Chính sách thuế bảo vệ môi trường với thúc đẩy tăng trưởng kinh tế xanh tại việt nam

Chính sách thuế bảo vệ môi trường với thúc đẩytăng trưởng kinh tế xanh tại Việt Nam Bùi Văn Hiền Trường Đại học Vinh Chính sáchthuếbảo vệ môi trường BVMT] có vai tròvô cùng quan trọng tr

Chính sách thuế bảo vệ môi trường với thúc đẩy

tăng trưởng kinh tế xanh tại Việt Nam

Bùi Văn Hiền

Trường Đại học Vinh

Chính sáchthuếbảo vệ môi trường (BVMT] có vai tròvô cùng quan trọng trongviệc làmthay đổi hành

vicủa các tổ chức, cá nhân nângcao ý thức BVMT trong đầutư, sản xuất vàtiêu dùng nhằm phát triển bền

vữngcho mỗi quốc gia Bài viết tậptrung luận giải vai tròcủachínhsáchthuếBVMT với tăngtrưởngxanh; phântích thực trạng chínhsách thuếBVMT vớithúc đẩy tăngtrưởngkinhtếxanh ở Việt Nam từđó đề xuất mội; số khuyến nghị

Chính sách thuế nói chung, chính sách thuế

BVMT nói riêng được coi là công cụ hữu hiệu để tác

độngđến hành vi người sản xuấtvàngười tiêudùng,

qua

môi

đó định hướng hành vi theo hướng thân thiện

trường, thúc đẩy phát triển bền vững Theo đó,

về mặt kinh tế, thông qua chính sách thuế BVMT

chính phủ đảmbảo thựchiệncácmụctiêu chungvề

kinh tếxã hội của đất nước Việc sử dụng công cụ

thuế BVMT hướng tới nền kinh tế xanh sẽ giúp

chính phủ thực hiện được "mục tiêu kép" vừa hạn

được cáchành vi sảnxuất và tiêu dùng gâyhại

môi trường, vừagóp phần bổ sung thêm nguồn

chế

cho

lực cho ngân sách, góp phần củng cố vị thế tài khoá

của chính phủ Cùngvới đó, chính sách thuế BVMT

hướng tới nền kinh tế xanh khi được thực hiện hiệu

quả sẽ tạođiều kiện cho chínhphủtrong việc cơ cấu

lại nguồn thu theo hướng bền vững, về mặt môi

trường, chính sách thuế BVMT nhằm tác động tới

hành vi sản xuất, tiêu dùng thông qua việc ưu đãi

thuê đối với các hoạt động kinh tế thân thiện với

môi trường,đồng thời, đánh thuế đối với hoạt động

kinh tế làm tổnhại đếnmôi trường Đây là nềntảng

quan trọng thúc đẩy tăngtrưởng bền vững

Là quốc gia chịu ảnh hưởng lớn từ thiên tai và

đổi khí hậu, Việt Nam xác định tăng trưởng

là một chiến lược quan trọng nhằm hướngđến

triển bền vững Thời gian qua, Đảng và Nhà

biến

xant

phát

nước luôn dành sự quan tâmđặc biệtvà các nguồn

lực tài chính cho tăng trưởng xanh Chính phủ đã

ban

12/4/2012, vế "phê duyệt Chiến lược Phát triểnbền

vững Việt Nam giai đoạn 2011-2020", Quyết định số

139E /QĐ-TTg phê duyệt về "Chiến lượcquốc gia về

tăng

hành Quyết định số 432/QĐ-TTg ngày ngày

J trưởng xanh thời kỳ 2011- 2020và tầm nhìn

đến năm 2050" ngày 25/09/2012, xác định tăng

trưởngxanh là cáchthứcphát triển phù hợp với yêu

cầu đổi mớimô hình tăngtrưởng vàtái cẩu trúcnền kinh tế Để thực hiện các nhiệm vụ của Chiến lược tăng trưởng xanh, Chính phủ đã ban hành Quyết

địnhsố 403/QĐ-TTg phêduyệtKế hoạchhành động quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2014 - 2020

