Trần Linh Huân * Nguyễn Mậu Thương ** * Khoa Luật Thương mại, Trường Đại học Luật Thành phổ Hổ Chí Minh " Công ty Luật TNHH một thành viên Hoàng Thu Tóm tắt:Bài viết tập trung phân tích
Trang 1PHÁP LUẬT VÊ ĐÁNH GIÁ THựC TRẠNG
E ThS Trần Linh Huân * Nguyễn Mậu Thương **
* Khoa Luật Thương mại, Trường Đại học Luật
Thành phổ Hổ Chí Minh
" Công ty Luật TNHH một thành viên Hoàng Thu
Tóm tắt:Bài viết tập trung phân tích làm rõ các quy định pháp luật về: (i) Điều kiện áp dụng các phương án cơ cấu lại tổ chức tín dụng (TCTD) được kiểm soát đặc biệt (KSĐB), (ii) Đánh giá thực trạng TCTD được KSĐB, (iii) Quyết định chủ trương cơ cấu lại TCTD được kiểm soát đặc biệt Trên cơ sở đó, tiến hành đánh giá, chỉ ra một số điểm còn hạn chế, bất cập trong quy định pháp luật điều chỉnh về vấn đề này và từ đó đưa ra một số
đề xuất kiến nghị hoàn thiện
Từ khóa:Đánh giá thực trạng, TCTD, KSĐB, cơ cấu lạiTCTD
LEGAL PROVISIONS ON ASSESSING THE REALITY AND DICISIONS ON GUIDELINES FOR RESTRUCTURING CREDIT INSTITUTIONS UNDER SPECIAL CONTROL
Abstract:The article focuses on analysing to clarify the legal provisions on (i) Conditions for applying specially controlled credit institutions restructuring plans, (ii) Assessing the current status of specially controlled credit institutions, (iii) Deciding on the policy
of restructuring specially controlled credit institutions On that basis, conducting an assessment, pointing out some limitations and inadequacies in the law on this issue and thereby making some proposals for completion
Keywords: Assess the reality, credit institutions, special control, restructuring of credit institutions
1 Đặt vấn đề
Ngày 20/11/2017, Quốc hội
thông qua Luật sửa đổi, bổ sung
một số điều của Luật Các TCTD
sổ 47/2010/QH12 với nhiều thay
đổi, bổ sung đáng chú ý trong các
quy định về KSĐB và phuơng án
cơ cấu lại TCTD được KSĐB
Điêm được chú ý nhiều nhất
của Luật Các TCTD sửa đổi, bổ
sung 2017 là việc bổ sung một số
lượng lớn các điều, khoản mới quy định chi tiết các phương án
cơ cấu lại các TCTD được KSĐB tại Chương VIII, đặc biệt là các vấn đề về đánh giá thực trạng và quyết định chủ trương cơ cấu lại TCTD được KSĐB Việc bố sung các quy định này đã góp phần rất lớn vào việc tạo ra hành lang pháp lý vững chác cần thiết để giúp cho hoạt động thực hiện các phương án cơ cấu lại các TCTD được KSĐB thực hiện một cách hiệu quả trên thực tế Tuy nhiên,
bên cạnh mặt tích cực đạt được thì vẫn còn nhiều vấn đề pháp lý còn bò ngỏ, điều này đã và đang gây ra những khó khăn nhất định trong việc đánh giá thực trạng và quyết định chú trương cơ cấu lại TCTD được KSĐB Vì vậy, việc tìm hiếu, nghiên cứu làm rõ cơ sở
lý luận, thực trạng quy định pháp luật và đưa ra kiến nghị hoàn thiện
về vấn đề trên để nâng cao sự phát triển của các TCTD được KSĐB
là rất quan trọng và cần thiết trong bối cảnh hiện nay
Trang 22 Điều kiện áp dụng các
phương án cơ càu lại TCTD được
KSĐB
Cơ cấu lại TCTD được KSĐB
theo quy định của Luật Các
TCTD 2010, sửa đổi, bổ sung
năm 2017 bao gồm 05 phương án
và mỗi phương án đều có những
đặc trưng, điều kiện áp dụng và
quy trình thực hiện khác nhau tùy
vào điều kiện thực tế của từng
TCTD và quy định của pháp luật
tương ứng Điều kiện áp dụng
các phương án cơ cấu lại TCTD
được KSĐB bao gồm điều kiện
chung và điều kiện đặc thù của
từng phương án Điều kiện chung
để các TCTD được KSĐB áp
dụng các phương án cơ cấu là
phải được các chủ thể có thẩm
quyền bao gồm Chính phủ, Thủ
tướng Chính phũ, Ngân hàng Nhà
nước (NHNN) quyết định chủ
trương và phê duyệt phương án
cơ cấu lại TCTD theo quy định
của Luật Các TCTD Đây được
TCTD được thực hiện phương
án cơ cấu lại Mỗi phương án cơ
cấu lại khi được áp dụng đối với
TCTD được KSĐB sẽ mang đến
kết quả và ảnh hưởng khác nhau
