn là ngăn chặnvà tạokhoảng cách với
xã hộitrên quy mô toàncầu, điều nàyđã
dẫn đến sựtrì trệ của các nền kinh tế
Trong khi hầu hết các ngành đều
có mức suy giảm mạnh trước dịch
Covid-19, thì cảng biển được đánh giá
là một trong những ngành chịu ảnh
hưởng không quá nhiều bởi tình hình
dịch Covid-19 Năm 2020, mặc dù
chịu ảnh hưởng không nhỏ của dịch
Covid-19, khôi lượng hàng hóa thông
qua hệ thống cảng biển đạt 692.3 triệu
tấn,chiếm 78.7% khối lượng hàng hóa thông qua các cảng (Tổng cục Thống kê, 2021)
Trong khi đó, theo sự hiểu biết của chúng tôi, hiện chưa có nhiều nghiêncứu được công bố về chủ đề ảnh hưởng của thông tin Covid-19 đến tỷ suất sinh lời đầu
tưcổ phiếu cảng biển Do đó, để khỏalấp khoảng trống nghiêncứu, bài viết này sẽ thựcnghiệm vấn đề trên tại thị trường chứng khoán Việt Nam(Bài viết sử dụng cách viết sô'thập phân theo chuẩn quốc tế).
NGHIÊN CỨU
Cơ sở lý thuyết
Phương pháp nghiêncứu sự kiện (event study)được thiếtkế để điều tra ảnh hưởng của một sựkiện đối với một biến phụ thuộccụ thể Biến phụ thuộc thường được
sử dụng trong các nghiên cứu sự kiện là giá cổ phiếu của côngty Cụ thể, nghiên cứusự kiệnsẽ tập trung vào
Trang 2những sựthay đổi giácổ phiếu ngoài mong đợi (lợinhuận
bấtthường- abnormal return) trong một khoảngthờigian
(được gọi là cửa sổ sự kiện-event window) Luận điểm
của phương pháp này cho rằng, lợi nhuận bất thường
đến từ tác động của các sự kiện,do đó sẽ tìm cách kiểm
định ý nghĩa thống kê của lợi nhuận bất thường quanh
cửa sổ sự kiện.Từ đó, nhà nghiêncứu có thể suy ra tầm
quan trọng của sự kiện Giả định chínhcủa phương pháp
nghiêncứu sự kiện là thị trường phải hiệu quả Với một
thị trườnghiệu quả, tác động của sựkiện sẽ được phản
ánh ngay lậptức trong giá cổ phiếu củacông ty
Một số nghiên cứu đã chỉ ra mối quan đáng kể
tồn tại giữa dịch Covid-19 và thị trường chứng khoán
Chẳng hạn, Adenomon và Maijamaa (2020) đã đánh
giá tác động của đợt bùng phát dịchCovid-19 đối với
hoạt động của thị trường chứng khoán Nigeria Kết
quả chothây, tỷ suất sinh lờiđầutưcổ phiếu tronggiai
đoạn dịch Covid-19 ở Nigeria là âm vàcó độ lệch rất
lớn so với giai đoạn bình thường trước đó Điều này
cho thấy rõ ràng dịch Covid-19 đã tác động tiêu cực
đến lợi nhuận đầu tư cổ phiếu ở Nigieria Nghiên cứu
cũngđề xuấtviệc thực hiện các chính sách kinh tế và
chính trị ổn định, linh hoạt, cũng như các ưu đãi để cải
thiện thị trường tài chínhvàthu hút nhiều hơncác nhà
đầutư mới tham gia vào thị trườngchứng khoán
Phương pháp nghiên cứu
Dữ liệu
Trong nghiên cứu này, chúng tôi thu thập dữ liệu
giá hàng ngày của các cổ phiếu cảng biển niêm yết
trên 3sàn giao dịch chứng khoántạiViệt Nam từngày
bắtđầu “lênsàn” đến thờiđiểmhiệntại Dữliệu phải
được đảm bảo cácyêu cầu sau: (1) cổ phiếucủa công
ty phải hoạt động trước thời gian xảy ra sự kiện; (2)
Công ty không bị hủy niêm yếttrongthời gian xảy ra
sự kiện; (3) Giá cổ phiếu lúc đóngcửa và khôi lượng
giao dịch hàng ngày của các cổ phiếu phải được thu
thậptừ website của sở Giao dịchChứng khoán
Ngày sự kiện hay ngày công bô' thông tin dịch
Covid-19 là ngày đầu tiên thông tin đượccông bô'rộng
rãitrênkhắp phươngtiện thôngtin đạichúng, nếu ngày