Liên quan đến lĩnh vực tài chính công, Bộ Tài chính

được giao chủ trì triển khai 2/66 hành động tăng trưởng xanh giai đoạn 2014 - 2020, bao gồm: (i)

Hình thành khung chính sách tàichính tăng trưởng

xanh; (ii) Chi tiêu công theo tiêu chuẩn xanh Các

quy định chínhsách thuế BVMT được xây dựng,ban

hành đều hướng đến mục tiêu tăng trưởng xanh, phát triển bền vững phù hợp với thông lệ quốc tế, theo hướng chú trọng khuyến khíchđầutư, sản xuất

theo công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng nhằm hỗ

trợ cho chiếnlượctăngtrưởngxanhquốcgia

Thuế BVMT được quy định trong Luật Thuế BVMT số 57/2010/QH12 có hiệulực thihànhkểtừ

trênnguyên tắc người nàosửdụng sản phẩmgây ô nhiễm thì phải nộpthuế Trên cơ sở cáctiêu chuẩn

môi trường của quốc gia và các thông lệ quốc tế, biểu thuế BVMTđược xay dựng Đối tượng nộp thuế

là các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sảnxuất, nhập

khẩu hàng thóa thuộc đối tượng chịu thuế BVMT

còn đối tượng chịu thuế là người tiêu dùng Việt Nam quyđịnh thuế BVMT chỉ phải nộp mộtlần đối với hàng hóa sản xuất hoặc nhập khẩu Đối tượng

chịu thuế BVMT là Xăng, dầu, mỡ nhờn; than đá;

dung dịch HCFC; túini lông;thuốc diệt cỏ; thuốc trừ

mối; thuốc bản quản lâm sản; thuốc khử trùng kho Mức thuế cụ thểđượcquy định tạiNghị quyết số

579/2018/UBTVQH14 ngày 26/9/2018' về Biểu

thuế BVMT (có hiệu lực từ ngày 01/01/2019] và

sungtiểu mục2 mục I Biểu thuếBVTMquy định tại

579/2018/UBTVQH14 ngày 26/9/2018 về Biểu

Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (Tháng 5/ 2022) 97

NGHIÊN CỨU

RESEARCH

thuế BVMT (hiệu lựctừ ngày 01/8/2020) bảo đảm

nguyên tắc: Mức thuế đối với hàng hóa chịu thuế

phù hợp với chính sách phát triển kinh tế- xã hội

của Nhà nướctrong từng thời kỳ; Mức thuế đối với

hàng hóa chịuthuếđượcxác định theo mứcđộ gây

tác động xấu đến môi trường củahàng hóa Trước

sự leo thang của giá xăng dầu, Nghị quyết số

BVMT đốivới mặt hàng xăng dầu nhằm giảmgánh

nặngchi tiêu cho người dân Biểu thuế BVMT đối với

tài nguyênhóa thạchthểhiện qua Bảng1

Bâng 1 Biểu thuế bào vệ môi trường đổi vói tài nguyên hóa thạch

Hàng hóa Đơn

vị

tỉnh

Mức thuế (đồng/1 đơn vị hàng hóa) Trước

1/5/2015 (NQ 1269/2011

Từ 1/5/2015- 31/12/2018 (NQ 888a/2015)

Từ 1/1/2019 (NQ 579/2018)

Từ 1/4/2022 (NQ13/2021) (*•)

Xăng, dầu, mờ, nhờn

Xăng, trừ etano Lít 1.000 3.000 4.000 3.000

Nhiên liệu bay Lít 1.000 3.000 3.000 (♦) 1.500

Dầu diesel Lít 500 1.500 2.000 1.500

Dầu hóa Lit 300 300 1.000 500

Dầu mazut Lít 300 900 2.000 1.500

Dầu nhờn Lít 300 900 2.000 1.500

Mở nhờn Kg 300 900 2.000 1.500

Than đá

Than nâu Tấn 10.000 10.000 15.000

Than anưaxit Tán 20.000 20.000 30.000

Than mờ Tấn 10.000 10.000 15.000

(Nguồn: Nghị quyết sổ 1269/201ỉ/ỤBTVỌH12; Nghị quyết sổ 888a/2015/UBTVỌHỈ 3;

Nghị quyết sổ 579/2018/UBTVQH14) (*) Mức thuế này là 2.100 đòng/ỉít kể từ ngày 01/8/2020 đến hết ngày' 31/12/2020, sau đó

quay lợi mức 3.000 đồng/lit kế từ ngày 01/01/2021.