cho chính TCTD đó, đến quyền
lợi của khách hàng và sự an toàn
hệ thống các TCTD Do vậy, bất
kỳ một phương án nào trước khi
được áp dụng đối với TCTD đều
phải trải qua quy trình luật định
và phải được các chủ thể có thẩm
quyền xem xét, phê duyệt nhằm
đảm bảo tính khả thi và hiệu quả
Ngoài ra, dựa trên báo cáo đánh
giá tổng thể thực trạng và nội
dung phương án cơ cấu lại TCTD
được KSĐB mà Ban KSĐB trình,
Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ
và NHNN có thể kiểm soát được
tình trạng hiện tại và tiến độ thực
hiện cơ cấu lại của TCTD Bên
cạnh đó, Luật Các TCTD quy định điều kiện chung như trên giúp hạn chế sự tùy tiện áp dụng các phương án cơ cấu lại không phù hợp với TCTD và có nguy cơ dần đến một số hậu quả không thể lường trước
Tùy vào tình hình cụ thể và đề xuất của Ban K.SĐB, chủ thể có thẩm quyền sẽ đưa ra quyết định chủ trương và phê duyệt phương
án cơ cấu lại TCTD đó Tuy nhiên, pháp luật cũng đặt ra một số điều kiện đối với từng phương án cơ cấu lại để thuận lợi trong quá trình triển khai, áp dụng Đồng thời, việc quy định những điều kiện đặc thù đối với mỗi phương
án cơ cấu lại giúp đảm bảo tính tương thích giữa Luật Các TCTD với quy định của pháp luật về họp nhất, sáp nhập, chuyển nhượng
cổ phần, phần vốn góp, giải thể
và phá sản theo nội dung từng phương án Các điều kiện mà pháp luật đặt ra cũng góp phần đảm bảo tính khả thi của phương án khi áp dụng trên thực tế và TCTD có thể
tự mình xác định những điều kiện
mà TCTD đó đang có phù họp với điều kiện của phương án nào để đưa ra đề xuất cơ cấu lại với Ban KSĐB Vì vậy, việc quyết định chủ trương và phê duyệt phương
án cơ cấu lại cũng phải xem xét đén sự phù họp với các điều kiện
cụ thể mà pháp luật quy định
Phương án phục hồi là phương
án áp dụng các biện pháp để TCTD được KSĐB tự khắc phục tình trạng hoạt động yếu kém dẫn đến TCTD đó được đặt vào KSĐB1 Đối với phương án này, TCTD được KSĐB phải thể hiện
rõ khả năng khắc phục tình trạng dẫn đến việc TCTD được đặt vào tình trạng KSĐB và lộ trình tăng vốn, đảm bảo tỷ lệ an toàn vốn có triển vọng, thuyết phục được các chủ thể có thẩm quyền quyết định
chủ trương và phê duyệt phương
án phục hồi Các chu the có thẩm quyền quyết định phương án cơ cấu lại cũng sẽ căn cứ tình hình tài chính, bộ máy nhân sự và phương
án xử lý nợ xấu của TCTD được KSĐB để đưa ra quyết định cuối cùng Phương án phục hồi luôn là phương án được ưu tiên áp dụng hàng đầu, tuy nhiên, để phương
án được thực hiện hiệu quả thì cần phải có sự đánh giá khách quan, toàn diện về tình hình thực tế của TCTD được KSĐB và đưa ra lộ trình cơ cấu lại phù hợp
Phương án sáp nhập, hợp nhất, chuyến nhượng toàn bộ cố phần, phần von góp của TCTD được
KSĐB áp dụng khi có một TCTD khác nhận sáp nhập, hợp nhất hoặc có một nhà đầu tư khác nhận chuyển nhượng toàn bộ cổ phần, phần vốn góp của TCTD được KSĐB2 Thực hiện hợp nhất, sáp nhập đồng nghĩa với việc TCTD được K.SĐB sẽ chấm dứt sự tồn tại của mình Trong trường hợp chuyển nhượng toàn bộ cổ phần, phần vốn góp, nhà đầu tư sẽ mua lại toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của TCTD được KSĐB Bên cạnh đó, TCTD được KSĐB sẽ trở thành TCTD trực thuộc nhà đầu tư đã nhận chuyển nhượng Tuy nhiên, điểm tối ưu của phưong án này
là toàn bộ nghĩa vụ của TCTD không mất đi, do đó quyền lợi của khách hàng vẫn có khả năng được đảm bảo Việc thực hiện phương án hợp nhất, sáp nhập, chuyển nhượng toàn bộ cổ phần, phần vốn góp chi được thực hiện khi đáp ứng các điều kiện đặc thù sau: (i) Có TCTD nhận sáp nhập, họp nhất, nhà đầu tư nhận chuyển nhượng toàn bộ cố phần, phần vốn góp đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật; (ii) TCTD sau sáp nhập, hợp nhất
Trang 3bảo đảm giá trị thực của vốn điều
lệ tối thiểu bằng mức vốn pháp
định và đáp ứng các tỷ lệ bảo
