Vận động của kinh tế tư nhân trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp hà nội

Xu hướng vận động của kinh tê' tư nhân trong cơ cấu kinh tề nong nghiệp Hà Nội Một là, xu hướng cùng tồn tại giữa các đơn vị kinh tế hộ cá thể có quymô nhỏbêncạnhcácđơnvị có điều kiện mở

Vận động của kinh tế tư nhân

Đỗ Văn Phúc

Khoa Lý luận Mác - Lênin, Trường Đại học Trần Quốc Tuấn

Nguyễn Đức Lượng

Khoa Kinh tế Chính trị Mác - Lênin, Học viện Chính trị

Kinhtế tư nhân trong nông nghiệp ởHà Nội đã thổi luồng gió mới làmchuyển biến bộ mặt nông thôn

Thành phố Trong thời gian tới, xu thế vậnđộng củabộphận nàyra sao,cần có những giải pháp gì để nó

thực sự phát huy hiệu quảbềnvững, gópphần xứng đáng vào phát triểnkinh tể - xã hội Thủ đô

1 Mở đâu

Kinh tếtư nhânlàbộ phận cấu thànhquantrọng

của nền kinh tế quốc dân Đại hội lần thứ XIII của

Đảng khẳng định, pháttriển mạnh mẽ khu vực kinh

tế tư nhân cả về số lượng, chất lượng, hiệu quả "thực

sự trở thành một động lực quan trọng trong phát

triển kinh tế” Kinh tế tư nhân gồm kinhtế cá thể,tiểu

chủ và kinh tếtư bản tưnhân, hoạt động dưới hình

thức hộ kinh doanh cá thể và các loại hình doanh

nghiệp tư nhân Ngoài ra, kinh tế tư nhâncòn gồmcả

phần đầu tư của tư nhân vào khu vực kinh tế nhà

nước và khu vực kinh tế có vốn đàu tư nướcngoài

Kinh tế tư nhân có vai trò ngày càng trọng yếu

trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp, liên tục duy trì tốc

độ tăng trưởngcao, chiếm tỉtrọng lớn; thu hút lực

lượng lao động chủ yếu,khaithác,sửdụng hiệu quả

đất đai, nguồn vốn, tạo việc làm và nâng cao thu

nhập nôngdân, gópphần to lớn hoàn thành cácchỉ

tiêu xây dựngnông thôn mới

Hà Nội địa phương dẫn đâu cả nước trong xây

dựng nông thôn mới Nông nghiệp phát triển đã góp

phần quan trọng cải thiện đời sống nhân dânvà bộ

mặt nông thôn Báo cáo Kinh tế - xã hội thành phố

HàNội 9 thángnăm2021cho thấy, trong khi hầu hết

các lĩnh vực kinh tế đều có mức tăng trưởngâm,thì

khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản quý III ước

tăng 4,39% so với cùng kỳ năm trước, đóng góp

0,07điểm % vào mức tăng chung của kinh tế Thành

phố Trong đó, kinh tếtư nhân trong nông nghiệp

tăng trưởng ổn định và chiếm tỉ trọng ngày càng

cao Do đó,nắm bắt xu hướng vận độngcủa kinh tế

tư nhân trongcơ cấukinh tế nông nghiệp Hà Nội là

một yêu cầu cần thiết, làm cơsở cho định hướng cho

pháttriển nông nghiệp thực sự trở thành “trụ đỡ"

cho kinhtế- xã hội Thủ đô

2 Xu hướng vận động của kinh tê' tư nhân trong cơ cấu kinh tề nong nghiệp Hà Nội

Một là, xu hướng cùng tồn tại giữa các đơn vị kinh tế hộ cá thể có quymô nhỏbêncạnhcácđơnvị

có điều kiện mở rộng quy mô, tăng dầnsống lượng

trang trại và doanh nghiệp thuộc kinh tế tư nhân

trong nông nghiệp

Hà Nộicótỉ lệ laođộng nôngnghiệpđã qua đào tạo đạt gần 70%, thuộc vào nhóm nhữngtỉnh thành