sựkiện không có giao dịch, thì lâ'y ngày giao dịch kế
tiếp làm ngày sự kiện Do hiện nay đang tồn tại việc
không công bố thông tin đầy đủ trên website của các
cảng được niêm yết, nên chúng ta lựa chọn ngày sự
kiện được công bố trênwebsite của SởGiaodịchChứng
khoán Sự kiện công bô' thông tin dịch Covid-19 được
thể hiện thông quathông báo dịch bệnh Covid-19 của
Bộ Y tế Việt Nam Như vậy, dữ liệu sẽgồm 40 sự kiện
tương ứng với 10 cảng biển Trong quá trình xử lý dữ
liệu, chúng tôi đãloạibỏ nhữngmẫu không đáp ứng các
tiêu chuẩn sau đây: (1) Dữ liệu giá phải đủ 120 ngày
giao dịch trước và 20 ngày giao dịch sau sựkiện; (2)
Cácmẫu có ngày từ -35 đến +5khôngđược giao nhau
Phương pháp nghiên cứu sự kiện
Nghiêncứư này sử dụng phương phápnghiên cứu sự
kiện do Fama (1969) đề xuất Sửdụng phươngphápnày,
chúngta có thểphân tích phản úhgcủacác cổ phiếu ngành
cảng biển ViệtNam trước4 lần công bốdịchCovid-19
Cửa sổ sự kiện tiêu chuẩn được lựa chọn làm tham chiếu đo lường lợi nhuận bất thường là [-10; 10] bao gồm 21 ngày từ 10 ngày trướcsự kiện cho đến 10 ngày sau sự kiện Brown và Warner (1980, 1985) cho rằng, việclựa chọncửa sổ sự kiệnquádài
cóthể làm giảmý nghĩa thống kê
Lợi nhuận bất thường: AR.'
Theo MacKinlay (1997), lợi nhuận bâ'tthường của cổ phiếui là chênh lệch giữa lợi nhuận thực tế và lợi nhuận thông thường
AR.' = R - E(Rỉt )
Lợi nhuặn thực tế của cổ phiếu được tính theocông thức:
R it =
Trong đó: Rlà giáđóng cửacổ phiếu
Z tại thời điểm t; Pitì là giá đóng cửacổ phiếui tại thờiđiểm t-1
Theo MacKinlay (1997), lợi nhuận thông thường được định nghĩa là lợi nhuận kỳ vọng khi không có bâ't cứ sự kiện nào diễn ra, đo lường bằng hai mô hình ước lượng là mô hình lợi nhuận trung bình không đổi và mô hình thị trường.Tương tự nhưDasilasvà Leventis (2011), nghiên cứu sửdụng mô hình thị trường để đo lợi nhuận kỳvọng:
E(R.\Xt) = a + pR m + -e.'
Trong đó, á và p. lần lượt là hệ số chặn và rủi ro hệ thong, hai hệ số này được ước lượng từ việc hồi quy dữ liệu
RittheoR mt(tỷ suất sinh lờicủadanh mục thị trường) trước ngày sự kiện từ ngày -220đến -21; eit là sai sô' ngẫunhiên của
mô hình ước lượng
Lợi nhuận bâ't thường trung bình là trung bình các lợi nhuận bất thường cổ phiếu của tất cả sự kiện nghiêncứu tại thời điểm t, được tính theocông thức:
AAR, = -ị-ỹ
phiếu i trong cửa sổ sự kiện từ ngày 7\
đến ngày p, ký hiệu CAR i)T1 T2), là tổng lợinhuậnbâ’ thườngtrong cửa sổsự kiện (MacKinlay 1997; Suwanna, 2012), công thức tính như sau:
T2
CAR i(Tl y2) = ARịt
Tỉ
tích lũy: là trung bình các lợi nhuận bâ't thườnạ tích lũy của chuỗi sự kiện trong cửasổ sự kiện, tínhtheo công thức sau:
CAAR ưx T1 ) = — £ CAR IT ị t 2)
Trang 3BẢNG: LỢI nhuận bat thường trungbình (AAR) và KIEM địnhý nghĩa thống kê
t AAR t test CD Pate Patell Boeh Kola Corra Zivne Gensi Wile
Nguồn: Phân tích từ dữ liệu nghiên cứu
Khối lượng giao dịch bất thường: của
cổ phiếuỉ tại ngày t,ký hiệuAV , đượcđo
bằngchênh lệch giữa khôi lượng giaodịch
cổ phiếu của cổphiếu i tại ngàyt (Vír) và
khối lượng cổ phiếu kì vọng E (V.() chia
cho độ lệch tiêu chuẩn của khối lượng
giao dịch (Dasilas và Leventis 2011;
Landsman và May-dew, 2002), cụ thể:
Vh -E(VJ
AV = ừ " „ " ơ.