(**) từ 1/1/2023 quay trớ về mức time theo NỌ579/2018

Cùng với các chính sách tài chính khác, chính sách

thuế nói chung và chính sách thuế BVMTnói riêngđã

bám sát và thể chế hóacác chủtrương, đườnglối của

Đảng và chính sách của Nhà nước về bảo vệ môi

trường, góp phần thực hiện các cam kết của Chính

phủ với Cộng đồng quốc tế trong lĩnh vực môi

trường Bên cạnh đó, góp phầnnângcao ý thức bảo

vệ môi trường của toàn xã hội, thayđổi nhận thức,

hànhvi của tổ chức, cá nhân trong sản xuất và tiêu

dùng nhằm giảm phát thải ô nhiễm tại nguồn Chính

sách thu thuế BVMT đã được ban hành đồng bộ,

được bổ sung, điều chỉnh qua từng giai đoạn, một

mặtcótác độngthay đổi hànhvibảo vệ môitrường

theochiều hướng tích cực,đồng thời động viên hợp

lý đóng góp của xã hội, tạo thêm nguồn thu để giải

quyết vấn đề môi trường Thuế BVMT độngviên hợp

lý sự đónggóp củaxã hội vàoNSNN Cụthể:

Số thu thừ các khoản thu liên quan đến BVMT

được mở rộng qua các năm Năm 2018, số thu từ

thuế BVMT chiếm 3,34% tổng NSNN và xu hướng

ngày càngtăng, đến năm 2021 số thuthuế BVMTđạt

gần 57 nghìn tỷ đồng, tương đương 4% tổng thu

NSNN Trong đó, số thu thuế BVMT đối với nhóm

xăng dầu, thanđá chiếmchủ yếu (khoảng 99%) tổng

số thu thuế BVMT qua các năm, góp phần chuyển

dịch cơ cấu thu NSNN theohướng bềnvững

Số thutừ thuế BVMTtăng liên tục qua các năm đã

góp phàn ổn địnhnguồn thu thuếnội địa trong giai

đoạn thu ngân sách gặp nhiềukhó khăn dophải cắt

giảm mứcthuế nhập khẩu theo các cam kết quốc tế

Bàng 2 Tỳ lệ thu thuế BVMT so VỜI thu NSNN 3025-2021 (tỷ đổng)

2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 Tổng thu thuế

BVMT

27.020 44.323 45.133 47.923 61.570 59.234 56.954

Tỳ lệ thu từ thuế BVMT so vởì tổng thuNSNN

2,71% 4,27% 3,44% 3,34% 3,4% 3,93% 4%

Nguỏn: Tỏng hợp từ các Báo cáo cùa Bộ Tài chính từ 2015-2021

về mặtxã hội, chính sách thuế BVMT góp phần

hạn chế sản xuất và tiêu dùng các sản phẩm gây ô nhiễm; khuyến khích người tiêu dùngsửdụng thay

thế hoặc hạn chế tiêu dùng sản phẩm (xăng, dầu, than ) Từđó, tiết kiệm cá nhân, tiết kiệm xã hội,

giảm thiểu ô nhiễm môi trường,giảm chi phí xử lý ô nhiễm Hơn nữa, thuế mang lại nguồn thunhất định

cho ngân sách nhà nước để đầu tư cải tạo môi trường Thayđổi nhận thức của ngườidân về vai trò

của môi trường là mụctiêu lớn nhất mà chính sách

hướngtới

Chính sách thuế BVMT hướng tới tăng trưởng xanh ở Việt Nam bên cạnh những kết quả đáng ghi

nhận vẫn còn một số vấn đề đáng quan tâm Trong

đó, mốitương quangiữa chính sáchthuế BVMT với các chính sáchtài chính kháccònchưa thựcsự đồng

