Một đơnvị muốn phát triển,muốn tồn tại vữngmạnh không thể thiếumột hệ thốngtài chính hoạtđộng hiệuquả, kiểm soátđược mọi hoạt độngtrong doanh nghiệp.Đểlàmđược điều đó, thông tin kế toán
Trang 1KỄ IOAN-MEM TOÁN
• ĐẶNG THỊ BÍCH NGỌC
TÓM TẮT:
Kế toán ngày nay không chỉ đơn giản bao gồm công việc ghi chép cácthôngtin tài chính và lên
báo cáo, mà còntham gia và có vai trò quan trọngtrong quảntrịdoanh nghiệp Một đơnvị muốn phát triển,muốn tồn tại vữngmạnh không thể thiếumột hệ thốngtài chính hoạtđộng hiệuquả, kiểm soátđược mọi hoạt độngtrong doanh nghiệp.Đểlàmđược điều đó, thông tin kế toán phải được luân chuyển đầy đủ, kịp thời.Hệ thống thông tin kế toánchặt chẽ giúp ngănchặnnhững gian lậnvà sai sót một cách hiệu quả, là một phần không thể thiếu trong quảntrị nội bộ doanh nghiệp
Từ các tập đoàn đa quốc giađến các công tycó quy mô vừa và nhỏ,hệ thống thông tinkế toán giúp bộ máyđược vận hành một cách trơn tru, tiết kiệmthời gian và tiền bạc Nghiêncứunàylàm
rõ cơ sở lý thuyếtcũng như thực trạng hệ thông thông tinkế toáncủa các doanhnghiệp ởViệt
Nam Trêncơ sở đó, tác giảđề xuấtgiải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống thông tinkế toán, qua đó nâng cao năng lực cạnhtranhchocác doanh nghiệp trongbôìcảnhhiện nay
Từ khóa:hệ thông thông tinkế toán, doanh nghiệp, kế toán tài chính,kiểm soát nội bộ
1 Đặt vấn đề
Hiện nay, trong bối cảnh hội nhập kinh tế của
'Việt Nam, các doanh nghiệp đang phải đối mặtvới
sức ép cạnh tranh của các đơn vị kinh doanh cùng
ngành nghề trong và nước ngoài Do vậy, các
boanh nghiệp cần phải chủ độngphát huy một cách
hiệuquả nhấtcácnguồn lực/tiềm lực hiện có và tận
dụng tối đa những ảnh hưởng từcác chínhsách hỗ
ứợ của Nhà nước, nhằm nâng caokhả năng cạnh
tranh kinh tế trong định hướng phát triển hoạt động
kinh doanh của doanh nghiệp
Phòng Kếtoán là một phần không thể thiếu trong công tác điều hành và hỗ trợ đưa ra quyết định/chínhsáchcho các hoạt độngkinh doanh và hướngphát triển củadoanh nghiệp.Trong đó hệ
thông thông tin kế toán có vai trò quan trọng
trong quản lý kinh tê cả ở tầm vĩmô và vi mô Vì
thế, tổ chức hệ thống thôngtin kế toán trongcác
doanh nghiệp như thế nào để có chấtlượngphục
vụ cho công tác quản lý, cho quá trình ra quyết
định là mộttấtyếu khách quan Dođó, tổ chức hệ
thống thông tin kế toán là một nội dung màcác
SỐ 4 - Tháng 3/2022 365
Trang 2TẠP CHÍ CÔNG THƯƠNG
doanh nghiệp hiện nay rấtchú trọng và quan tâm
Tuy vậy, việc xây dựngvà pháttriển hệ thống
thông tin quản lý nói chung và hệ thống thông tin
kế toán tại các doanh nghiệp tại Việt Nam vẫn
đang gặp nhiều khó khăn, nhất là trong bối cảnh
cách mạng công nghệ lần thứ 4 ra đời và bùng nổ
với các ứng dụng cồng nghệ, nếu doanh nghiệp
không nhanh chóng thực hiện và hoànthiệnviệc hệ
thống thông tin kế toán sẽ khiến doanh nghiệp
khôngthè tăng cườnghiệuquả quản lý và nâng cao
khả năng cạnh tranh,từ đó doanh nghiệp có thểtụt
lùi so với cácđôi thủ cùng lĩnh vực
Do vậy, bài viết nghiên cứu ’‘Giải pháp nâng
cao hiệu quả hoạt động của hệ thống thông tin kế
toán tại các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay”