đảm an toàn theo quy định của
pháp luật3
Tuy nhiên, một vấn đề đặt ra là
Luật Các TCTD không quy định
cụ the về điều kiện để TCTD, nhà
đầu tư được quyền nhận hợp nhất,
sáp nhập, chuyển nhượng toàn
bộ cố phần, phần vốn góp của
TCTD được K.SĐB Điều kiện
về vốn pháp định và các tỷ lệ an
toàn theo quy định của pháp luật
chưa đu căn cứ để đánh giá tính
khả thi của phương án vì khi thực
hiện phương án này, nhiệm vụ của
TCTD nhận sáp nhập, họp nhất và
nhà đầu tư nhận chuyển nhượng
cố phần, phần vốn góp vẫn phải
thực hiện nghĩa vụ thanh toán của
TCTD được K.SĐB Vì vậy, ngoài
quy định điều kiện như trên, Luật
Các TCTD cần quy định điều kiện
về khả năng hoạt động kinh doanh
có lãi, năng lực quản trị, kinh
doanh và có kế hoạch khắc phục
tình trạng yếu kém của TCTD
được KSĐB của TCTD nhận họp
nhất, sáp nhập và nhà đầu tư nhận
chuyển nhượng cổ phần, phần vốn
góp của TCTD được KSĐB Quy
định này nhằm đảm bảo khả năng
thực hiện phương án hiệu quả và
hạn chế ánh hưởng tiêu cực từ sự
yếu kém của TCTD được KSĐB
đến hoạt động kinh doanh của các
chủ thể trên
Phương án chuyến giao bat
buộc là phương án chi áp dụng đối
với TCTD là ngân hàng thương
mại (NHTM) NHTM là loại hình
ngân hàng được thực hiện tất cả
các hoạt động ngân hàng và một
số hoạt động kinh doanh khác
theo quy định của pháp luật với
mục tiêu lợi nhuận4 Vì vậy, hoạt
động của NHTM có ảnh hưởng
rất lớn đến hệ thống các TCTD
và tác động đến sự ổn định của nền kinh tế Theo đó, các NHTM thường có quy mô lớn, thực hiện các hoạt động ngân hàng với hệ
số nợ rất cao và cấu trúc về tài sản của NHTM khá phức tạp Ngoài
ra, hoạt động của NHTM có tính rủi ro cao, khó kiểm soát và có
sự liên kết hoạt động kinh doanh nên dễ tạo nên sự đổ vỡ theo dây chuyền khi một NHTM gặp rủi ro
Phương án chuyển giao bắt buộc được thực hiện khi giá trị thực vốn điều lệ, quỹ dự trừ của NHTM đã
âm, tài sản nợ nhiều hơn tài sản
có Thực chất, NHTM đã lâm vào tình trạng phá sản nhưng để giảm
sự ảnh hưởng của phương án phá sản đối với an toàn hệ thống các TCTD và an ninh hệ thống tiền tệ quốc gia, nhà làm luật đã đưa ra phương án chuyển giao bắt buộc
áp dụng riêng đối với NHTM
Thêm vào đó, phương án chuyển giao bắt buộc được áp dụng khi
có một TCTD trong nước, TCTD nước ngoài, nhà đầu tư khác có đề nghị được nhận chuyển giao bắt buộc và được cơ quan Nhà nước
có thẩm quyền quyết định được nhận chuyển giao bắt buộc5 Đồng thời, chủ sở hữu, thành viên góp vốn cổ đông của NHTM được KSĐB phải chuyền giao toàn bộ
cồ phần, phần vốn góp cho bên nhận chuyển giao Đe được thực hiện phương án chuyển giao bắt buộc thì giá trị thực vốn điều lệ, các quỹ dự trữ của TCTD được KSĐB âm và có đề nghị của bên nhận chuyến giao6, cần phải làm
rõ định nghĩa “chuyển giao ” chứ
không phải “chuyển nhượng ”, do
đó, phương án này được thực hiện trên cơ sở chuyển giao chủ sở hừu chứ không phải giao dịch mua bán7 Như vậy, trong trường hợp
có nhiều hơn một chủ thể nhận chuyển giao bắt buộc NHTM, thì
các chú thề này sẽ phải tiến hành xây dựng phương án chuyên giao bắt buộc trình Chính phủ xem xét quyết định chứ không thông qua hình thức đấu thầu, định giá
Phương án giải thê và phương
án phá sàn là hai phương án làm chấm dứt hoàn toàn sự tồn tại của TCTD được K.SĐB Vì vậy, khi thực hiện hai phương án này, TCTD được KSĐB phải thực hiện kế hoạch chi trà tiền gửi của khách hàng và các khoản nợ khác Vấn đề giai the TCTD không còn
xa lạ đối với thị trường tài chính của nước ta Có thể kể đến trường hợp tự nguyện xin giải thể của Ngân hàng Liên doanh Việt Thái vào năm 2015 hay trường hợp
