Dinh Cong Tuan Vien Nghien cmi Chau Au nhung he thong ASXH ciia cac nuoc BSc Au trudc khi xay ra khung hoang np cong EU va khiing hoang kinh te toan ciu nam 2008 dkn nay da gap phai n
Trang 1CHiNH TR! - AN NINH CHAU AU
DHNH GIR BirdC DRU TRC DONG CUR
CUOC KHUNG HORNG Tt^l CHINH Vfi SUV THORI KINH TCTORN CflU DCN Hf THONG RN SINH XR HOI d CflC NlTdC BlIc SU
Sat van de
Mac du xay dung he thong an sinh xa
hgi (ASXH) theo nhung each thuc chung
nhat, nhung khong phai cac qu6c gia EU d^u
thuc hien mo hinh giSng nhau v6 ASXH
Moi nuoc, moi khu vuc thuc hien chinh sach
ASXH dua tren nhung dieu kien kinh te va
cac van de xa hoi dang ton tai cua chinh ban
than hp Trong he thong ASXH cac nuac
EU, cac nuac Bac Au di theo mpt mo hinh
rieng, trong do diem dac trung co ban cua he
thong ASXH Bac Au la ket hpp thue cao va
he th6ng phiic loi hao phong de thuc hien
muc tieu tang truang nhanh va han che that
nghiep Tuy nhien, trong thoi gian gan day,
he thong ASXH Bac Au gap phai nhieu
thach thiic, dac biet trong b6i canh khung
hoang kinh tk toan cau Ian rpng ke tu nam
2008
1 Nhfrng thach thirc cua hf thong an
sinh xa hoi Bac Au hiSn nay
Mac du duac the giai danh gia cao ve
nhOng thanh cong trong viec dam bao ASXH
toan dien cho nguoi dan, xay dung nen mot
PGS TS Dinh Cong Tuan
Vien Nghien cmi Chau Au
nhung he thong ASXH ciia cac nuoc BSc Au trudc khi xay ra khung hoang np cong EU va
khiing hoang kinh te toan ciu nam 2008 dkn
nay da gap phai nhung thach thiic khong nho Cu the la:
Thu nhdt: Chi phi cho he th6ng ASXH
Bac Au la khong nho, trong khi ty le nguoi dan tham gia thi truang lao dpng ngay cang thu hep khien can doi thu chi cho quy ASXH
a khu vuc nay gap nhieu kho khan Tinh trong GDP, chi phi ASXH a cac nuoc BSc
Au cao nhat khu vuc chau Au (chilm 26,9% GDP nam 2004), va muc thue danh vao nguai lao dpng cung cao nhat khu vuc chau
Au (46,9% GDP nam 2004) Thue la cong cu
tao nen he thong ASXH toan dien o Bic Au,
bai dira vao nguon thu tii thue, nha nuac co the can doi dupc thu chi ngan sach va cac nuac Bac Au khong bi lam vao tinh trang tham hut ngan sach cao nhu nhieu nuoc EU khac Vao nam 2004, cac nucrc Bac Au huong thang du ngan sach 4,1% GDP nho can doi duac thu (tu thue) va chi ciia chinh phli cho cac muc tieu phat trien trong do co
Trang 2phli cho cac muc tieu ph^t trien trong do co ASXH
Bang I: Can doi thu chi ngSn sdch ciia cdc nufrc EU nam 2004 (% GDP)
Nu'frc
Dan Mach
Phan Lan
Thuy Dien
NaUy
Nhom Anglo-Saxon
Nhom Bia Trung Hai
Nhom luc dia
Nhom Bac Au
OECD
Thue
48.8 44,2 44,0 50,4
32.0 36.3 40.6 46.9 35.9
Tong doanh thu ciia chinh phii 58,9
52,5 57,9 58,3
38.0 43.8 47.6 56,9 43,9
Tong chi tieu ciia chinh phii
56,3 50,7 46,4 57,3
38,1 46,9 49.7 52,7 45,1
Can (loi ngan sach
1,7 1,9 11.4 1,4
0.1 -3.5 -2.1 4,1 -3.6
Chi tieu ASXH
29,2 24,8 23.9 29,8
17.4 22,4 25.7 26.9 20,8 Nguon: Neil Brooks and Thaddeus Hwang (2006), The Social benefits and economic costs of taxation, Canadian Centre fi)r Policy alternatives
