PHÁP LUẬT VỀ HỖ TRỢ• NGUYỄN VĂN LÀM TÓM TẮT: Đại dịch Covid-19 đã chothấy thương mại điện tử TMĐT là cơ hội đểdoanh nghiệpnhỏ và vừa DNNVV ứng dụng vào hoạt động sản xuất- kinh doanh, nh
Trang 1PHÁP LUẬT VỀ HỖ TRỢ
• NGUYỄN VĂN LÀM
TÓM TẮT:
Đại dịch Covid-19 đã chothấy thương mại điện tử (TMĐT) là cơ hội đểdoanh nghiệpnhỏ
và vừa (DNNVV) ứng dụng vào hoạt động sản xuất- kinh doanh, nhằm mở rộng phạm vi tiếp thị, truyền thông rộng rãi và đadạng hơncả bên trongvà ngoài doanh nghiệp, giúp giảm chi phíhoạt động marketing đêđưa hànghóa, sản phẩmđến vói người tiêudùng Bên cạnh sự chủ động của các DNNVV,cơ chế, chính sách và các quy địnhpháp luật hỗ trợ DNNVV ứng dụng chuyển đổi số, TMĐT trong hoạt động kinhdoanh hếtsứcquantrọng Bài viết phântích các vấn đề củapháp luật, chính sách hỗ trợ DNNVV áp dụng hiệu quả TMĐT ở Việt Nam hiện nay
Từ khóa: thương mạiđiện tử, doanh nghiệp nhỏ và vừa, chuyển đổi số
nghiệp tạm ngừng kinh doanh (chiếm 45,9%), tức
là chưa rời thị trường mà tiếp tục “ đóng bũng" doanh nghiệp, chờ đợi thời điểm thích hợp để tìm kiếm cơ hội kinh doanh mới Sô lượng doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh trong năm 2021 là 54.960 doanh nghiệp, tăng 18% so với năm 2020 ” 1.
1 Bốì cảnh đặt ra cho việc hỗ trự doanh
nghiệp nhỏ và vừa áp dụng thương mại điện tử
Dịch bệnh Covid-19 đã tác độngnặng nề đến
mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội, làm cho
nhiều hoạt động sảnxuất - kinh doanh của doanh
nghiệp bị đình trệ; một số chuỗi cung ứng hàng
hóa, dịch vụ bị gián đoạn, đứtgãy Theo số liệu
của Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh
nghiệp, trong năm 2021, dịchbệnh kéo dài đã bào
mòn sức lực của nhiều doanh nghiệp trong nước,
trong đó phầnlớncác doanh nghiệpthành lập dưới
5 năm, quy mô vốn nhỏ Cụ thể là, “có 119.828
doanh nghiệp đã tạm ngừng hoạt động, giải thể
trong năm 2021, tăng 17,8% so với năm 2020
Trong sô'rút lui khỏi thị trường có tới 54.960 doanh
Ngày 11/10/2021, Chính phủ ban hành Nghị quyết 128/NQ-CP về thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soáthiệu quả dịch Covid-19 để khôi phục, phát triển kinh tế - xã hội, tạo điều kiện, cơ hội cho các doanh nghiệp phát triển sản xuất- kinh doanh.Trong đócó đưa ra giải pháp “ Đề xuất các giải pháp về tín dụng để hỗ trợ doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân phục hồi sản xuất - kinh doanh, phát triển kinh tế - xã hội Thúc đẩy mạnh mẽ các
8 SỐ 7 - Tháng 4/2022
Trang 2phương thức thanh toán không dùng tiền mặt, không
tiếp xúc trực tiếp”2 Các chính sách, chế độhỗ trợ,
khắc phục khó khăn do Covid-19 đôi với các
DNNVV như: Miễn,giảm,gia hạn đóng các khoản
thuế, BHXH; Gia hạn thời gian hoặc miễn đóng
công đoàn phí;Giảm tiền thuê đất; Giảm giá tiền;
Hỗ trỢ vay vốn trả lương Tuy vậy, cần thiết phải
thực hiện đồng bộ các biện pháp để tập trung tháo
gỡ khó khăn, hỗ trợ DNNVV duy trì và phục hồi
sản xuất -kinh doanhvà có những giải pháp ứng
biến linh hoạt để tồn tạivàphát triển
Đại dịchCovid-19 cho thấy, hoạt động TMĐT
đã tăng mạnh, bùng nổ về sô' lượngđơnđặt hàng
và sự giatăng mạnh mẽ vềdoanhsô'bán hàng trực
tuyến Các DNNVV chưa tận dụng hết kênh
TMĐT để vượt qua khó khăn hiện tại Các
DNNVV cần được hỗ trợ để tăng cường xuấtkhẩu
bằng cáchcung cấpthông tin thị trường, tiếp cậntư
vấn xuất khẩu và cơ hội kết nốì kinh doanh, bao
gồm thông qua triển khai chương trình sẩn sàng
xuấtkhẩu dành riêng chocác DNNVV cần chủ