bị thu hồi Giấy phép hoạt động của Công ty cho thuê tài chính ANZ/V-TRAC vào đầu năm 2013 sau 14 năm công ty này đi vào hoạt động8 Phương án phá sản cũng được thừa nhận và thực hiện ở nhiều nước trên thế giới như Mỹ, Trung Quốc9 Tuy nhiên, thực hiện giải thể TCTD như một phương án cơ cấu lại TCTD được KSĐB thi chưa từng có tiền lệ tại Việt Nam Điêm khác biệt là đối với phương án giải thể, TCTD được KSĐB phải có khả năng thanh toán hết các khoản nợ Còn đối với phương án phá sản thì đầy
là hình thức phá sản bắt buộc khi TCTD được K.SĐB hoàn toàn không còn khả năng, điều kiện
để phục hồi hoạt động và không thể thanh toán hết các khoản nợ của mình
Tuy nhiên, tác giả cho rằng, quy định về điều kiện áp dụng phương
án giải thể và phương án phá sản trong Luật Các TCTD chưa rõ ràng và khi áp dụng có thể dẫn đến hai phương án này có thể được áp dụng ngay mà TCTD không chủ động khai thác các phương án khác tối ưu hơn Vì vậy, tác giả
Trang 4Cần tìm hiểu, nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận, thực trạng quy định pháp luật
và đưa ra kiến nghị hoàn thiện để nâng cao sự phát triển của các TCTD được KSĐB
cho rằng, Luật Các TCTD cần cân
nhắc bổ sung quy định “phicơng
án giải thế và phương án phá sản
chỉ được ảp dụng khi TCTD không
thê thực hiện các phương án còn
lại Như vậy, phương án giải thể
và phương án phá sản được xem
là các phương án cuối cùng khi
tình hình của TCTD không còn
khả năng cứu chữa và bắt buộc
phải chấm dứt hoạt động
Ngoài ra, trong trường hợp việc
phương án cơ cấu lại TCTD được
KSĐB không được phê duyệt
hoặc việc áp dụng các phương án
đã được cơ quan có thẩm quyền
phê duyệt và đưa vào triển khai
thực hiện nhưng không đạt được
mục tiêu của phương án thì
TCTD được KSĐB có thể tiến
hành phương án cơ cấu lại khác
bao gồm:
(i) TCTD được KSĐB áp dụng
phương án sáp nhập, hợp nhất,
chuyển nhượng toàn bộ cổ phần,
phần vốn góp được thực hiện
trong trường họp hết thời hạn
thực hiện phương án phục hồi mà
TCTD không khắc phục được dần
đến TCTD đo được KSĐB'0
(ii) Phương án giải thể và phương án chuyển giao bắt buộc được thực hiện khi hết thời hạn KSĐB mà TCTD không thực hiện được phương án phục hồi hoặc phương án sáp nhập, hợp nhất, chuyển nhượng toàn bộ cổ phần, phần vốn góp11
(iii) Phương án phá sản được
áp dụng khi hết thời hạn KSĐB
mà TCTD được KSĐB không thể thực hiện được phương án phục hồi hoặc phương án sáp nhập, họp nhất, chuyển nhượng toàn bộ cổ phần, phần vốn góp hoặc phương
án chuyển giao bắt buộc12
(iv) Đặc biệt, trong trường họp TCTD được KSĐB áp dụng phương án chuyển giao bắt buộc thực hiện thành công việc tăng vốn theo yêu cầu của NHNN trong thời gian xác định thì có thể không thực hiện phương án chuyển giao bắt buộc và chuyển sang thực hiện phương án phục hồi
Như vậy, không chỉ đưa ra các phương án cơ cấu lại TCTD được KSĐB mà quy định của
Luật Các TCTD còn mở ra cánh cửa mới cho các TCTD thất bại trong việc thực hiện các phương
án ban đầu và nếu TCTD có khả năng phục hồi, Luật Các TCTD đưa ra cơ sở pháp lý để TCTD có
cơ hội thực hiện phương án phục hồi Nhận thấy, đây là một điểm tiến bộ trong quy định của Luật Các TCTD khi vừa đặt ra điều kiện, vừa tạo điều kiện thuận lợi
để TCTD khắc phục tình trạng yếu kém của mình Đồng thời, quy định này cũng thể hiện Luật Các TCTD đã tận dụng mọi khả năng có thể để thực hiện mục tiêu cuối cùng của việc thực hiện các phương án cơ cấu lại TCTD được KSĐB là đảm bảo quyền lợi của TCTD, của khách hàng và an toàn
hệ thống các TCTD
Tóm lại, để được áp dụng các phương án cơ cấu lại, TCTD được KSĐB phải đáp ứng các điều kiện chung xuất phát từ ý chí của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, điều kiện đặc thù xuất phát từ chính điều kiện, tình trạng của TCTD đó, các tổ chức có liên quan bao gồm tổ chức nhận chuyển giao bắt buộc, tổ chức nhận sáp nhập, hợp nhất và nhà đầu tư nhận chuyển nhượng toàn
bộ cổ phần, phần vốn góp Ngoài