đứng đầu cả nước Đó là cơ sở thuậnlợicho việc duy

trì mô hình kinh tế hộ nông nghiệp hiệu quả, bền

vững; đồng thời cũng mở ra xu thếmới phát triển

kinh tế trang trại và doanh nghiệp tư nhân đầu tư

vào nông nghiệp Nếu như năm 2011, toàn Thành

phố có 1.124 trang trại, thì đến nay, con số nàyđã tăng lên 3.150 trang trại (tăng 2.026 trang trại)

Trang trại chăn nuôi chiếm ưu thế với số lượng

2.700 trang trại, tiếp đến nuôi trồng thủy sản với

218 trang trại, trồng trọt có 38 trang trại, lâm

nghiệp 1 trang trại và 193 trang trại tổng hợp Còn

theo tiêu chí mới ban hành được quy định tạiThông

tư số 02/2020/TT/BNNPTNT ngay 28/2/2020 của

Bộ Nông nghiệp vàphát triển nôngthôn quy địnhvề

tiêu chíkinh tế trang trại, Hà Nội hiện có1.581 trang

trại,trong đó: 1.173trang trại chăn nuôi, 218 trang tại tổng hợp, 120 trang trại thủysản, 69 trangtrại trồng trọt và1 trangtrại lâm nghiệp

Hai là, xu hướng sản xuất hướng đến một nền sản

xuất nông nghiệp an toàn và sạch của kinh tế tư nhân trong nông nghiệp

Hiện nay, Hà Nội đã có 5.044 ha rau antoàn,hơn

50 ha rau hữu cơ Nhiều mô hình sản xuất nông

nghiệpứng dụng công nghệ cao có thểkể đến, như: Khu sinh tháinông nghiệp côngnghệcao thung lũng NgọcLinh, huyện Thạch Thất; vùng rau an toancủa thôn PhúAn,xã Thanh Đa,huyện PhúcThọ vớiquy

Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (Tháng 1/ 2022) 13

NGHIÊN CỨU

RESEARCH

môhơn 50ha với 330 hộtham gia sản xuất; công ty

TNHH Xuấtnhập khẩu Kinoko ThanhCao, huyện Mỹ

Đức; Đối với chăn nuôi, thành phố pháttriển mô

hình theohai hình thức, là: Mô hình chuỗi khép kín

do doanh nghiệp làm đầumối chủ độnghoàn toàn

các khâu từ sản xuất giống, sản xuất thức ăn chăn

nuôi, tổ chức chăn nuôi, giết mổ, sơ chế,tiêu thụ sản

phẩm; môhình chuỗi liên kết lấy các tổchức nông

dân như hợp tác xã, hội nông dân tại cácvùngchăn

nuôi tập trung, các xã chăn nuôi trọng điểm của

thành phố làm trọng tâmtừđó lựachọn, giới thiệu

các doanh nghiệp cungcấpdịchvụđẵu vào, giết mổ,

sơ chế, cũng như doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm

để tạo thành chuỗi từ chăn nuôi đến tiêu thụ sản

phẩm Thành phốcũngsẽ chuyển đổi các vùng đất

trũng, thấpsangmô hình lúa - cá, bảo đảm diện tích

chăn nuôi thủy sản từ 24.000 ha đến 25.000 ha,

trong đódiện tích nuôi tậptrung khoảng 11.500 ha

với các loại đặc sản như trắm đen, cá lăng, điêu

hồng, tômcàng xanh

Ba là, kinh tếtư nhân trong nôngnghiệp Hà Nội

vận độngtheo hướng nông nghiệp công nghệcao

Phát triển nông nghiệp công nghệ cao là hướng

đi tất yếu của thành phốHà Nội, đặc biệt trongbối

cảnh cuộc Cách mạng côngnghiệp lần thứ tư đang

tác động mạnh mẽ lên đời sống kinh tế- xã hội Trên

địa bàn Thành phố, hiện nay có 164 mô hình sản

xuấtnôngnghiệp ứng dụngcôngnghệcao (105 mô

hình tronglĩnh vực trồngtrọt, 39 mô hình về chăn

nuôi, 15 mô hình về thủy sản và 1 mô hình kết hợp

trọt và chăn nuôi); giá trị sản phẩm nông nghiệp

công nghệ cao hiệnnay chiếm khoảng35% tổng giá

trị sản xuất nông nghiệp toànthành phố

Trong đó, nhiềumô hình kinh tếtư nhân sảnxuất

nông nghiệp công nghệ cao manglại hiệu quả kinh

tế - xã hội rất đáng ghi nhận Công ty TNHH Xuất

nhập khẩu Kinoko Thanh Cao (huyẹn Mỹ Đức) với

số vốnbanđầu lên đến 70 tỷđồng để xây dựngnhà

máy sản xuất và đóng gói nấm kim châm sạchtheo

công nghệ hiện đại của Nhật Bản với quy mô hơn

3.000m2 cho sản lượng khoảng 30 tấn/tháng,

doanh thu của công tyđạt 1,8-2 tỷ đồng/tháng Công

tycổ phần vật tưvà Giống cây trồngHà Nội đã đàu

tư hơn 8 tỷđồngđểxây dựngphòng nuôi cấymôvà

7 ha trồng hoa ứng dụng công nghệ hiện đại tại

huyện Mê Linh và Sóc Sơn, đem lại thu nhập mỗi

năm hàngchụctỉ đồng

Trong lĩnh vực chăn nuôi, nhiều địa phương đã

áp dụng hình thức chăn nuôitrong chuồng khép kín,

dây chuyền cho ăn tự động, uống nước tự động,

công nghệ thụ tinh nhân tạo, tinh phân ly giới tính,

xử lý môi trường bằng công nghệ tiên tiến (CDM,

Biogas, đệm lót sinh học, chế phẩm sinh học ) Từ

đó,hình thành nên những vùngtrọng điểm như:Mô

hình chănnuôi bò sữa tiêu chuẩn tại BaVì, hiện có

98 hộ quy môtrên 10con bòsữa với tổng số 1.645;

vùng chăn nuôi gà thịt theo hướng vi sinh đầu tiên

của Hà Nội ở Sóc Sơn trung bình mỗi tháng một

trang trại bán ra thị trường gàn 1.000 con gà thịt;

mô hình trang trại lợn chuồng trại khép kín, hiện đại, chănnuôi theo hướng an toànsinh học ở huyện

ứng Hòa tiếp tục sản xuấtổn định, có trang trại duy trì hơn 2.400 lợn nái và 17.000 lợn thương phẩm, mỗi tháng cungcấp rathị trường hơn 100 tấn thịt lợn

Bốn là, xu hướng vận động theo hướng liên kết hóa củakinhtế tưnhân trong nông nghiệp ở Hà Nội Liên kết sản xuất, tiêu thụ theo chuỗi giá trị là giải pháp quan trọng nhằm khắc phục tình trạng

canhtác manh mún,nhỏ lẻ, mất an toàn thực phẩm

và bảo đảm "đầu ra" cho nông sản Do đó, uỷ ban nhân dân thành phố Hà Nội đã có Quyết định số 2085/QĐ-UBND ngày 11-5-2021 ban hành Kế

hoạch phát triển nông nghiệp theo chuỗi giai đoạn 2021-2025.Mục tiêucủakế hoạch là: 100% liênkết chuỗi sản xuất, tiêu thụ nôngsản thực phẩman toàn

ứng dụng công nghệ thông tintruy xuất nguồn gốc

sử dụngmã QR, minh bạch thông tin đến người tiêu dùng; 100% các chủ thể tham gia liên kết chuỗi được đào tạo, tập huấn kỹ thuật,nângcao nghiệp vụ quản lý, kỹ thuật sản xuất, năng lực quản lý hợp đồng,quảnlý chuỗi và phát triển thị trường; tổchức

sản xuất theo hình thức tiên tiến, hiện đại,tạo giá trị gia tăngcho liên kết chuỗi từsản xuất đếntiêu thụ sản phẩm