bộ, chưa đủ mạnh đểđiều tiết hiệu quả hành vicủa

các chủ thể trongnềnkinh tếnhằm hướng đến sản xuất và tiêu dùng xanh Còn có nhiều sản phẩm,

hàng hoá có mức độ gây ô nhiễm trên diện rộng

nhưng lại không nằm trong đối tượng chịuthuế như chất tẩyrửa, phânbón hoá học, khí than và khí tự

nhiên,đây là nhữngloạihànghoá có gâytác hạiđến

môi trường và sức khoẻ con người Khoảng cách giữa mục tiêu, yêu cầu chính sách đặt ra và hiệuquả

thực tế khi triển khai thực hiện tương đối lớn Hơn

nữa, vẫn chưa có quy định về việc sử dụng nguồn

thu từ BVMT cho các mục đích chi cụ thể mà đang được hòachung theo Luật NSNN và được Quốc hội

phêduyệt hàng năm Do đó, lợi ích củathuế trong

việc tăng NSNN là rõ ràng trong khi đóng góp của

các nguồn thu choviệc hỗ trợ BVMTvà giảm nhẹ rác

thải khí nhà kính chưa hoàn toàn minh bạch

Chính sách thuế BVMT hướng tới nền kinh tế

xanh cần được bổ sung và hoàn thiện để khuyến

khích các đối tượng tham gia và chuyển đổi sang

hoạt độngtheomô hình này Theohướng:

- Một là, nghiên cứu sửa đổi,bổ sungtheo hướng

mở rộng đối tượngchịuthuế BVMT nhằm bao phủ được các nguồn gây ô nhiễm môi trường Thuế

BVMT phải hướng đến cácchủ thể gây ô nhiễm, các hành vi ônhiễm chính xác nhất, bao quát đượccác

nguồn gốc ô nhiễm Nghiên cứu để bổ sung thêm phân bón hoá học, chất tẩy rửa, khí than,khí thiên nhiên vào đối tượng chịu thuế BVMT bởi: Khíthan

cónguồngốc từthan đá, bao gồm khí metan, etan,

propan, butan, pentan, nitơ, cacbonđioxit, một ít lưu

huỳnh Cácchất khí này khi phát tán ra môi trường

98 Kinh tế Châu Ả - Thái Bình Dương (Tháng 5/ 2022)

độ

việ

Na

gây ô nhiễm môi trường và nếutiếp xúc ở nồng

cao sẽ khiến con người bị ngộ độc Khí thiên

nhiên làhỗn hợp chất khí cháy được, baogồm phần

lớn là các hydrocarbon Các chất có trong khí thiên

nhiên đều gây tác hại đến môi trường và sức khỏe

conngười

Thứhai, để hạn chế sử dụng các chất ônhiễmthì

c xây dựng và áp dụng lộ trình tăng thuếBVMT là

cần thiết vì theo đánh giámức thuếBVMTcủa Việt

m khá thấpso với các nướckhác Việc tăngthuế

phẵi có lộ trình, đánh giá tác động đầy đủ của việc

điềuchỉnhtăng thuế nhằm đạt được sự thuyết phục

rộng rãitrong xã hội Bên cạnh đó, cần đưa cácsản

phẩmxăng dầu sinh học rakhỏi đối tượng chịu thuế

phù hợp với mục tiêu của thuếBVMT Theo đó,

cần quy định rõ, đối tượng chịu thuế BVMT là các

sản phàmxăng dầu có nguồn gốc hoáthạch

-Thứba, rà soát tổngthể các chính sách ưuđãi

về thuế, dành ưu tiên nhiều hơn chocác dự án tặng

để

trưởng xanh, bảo vệ môi trường và ứng phó với biến

đổi khí khậu Cácchính sách ưu đãi thuế phải phù

hợp với nguyên tắc chungcủathươngmại vàđầutư

quọc tế,không có sự phân biệtgiữa nhà đầu tư nước

ngoài và nhà đầutư trong nước, giữasản phẩmsản

xuất trong nước và sản phẩm nhập khẩu; phù hợp

với cam kết trong các hiệp định thương mại song

phương và đa phươngmàViệtNam tham gia./

Bộ Tài chính, Quyết định số 2183/QĐ-BTC ngày 20/10/2015 ban hành "Kể hoạch hành động của

ngành Tài chính thực hiện Chiến lược quốc gia về

tăng trưởng xanh đến năm 2020’"