nhằm hoàn thiện hệ thông thông tin kế toán,quađó
nâng cao năng lực cạnhtranhchocác doanh nghiệp
trong bôi cảnh hiệnnay
2 Tổng quan về hệ thông thông tin kế toán
tại doanh nghiệp
2.1 Hệ thống thông tin kế toán
Hệ thốngthông tin kế toán là một kênhcủahệ
thống thông tin quản lý, thực hiện chức năng thu
nhận, xử lý các nghiệp vụ tài chính, phân tích và
cung cấp thông tin tài chính cho các đối tượng sử
dụng phục vụ choviệcra quyết địnhkinhdoanh
Từ hoạt động sản xuât, kinh doanh của doanh
nghiệp, hằng ngày có các nghiệp vụ kinh tế phát
sinh; các nghiệp vụ kinh tế này được Hệ thông
thôngtin kế toán phân loại, ghi chép và lưu trữ các
ghi chépđó (chứngtừ, sổ, thẻ bảng, ) Khi người
sử dụng có yêu cầu, hệ thống thông tin kếtoán sẽ từ
các ghi chép đã lưu trữ đưara phântích, tổng hợp
và lập báo cáo thích hợp nhằm cung cấp cho đối
tượng sửdụng thông tin Chính vì vậy, có thểhiểu
một cách đơn giản hệ thống thông tin kếtoán là
phần giao thoa của công tác kế toán và hệ thông
thông tin được thiết lập nhằm thu thập, xử lý, lưutrữ
và cung câpcác thông tin kế toán chongười có nhu
cầusử dụng
Hệ thống thôngtin kế toán bao gồm: Hệ thông
chứng từkế toán, hệ thông sổ sách kế toán, hệ
thông tài khoản và các báo cáo kếtoán Hệ thông
thôngtin kế toán có vai trò trungtâm kết nối các
hệ thông khác (để cung cấp thông tinvềtình hình
mua hàng,bộ phận kế toán phải phôi hợp với bộ phận lậpkế hoạch mua hàng, để cung cấpthông tin về tình hình tiêu thụ; bộ phận kế toán phải phôi hợp với phòng kinh doanh hay bộ phận bán hàng, để cung câptình hình về lương thìbộ phận
kế toán phải phôi hợp với phòng tổ chức, ) Sự chậm trễ, thiếu chính xác của Hệ thống thông tin
kế toánsẽ ảnhhưởng đến hoạt động vàuytín của
doanh nghiệp
Tấtcả cáctổ chức kinh doanh, kể cả tổ chứcphi lợi nhuận đều dựa vào thông tin kế toán Những thôngtin này giúpchocácbên liên quan trongcông
ty như người quảnlý và bên ngoài nhưnhà đầu tư,
cơ quanchính phủ, ngân hàng đạt được mục đích
khi đưa raquyếtđịnhtronglĩnh vực kinhtế (Hansen
và cộng sự,2007) Romney và Steinbat (2012) cho
rằng, Hệ thôngthôngtinkế toán thực hiện cácchức
năng quan trọng nhưthu thập, lưu trữ dữ liệu phát
sinh trong quá trình hoạt động và các giao dịch,
nhằm giúp đơn vịcóthể xem lại những sựkiện xảy
ra, xử lýdữliệuthành thông tinhữuích phục vụcho
việc ra quyêt định, đồng thời cung cấp, kiểm soát
đầy đủ thông tin để bảo vệ tài sản của đơn vị, bao gồm cả dữ liệucủa hệ thốngthông tin kế toán
2.2 Vai trò của hệ thống thông tin kế toán trong
doanh nghiệp
Lưu trữ và xử lý dữ liệu: Cácdoanh nghiệp ngày
càng mởrộng quymô hoạt động dẫn đếnlượng dữ liệu của các hoạt động kinh tế, tài chính tăng nhanh, điềunày gây nhiềukhó khăn trongcôngtác
tổ chức lưu trữ dữ liệu và xửlý dữ liệu Điều này đã tạora thách thức lớn trong côngtáclưutrữ thông tin
tàichính Hệ thốngthôngtinkế toán chính là giải pháp hoàn hảo cho vấnđềnày Hệ thông thôngtin
kê toán sẽ giúp lưutrữ và quảnlýthôngtin kếtoán
bài bản Nhờ đó, nhanhchóng cung cấp thông tin hữuích, góp phần phục vụnhanhchóng cho những
quyếtđịnh quan trọng của doanh nghiệp
Cầu nối cho hệ thống quản trị và hệ thống tác nghiệp: Hệ thống thông tin kế toán giúp đưa ra