độnghơn trong việc đưa ra các cơ chê' chính sách
đểthu hút DNNVV sử dụng các nền tảng TMĐT3
2. Những trở ngại khi doanh nghiệp nhỏ và
vừa áp dụng thương mại điện tử
Ở Việt Nam, khái niệm TMĐT đã được ghi
nhận trong các văn bản quy phạm phápluật, theo
đó “TMĐT là việc tiến hành một phần hay toàn bộ
quy trình của hoạt động thương mại bằng phương
tiện điện tử có kết nối với mạng internet, mạng viễn
thông hoặc các mạng mở khác ”4. TMĐT gồmcác
hoạt động mua bán hàng hóa và dịch vụ qua
phương tiện điện tử, giao nhận các nội dung kỹ
thuậtsô' trên mạng, chuyểntiền điện tử, mua bán
cổphiếu điện tử, vận đơn điện tử, đấu giá thương
mại,hợp tác thiết kế, tàinguyênmạng, muasắm
công cộng, tiếp thị trực tuyến tới ngườitiêu dùng
và các dịch vụ sau bán hàng TMĐT không phải
là một ngành dịch vụ mà là mộtphương thức thực
hiện hoạt động thương mại, vì thê' TMĐTcó thể
baogồmnhiềuhoạt động thương mại, miễn là thực
hiện thông qua “kênh” điện tử
Xuất phát từ tính đa dạng, phong phú của các
hoạt động TMĐT, pháp luật mới đang dần hoàn
thiện nên nảy sinh một số hành vi vi phạm, như; kinhdoanh hàng hóakhông có nguồn gốc,xuấtxứ, trôn thuế Bên cạnh đó,trình độ ứng dụng TMĐT của các DNNVV vẫnchưa thực sự đồng đều Các ứng dụng giao dịch mua bán trựctuyến, quản lý thông tin khách hàng, đơn đặthàng bằng cơ sở dữ liệu tự động trên mạng vẫn còn chiêm tỷ lệ thấp
ởcácDNNVV
Sovớithương mại truyền thống, cáchoạt động TMĐT chứa đựng nhiều rủi ro hơn, tiềm ẩn các tranh chấp xảy ra nhiều hơn Chủ thể tham giahoạt động TMĐTbên cạnh việc tuânthủ các quy định trực tiếp về TMĐT, còn phải thực hiện các quy định pháp luật liên quan khác, như: đầu tư kinh doanh, thương mại, dânsự, côngnghệ thôngtin, Đặc biệt, đô'i với DNNVV đều còn có sựhạn chế
về quy mô và vô'n, khả năng ápdụng công nghệ thông tin, trình độ nguồn nhânlực Vì thế,mặc dù nhậnthấynhững tiềm năngvà cơhội khi áp dụng TMĐT trong các hoạt động kinh doanh, nhưng doanhnghiệp cũng gặp phải nhiềutrở ngại, khó khăn, cụ thể như sau:
Thứ nhất, DNNVV có tiềm lực tài chính, năng lực cung ứng,quản lý chất lượng sảnphẩm còn hạn chế; chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nhân lực
cótrình độ ngoạingữ, có hiểubiết về giao thương quốctê' không cao, gây trởngại choDNNVVtham gia các sàn giaodịch TMĐT Thực tế,hầu hết các DNNVV có nguồnnhânlựcchưa đủ kỹ năng, hiểu biết về công nghệ thông tin, quy trình bán hàng, marketing và dịch vụ chăm sóc khách hàng để triển khai hiệu quả.TMĐT
Thứ hai, DNNVV chưa nhận thức đầy đủ, quan tâm đúng mức đến TMĐT vànhữnglợi ích mang lại chohoạtđộngcủamình, khiến sự chuẩn bị chưa tốt Đa sô' doanh nghiệpcho rằng kinh doanhqua TMĐT không quá phức tạp, nhưngthực tê'đây là một kênh bán hàng chịu sự kiểm soát về chất lượng và sự antoàn hết sức chặtchẽ, chi tiết để đảm bảo uy tín của chủ sàn TMĐT và quyền lợi của người tiêudùng
Thứ ba, các yếutô'pháp lý chưa đủ mạnh, vẫn còn có hành vi gian lận thương mại, xâm phạm quyềnsởhữutrí tuệ và cạnh tranh không lành mạnh
Trang 3trong TMĐT.Người tiêu dùng còn thiếu niềm tin và
sự tự tin vào chất lượng hàng hóa, đây là trở ngại
chínhcho các hoạt động mua sắmtrên mạng
Thứ tư, TMĐT và internet cũngkhiến cho các
DNNVV nhận ra những hạn chế khi phảichịu gánh
nặng lớn hơn về chi phí cố định đầu tư phát triển
công nghệ mới CácDNNVV cũng gặp không ít
khó khăn trong quá trình sử dụnginternet như chi
phí phải trả chodịchvụ TMĐT khá cao, ước tính