Nhimg bien phap cai each thue thai gian
gan day da ha dan muc thue ap dung cho cac
nuac Bac Au va vao nam 2008 miic thue
trung binh ciia cac nuac Bac Au deu giam
manh (xem bang 1) Dieu nay dong nghTa
voi nguon thu ngan sach tir thue giam dan,
trong khi ASXH nhung nam gan day lien tuc
tang cao do nhung ly do nhan khAu hoc va
thi trucmg lao dpng, dac biet cao trong ITnh
vuc cham soc nguai gia, 6m dau va bao ve
siic khoe do xu huong phat trien nhan khau
hoc boi so lucmg nguoi gia 6 Bac Au khong
ngimg gia tang Tuoi tac cua lire lupTig lao
dpng dang la moi de dpa den su on dinh va
ben vung ciia mo hinh nha nuac phiic lpi
Bac Au bai mo hinh nay chu yeu dua vao
viec danh thue thu nhap ciia the he dang lam
viec de bii dap ASXH cho the he nguai gia,
tre em va nhu'ng nguofi 6m dau benh tat Mac
hien nay cao hon so voi cac nuoc EU khac (bang 1), nhung do tang tuoi thp, cpng them
ty le sinh de thap dan a khu vuc nay dang din den tinh trang gia hoa dan so va su thieu hut nguon nhan luc tre cho thj trucmg lao dpng trong tuang lai Dieu nay dat ra thach thirc doi vai viec ma rpng ASXH trong nhiiu ITnh vuc nhu an sinh thu nhap (tien luong huu), cham soc siic khoe cho nguoi gia No cung dan den tinh trang luc luong dan so tham gia thi truang lao dpng ngay cang it hon, khien nang su^t lao dpng suy giam va dat ra nhirng thach thiic v6 ngu6n thu tai chinh cho he th6ng ASXH
Thu hai: Chinh sach ASXH dang dat ra
nhijng thach thiic cho thi truang lao dong o khu vuc Bac Au Dac trung co ban ciia he
thong ASXH Bic Au la dam bao dky du viec
lam cho nguoi lao dpng va tren thuc t^ sg
Trang 3nuoc EU khac Su tham gia d4y du ciia
nguai dan Bac Au tren thi truomg lao dpng
gop phin tich cue thiic diy cac hoat d6ng
kinh tS, mat khac tao co so dk nha nuoc danli
thue thu nh$p phuc vu muc tieu tai chinh cua
he th6ng ASXH Tuy nhien, tinh trang lam
viec ban thoi gian hay con gpi la lam viec
mia ngay (part-time) a khu vyc Bac Au ngay
cang pho bien va o ty le cao hem cac nuoc
EU khac Nhimg nguofi lam viec ban thoi
gian chii yeu la phu niJ, nguai gia v^ nguofi
6m dau benh tat Nhimg ly do khien mo hinh
lam viec ban thai gian 6 cac nuoc Bic Au co
rat nhieu, trong d6 co nhiing ly do thuoc v6
giai chu va nhimg Iy do thuoc ve he thong
ASXH va chinh sach gia dinh ciia cac nha
nuoc phiic Igi Bac Au Theo quy dinh ciia
EU, s6 gia lam viec t6i da trong tuan la 48
gio (2003/88/EC), nhung o Phan Lan, Thuy
Dien va Na Uy, so gib lam viec toi da theo
lu^t ph^p chi 1^ 40 gifif, tham chi con giam manh 6 m6t s6 ng^nh nghe Ngoai nhung ly
do nguoi lao dpng dua ra nhu nghi 6m, cham soc tre em, ly do gia dinh, di hpe de dupc huong ASXH ttr chinh phii, lam viec nira ngay con tiem an nhitng nguyen nhan thieu viec lam va nguyen nhan bi ep buoc khong