những báo cáo kế toán nhanh chóngvà chính xác
366 SỐ4-Tháng 3/2022
Trang 3KÊ TOÁN-KIỂM TOÁN
Nó giúp doanh nghiệp giải quyết cáccông việc liên
quan đến kê toán một cách thuậnlợi Điều nàygiúp
tăng tính tương tác, tạo ra mối quan hệ giữa hệ
thông quản trị và hệ thống tác nghiệp của các tổ
chức, doanh nghiệp
Giảm chi phí tiết kiệm thời gian: Đây là vai trò
quan trọngcủa hệ thống thông tin kếtoán,giúp các
doanh nghiệptiết kiệm thời gian cho việcquảnlý
và lưu trữthông tin Ngoài ra, việchạn chế sai sót
tronglưu trữvà quản lýsẽ giúp doanh nghiệp tránh
những tổn thất không đáng có và góp phần nâng
cao hiệu quả, cũng như thúc đẩy nhanh quá trình
phát triển củatổ chức, doanh nghiệp
3 Thực trạng hệ thông thông tin kế toán tại
các doanh nghiệp Việt Nam
Trong bối cảnhcác quốc gia trên thế giớicũng
như Việt Nam đang nỗ lực thúc đẩy các doanh
nghiệp ứng dụng thành quả cuộc của cách mạng
công nghiệplần thứ4 đốivới nền kinh tế,hệ thông
thôngtin kế toán giúp các doanh nghiệp tìm cách
kết hợp thông tin và các sựkiện kinh tế, sử dụng
côngnghệ như mộtcông cụ cơ bản để kích hoạt sự
đổimới và hỗtrợchocác quá trình ra quyết định
Hiện nay, đa số cácdoanh nghiệp Việt Nam đều
đã áp dụnghệ thông thông tin kế toán phụcvụ quản
lý, tuy ở những mức độ khác nhaunhưng phần nào
đãđáp ứng được nhu cầu thôngtin cho quảntrịnội
bộ công ty Đồng thời, các doanh nghiệp tổ chức
công tác kế toánbao hàmnhững nội dung cơbản,
cần thiết bằngnhững phươngpháp, kỹ thuật tương
Ị đối phù hợp với công tácquản trị của đơn vị Qua
'đó, tạođiều kiện trong việc cung cấp thông tin phục
ịvụ cho nhà quản trịthực hiện tốt các chức năng của
mình Tuy nhiên, việc thực hiện công tác kế toán ở
các doanh nghiệp Việt Nam còncó những hạn chế
như sau:
Một là, ở những doanh nghiệp đã tổ chức hệ
thống thông tin kếtoán phục vụ quản lý,việc thực
hiệnchưa cótính hệ thông, nội dung lạchậu, nhiều
nội dung trùng lắp, các phương pháp kỹ thuật vận
dụng rất đơn giản, chưa chú ý đến khai thác các
phương tiện,kỹ thuật xử lý thông tinhiện đại, chưa
tạo được sự kếtnối, tính ổn định, định hướng giữa
thông tin phục vụ quản lývới nhucầuthông tin thực
hiện các chứcnăng quản trịcủa nhà quản lý trong nội bộ công ty
Hai là, báo cáo kế toán phục vụ quản lý chưa
đầy đủ, nội dung cònđơn giản,mang tính rời rạc, chưa có sự thông nhất, phân tích sâu sắc về tình hình kinh doanh cho các công ty, vì vậy, thông tin
do các báo cáo kế toán manglại cho nhà quảnlý
còn hạn chế
Ba là, tổ chức thực hiện các nghiệp vụ cơ sở
nhằm vận dụng kếtoán phụcvụ cung cấp thông tin
quản lý cònthiếu.Các doanh nghiệpđãxây dựng cho mình hệ thốngchỉ tiêu nội bộ về chi phí,doanh thu, lợi nhuận Tuy nhiên, đa số dựa vào các tiêu chí
và cách nhìn nhận, phân loại của kế toán tài chính
Bốn là, về việc xây dựnghệ thống kiểm soát nội
bộ tại doanh nghiệp Hiện nay hệ thống kiểmsoát
nội bộ tại doanh nghiệp thường chỉ tập trung vào
các chỉ số kinh tế - tàichính và kết quả cuối cùng
với thói quen tìm lỗi, đổ trách nhiệm, ítchú trọng kiểm tra, kiểm soát toànbộ hoạtđộng của tổ chức, lây ngănchặn, phòng ngừa là chính Đây chính là mộttrong các điểmyếu mà các doanh nghiệp cần