khoảng 20% tổng doanh thu,chưa kểchi phíduy trì
hoạtđộng quảng cáo trực tuyến
Thứ năm, TMĐT cũng đặt ra cho cácDNNVV
những thách thứctrongviệcbảovậthươnghiệucủa
mình, giải quyết tranhchấp,bảo vệ người tiêu dùng
và bảo vệ thông tincá nhân Đã có rất nhiều phản
hồi của khách hàng về việc mua phải hàng giả,
hàng vi phạm quyền sở hữu trítuệ Nhiều DNNVV
thiếu lòng tin vào thị trường TMĐT, nên vẫn thực
hiện các hoạt động thương mại truyền thống
Thứ sáu, các rào cản trong thanh toán điệntử
nhưcác tínhnăng,ứngdụng về thanh toán điện tử
cho người sử dụng còn chưa nhiềuvà hầu hếtchỉ
tập trungvàocácgiao dịch đơn giảnnhưthanhtoán
tiền điện, tiền nước, phí viễnthông, truyền hình,
Ngoài ra, những rủi ro trong thanh toán điện tửcũng
là nguyên nhân khiến nhiều người tiêu dùng còn
nghi ngại Việc thanh toán bằng tiền mặt vẫn là
cách mà nhiều người tiêu dùng lựa chọn, bất chấp
xuhướng phát triển của công nghệ trong lĩnh vực
TMĐT Hiện nay,có khoảngtrên90% người mua
hàngtrực tuyến vẫn lựachọn hình thứcthanh toán
tiền mặt cho đơn hàng củamình,tạo ra nhữngrủiro
về vận hành cho doanh nghiệp, cũngnhư cản trở
sựphát triển chung của thị trường TMĐT
Thứ bảy, trong TMĐT, logistics là một trong
những yếu tố chủ đạo quyết định lợi nhuận của
doanh nghiệp (E-logistics) TMĐT phát triển kéo
theonhiềungười tiêudùng mua sắm trực tuyến và
sự pháttriển của mô hình kinh doanh mới,tạo cơ
hội lớn cho cáccông ty dịch vụ chuyểnphátvới
tần suất giao hàng nhỏ lẻ và độ phủ sóng rộng
khắpcác tỉnh thành Nhiều website TMĐT cũng
đầu tư vào xây dựng nền tảng công nghệ và hệ
thống logistics, mở rộng quy mô khobãi, tăng điểm
phân phối hàng hóa đểđápứngnhucầucủa người dùng Tuy vậy, việc tiếp cận cácmô hình mớivề e-logistics của DNNVV còn dèdặt, các dịchvụ hỗ trợ như cho thuê phương tiện chuyển phát, phát triểnphươngtiệnvận chuyểnđặc thù, vậnchuyển hàng không cũng còn hạn chế
Thứ chín, các DNNVV khó khăn về tiếp cận các chính sách hỗtrợcủa Nhà nước Cácđiềukiện của mộtsô' chính sách còn chặt chẽ, gây khó khăn cho đối tượng hỗ trợ, chưa bao quáthết các tình huốngphát sinh trong thực tế,công tác thực thicó lúc, có nơi còn chưa chủ động, linh hoạt Những vân đề này đặt ra đòihỏi Chính phủ và cáccơquan liênquan khẩn trương thiết lập một môi trường pháp lý thuậnlợicho hoạt động TMĐT và tăng khả năngcạnh tranhcho các DNNVV trong nước
3 Chính sách, pháp luật hỗ trự doanh nghiệp nhỏ và vừa áp dụng thương mại điện tửở Việt Nam
Khiđại dịchCovid-19 xảy ra, các DNNVV là đôi tượng có tiềm lực tài chính hạn chế, dễ tổn thương do hoạtđộng sản xuất, cung ứng dịchvụ
bị ngưng trệ, đứt gãy Trong năm 2021, “có
119.828 doanh nghiệp đã tạm ngừng hoạt động, giải thể trong năm 2021, tăng 17,8% so với năm
2020 Trong đó phần lớn là các doanh nghiệp thành lập dưới 5 năm, quy mô vốn nhỏ của DNNW ” 5 Các DNNVV cần tìm kiếm một mô hình hoạt độngkinh doanhlinh hoạt hơn, vừa tiết giảm chi phí, vừa tôi ưu nguồn lực để vượtqua khó khăn Thời gian qua, TMĐT đã có những bước tăng trưởng phát triển mạnh, đóng vai trò quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế sốtrong bối cảnhbình thườngmớiở Việt Nam
Với bản chất của TMĐT là hoạt động thương mại áp dụng cáctiến bộ trong công nghệ thông tin và internet, hoạt độngTMĐT cũng là lĩnh vực chịu nhiều tác động và thay đổi nhanh chóng Chính phủ,các bộ, ngành và địa phương cần đưa