tu nguyen tir phia nguai lao dpng Theo bao cdo ciia OECD (2010), lam viec nira ngay co nghTa la nguoi lao dpng khong co kha nang tim kiem mpt viec lam day dii, vi vay ty le that nghiep tiem an a khu vuc Bac Au la rat cao Thong ke ciia EU va OECD cho thay, vao nam 2010 so nguai lam viec niia ngay kh6ng tu nguyen a Thuy Dien va Phan Lan cao hon nhieu so vai khu vuc EU-15
Bdng 2: Ty If viec lam nva ngay khong tu nguyen trong tong so vice lam ban thoi
gian a cac nv^c Bac Au so vol EUlS
Lam viec nira ngay khong tir
nguyen
Th6ng ke ciia EU (15-74 tu8i)
2000
2010
Thong ke cua OECD (15-74 tu6i)
2000
2010
Dan Mach
13,7 14,8 11,0 10,6
Phan Lan
34,8 26,1 34,2 27,0
N a U y
11,1 16,9
6,1 5,8
Thuy DiCn
23,3
26,1
24.5 21.8
EUlS
16,3
25,2 12,8 20,2
Ngudn: OECD.Stat.http://stals.oecd.org/index.aspx?dataselCode=IMVPTJ
D§ hinh thanh nen mot thi truong lao
dong tich cue, chi phi ASXH o BSc Au ngay
cang mil rpng cho luc luong lao dong lam
mia ngay nhSm han chS that nghiep Tinh
khong tu nguyen dugc danh gia la that nghiep mot phan, no day ty le that nghiep cua cac nuoc Bac Au cao hon rat nhieu so voi ty le that nghiep chinh thuc duoc cong b6
Trang 4Hinh It Ty II that nghiep thuc te fr Bac Au nam 2008 (%)
DenRiark Finland
E L E J ^ J I
.^1 ,g^ Dl_Q n
Nguon: Anita Haataja, Meria Kauhanen and Jouko Natti (2011), Underemployment and part-time work in the Nordic Countries, Kela Research Department, Working Papers 31
Ghi chu: unemployment: thdt nghiep: Partial imempl: thdt nghiep mot piidn; Total
unempl: tong thdt nghiep
Co che lai ich cho that nghiep va cac co
che ASXH khac cho nguai lam viec nira
ngay o cac nuoc Bac Au dang tiep tuc dupc
cai each nham khuyen khich nguofi dan tham
gia thi truong lao dpng Tuy nhien, cac hinh
thiic lam viec nira ngay 6 Bac Au cho thSy
nhung van de nghiem trpng cua thi truong
lao dpng Bac Au hien nay va trong tuong lai
Thic ba: Do su gan ket chat che giiia
giao due va viec lam, cac nuoc Bac Au dang
phai doi mat vai nhiing thach thiic vh giao
due De dam bao dan chiing tham gia day dii
vao thi truang lao dpng, giao due la yeu t6
quan trpng de giup nguoi dan tranh duac
tinh trang bi gat ra ngoai le xa hpi va thoat
ngheo, Trong nhieu thap ky qua, Bac Au
dupc danh gia la khu vuc co sir phat trien nguon nhan luc dat trinh dp cao tren the gioi, tuy nhien day cung la mpt siic ep do! voi mot
bp phan nguai dan khong co trinh dp giao due cao, khien hp co nguy ca rai vao tinh trang bi gat ra ngoai le xa hpi Phin Lan la nuoc dang gap van de Ion v€ viec the he thanh nien dang rai vao tinli trang "ben le hoa" do khong dat duoc trinh dp giao due cao d cac nuoc khac nhu Thuy Dign, Na
Uy, nhung nguori co trinh dp giao due thdp nhat ciing la nhung nguai bi roi vao tinh
trang "ben \h hoa" Nhirng s6 lieu th6ng ke ciia OECD nam 2007 cho thky 6 cac nuac
Bac Au nhung nguai dat trinh dp giao due dai hoc tra len co co hpi kiim viec lam tot
Trang 5hon Nhiing nguoi co trinh dp giao due dai
hoc tham gia vao thi truong lao dpng mpt