Đếnnay, Thành phố đãxâydựng được 141 chuỗi

liên kết sản xuấtvà tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp (tăng 386% so với năm 2015) nhằm kết nối giữa

doanh nghiệp và nông dân trongviệc thu mua,phân phối, tiêu thụ sản phẩm cho người sản xuất phát triển theo 2 hình thức chủ yếu Một là, mô hình

chuỗi khép kín do các chủ thể kinh tế tư nhân làm

đầumối chủ động hoàn toàn các khâu từ sản xuất giống, sản xuất thức ăn chăn nuôi, tổ chức chăn

nuôi, giết mổ, sơ chế, tiêu thụ sản phẩm: Chuỗi

trứng Tiên Viên, chuỗi thực phẩm Organic Green, chuỗithịt lợn Thủy Thiên Nhu, thịtlợn hữu cơ Bảo Châu, chuỗi sữa Vinh Nga Hai là, mô hình chuỗi

liên kết lấy các tổ chức nông dân (chi hội/hợp tác xã/hội)tạicác vùng chăn nuôitập trung,các xã chăn

nuôi trọngđiểm của Thành phốlàm trọngtâm từđó

lựachọn, giới thiệucác doanh nghiệp cungcấpdịch

vụ đầu vào, giết mổ, sơchế,cũng như doanh nghiệp

tiêu thụ sản phẩm đểtạo thành chuỗi từ chăn nuôi đến tiêu thụ sản phẩm 100% các chuỗi cung cấp nông sản an toàn của Hà Nộiđược cấp mãtruy xuất