ra, trong trường hợp phải áp dụng một phương án cơ cấu lại khác với phương án ban đầu, TCTD cũng chỉ áp dụng những phương
án đó khi đã đáp ứng cả hai nhóm điều kiện chung và nhóm điều kiện đặc thù Việc quy định điều kiện áp dụng cụ thể như trên giúp hạn chế rủi ro khi áp dụng các phương án cơ cấu lại TCTD và tạo điều kiện cho các TCTD tìm được phương án phù hợp nhất sau những sai lầm và thất bại trong quá trình kinh doanh, thậm chí là trong quá trình thực hiện phương
án đã được phê duyệt
Trang 53 Đánh giá thực trạng TCTD
đượcKSĐB
Đánh giá tổng thể thực trạng
TCTD được KSĐB là bước đầu
tiên, đóng vai trò quan trọng trong
quá trình xác định phương án cơ
cấu lại phù hợp với điều kiện
và tình hình thực tế của TCTD
Đánh giá tổng thể thực trạng
giúp TCTD và các chu thể khác
thực hiện KSĐB có thê xác định
được nguyên nhân dẫn đến tình
trạng yếu kém của TCTD, những
sai sót, bất cập trong quá trình
quản lý, kinh doanh cùa TCTD
và những vấn đề khó khăn mà
TCTD đang gặp phải, từ đó đưa ra
những nhận định khách quan về
tình hình hiện tại của TCTD đó
Ngoài ra, kết quả đánh giá tổng
thề thực trạng TCTD được KSĐB
còn là một bức tranh toàn cảnh về
TCTD, làm cơ sở cho việc xây
dựng nội dung phương án cơ cấu
lại phù họp và có tính khả thi khi
được áp dụng trên thực tế
Nhằm đàm bảo tính khách quan
và giá trị của kết quả đánh giá
tổng thể thực trạng của TCTD,
tổ chức thực hiện đánh giá phải
là một tổ chức độc lập Vì vậy,
hoạt động này không thể được
giao cho TCTD được KSĐB hay
Ban KSĐB thực hiện mà phải
được tiến hành bởi bên thứ ba đáp
ứng các điều kiện theo quy định
của pháp luật Vậy nên, Luật Các
TCTD đã quy định TCTD được
KSĐB phải thuê tổ chức kiểm
toán độc lập tiến hành rà soát,
đánh giá tổng thể thực trạng của
TCTD được K.SĐB, đồng thời,
mọi chi phí phát sinh liên quan
đến đánh giá tổng thể thực trạng
do TCTD được KSĐB chi trả13
Ngoài ra, TCTD phải cung cấp
đầy đù, chính xác, trung thực, kịp
thời các thông tin, tài liệu liên
quan đến nội dung thực hiện kiểm
toán và chịu trách nhiệm trước pháp luật về những thông tin, tài liệu mà mình cung cấp nhằm phục vụ cho quá trình thực hiện đánh giá tổng thể thực trạng diễn
ra thuận tiện, nhanh chóng và đạt được kết quả mong muốn Trên
cơ sở báo cáo đánh giá tổng thể thực trạng TCTD được K.SĐB của tổ chức kiểm toán độc lập, TCTD phải hoàn thành kết quả tự đánh giá thực trạng của mình và
đề xuất phương án cơ cấu lại với Ban KSĐB
Luật Các TCTD trao cho TCTD được K.SĐB được tự đánh giá thực trạng và đề xuất phương án
cơ cấu lại cho chính mình đã tạo điều kiện cho TCTD đưa ra được những nguyên nhân chủ quan, xuất phát từ ý chí của TCTD khi quyết định kinh doanh hoặc những khó khăn mà TCTD đang gặp phải mà kết quả báo cáo của
tồ chức kiểm toán độc lập không the đánh giá được dựa trên số liệu
và hồ sơ kinh doanh Những nội dung đóng góp từ chính TCTD được KSĐB sẽ giúp cho kết quả báo cáo đánh giá tổng thể thực trạng được toàn diện và có chiều sâu Thêm vào đó, sau khi hoàn thành báo cáo tự đánh giá của mình, TCTD được quyền đề xuất phương án cơ cấu lại theo nguyện vọng của mình và phù hợp với điều kiện thực tế của TCTD Mặc
dù Luật đã trao quyền đề xuất phương án cơ cấu lại TCTD được K.SĐB cuối cùng đến NHNN cho Ban KSĐB, nhưng đề xuất của TCTD được K.SĐB đóng vai trò
là cơ sở quan trọng để Ban KSĐB đưa ra đề xuất của minh Quy định trên cho thấy pháp luật luôn
có sự tôn trọng, cân nhắc đến ý chí, nguyện vọng của TCTD được KSĐB giúp giảm bớt áp lực và tâm lý bị áp đặt cho TCTD trong quá trình được K.SĐB
về quy trình thực hiện báo cáo đánh giá tổng thể thực trạng TCTD được K.SĐB, hiện nay, Luật Các TCTD đã quy định quy trình thực hiện báo cáo đánh giá tổng thê thực trạng TCTD được KSĐB trên cơ sở nghiên cứu, đánh giá năng lực và điều kiện của TCTD nhằm đảm bảo việc thực hiện hiệu quả trên thực tế Tuy nhiên, nội dung thực hiện đánh giá tổng thể thực trạng TCTD được K.SĐB chi được Luật Các TCTD quy định chung chung trên cơ sở các nội dung lớn bao gồm: (i) Tình hình tài chính, giá trị thực của vốn điều lệ và các quỳ