each on dinh va kh6ng phai d6i mat vai tinh
trang that nghiep nhu nhiing ngucri thuoc
nh6m nguoi khac Vai nhiing nguai bi liet ke
vao danh sach ben le hoa, nhijng rui ro ve
ngheo kh6 tai chinh (thu nhap chi bang 60%
thu nhap trung binh ciia ca nuac), phai chiu
nhirng bat binh dang ve giao due va cham
soc sire khoe, tao ap lire gia tang chi phi
ASXH cho chinh phii ngay cang ldn
2 Bvoc dau danh gia tac dpng ciia
cuoc khung hoang kinh te toan cau den he
Cupc khiing hoang kinh te toan cau co nhiing anh huong manh den cac nen kinh te Bac Au khien khu vuc nay chiu riii ro trong nhieu ITnh vuc khac nhau La nhiing nen kinh
te mo eira, co quy mo nlio, cac nuoc Bac Au duoc huong lpi manh me tir tang truong thuong mai va dau lu toan cau, do vay trong b6i cdnh thuong mai va dau tu qu6c te giam chua timg co trong ba nam qua, cac nen kinh
te Bac Au chiu nhieu tac dpng nang ne Toe
dp tang truong GDP ciia khu vyc Bac Au giam tir 2,9% nam 2007 xuong 0,4% nam
2008, 6- mirc -4,4% nam 2009 va phuc h6i a
miic 1,7% nam 2010 va 2,5% vao nam 2011
thong ASXH o cac niro^c Bac Au
Bdng 3: Tac dong cua khiing hoang kinh te toan cau toi tang truong GDP, that
nghiep, ngan sach & cac nu'O'c Bac Au
7
200
8
200
9
2
010
20 11* Tang tru-oTig GDP (%)
Dan Mach
Phan Lan
N a U y
Thuy Dien
Bac Au
EU
3,4 4,4 2,3 4,5 3,7 3,2
1,7 4,8 2,7 2,7 2,9 2,8
-0,9 1,2 1,8 -0,5 0,4 0,7
-5,1 -7,8 -1,5 -4,4 -4,4 -4,2
1,2 1,5 0,7 2,3 1,7 0,8
1,1 2,4 1,4 4,0 2,5
-That nghiep (%)
Dan Mach
Phan Lan
N a U y
Thuy Dien
Bac Au
EU
3,8 7,7 3,5 7,1 5,5 8,5
2,8 6,9 2,5 6,1 4,6 7,4
1,8 6,4 2,6 6,2 4,3 7,2
3,5 8,2 3,2 8,3
6,0
9,3
5,2
10,0
3,7 9,7 7,3
10,5
6,2 7,8 3,3 7,5 6,2
-Ngan sach chinh phii (%)
Dan Mach
Phan Lan
N a U y
Thuy Dien
Bac Au
EU
5,0 4,0
18,5
2,2 7,5 -1,4
4,4 5,2
17,7
3,4 7,8 -0,6
3,4 4,5 18,8 3,1 7,6 -2,0
-3,0 -2,2 9,7 -1,6 0,9 -7,3
-5,8 -4,0 9,3 -3,0 -0,5 -8,1
-Ngudn: BSc Au Council of Ministers (2011), Global Pressure - Bac Au Solutions va (*)•
Trang 6Ty le thSt nghiep 6 cac nuoc B4C AU
trong nhiing nam khung hodng kinh te toan
c4u ciing tang manh, tir miic 4,3% nam 2008
len mirc 6% nam 2009, 7,3% ndm 2010 vd
6,2% nam 2011' Theo bao cao cua T6ng cue
Th6ng ke Dan Mach, nam 2010 co 164,5
nghin nguoi Dan Mach lam vao tinh trang
thdt nghiep Ngay cang nhieu nguai phai rifi
khoi thi trucmg lao d^ng do khong co viec
lam Rieng quy 1 nam 2012, Dan Mach mat
9.000 viec lam, trong do 4.000 viec lam a
khu vuc cong cpng vd 5.000 viec lam tai khu
vuc tu nhan^, khien thi trucmg lao dpng chiu
ap luc ghe gom Tai Thuy Dien, ty le that
nghiep tang manh, tir miic 6,2% nSm 2008
len mirc 8,3% nam 2009, 9,7% nam 2010 va
7,5% nam 2011 Phan Lan la nuoc co ty le
that nghiep cao nhat khu vuc Bac Au, o miic
8,2% nam 2009 so voi mirc 6,4% nam 2008,
tang len 6 mure 10% vdo nam 2010
Khiing hoang kinh te toan cau vd np
cong EU cung tac dpng tieu cue den nguon
thu ngan sach cua chinh phii va no cong cua
cac nuac Bac Au Tir mpt khu vuc Iuon co