ra những chính sách,biệnphápkịp thời để hỗ trợ, khuyếnkhích các DNNVV áp dụng TMĐT Đẩy nhanh triển khai thực hiện kế hoạch, đề án hỗtrợ DNNVV nâng cao năng lực đã được phê duyệt
để DNNVV tham gia có hiệu quả hơn vào chuỗi
10 SỐ 7 - Tháng 4/2022
Trang 4cung ứng khu vực và toàn cầu Cácgiải pháp hỗ
trỢ quá trình chuyểnđổi số, tăng cường nàng lực
các hệ thông hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ cho hoạt
động TMĐT
Các chính sách,pháp luật vàquá trình thực thi
nhằmhỗ trợ DNNVV áp dụng TMĐTvẫn còn tồn
tại một sốhạn chế trong thực tiễn, chưa đáp ứng
được kỳ vọng và nhu cầu của các DNNVV Một
sốtồn tạicơ bảnnhưsau:
Thứ nhất, các quy định hiện hành về hỗ trợ
DNNVV trong lĩnh vực TMĐT nhằm đăngký tài
khoản trên sàn TMĐT quốctế, hoặc hỗ trợ chi phí
tham gia các khóađào tạo chuyên sâu trongnước
chohọc viên củadoanh nghiệp về xây dựng, phát
triển sản phẩm; thương mại hóa sản phẩm; phát
triển thương mại điện tử Tuy thế, chưa có một
chương trình cụ thể nhằm nâng cao tay nghề kỹ
thuật của lực lượng lao động trong DNNVV Các
cơ sở đào tạo nghề chủ yếutập trung đào tạokỹ
năng cơ bản cho người mớitham gia thị trườnglao
động và người thất nghiệp, chứ không phải các
chươngtrìnhnângcaotaynghề chongười laođộng
hiện tại, mặc dù đây là chìa khóa để xây dựng
năng lựcđổimớicủa DNNVV.Chính phủ xemxét
thiết lập một chương trình đào tạo lực lượng lao
động dành riêng cho DNNVV đã có chỗ đứng
Sáng kiến nàyphải là kết quảcủa sự hợptácchặt
chẽ giữa cơsở đàotạo vàdoanh nghiệp6
Thứ hai, các cơ sởpháplý cho hoạt động của
TMĐT đang dần hoàn thiện và liên quan đến
nhiều chê định pháp luật thuộc các lĩnh vực khác
nhau Một sổ" vân đề pháp lý trong TMĐT cũng
cần phải được rà soát làm cơ sở cho việc điều
chỉnh, sửa đổi, bổ sung để hoàn thiện hơn, như:
Đảmbảo antoàn vàđộ tincậycho cácgiaodịch
TMĐT; bảo đảm tính riêng tư; bảo vệ người tiêu
dùng; các vấn đề về hợp đồng; các yêu cầu hình
thứcvăn bản, chữ ký,văn bản gốc; thời điểm, địa
điểm gửi, nhận thôngđiệp điện tử
Thứ ba, các Quỹ Phát triển DNNVV và Quỹ
Bảo lãnh tín dụngvẫngặp nhiềukhókhăn,vướng
mắc và chưa thống nhất trong tổ chức và hoạt
động Cả 2 quỹ này được ít DNNVVbiếtđến bởi
nhữngbâ't cập phát sinh như: quy trình phê duyệt;
được triển khai thông qua các ngân hàng đối tác vớicácyêucầu khắt khe, phảicó tài sảnthế chấp
Do vậy, các quỹ chưa đáp ứng được nhu cầu về nguồn vốn tín dụng phát triển sản xuất - kinh doanhcủa DNNVV
Thứ tư, hành lang pháp lý cho TMĐT và các lĩnh vực liên quan chưa có nhữngđột phá đáng kể, chưa được luật hóa vàchưa theo kịp sự phát triển của thị trường Tập quán,thói quen sử dụng tiền mặt vẫn còn khá phổ biến.Người dân còn nhiều bỡ ngỡkhi tiếp cận với công nghệ thanh toán mới, lo ngại về anninh, antoànkhi sử dụng các phương thứcthanh toán điện tử Kếtcấu hạ tầng và trang thiếtbịkỹ thuật phục vụcho TMĐT cònyếukém, chưatương xứngvới tiềm năng
Thứ năm, về phía các doanh nghiệp: các DNNVV trong nước còn hạn chế trong năng lực đổi mới, chi phí sản xuất đầu vào trong nước thường cao hơn chi phínhậpkhẩu,do quymô sản xuấtnhỏ Hơnnữa, cácDNNVV chưa nấm bắt hết lợiíchmà TMĐT mang lại, nên đa số vẫn còn băn khoăn, chậm trễ trong quá trình phối hợp triển khai ứngdụngTMĐT Tâmlý chờ đợi,nhìn nhau,ngại thay đổi, sợrủiro, thiếu tầm nhìn vẫn còn tồn tại, nhiều DNNVV bằng lòng với vị trícủa ngườingoài cuộc, hay ngườiquan sát và TMĐT chỉ là vấnđề của các doanh nghiệp lớn, nước ngoài