nguồn gốc nông sảnđiện tử QR Code

Năm là, xu hướng vừa hợp tác, vừa cạnh tranh

giữacác đơn vịthuộc khu vực kinh tể tư nhân trong

nông nghiệp với nhau và với các khu vực kinh tế khác

14 Kinh tế Châu Ả - Thái Bình Dương (Tháng 1/ 2022)

Xu hướng nông dân liên kết với nông dân, liên

kết nông dân, hợp tác xã với doanh nghiệp đang

ngày càng phổ biến trong nông nghiệp Thủ đô Để

đảm bảo sản xuất khối lượng lớn, chất lượng cao,

đạt tiêu chuẩnquốc tể; giao hàngđúng lúc, giá thành

cạnh tranh thìhộ cáthể đơn lẻ khó có thể làm được

điều này mộtcách hiệu quả nhất Do đó, người sản

xuất nôngnghiệp cần phải tổ chức liênkết lạibằng

cách vào tổ hợp tác,hợptácxã; kết nối hộ sảnxuất

với các trang trại, doanh nghiệp đầu mối theo quy

trìnhsảnxuất và tiêu thụ sảnphẩm chung.Điều này,

thúc đẩy khả năng xây dựng và quản lý nhãn hiệu

tập thể, tiến đến xây dựng thương hiệu cho sản

phẩm, đồngthời tạolập kênhphân phối ổn định cho

nông phẩm, đáp ứng yêu cầu thị trường hiệu quả

nhất dựa trên nguyên tắc các bên tham gia bình

đẳng, cùng có lợi

Song song với xu hướnghợp tác,các đơn vị thuộc

khu vực kinh tế tư nhân trong nông nghiệp cũng

cạnh tranh gay gắt với nhau trong việc tìm kiếm

nguồn lực (vốn, lao động, điều kiện sản xuất, thị

thường tiêu thụ )và chịu sựcạnhtranh từ cácđơn

vị kinh tế sản xuất nông nghiệp thuộc các thành

phần kinh tế khác (nông trường quốc doanh, các

hợp tác xã nông nghiệp, côngtycó vốn đàu tư nước

ngoài ) Trong nền kinh tế thị trường, kinh tế tư

nhân trongnôngnghiệp phần lớn là những đơn vị

kinhtế có quymô nhỏ và vừa, khócạnh tranh được

với các doanh nghiệp lớn, các tổ chứcđộc quyền có

lợi thế về vốnvà công nghệ.Vìvậy, vừa hợp tác, vừa

cạnh tranh với các đơnvịtrong vàngoài khu vực là

nhu cầu thiết thực đối với các chủ thể kinh tế tư

nhân trong nông nghiệp để tập trung nguồn lực,

nâng cao khảnăng cạnh tranh

3 Kết luận và hàm ý chính sách

Chương trìnhsố 04-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội

(khóa XVII) về "Đẩy mạnh thực hiện hiệu quả

Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựngnông thôn

mới gắn với cơ cấu lại ngành nông nghiệp và phát

triển kinh tế nông thôn, nâng cao đờisống vật chất,

tinhthần của nông dân giai đoạn 2021 - 2025" tiếp

tục xác định, đẩy mạnh phát triển kinh tế nông

nghiệp theo hướng ứng dụng công nghệcao,liênkết

sản xuất theochuỗigiá trị gắn với phát triển du lịch

sinh thái, giáo dục trải nghiệm, nhằm pháthuy giá

trịvăn hóa và hiệu quả sửdụng đất Chươngtrình

cũng xác định vị trí, vai trò ngày càng quan trọng

của kinh tế tư nhân trong cơ cấu kinh tế nông

nghiệp hiện nay, đưa ra các dự báo vàđề xuất giải

pháp pháttriển bền vững, hiệu quả, vừa giải quyết

đượcnhững vấnđề trước mắtvề nôngnghiệp,nông

thôn, vừa đáp ứng những mục tiêu dài hạn về an

sinh, xã hội.Đếlàmđược điều đó, cần tập trung vào

ba nhómgiảipháp sau:

Thứnhất, nhóm giải pháp đối với chính quyền và

cơquan ban ngành: Ban hành các chủ trương, chính sách định hướng, mở cửa, tạo điều kiện thuân lợi

cho kinh tể tư nhânnói chung, kinhtếtưnhân trong

cơ cấu kinh tế nông nghiệp nói riêng Xây dựng lại

quy hoạch và quản lý quy hoạch nhằm phát triển kinh tếtư nhân trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp Tăng cường côngtác tuyên truyền, phổ biến đến các chủ thể kinh tế tư nhân về đường lối chính sách

pháp luật, cung cấp kịp thời thông tin thị trường

cũng như những định chế của hội nhập phát triển kinh tếtưnhân trong nông nghiệp Tiếp tục cải cách

và nâng cao chất lượng dịch vụ của bộ máy hành chính, có chính sách cởi mở để thu hút kinh tế tư nhân,đặc biệt là doanh nghiệp FDI đầu tư vào nông nghiệp,đồng thời khuyến khích các hộ cá thể đăng

ký thành lậpdoanh nghiệp

Thứ hai, nhóm giải pháp cho bản thân chủ thể kinh tế tư nhân trong nông nghiệp: Chủ động học

tập, nâng cao chất lượngnguồnnhân lực của kinh tế

tư nhân trong nông nghiệp Tích cực tìm hiểu nghiên cứuthôngtinthị trườngtrongnước, gắn với thị trường quốc tế Mạnh dạn học hỏi, đầu tư áp dụng tiễn bộ kỹthuật vào sản xuất, đầu tư và đổi mới trangthiết bị công nghệ theo chiều sâu nhằm

nângcao chất lượnghàngnông sản

Thứ ba, nhóm giải pháp đối với các tổ chức xã

hội: Nângcaovai trò của các tổ chức hiệp hội đốivới

kinh tế tưnhân nói chung và kinhtế tư nhântrong

cơ cấu kinhtểnông nghiệp nói riêng Thành lậpcác

hiệp hội, tổ chức chuyên trách tiêu thụ nông sản

thông qua hợp đồng liên kết; từng bước xây dựng thươnghiệu cho cáchàng nông sảnchủ lực;liênkết đàotạo,từng bướcnâng cao chất lượng nguồn nhân

lực, đáp ứng yêu cầu sản xuất và hội nhập./

Tài liệu tham khảo

ĐảngCộngsảnViệt Nam (2021), VănkiệnĐại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII,Nxb CTQG Sự thật,

Hằ Nội

Thành ủy Hà Nội (2021), Chương trình 04-CTr/TƯ về "đẩy mạnh thực hiện hiệu quả Chương trình mụctiêu quốcgia xâydựng nông thôn mớigắn

với cơ cấulại ngành nông nghiệp vàphát triển kinh

tế nông thôn, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nông dân giai đoạn 2021-2025", Hà Nội

uỷban nhân dân thànhphố Hà Nội(2021),Quyết

định số 2085/QĐ-UBND ngày 11-5-2021 ban hành

Kế hoạch phát triển nông nghiệp theo chuỗi giai đoạn 2021-2025

Đặng Hiếu (2021), "Hà Nội đẩy mạnhphát triển nông nghiệp thông minh”, Báo điện tử Đảng Cộng sảnViệt Nam, 03/11/2012, Hà Nội

Kinh tế Châu Ả - Thái Bình Dương (Tháng 1/ 2022) 15