thang du ngan sach 1cm trong EU, o mirc
7,6% GDP vao nam 2008, cac nuoc Bdc Au
da phai chiu miic tham hyt ngan sach 0,9%
GDP vao nam 2009 va -0,5% GDP vao nam
2010 Nuoc CO tham hut ngan sach lan nhat
Bac Au la Dan Mach va Phan Lan, vai muc
tham hut ngan sach nam 2009 Id -3% GDP
vd nam 2010 la -5,8% GDP d6i voi Dan M?ch, va -2,2% GDP vd -4% GDP d6i voi Phdn Lan Cac ngdnh cong nghiep tdi chinh cung chiu siic ep rat Ion tir thi trucmg My va chinh sach tiln t? ciia khu vyc Bac Au (dJic bi?t la Dan Mach vd Phan Lan la thanh vien cua Khu vyc dong Euro) bupc phai tuan thu nghiem ngdt c4c chi tieu de gi& cho sy 6n dinh ciia dong euro Lam phdt cung gia tang
Of cac nuac viing Scandinavia do nhimg yeu kem hoat dpng kinh doanh trong nucrc
No c6ng ciia cac nuac Hy Lap, Tay Ban Nha, 36 Ddo Nha nhanh chong lan rpng ra todn EU vd dnh hucmg den cac nuac Bac Au Mac dii kh6ng phai chiu nhGng tac dpng ciia cupc khiing hodng no c6ng khu vyc EU, nhung no c6ng ciia cac nuac Bac Au ciing tang nhanh trong giai doan 2009-2011 Vao nam 2009, no cong ciia Phan Lan chiem 43,5% GDP, nam 2010 da tang len 48,4% GDP va nam 2011 la 48,6% GDP No cong cua Dan Mach ciing tang tir miic 42,9% GDP nam 2010 len miic 46,5% GDP nam 201ll Nhin chung, np c6ng ciia cac nuac Bic Au thap hem nhieu so vai cac nuoc EU khac, khong a miic dang bao dpng, nhung cung
gay ra nhimg kho khan kinh X% nhdt dinh cho
cac nuac Bac Au
Nordic Council of Ministers (2011), Global Pressure
- Nordic Solutions
Trang 7Hinh 2 Nff cong b cac nudc Bic Au va khu vu-c dong Euro (% GDP)
• • - V S "
—• — Dwinwik
i § i S §
Ngudn: Peter Birch Sorensen (2011), Long term fiscal sustainability: a Danish and Nordic Successs Story? Nyfcredit Capital Markets Day, Copenhagen
Cupc khiing hoang kinh te todn cau co
nhiing tac dpng tieu cue den he thong ASXH
Bdc Au tren nhieu phuang dien Cupc khung
hoang tac dpng den thi trucmg lao dpng, siic
khoe, thu nhap, nhd 6, viec lam, khien nguoi
dan phdi chiu nhieu ton thuang khi nen kinh
te lam vao suy thoai, dong thoi dan den chi
tieu cho ASXH trong khimg hoang gap nhiSu
thach thiic hem nhdm dam bdo su on dinh xa
hpi Voi chiic nang dem Iai lpi ich ASXH
cho tat ca mpi nguoi, tir tre em, cha me,
nguoi gia, nguoi mat viec lam, cham soc siic
khoe vat chdt va tinh than, cac nha nuac
phiic Ipi Bic Au gap ganh nang rdt lan ve
kinh phi va ngu6n lye boi hai ly do sau; Thic
nhdt, ty le thdt nghiep gia tang trong thoi ky
khiing hoang 2008-2012 ddn d^n cac ngu6n
quy ddm bdo ASXH va chi tieu nha nuoc
cho bdo tra xa hoi tang len nhanh chong;
gia ciia nguoi dan trfen thi truong lao dpng giam, miic lucmg cho nguai lao dpng bi ha thap, da dan den tinh trang nha nuac khong