Bộ Tài chính, Báo cáo NSNN hàng năm, từ năm 2015-2021

25/09/2012 "Phê duyệt Chiến lược quốc gia về

tăngtrưởngxanh"

20/3/ 2014 của Thủ tướng Chính phủphêduyệt "Kế

hoạchhànhđộng quốc gia về tăng trưởng xanh giai

đoạn 2014 - 2020"

Quốchội, Luật Thuế BVMT số 57/2010/QH12 có hiệu lựcthi hành kể từ ngày 01/01/2012

Nâng cao năng lực quản lý cho cán bộ,

theo trang 104

Đội ngũ cánbộ người dân tộc thiểu số (DTTS) là

Ùn tố quantrọng đốivới sựphát triển kinh tế, xã

ỉ, chính trị ở vùng đồng bào DTTS Tuy nhiên,

nhãi

hội,

trước yêu cầu phát triển vùng đồng bào dân tộc

miềi n núi, vùngsâu, vùng xa trong bối cảnhđất nước

đang phát triển kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế,

phât triển công nghệ với cuộc cách mạng công

nghiệp lằn thứtư, chính sáchđàotạo, bồi dưỡng cán

hgười DTTS cần có những thay đổi, điều chỉnh

phù hợp

Tây Nguyên và cả nước, Đắk Nông có nhiều

bộ

cho

Ilà tỉnh miền núi có vị trí chiến lược quantrọng

về kinh tế, chính trị, quốc phòng, an ninh của khu

vực

đồng bào dân tộc sinh sống Do đó đội ngũ CB,CC

nguời dân tộc thiểu sốnói chung, CB, cc cấp cơsởlà

người DTTS nói riêng luôn giữvịtrí, vai trò đặc biệt

qua

hội,

11 trọng trong việc phát triển kinhtế,văn hóa, xã

, giữ vững an ninh, chính trị, quốcphòng cơ sở

Muốn thực hiện chính sách đào tạo, bồi dưỡng

CB,CC cấp xã là người DTTS trên địa bàn tỉnh Đắk

Nônig trong thời gian tớiđạt được những mục tiêu

đãđe ra cần cósựphối hợp đồng bộ nhịp nhàng của

các :ấp, các ngành và sự vàocuộc của cả hệ thống

chính trị./

Tài liệu tham khảo

Ban dân tộc tỉnh ĐắkNông (2021), Báo cáo số78/

BC-BDTngày 20/01/2022 tinh hình thực hiện một

số chỉ tiêu thựchiện các mục tiêu phát triển Thiên niên kỷđối vớiđồng bào dântộc thiểu số năm 2021

Sởnộivụ tỉnh ĐắkNông (2021), Báo cáo số 875/

SNV-TCCCVC ngày 30/6/2021 V/v thống kê so

lượng, chất lượng CBCCVC tỉnh Đắk Nông năm 2020 Tỉnh ủy Đắk Nông (2021), Đề án số 03- ĐA/TU ngày 19/8/2021, Tạo nguồnđội ngũ can bộ nữ, can

bộ trẻ, cánbộngườidân tộc thiểusốthuộc diện Ban thường vụ Tỉnh ủy quản lý từ nay đến năm 2030,

định hướng đếnnăm 2035

UBND tỉnh Đắk Nông (2017), Kế hoạch số 254/

KH-ƯBND ngày 11/5/2017 Thực hiện đề án phát triển đội ngũ cán bô, công chức, viên chức, người

dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Đắk Nông trong thời kỳ mới

UBND tỉnh Đắk Nông (2021), Báo cáo số 60/

UBND-BC ngày 03/02/2021 Công tác đào tạo, bồi dưỡng năm 2020 và tổngkết5 năm thực hiện Quyết định 163/QĐ-TTg ngày 25/01/2016 của Thủtường

Chính phủ

Kinh tế Châu Ả - Thái Bình Dương (Tháng 5/ 2022) 99