Các DNNVV vẫn đang loay hoay trongviệc tận dụng kênh phânphối thông qua TMĐT Tỷ lệ hàng Việttrêncác sàn TMĐT vẫn thấp Có chưa đến 20% top mặthàng được tìm mua trên sàn trong mùadịchlà hàng Việt Nam Việc lép vếtrên kênh mua sắmtrực tuyến, khiến các doanh nghiệp trong nướcđứng trướcnguy cơ rõ rệt đánh mất nhiều cơ hội quan trọngđể vượt khó và phát triển saudịch7
Vì vậy, cầncó biện pháp hỗtrợhiệu quả hơn nữa đối với DNNVV trong giai đoạnhiện nay, song song với đó, cácDNNVV cũng cần chủ động tìm cáchthức để tự thíchnghi vàphát triển
4 Giải pháp hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật hỗ trự doanh nghiệp nhỏ và vừa áp dụng thương mại điện tử
Nếu không có công nghệ tiên tiến, không làm chủ đượccôngnghệ, khôngbiết đổi mới và sáng
Trang 5tạocôngnghệ, không biết quản trịcông nghệ thì
chắc chắn các DNNVV sẽ thất bạitrong cuộcđua
cạnh tranh, kể cả khi được hưởng các ưuđãi tôiđa
về đất đai, thuế và tài chính8 DNNVV tham gia
vào quá trình chuyển đổisố, TMĐT làmộtđòi hòi
của thực tiễn kinh doanh Vì vậy, cầnthiếtphảicó
các chính sách đồng bộ hơn để hỗ trợ, khuyến
khích các DNNVV đẩy nhanhvà hiệu quả trong
việcáp dụng TMĐTvào các hoạt động kinh doanh
của mình Các giải pháp nhằm hỗ trỢ DNNVV
triển khai, áp dụng hiệu quả TMĐT dựa trên
những khía cạnh sau:
4.1 Sửa đổi, bổ sung pháp luật liên quan đến
thương mại điện tử và chuyển đổi sô'
- Sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật liên
quan đến hoạt động TMĐT và chuyển đổi số. Hoàn
thiện khung khổ pháp lý cho việc chuyển đổi số’
và hoạt động TMĐT Chú trọng hơnvề các vấn đề
bảo mật thông tin của khách hàng, đảmbảo an
toàn và độ tin cậy cho các giao dịch TMĐT, bảo
đảm tínhriêng tư; bảovệngười tiêu dùng; các vấn
đề về hợp đồng; cácyêu cầu hình thức văn bản,
chữ ký, vănbản gốc; thời điểm, địa điểm gửi,nhận
thông điệp điện tử, TMĐT trên mạng xã hội, sở
hữu trí tuệ Từ đó, tạo ra sự tín nhiệm của các
DNNVV và lòng tin của người tiêu dùng nhằm
thúc đẩy phát triển hơn nữa các hoạt động của
DNNVV thông qua đối với TMĐT Khuyến khích
doanh nghiệp tham gia xây dựng kết cấu hạ tầng
viễnthông và hạ tầng cho chuyểnđổi sô đồngbộ,
thông nhấtđáp ứng nhu cầucủa sự phát triển kinh
tế và hội nhậpquốctế
- Hoàn thiện pháp luật, chính sách về tài chính
- tiền tệ, thanh toán điện tử, quản lý thuế và các
dịch vụ xuyên biên giới phù hợp với xu thê'phát
triển của kinh tế số,kểcả chính sách đặt hàng sản
xuất và mua sắm công đốì vớicác sản phẩm công
nghệ số do Việt Nam phát triển, một số quy định
pháp luật tại Luật Cáctổ chức tín dụng năm 2010,
sửa đổi, bổ sung năm 2017, Luật Công nghệ cao
năm 2008, Luật Công nghệ thông tin năm 2006,
LuậtGiao dịch điện tử năm 2005, Luật Chuyển
giao công nghệ năm 2017, liên quan đến kinh tế
số, kinh tếkhông tiếp xúc, gắn với xem xét, sửa
đổi, bổ sung,tạo thuận lợi cho đổi mới sáng tạo, hình thành một sốngành, nghề kinh doanh mới, gắn với ưu đãi đầu tư để thúc đẩy tham gia cuộc Cáchmạng công nghiệp lần thứ tư9
Cần thườngxuyên rà soát cácchínhsách,pháp luậtvềTMĐT không còn phù hợp đểđề xuất các
cơ quancó thẩm quyền xem xét,điều chỉnh nhằm kịp thời bổ sung, sửa đổi hoặc ban hành mớicác chính sách theo hướng tạo điều kiện, khuyến khích, hỗ trợ cáchoạt động ứng dụngTMĐT của DNNVV vàcác môhìnhkinhdoanhmới trênnền tảngcôngnghệ sô
- Thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực TMĐT Trongmấy năm gầnđây, mặc dù rấtphát triển và có nhiều tiềm năng, cơhội nhưng cũng tiềm ẩn nhiều yếu tố rủi ro, thách thức với DNNVV Các doanh nghiệp khởi nghiệp tronglĩnh vực TMĐT pháttriển sẽ góp phần thúc đẩy trao đổi, mua bán hàng hóa trực tuyến Sau đại dịch Covid-19, TMĐTđượcdự báo sẽtiếp tục bùng nổ, tạora những xu hướngtiêudùngmới Cùngvớisự phát triển của Cách mạng công nghiệp 4.0, khởi nghiệp lĩnhvực TMĐT trởthành chủ đề thuhútsự quantâm củanhiều doanh nghiệp trẻ Đây là một
xuhướngkinhdoanh đang phát triển mạnhtrên thế giới, các doanh nghiệp khởi nghiệp phát triển sẽ gópphầnthúc đẩy trao đổi, muabánhàng hóa trực tuyến trong lĩnh vực TMĐT
4.2 Sửa đổi, bổ sung quy định hỗ trợ áp dụng thương mại điện tử của doanh nghiệp nhỏ và vừa
- Hỗ trợ DNNVV áp dụng TMDT đề thực hiện hoạt động kinh doanh. Đưa ra giải pháp hỗ trợ DNNVV tăng cường cáchoạtđộngxúc tiến thương mại, tổ chứccác hội thảo, hội nghị, mở rộng thị trườngchocác sản phẩm có sức cạnh tranh cao, có giá trị gia tăng caohoặc các nhóm sản phẩm có tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu lớn Đẩy mạnh phát triển hạ tầng logistic phục vụ cho xuấtkhẩuhàng hóa quakênh TMĐT, phôi hợp các sàn TMĐT tổ chứchộinghịkết nốivề TMĐT, cậpnhậtkiến thức số’ tăng hiệu quảkinh doanh trên môitrường trực tuyên cho DNNVV Tiến hành hỗ trợ trên diện rộng để định hướng các DNNVV trong việc tận dụng TMĐTlàm kênh thương mại xuất khẩu
12 SỐ 7-Tháng 4/2022
Trang 6- Xây dựng một hệ thống tín dụng hiệu quả
hướng tới hỗ trợ tài chính cho DNNW áp dụng
TMĐT Hỗ trợ tiếp cậntài chính ưu đãi riêng cho
các DNNVV áp dụng TMĐT bằng cách tăng sự
cạnh tranh trên thịtrườngtín dụng, chẳng hạn bằng
cách hợp pháp hóa các loại hình, hình thức chovay
mới nhằm phù hợp với bối cảnh nền kinh tế và sự
khó khăn của các DNNVV hiện nay Hệ thống
ngânhàngnên ưu tiên tiếp tục thực hiệnnhững cải
cách mang tính cấu trúc nhằm hướng tới một hệ
thông tiền tệ lành mạnh hơntrong tương lai, không
áp dụng dàn trảicho mọi tổchức tín dụng
- Các chính sách hỗ trợ DNNW cần tiếp tục
được thực hiện theo hướng tập trung hơn, đúng đối
tượng và thực chất hơn, theo sát với nhu cầu của
DNNW. Cần có chọn lọc, phân loại ngành nghề
để hỗ trợ, trêncơ sở đánh giá, khảo sát nhanh tác
động của dịch Covid-19 đến ngành, nghề cụ thể
và có điều kiện,tiêu chí cần tránh hiện tượng trục
lợi chính sáchhỗ trợ và rủi ro đạo đức về điều
kiện/ tiêu chídoanh nghiệp nhận hỗ trỢ; Chínhphủ
có thể căn cứ vào mộtsô' tiêu chí chủyếu,như: (i)
tính lan tỏa (tác độngtích cực tớicác ngành, lĩnh
vực khác), (ii) lao động (tạo nhiều công ăn việc
làm), (iv) có khả năngphục hồi sau đại dịch)10
- Thúc đẩy hỗ trợ DNNVV chuyển đổi số, dổi mới
sáng tạo trong lĩnlrvực TMĐT. Hỗ trợđổimới sáng
tạo là mục tiêu chung của các chính sáchhỗ trợ
DNNVV Cần đẩy mạnh triển khaiphát triển kinh
tế số, hỗ trợ phát triển cácnền tảngTMĐT,các ứng
dụngcông nghệ giao dịch thanh toán điện tử, hậu
cần giao nhận nghiên cứu giao hoặc đặt hàng các
doanh nghiệp về công nghệ sốuy tín nhằm phát
triển cácgiải pháp, nền tảng công nghệ số Hiện
nay, “cơ sở hạ tầng sô' cho cáccông nghệ cơ bản
thường đã có sẵn,chẳng hạn các nền tảng TMĐT sử
dụng băngthông rộng di động cơ bản.Nhưng thách
thứclàcải thiện khả năngtruycậpđến những cơsở
hạtầngdữliệuhiện đại, chẳng hạn băngthông rộng
tốc độ cao, các trung tâm dữ liệu đám mây, các
điểm giaodịch qua internet, để đápứng nhu cầu sử
dụng cho nhữngcông nghệ tinh vi hơn và các mô
hình kinh doanh thâm dụng dữliệuhơn,dựkiến sẽ
ngày càng thích hợp hơn trong tương lai”11