CO khd nang thu thue tir nguoi lao dpng de bii dap cho viec mo rpng chi tieu ASXH Trong khung hoang, hdu h6t cac nuoc chau Au trong do c6 cd ede nuoc Bdc Au deu phdi tung ra cac goi tdi chinh kich cdu de phan ling voi khiing hoang, dan den thdm hut ngan sdch nhd nuoc vd thu hep cac quy ASXH Neu khiing hodng dupc khac phuc sam vd nen kinh te tang truong tro lai, chinh phii cdc nuoc chau Au se khong lam vao khimg hodng no nang ne So voi cdc nen kinh te EU khac, cac nuoc vung Bac Au chiu nhiing tac dpng khong qua nang ne tir khimg hoang, ngan sach bi thu hep, no c6ng tang nhanh nhung cd hai chi so nay deu khong den miic nguy hiem Tang truong kinh te nhanh chong phuc hoi, tuy nhien cupc khung hoang kinh
Trang 8te toan cdu vdn dem lai nhiSu kho khdn cho
cdc nuac Bac Au boi chi tieu vd Ipi ich cua
nguoi dan bi c5t giam nhanh chdng Tai Dan
Mach, trong hai nam 2008-2009, s6 nguofi bi
mat viee lam da len t6i 93.000 nguoi vd tiep
tuc a mirc 78.000 nguoi vao nam 2010
Thang du ngdn sdch c6ng cpng giam manh
lir 59,8 ty DKK nam 2008 xu6ng mire tham
hut 47 ty DKK nam 2009, 80,1 ty DKK vdo
nam 2010 vd 78,7 ty DKK ndm 2011** Sy sut
giam nguon thu ngan sach den mirc tham hut
da khien nguoi that nghiep va nhirng nhom
nguoi dang dupc hucmg ASXH 6 Dan Mach
bi cat gidm rdt lan ngu6n ASXH, eu the la
nguofi thdt nghiep chi dupc huong tra cap
that nghiep trong vong 2 ndm thay vi 4 nam
nhu truac day ke tir 1/7/2010 Cac khoan trp
cap cho gia dinh vd tre em cung gidm rat
manh tai Dan Mach do nhirng kho khdn kinh
te trong nuoc Vao nam 2009, Dan Mach da
phai chi tieu 539 ty kroner (95,7 ty USD),
chigm 33% GDP eho cac dich vu ASXH vd
siic kh6e de khac phuc nhung kh6 khan ve
viec lam, thdt nghiep, siic khoe cho nguofi
ddn trong thoi ky khiing hodng Tai Phdn
Lan, nhung kho khan kinh te da tac dpng
nang ne vao nguoi lao dpng, khien nhu cdu
ASXH tdng cao cd ve kinh phi va dich vu
De dam bao sy on djnh xa hpi, chinh phii
Phdn Lan da phai tang chi tieu ASXH len
mirc 29% GDP vdo nam 2009 thay vi miic
25,4-26,3% nam 2006-2008^ Mirc tang ndy
khiSn thdm hut ngdn sach cua Phan Lan ndm
2009 a mirc -2,2% GDP so voi miic thang du 4,5% GDP ciia nSm 2008 va mirc 5,2% GDP cua ndm 2007, tiep tuc a miic tham hut n|ng
nc han vao ndm 2010 id -4% GDP^ Tai Thuy Di^n, ty le that nghiep tang rat eao da lao dp lye cho nguon thu tir thue ciia chinh phu Vdo nam 2007, l6ng doanh Ihu tir thue ciia chinh phii Thuy Dien la 40 ly SEK, nam
2008 giam con 10 ty SEK, ndm 2009 giam con 15 ty SEK vd ndm 2010 gidm con 10 ty SEK Trong khi do, that nghiep tiep tuc tang
va nhimg chi tieu ASXH cho nguoi gia, nguoi 6m ciing tiep tuc tang cao vd tao ap lye rat Ion cho he thong ASXH Thuy Dien
Trong khung hoang, cac nuac Bac Au
da no lye tim kiem cdc giai phap de bao ve nen kinh te cua hp Hang loat cdc chien lupc cdi each da dupfc de ra bao gom cdc chuang trinh that lung bupc bung de cit gidm cac co che ASXH, tim kiem cac thi trucmg xuat khdu moi nhu thi truong cac nuoc BRIC, giam phu thuoc vao thi trucmg EU vd Bac
My, thuc hien chinh sach ti8n le cho vay vai chi phi re Nhiing thang ddu nam 2012, xuat khdu ciia Dan Mach da phuc hoi o miic ngang bang vai thoi diem truoc khiing hoang