dự trữ; (ii) Thực trạng về tổ chức, quản trị, điều hành, hệ thống công nghệ thông tin; (iii) Thực trạng về hoạt động, kinh doanh và một số nội dung khác theo yêu cầu của Ban KSĐB'4 Đồng thời, vấn đề
về đánh giá trên những khía cạnh nào và mức độ cụ thể, chi tiết của mồi nội dung đánh giá đến đâu thì pháp luật không quy định mà phụ thuộc vào tổ chức kiêm toán độc lập Do không có sự thống nhất ngay tù’ đầu về những nội dung chi tiết cần đánh giá nên báo cáo đánh giá tổng thể thực trạng của
tổ chức kiểm toán độc lập có thể không tương đồng với yêu cầu
về kết quà báo cáo của NHNN Ngoài ra, tổ chức kiểm toán độc lập có thề sẽ bỏ qua những chi tiết nhỏ nhưng đóng vai trò quan trọng quyết định đến việc phương
án cơ cấu lại sẽ được áp dụng đối với TCTD Ví dụ, trong trường hợp tố chức kiếm toán độc lập không đánh giá về tình hình đảm bảo các tỷ lệ an toàn của TCTD
vì lý do nội dung thực hiện đánh giá không quy định chi tiết thì báo cáo trên sẽ không có giá trị đánh giá tổng thể thực trạng TCTD như tinh thần của Luật Các TCTD Đồng thời, TCTD được KSĐB
Trang 6CÓ thể mất Cơ hội được áp dụng
phương án phục hồi khi thực
trạng không được đánh giá cụ thể,
chi tiết dẫn đến quá trình xem xét,
quyết định chủ trương áp dụng
phương án cơ cấu lại TCTD được
KSĐB của chu thể có thẩm quyền
không đầy đủ và toàn diện
Vì vậy, để khắc phục tình trạng
trên, NHNN cần ban hành mẫu
báo cáo đánh giá tổng thể thực
trạng TCTD được KSĐB và đặt
ra yêu cầu về chi tiết đối với từng
nội dung thực hiện đánh giá Bên
cạnh đó, dựa vào tính chất riêng
của từng nội dung thực hiện
đánh giá tổng thể thực trạng mà
NHNN sẽ đưa ra những yêu cầu
riêng mức độ cụ thể về số liệu,
nguyên nhân, thực trạng Ngoài
những nội dung chính nêu trên
thì việc đánh giá tổng thể thực
trạng TCTD được KSĐB cần đưa
ra đánh giá bổ sung về hiệu quả
trong quản lý, sử dụng tài sản, hệ
thống kiểm soát nội bộ và các vấn
đề về cân đối kế toán, lưu chuyển
tiền tệ để có thể xác định chính
xác và khách quan nguyên nhân
dẫn đến tình trạng yếu kém của
TCTD được KSĐB và đưa ra
hướng khắc phục phù hợp cho
TCTD đó
4 Quyết định chủ trương cơ
câu lại TCTD được KSĐB
Dựa vào báo cáo đánh giá tổng
thể thực trạng và đề xuất của
TCTD được KSDB, Ban KSĐB
thực hiện báo cáo đánh giá tổng
thể thực trạng cuối cùng và đề
xuất chủ trương cơ cấu lại TCTD
được KSĐB với NHNN15 Là chủ
thể trực tiếp đề xuất chủ trương cơ
cấu lại TCTD được KSĐB đòi hỏi
Ban KSĐB phải trực tiếp theo dõi,
đôn đốc quá trình thực hiện đánh
giá tổng thể thực trạng của TCTD
và tự mình tìm hiểu nguyên nhân,
đánh giá tình hình của TCTD để
kịp thời điều chinh những yêu cầu đánh giá bổ sung nhằm đưa ra đề xuất chủ trương cơ cấu lại TCTD được KSĐB phù hợp NHNN tự mình hoặc trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét, đánh giá báo cáo đánh giá tổng thể thực trạng của TCTD được KSĐB và
đề xuất chủ trương cơ cấu lại của Ban K.SĐB để quyết định chủ trương cơ cấu lại TCTD được KSĐB theo thẩm quyền được quy định tại Điều 146 Luật Các TCTD Đối với các phương án có
sự ảnh hướng càng lớn đến quyền lợi của khách hàng, an toàn hệ thống các TCTD và nền kinh te thì chủ thể quyết định chủ trương
cơ cấu lại có thẩm quyền càng cao nhằm đảm bảo những quyết định đưa ra được xem xét kỳ lưỡng,
có tính khả thi và được thực hiện hiệu quả
Quy định của pháp luật Việt Nam về vấn đề quyết định chủ trương thực hiện cơ cấu lại các TCTD thuộc về Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN cũng