- Tiếp tục đơn giản hóa các quy định kinh doanh, bao gồm thông qua việc ứng dụng mạnh mẽ hơn công nghệ kỹ thuật số trong lĩnh vực TMĐT đối với hoạt động của các DNNW. Triển khai hiệu quả hơn nữa những chính sách ưu đãi thuế doanh nghiệpcho các DNNVV,đặc biệt là cácquy định pháp luật liên quan đến mức thuế suất thấp hơn cho các DNNVVthực hiện chuyểnđổi số,áp dụng TMĐT trong hoạt độngkinh doanh Các cơ quan quản lý nhà nước khuyến khích ứngdụng thanh toán không dùng tiền mặt với các ví điện tử, thí điểm mô hình mobilemoney
4.3 Triển khai có hiệu quả pháp luật hỗ
trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa áp dụng thương mại
điện tử
- Triểnkhai hiệu quả đào tạo nguồn nhânlực Độingũ nhân lực của DNNVVcầnphảiđược huấn luyện và đào tạo bài bản các cách thứcquảng bá trực tuyến, xây dựng hình ảnh sảnphẩm và hình ảnh củadoanhnghiệp, cách thứcchăm sóc khách hàng vànhững dịch vụ sau bán hàng, các hình thức camkết và quản lý chất lượng sảnphẩm.Cácquy trình quản lýkỹ thuật cần được nângcaohơn nữa, nhận thứccủa ngườisản xuất về thịtrườngvàcác yêu cầu thực tế liênquan đến chất lượng cần tiếp tục được củng cố Điều quan trọng của chínhsách đào tạo nhân lực TMĐT là phải triển khai các chương trình nâng caotay nghề lựclượng laođộng
và kỹ năng quản lý,đồng thời, tăng cường tuân thủ các tiêu chuẩnkỹ thuật quốc tế ở cấpđộ doanh nghiệp; khuyến khích nghiên cứu hỗ trợ từ các trường đại học
-Các bộ ngành, địa phương nâng cao hiệu quả triển khai chính sách hỗ trợ DNNVV áp dụng TMĐT.Theo đó,phải cụ thể hóa các chương trình,
đề ánnhằmđào tạovàhỗ trợ DNNVV tronghoạt động xuất khẩu trên nền tảng TMĐT và đào tạo
về các kỹ năng bán hàng trên TMĐT và kỹnăng marketing số Xây dựng chính sách phát triển doanh nghiệp có tínhchiến lược, khai thác lợi thế ngành, lĩnh vực để đónbắt cơ hội nhằmphụchồi nền kinh tế cần đưa ra các giải pháp dài hạn và bền vững về đảm bảo ổn định nguồn nguyên vật liệu đầuvào chocácngànhsản xuấtchế tạo, phát
Trang 7triển chuỗi giá trị trong ngành nông nghiệp, chế
biến thực phẩmnhằm tạo giá trịgiatăng cao
- Thí điểm các mô hình tiêubiểu về DNNVV
áp dụng TMĐT trong quátrình hoạt độngsản xuất
kinh doanh thành công, hiệu quả để từ đó nhân
rộng trong địaphương, lĩnh vực nhất định
5 Kết luận
Thươngmại điện tửđang nhanh chóng trở thành
nhân tố cốt lõi của nền kinh tế toàn cầu và là xu
hướngtất yếu mà không một quốc gia nào có thể
đứng ngoài cuộc Sựđa dạngvề mô hình hoạt động,
về đối tượng tham gia, về quytrình hoạt độngvà
chuỗi cung ứng hàng hóa,dịch vụ với sự hỗ trợ của
hạtầng internet vàứng dụng công nghệ hiệnđạiđã đưa TMĐT trở thành trụ cột quan trọng trong tiến trình phát triển kinh tế số của quốc gia Cácchính sách, quyđịnh pháp luật cần phải được sửa đổi, bổ sung nhằm tạo cơ sở pháp lý vữngchắchơnnữa cho hoạt động TMĐT minh bạch, an toàn và hỗ trợ, khuyến khích các DNNVV tham gia áp dụng TMĐT Tương tự, Chính phủ cầncócác chính sách chủđộng,toàndiệnđể thu hút DNNVV sử dụng các nền tảng TMĐT Bản thâncác DNNVV cần có sự quantâmthích đáng đến TMĐT, cần nắm bắt nhanh các xu hướng để tiếp cận khách hàng tốt hơn và đem lạihiệuquả kinhdoanhcao hơn■
TÀI LIỆU TRÍCH DẪN VÀ THAM KHẢO:
1 Theo sô' liệu của cổng thông tin Quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, truy cập tại:
12-va-nam-2021.aspx
2 Chính phủ (2021), Nghị quyết 128/NQ-CP ngày 10/11/2021 về thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COV1D-19.