khắcphục để nâng caosứccạnh tranh khi hội nhập nền kinh tếtoàn cầu Hơn nữa,hệ thốngkiểm soát
nội bộvới công tác quảnlý rủi ro đang là vấn đề ưu
tiên hàng đầu tại các doanh nghiệp Phương pháp
quản lý của nhiềudoanh nghiệp còn lỏng lẻo Một
sô chủ doanh nghiệphoặchội đồng quản trị có xu hướng điều hànhtrực tiếp mọi hoạt động phát sinh trong doanh nghiệp mà không phân cấpquản lý cho bất kỳ bộ phận nào khác Ban lãnh đạo doanh
nghiệp không thể quyết định dựa trên các số liệu định lượng, hoặcs<3 liệu không đủ tin cậy cho việc
ra quyết định quản lý vẫn còn diễn ra tìnhtrạng
thất thoát tài sản, trộm cắp, mất đoàn kết trong
doanhnghiệp
4 Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động hệ
thống thông tin kế toán tại doanh nghiệp
Một là, nâng cao nhận thức của ban lãnh đạo doanh nghiệp Banlãnh đạo cónhận thức được tầm
quan trọng và vaitròcủa hệthông thông tin kế toán
thìviệcxây dựng và hoàn thiện hệ thông này mới
SỐ 4- Tháng 3/2022 3Ó7
Trang 4TẠP CHÍ CÔNG THƯƠNG
có hiệu quảvà chất lượng Bên cạnhđó, cần nâng
cao năng lực và tinh thần trách nhiệm củacán bộ kế
toán Các kế toán viên cần có đủ kiến thức và kỹ
năng để đảm bảo từ khâu thu thậpthôngtin, nhập
dữ liệuvào trong hệ thốngthôngtinđến việc xửlý
dữ liệu, xây dựng hệ thống kếtoán phảiđảm bảo sự
thông nhât,chínhxác, đầy đủ, kịp thời
Hai là, đẩymạnh ứng dụng côngnghệ thông tin
trong hoạtđộng kế toán để đáp ứng được các quy
định của pháp luật nói chung và gắn liền với việc
nângcaochấtlượnghệ thống thôngtinkế toánnói
riêng Cần phải đầu tưđồng bộ hệ thốngmáy tính,
trangthiếtbị công nghệhiện đạicho kế toán đểtổ
chức thu nhận, xửlý, cung cấp, lưutrữ và kiểmsoát
thôngtin Đây là giải pháp tối ưu nhằm cung cấp
cho việc thực hiện có hiệu quả hoạt động quản trị
nguồn lực, tạo ra giá trị cho doanh nghiệp, tăng
cường khả năng cạnh tranh trong môi trường hội
nhập kinh tế
Ba là, doanh nghiệp phải tổ chức bộ máy kế
toán có sự giao thoa giữa kế toán tài chính và kế
toán quản trị Tuy nhiên, sựkết hợp này cầncó sự
tách biệt, phân côngrõ ràng về nộidung, phạm vi
cung cấp thông tincũng như mối quan hệ giữa kế
toán quản trịvà kế toán tài chính, giữa bộ phận kế
toántổnghợp vàbộ phận kế toán chi tiết để tránh
chồng chéo, chậm trễ trong việc xử lý, cung cấp
thông tin
Bốn là, tiếp tục đẩy mạnh công tác nâng cao
chât lượng nguồn nhân lực kê toán - kiểm toán
trongtìnhhình mới.Trongđó, chương trình đào tạo
kế toán - kiểm toán tại cáctrườngđại học, cao đẳng
cần chủ động cập nhật theo những thay đổi của chuẩn mực kê toán quốc tếđãđược thừanhận
Năm là, các doanhnghiệp cần xâydựng, duy trì một hệ thống kiểm soátnội bộ khoahọc, phù hợp
và hiệuquả để đảm bảo kiểm soáthoạtđộng trong
phạmvi đơn vị, ngăn ngừasai phạm,đạtđược mục tiêu,yêucầumà đơn vị đặt ra.Kiểmsoát nội bộ bao gồm 5 yếu tố: Môi trường kiểm soát; Quy trình đánh giárủiro; Hệ thống thông tin và truyền thông; Hoạt động kiểm soát; Giám sát kiểmsoát.Theo đó,
cáchoạtđộng diễn ra luôn phải được kiểmsoát và
có sự kiểmsoátchặtchẽ để đảmbảo độ tincậy về
kết quả kiểm soát cho những đối tượng quan tâm, nhất là cácđốìtượngởbênngoài