có sự tương đồng với quy định của pháp luật về KSĐB NHTM của Trung Quốc Các NHTM của Trung Quốc khi được đặt vào KSĐB cũng chỉ được giải thê hay phá sản khi được sự đồng ý của Cơ quan Quản lý ngân hàng của Hội đồng Nhà nước10 Cơ quan này sau khi xem xét tình trạng thực tế của NHTM sẽ đưa ra quyết định cuối cùng Nhưng điểm khác biệt
ở đây là NHTM của Trung Quốc
có thể trực tiếp đề xuất phương án
cơ cấu lại với Cơ quan Quản lý ngân hàng thuộc Hội đồng Nhà nước mà không phải thông qua Ban KSĐB như quy định của pháp luật Việt Nam Trong trường hợp đặt vào thực tiễn áp dụng các quy định về KSĐB ở Việt Nam thì vai trò trung gian của Ban KSĐB là cần thiết vì về nguyên
tắc, TCTD nào cũng mong muốn được thực hiện phương án phục hồi nên cần có sự đánh giá, xem xét của Ban KSĐB đê đưa ra đê xuất phương án cơ cấu lại phù hợp Ban KSĐB có thể đưa ra phương án khác với phương án
do TCTD đề xuất dựa trên điều kiện và tình trạng của TCTD được KSĐB Ngoài ra, Chính phủ, Thủ tướng Chính phú và NHNN có quyền quyết định chu trương thực hiện phương án cơ cấu lại TCTD được KSĐB khác với phương án
mà Ban KSĐB đề xuất Phương
án đề xuất của Ban KSĐB đóng vai trò gợi ý và đóng góp ý kiến
để Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN đưa ra quyết định cuối cùng chứ không mang tính chất bắt buộc Như vậy, dù thông qua chủ thể trung gian là Ban KSĐB nhưng cơ quan Nhà nước
có thấm quyền vẫn đảm bảo vai trò quyết định cuối cùng của mình trong việc quyết định chủ trương
cơ cấu lại TCTD được KSĐB
Từ các vấn đề phân tích nêu trên
có thể thấy rằng, mặc dù Luật Các TCTD có nhiều điểm tiến bộ khi
bổ sung các quy định về quyết định chủ trương cơ cấu lại TCTD được KSĐB giúp hạn chế những trường họp cơ cấu lại 0 ạt mà chưa qua đánh giá thực trạng của TCTD, tuy nhiên, pháp luật vần còn một số quy định chưa họp lý Thời hạn thực hiện báo cáo đánh giá tổng thể thực trạng và quyết định chủ trương cơ cấu lại TCTD được KSĐB là quá dài Theo đó, tổng thời gian từ khi có quyết định thành lập Ban KSĐB, đánh giá tổng thể thực trạng TCTD được KSĐB đến thời điểm chủ thể có thẩm quyền quyết định chủ trương
cơ cấu lại TCTD được KSĐB là
07 hoặc 08 tháng17 Trong đó, 05 tháng để thực hiện giai đoạn đánh giá tổng thể thực trạng TCTD
Trang 7được KSĐB, 02 tháng để quyết
định chủ trương thực hiện phương
án phục hồi, sáp nhập, hợp nhất,
chuyển nhượng toàn bộ cổ phần,
phần vốn góp đối với quỳ tín
dụng nhân dân, công ty tài chính
vi mô và 03 tháng để quyết định
chủ trương các phương án còn lại
Có thể thấy, việc quy định thời
hạn như trên là quá dài và cần
được rút ngắn để bắt kịp yêu cầu
của thực tiền Bởi lẽ, kết quà đánh
giá của tổ chức kiểm toán độc lập
là những đánh giá tin cậy, khách
quan và chi tiết theo quy định
của pháp luật nên TCTD và Ban
KSĐB cần chu động căn cứ kết
quả của tổ chức kiểm toán độc
lập để đưa ra báo cáo tổng thể
trong thời gian ngắn hơn Ngoài
ra, trong thời gian chờ đợi, Ban
KSĐB hoàn thiện báo cáo đánh
giá thực trạng và các chủ thê
có thẩm quyền quyết định chủ
trương cơ cấu lại, TCTD vẫn phải
thực hiện hoạt động kinh doanh
dưới sự KSĐB của NHNN và Ban
KSĐB mà không có phương án,
giải pháp và lộ trình cụ thể, gây
khó khăn cho chính TCTD và quá
trình kiểm soát của NHNN Vì
vậy, cần rút ngắn những khoảng
thời gian không cần thiết để việc
quyết định chủ trương cơ cấu lại
TCTD được K.SĐB diễn ra nhanh
chóng nhưng vẫn mang lại hiệu
quả khi áp dụng trên thực tế Tác
giả cho rằng trong vòng 03 tháng
kể từ khi có quyết định đặt TCTD
vào KSĐB, TCTD phải hoàn
thành báo cáo tự đánh giá tổng
thể thực trạng và đề xuất phương
án cơ cấu lại với Ban KSĐB Ban
K.SĐB có thời gian 01 tháng để
xem xét, hoàn thiện báo cáo và
đưa ra đề xuất cơ cấu lại TCTD
trình NHNN xem xét Đồng thời,
NHNN cần chủ động đề xuất với
Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ
để rút ngắn thời hạn xem xét và