2008 Theo Uy ban Th6ng ke Dan Mach (thang 2 nam 2012), thang du thuong mai cua ddt nuac nay dat 14,3 ty USD vao nam
2011 Hon nu-a, 5 ngan hdng lan nhdt cua
'^ Nordic Social Statistical Committee, 2010, Social
Protection in the Nordic Countries Pressure - Nordic Solutions Nordic Council of Ministers (2011), Global
Trang 911 Dan Mach da vugt qua cac dpt kiSm tra
nghiem ngat cua ngan hdng EU de dap iing
dii cdc nhu cau huy dpng v6n cho ngan hdng,
dam bao an todn hoat dong trong b6i cdnh
khimg hodng np c6ng lan rpng 6 EU Tuy
nhien, cac ngan hang nho cua Dan Mach van
gap nhieu kh6 khdn trong khiing hoang De
kich thich kinh te tang truang tro lai, Dan
Mach cung tung ra mpt goi kich cdu khiem
t6n tri gia 10 ty kroner (khodng 2 ty USD)^
trong nam 2012-2013 de ho trp ddu tu co so
ha tang, y te vd giao dye, khuyen khich dau
tu vao cac nganh cong nghe xanh Tai Phan
Lan, chinh phii da thyc hien rat nhieu chinh
sach tien te va kinh te de khdc phuc khung
hoang tai chinh, 6n dinh kinh te Cac bien
phap dupc chinh phii Phan Lan sir dung
trong thai gian qua la thuc hien goi kich cau
kinh te, dieu tiet manh me nganh ldi chinh va
ngan hdng Con lai Thuy Dien, chinh phii da
thyc hien nhirng chinh sach h6 tro rat Ion
cho doanh nghiep vira vd nho de tao viec lam
cho nguoi lao dpng Theo s6 lieu thong ke
Thuy Diln, ddt nuofC ndy vao ndm 2009 co
70.000 doanh nghiep vira vd nho, chiem 90%
trong t6ng s6 doanh nghiep Thuy Diln, thu
hiit toi 60% viec ldm cd nuac Doanh nghiep
vira va nho dong gop toi 5 5 % tang truong
kinh t l ciia ca nuac vd 6 5 % trong t6ng ddu
tu xa hpi^ Vi vay, khuyen khich cac doanh
nghiep vira va nho 6 Thuy Diln phdt trien
* Mu Xuequan (2012), Nordic states weatiier EV
economic crisis, mull reforms lo secure future grovDlh
Xinhua, 27/2
trong giai doan khung hoang da giiip dat nuac nay khac phuc dupc nhung hdu qud kinh te - xa hpi, gop phdn gidi quyet ASXH cho nguoi lao dpng Thuy Dien hy vpng, cdc doanh nghiep ndy co the giiip nen kinh te thodt khoi suy thodi va nang cao kha ndng ly
ve, neu xay ra mpt cupc khiing hodng trong nam 2012 Na Uy timg dau tu mpt niia nguon tdi chinh tir Quy Xudt khdu dau mo vdo EU, nay Ngan hdng Trung uong nuoc nay cho biet se ngirng dau tu vd han che cac giao dich tai chinh vol khu vyc nay Nhin chung, a Bdc Au, phiic loi xa hpi vira Id ganh nang, vira Id nguon lye, boi do la nguon chi co bdn cho phdt trien ca so ha tang, giao due, tra cap that nghiep va tao sire canh tranh cho nen kinh te Nhung khiing hodng np cong o chau Au dang lam cham lai
su lang truong kinh te a Bac Au, ciing vai su gia hoa dan so khien ngan sach chi cho phiic lpi xa hpi ngay cang tang, tao ap luc cho nen kinh te Cac nuoc Bae Au dang thyc thi nhieu bien phap de gidi quyet bdi toan ganh nang phuc loi xa hpi va thach thirc tang truong kinh te Phan Lan tang tuoi nghi huu