Trong đó: E(V.') và O được tính dựa
trên khốilượng giáodịchhàngngày của
cổ phiếu i từ ngày thứ -120 đến -21 và
+21 đến +120
trung bình: (AV) là trung bình các khối
lượng giao dịch bất thường của tất cả sự
kiện nghiên cứu tại thời điểm t, được
tính theo côngthức:
Trong đó: nlà sốsự kiện nghiên cứu
trongmẫu
Saukhitínhtoán lợinhuận bất thường
trung bình, lợi nhuận bất thường trung
bình tích lũyvà khối lượng giao dịch bất
thường trungbình, tương tự nhưBrown và
Warner(1980), nghiên cứu kiểm tra mức
ýnghĩa của chúngtrong cửa sổ sự kiện
bất thường trung bình
AAR
1 < j AAR i
Trong đó: aAAR'là đọ lệchchuẩncủa
AAR'được tính nhưsau:
tĩAAR' = J—- AA47Ọ2
' “ n ~ 1 TO
Trong đó, nlà số ngàytrong cửa sổ ước lượng từ To đến T ;AAAR' là trung bình của AAR'trong giaiđoạn từ
^đênT,
AW?,= AAR
T ữ
Kiểm định mức ỷ nghĩa của lợi nhuận bất thường trung bình tích lũy
_ CAARITị 7- 2)
aCAAR(T ị r )
Trong đó: ơCA4R(r| T1) là độ lệch tiêu chuẩn của
CAAR(T ì 7S)đượctínhtheó công thức:
g CAAR(T 77ỷ (CARilT'T ^ - CAAR Ỹ
1 >• 2 ' \ n(n - d) ‘>TIT2> ti t 2
Với n số sựkiệnnghiên cứu,dlàbậctự do
KẾT QUẢ NGHIÊN cứu
Bảngtrình bày kết quả của lợi nhuận bất thường và kết quả kiểm định mức ý nghĩa trong 4 ngày sự kiện khác nhau liên quan đến tiến trình dịch Covid-19 ở Việt Namvào năm 2020 và 2021 Bảng cho thấy, tlà khoảng thời gian 10 ngày trướcvà sau sự kiện, AAR là lợi nhuậnbấtthường trungbình; các cột còn lại là các phương thức kiểm định của sựkiện Bảngcho thây, tỷ suâtsinh lời cổ phiếu của ngành cảng biển đã có xu hướng giảm trước thời điểm công bô' dịch Covid-19 Lợi nhuận bấtthường AAR [-8] = -0.5% và AAR [9]
= -0.7% vàđều có ý nghĩa thống kê ít nhấttạimức ý nghĩa 10% (Wilcoxon test) Vào ngày xảy ra sự kiện, AAR [0] - 0.5% và không có ý nghĩa thống kê theo bất cứ loại kiểm định nào Thôngquakết quả ở Bảng
cóthể thây khá rõ ràng, trong khoảng thời gian từ 10 ngày trướcvà 5 ngàysau khi xảy ra sự kiện, lợi nhuận bấtthường trung bình có xu hướngkhátiêu cực Điều
Trang 4HÌNH: DIỄN BIEN CỦA THU NHẬP BAT thườngtích LUỸ
này cho thấy, thị trường chứng khoán rất nhạy cảm
và dễ tổn thươngvới thông tin tiêu cực, nói chung và
thông tin dịch Covid-19 nói riêng Tuy nhiên,điều thú
vị là, kể từ ngày thứ 6 sau khi xảy rasự kiện, lợi nhuận
bất thường trung bình lại có xu hướng hồi phục tốt
Hình thể hiện lợi nhuận bất thường trung bình tích
lũytại thờiđiểm 10 ngàytrước và sau sự kiện Qua đây,
ta thấy thị trường chứng khoán là nơi phản ứng mạnh
với thông tin Tính từ ngày t =-10 đến t = -5, lợi nhuận
bất thường trungbìnhtích luỹ của danh mục đầu tư cảng
biển đã giảm xuống gần -2% Điều này thể hiện việc
các nhà đầu tư đã nắm bắt khá sát sao được tình hình
dịch Covid-19 trước ngàycông bố dịch Covid-19 chính
thức.Điều thú vịlà, tạingày công bố dịch Covid-19 (t=
0), lợi nhuận bất thường lại có xu hướnghồi phục Kết
quả nàychứng tỏ khi dịch bệnh được chínhthức công bố
thì thịtrường đãtỏ ra “miễn nhiễm” với thông tin Nói
một cách khác, giá của các chứng khoán đã phản ánh
được yếutố“dịch bệnh Covid-19” ở bên trong Nhưng