quyết định chủ trương của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ Cụ thể, trong trường hợp thẩm quyền quyết định chủ trương không thuộc thẩm quyền của NHNN thì thời hạn NHNN xem xét đề xuất
cơ cấu lại của Ban KSĐB là 01 tháng và thời hạn đế Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quyết định chù trương cơ cấu lại TCTD được KSĐB là 01 tháng Như vậy, TCTD chỉ mất 05 tháng để được quyết định chủ trương thực hiện phương án phục hồi, sáp nhập, hợp nhất, chuyến nhượng toàn bộ cố phần, phần vốn góp đối với quỳ tín dụng nhân dân, công ty tài chính
vi mô và 06 tháng để được quyết định chủ trương các phương án còn lại Đồng thời, để các mục tiêu được thực hiện hiệu quả trong thời hạn trên, TCTD được KSĐB, Ban KSĐB, NHNN, BHTG và các chu thê có liên quan luôn phôi hợp và đảm bảo cơ chế thông tin báo cáo trong thời gian thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình
5 Kết luận
Từ những vấn đề phân tích nêu trên có thể thấy rằng, hiện nay, Luật Các TCTD đã đưa ra được các quy định pháp luật điều chỉnh
về hoạt động đánh giá thực trạng
và quyết định chủ trương cơ cấu lại TCTD được KSĐB, điều này
đã góp phần rất lớn vào hoạt động
cơ cấu lại TCTD được KSĐB
Tuy nhiên, bên cạnh những yếu tố tích cực thì vẫn còn tồn tại những vấn đề bất cập như: (i) Luật Các TCTD chưa quy định cụ thề về điều kiện để TCTD, nhà đầu tư được quyền nhận hợp nhất, sáp nhập, chuyển nhượng toàn bộ cổ phần, phần vốn góp cùa TCTD được KSĐB; (ii) Các quy định về điều kiện áp dụng phương án giải thể và phương án phá sản trong Luật Các TCTD chưa rõ ràng;
(iii) Nội dung thực hiện đánh giá tống thể thực trạng TCTD được KSĐB chỉ được Luật Các TCTD quy định chung chung; (iii) Thời hạn thực hiện báo cáo đánh giá tổng thể thực trạng và quyết định chu trương cơ cấu lại TCTD được K.SĐB là quá dài Tất cả những vấn đề nêu trên đã ảnh hưởng không nhỏ đến tính hiệu quả trong việc áp dụng các quy định pháp luật về đánh giá thực trạng
và quyết định chủ trương cơ cấu lại TCTD được K.SĐB trên thực
tế Vì vậy, việc đưa ra phương án khắc phục theo như các giải pháp
đã đề xuất là điều rất quan trọng, bởi điều này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật trong vấn đề đánh giá thực trạng
và quyết định chủ trương cơ cấu lại TCTD được KSĐB trước yêu cầu thực tiền hiện nay.B
' Khoởn 36 Điểu 4 Luật Các TCTD.
2 Khoản 37 Điều 4 Luật Các TCTD
3Khoàn 1 Điều 149 Luật CácTCTD.
4 Khoán 3 Điều 4 Luật Các TCTD.
5 Khoản 38 Điều 4 Luật Các TCTD.
6 Khoản 1 Điểu 151 Luật Các TCTD.
7 ủy ban Thường vụ Quốc hội (2017) "Báo cáo giải trình, tiếp thu, chình lý dự ấn Luật sửa đổi, bổ
sung một só điều cùa Luật Các TCTD", Hà Nội, tr 14.
s Kỳ Duyên (2013), Rút giấy phép Công ty cho thuê
tái chính ANZ/V-TRAC, VnExpress, truy cập ngày 20/12/2021, < https://kinhdoanh.vnexpress.net/
tin-tuc/ebank/ngan-hang/rut-giay-phep-cong-ty-
cho-thue-tai-chinhanzv-trac-2726860.html > 9Điều 71 Luật vé NHTM của Cộng hòa nhân dân Trung Hoa.
wĐiềm a Khoán 1 Điếu 149 Luật Các TCTD
"Điểu 150, Khoăn 1 Điêu 151 Luật Các TCTD
,2Điểu 152 Luật Các TCTD.
'* 1 2 3 Khoản l,6Điều 147 Luật Các TCTD.
' 4 Khoàn 5 Điểu 147 Luật Các TCTD.
^Khoàn 1 Điêu 147a Luật Các TCTD.
16 Điểu 69, Điểu 71 Luật vê NHTM cùà Cộng hòa nhân dân Trung Hoa.
,7Điêu 147, Điểu 147a Luật Các TCTD.
TÀI LIÊU THAM KHẢO:
1 Luật Các TCTD năm 2010.
2 Luật sửa đồi, bỗ sung Luật Các TCTD 2017.
3 Kỳ Duyên (2013), Rút giây phép Công ty cho thuê tài chính ANZ/V-TRAC, VnExpress, truy cập ngày 20/12/2021, <https//kinhdoanh.
vnexpress.net/tin-tuc/ebank/ngan-hang/rut-
giay-phep-cong-ty-cho-thue-tai-chinhanzv-trac-2726860.html>
4 ủy ban Thường vụ Quốc hội (2017) "Báo cáo giải trình, tiếp thu, chình lý dự án Luật sửa
đổi, bổ sung một số điều cùa Luật Các TCTD", Hà
Nội, tr.14.