de tdng nguon cung lao dpng, dau tu vao nen kinh te xanh va cai thien hieu qud khu vuc cong Tai Thuy Dien, luoi nghi huu da bi day lili den 63 tu6i vd thai gian dong gop vdo quy huu b6ng dupc keo dai them Ngay nay, Thyy Diln Id nuac so mpt tren the gioi trong ITnh vuc lao cong an viec lam cho nguai cao tu6i Khu vyc Nha nuoc 6f Thuy Dien cung phai chiu mpt s6 bien phap that lung bupc byng qua nhiing Iuat le nghiem ngat hon ve
Trang 1012
ngdn sdch Dan Mach tien hanh cai cdch che
dp phiic loi, tdng thue vd ddu tu phdt trien
nguon nang Iupng thay the
Viec khong tham gia khu vyc Eurozone
da ldm gidm nguy co Idy lan khung hodng
cho Dan Mach, Na Uy vd Thyy Dien Hien
nay, ba nuoc ndy dupc xem Id "thien duong
an todn" doi vol cac nhd dau tu trdi phieu
chinh phli 6 chau Au, neu so sanh gid tri trdi
phieu khong cao nhung on dinh o Bdc Au
voi s6 Iupng trdi phieu "de bay hoi" a cdc thi
truong Nam Au Trong khi cdc quoc gia
chdu Au dang phdi dau tranh cat giam ngan
sdch vd linh trang ldng truong chdm thi phuc
h6i tdng truong kinh te cua cac nuoc Bdc Au
cho thay nhiing uu diem ciia mo hinh Bdc
Au trong khiing hodng He thong ASXH todn
dien o Bac Au thoi gian qua la mpt trong
nhung nhan to giiip khu vyc ndy khdc phuc
duoc nhirng kho khdn ciia nhung dpft khiing
hoang kinh te nang ne
TAI LIEU THAM K H A O
A TIENG ANH
1 Anita Haataja, Meria Kauhanen and
Jouko Natti (2011), Underemployment and
part-time work in the Bdc Au Countries,
Kela Research Department, Working Papers
31
2 Asisp (2010), Annual National
Report 2010, Denmark
3 Breidahl, Karen Nielsen (2008)
Labour market integration policies in the
Bdc Au Welfare States: Has the policy
changed and what are the driving forces
behind? Paper presented at XV NOPSA
Conference, Troms0, 6-9 Aug 2008
4 Brekke, K A and Kverndokk, S
(2009), Health inequality in Bdc Au welfare
states more inequality or the wrong measures'? Hero skrifter nr 4 Oslo: Hero
5 Christensen, Arma Meier (2009) Tfje
effect of institutions on the unemploymeni gap between immigrants and natives in ii European countries Aalborg: Department of
Economics, Politics & Public Administration
B TIENG VIET
6 DVT (2012) 10 mrac co thui thu
nhgp cao nhat the giai,
hllp://vef.\n/2012- 05-13-10-nuoc-co-thue-lhu-nhap-cao-nhal-the-gioi
7 Bili Xuan D y (2012), ASXH: mo h'lnii
nha nudc xa hoi hay nha nirdc phuc lai? Bp
Lao dpng, Thuong binh vd Xa hpi
8 Bao Mai (2011), Dieu chinh dir todn
thu chi nam 2011 cita Bdo hiem xd hoi Viet Nam,
hllp://\v\vvv.baomoi.com/Dieu-chinh-du-toan-lhu-chi-nam-201 l-ciia-Bao-hiem-xa-hoi-Viel-Nam/47/761 ll24.epi
9 Dinh C6ng Tudn (2008), He thdng
ASXH cita EU va bai hoc kinh nghiem ciio Viet Nam, NXB Khoa hpe xa hpi, HdNpi
10 Dinh Cong Tudn (2011), Mo hinh
phat trien Bdc Au NXH Tir diln Bach khoa,
HdNpi
11 Linh Huong (2012), Kinh ti loan
cdu vdn trong tinh trqng toi ie,
http://www.toquoc.gov.vn/Sites/vi-vn/details/4/kinh-te-the-gioi/109704/kinh-te^