Như vậy, để đưa ra quyết định kinh tế phục vụ
công tác quản lý, điềuhành doanh nghiệp cầnthiết
và tiên quyết phải dựa vào các thôngtin kế toán
Nhận thức đượcđiều này, để từ đó các chủ doanh
nghiệp hoạch định việc thu nhận - xử lý và phân
tích, cung cấp thông tin kếtoán đáp ứng được vai trò đốì với từng doanh nghiệp
5 Kết luận
Việc hoàn thiệnvà nâng cao hiệu quảhoạt động
củahệ thông thông tin kế toán trong quá trình hội
nhậpkinhtế quốctế ở Việt Namlà hết sức cần thiết đối với các doanh nghiệp Bài nghiên cứu đã làmrõ
cơ sởlýthuyết, phân tích thực trạng hệ thống thông tinkế toáncủacác doanh nghiệpở Việt Nam hiện
nay, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thông thôngtinkế toán, quađó nângcao năng lực cạnhtranhchocác doanh nghiệp trongbối
cảnh hiện nay■
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1 Trương Văn Tú (2020) Nghiên cứu áp dụng hệ thống thông tin kế toán trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam Tạp chí Tài chính, 726, 17-20
2 Donald E Kieso, Jerry Weygandt, & Terry D Warfield (2012) Intermediate Accounting, 14th Edition UK:
John Willey and Sons, Inc
3 Edward J Blocher, Kung H Chen, Thomas W.Lin (1999) Cost Management USA: The Me Graw - Hill
4 Hansen, D R., Mowen, M M., Guan, L (2007) Cost Management. Accounting & Control, 6th Edition Mason
MI: South-Western Cengage Learning
368 SỐ 4 - Tháng 3/2022
Trang 5KẾ TOÁN-KIỂM TOÁN
5 Ismail Noor Azizi, Malcolm King (2014) Factors influencing the alignment of accounting information systems
in small and medium sized Malaysian manufacturing firms Journal of Information Systems and Small Business,
1(1-2), 1-20
6 Quốc hội (2015) Luật sô'88/2015/QH13: Luật Kê'toán, ban hành ngày 20 tháng 11 năm 2015.
Ngày nhận bài: 16/1/2022
Ngày phản biện đánh giá và sửa chữa: 16/2/2022
Ngày chấp nhận đăng bài: 26/2/2022
Thông tin tác giả:
ĐẶNG THỊ BÍCH NGỌC
Khoa Kế toán - Kiểm toán
Học viện Ngân hàng
SOLUTIONS TO IMPROVE THE EFFICIENCY
OF ACCOUNTING INFORMATION SYSTEMS
OF VIETNAMESE BUSINESSES
• DANGTHIBICH NGOC
Faculty of Accouting - Auditing Banking Academy
ABSTRACT:
Nowadays, accounting is not simply to record transactions and prepare financial reports but it plays an important role in corporate management ofbusinesses A business cannot develop or
survive without an effective accounting information system that controls all activities well and timely An effective accounting information system that could prevent frauds and errors is an
integral part ofcorporate internal administration From multinational corporations to small and
medium-sized companies, accounting information systems help the business to run smoothly,
reducecosts and save time Thisstudy clarifiesthe theoreticalbasis aswell asthecurrent status of
the accounting information system of businesses inVietnam Based on the study’s results, some solutions are proposed to improve the accounting information system, thereby improving the competitiveness ofbusinesses in thecurrent context
Keywords: accounting information system, business, financial accounting, internalcontrol
SỐ 4 - Tháng 3/2022 3Ó9