https://dangkykinhdoanh.gov.vn/vn/tin-tuc/597/5732/tinh-hinh-dang-ky-doanh-nghiep-thang-3 OECD (2021), Báo cáo chính sách doanh nghiệp nhỏ và vừa và khởi nghiệp tại Việt Nam: Tổng quan đánh giá
và kiến nghị chính sách, Hà Nội, tr 15.
4 Chính phủ (2013), Khoản 1, điều 3, Nghị định 52/2013/NĐ-CP về thương mại điện tử.
5cổng thông tin Quốc gia về đăng ký doanh nghiệp (2021) Tinh hình đăng ký doanh nghiệp tháng 12 và năm
2021 Truy cập tại: https://dangkykinhdoanh.gov.vn/vn/tin-tuc/597/5732/tinh-hinh-dang-ky-doanh-nghiep-thang-
12-va-nam-2021.aspx.
6OECD (2021) Báo cáo chính sách doanh nghiệp nhỏ và vừa và khởi nghiệp tại Việt Nam: Tổng quan đánh giá
và kiến nghị chính sách, Hà Nội, tr 15.
7 Viễn thông (2022) Cuộc bứt tốc của thương mại điện tử Việt Nam Truy cập tại:
cuoc-but-toc-cua-thuong-mai-dien-tu-viet-nam-4409175.html.
https://vnexpress.net/
8 Hoàng Đình Phi (2012) Lựa chọn giải pháp hỗ trợ các DNNVV vượt qua khủng hoảng Tạp chí Quản lý Kinh
tế, (48)
9 Trần Văn Kinh tế không tiếp xúc: Nhận diện và một số hàm ý chính sách Truy cập tại:
Name=MOFUCM205637.
https://mof.gov.vn/we- bcenter/portal/vclvcstc/pages_r/l/chi-tiet-tin?dDoc
10 Đại học Kinh tê Quốc dân, Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) (2020) Kiến nghị đánh giá các chính
sách ứng phó với Covid-19 và các khuyến nghị.
11 Ngân hàng Thế giới (WB) (2021) Covid kéo dài: Tổng quan, Báo cáo cập nhật tĩnh hĩnh kinh tế Đông Á và Thái Bình Dương tháng 10/2021.
14 Số 7-Tháng 4/2022
Trang 8Ngày nhận bài: 5/3/2022
Ngày phản biện đánh giá và sửa chữa: 22/3/2022
Ngày chấp nhận đăng bài: 16/4/2022
Thông tin tác giả:
TS NGUYỄN VĂN LÂM
Viện Kinh tế và Quản lý
Đại học Bách khoa Hà Nội
LAWS AND POLICIES ON SUPPORTING SMALL AND MEDIUM-SIZED ENTERPRISES
TO APPLY E-COMMERCE IN VIETNAM
• Ph D NGUYEN VAN LAM
School of Economics and Management Hanoi University of Science and Technology
ABSTRACT:
The COVID-19 pandemic has made it clear that e-commerce is not only a solution for consumers in timesof crisis, but also a tool for small andmedium-sized enterprises (SMEs) to expand their businesses, reudce their marketingcost, andaccess tomore potentialcustomers Besides the attempt ofSMEs, mechanisms, policies and legalregulations need to supportSMEs
to applydigital transformation ande-commercein theh businesses This paper analyzesissues relating to laws and policies on supportingSMEs to effectively apply e-commerce in Vietnam
Keywords: e-commerce, small andmedium-sized enterprises, digitaltransformation