thời điểm t = 5 (5 ngày sau sự kiện), lợi nhuận lại một
lần nữa giảm sâu cho thấy dịch đã thực sự bùng phát
mạnh và thị trường chứng khoán đang phán ứng mạnh
với thông tintiêu cực liêntiếptấn công
KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý
Sử dụng phươngphấp nghiêncứu sự kiện, bài viết này đã chứng minh rằng, các nhà đầu tư phản ứng khác nhau đối với 4 sự kiện công bô' dịch bệnh Covid-19 chính thức tại Việt Nam trong
2 năm 2020-2021 Các nhà đầu tư nhạy cảm với thôngtin về các sựkiện không mongđợi chưatừngxảy ra trước đây Vì vậy, sự trở lại bất thường trước và sau khicông bố dịch Covid-19 liên tục thay đổi tín hiệu Lợi nhuận bất thường tích luỹ của các cổ phiếu cảng biển theocửa
sổ sự kiện [-10; 10] bị sụt giảm đáng kể Tuy nhiên, điều quan trọng là các nhà đầu tư dường như đã lường trước được tác động tiêu cực của sự kiện này Kết quả này cũng cho thấy, nhà đầu tư đã bình tĩnh hơn và đánh giá thông tin kỹ lưỡng hơn khi đưa ra quyết định, thời điểm chín muồi của mình khi xử lý các thông tinliên quan đến dịch Covid-19 Dựa trên 4 sự kiện tiêu biểu liên quan đến dịch Covid-19 tại Việt Nam ưong 2 năm 2020-2021, rõ ràng nhà đầu tư cần cậpnhật thôngtin, đặc biệt là những thông tin có khả năng ảnh hưởng mạnh đến nền kinhtếvàthịtrườngchúhg khoán (như diễn biến của dịch Covid-19)để phân tích vàcó chiến lược ứhg phó kịp thời Chúng ta cần hết sức lưu ý đểkiểm ha nhanh các thông tin chính thốngvà sự phát triểncủanó.u
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Tổng cụcThống kê (2021). Phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam đáp ứng xu thế hội nhập quốc tế, truy cập từ https://www.gso.gov.vn/du-lieu-va-so-lieu-thong-ke/2021/06/phat-trien-he- thong-cang-bien-viet-nam-dap-ung-xu-the-hoi-nhap-quoc-te/
2 Adenomon, M., Maijamaa, B., John, D. (2020) On the Effects of COVID-19 outbreak on the Nigerian Stock Exchange: Evidence from GARCH Models, Preprints
3 Brown, s., Warner, J (1980) Measuring security price performance, Journal of Financial Economics, 8(3), 205-258
4 Brown, s J (1985) Using daily stock returns: Thecase of event studies, Journal of Financial Economics, 14(1), 3-31
5 Dasilas, Leventis (2011) Stock marketreaction to dividend announcements: Evidencefrom the Greek stockmarket,International Review of Economics and Finance, 20(2)
6 Fama,E F (1969) The adjustmentof stock prices tonew information, InternationalEconomic Review, 10(1), 1-21
7 MacKinlay, A c (1997) Event studies in economics and finance, Journal of Economic Literature, 35(1), 13-39
8 Landsman, w., Maydew , E (2002) Has the information content of quarterly earnings announcements declined in the past threedecades?, Journal of Accounting Research, 40(3), 797-808
9 Lubatkin, M (1986) Towards reconciliation of market performance measures to strategic management research, Academy of Management Review, 11(3), 497-512
10 Suwanna (2012) Impactsof DividendAnnouncement on stockreturn,Procedia - Social and Behavioral Sciences, 40,37-49