Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN - Vận dụng kiến thức liên môn trong giờ học nói Tiếng Anh để giáo dục cho học sinh về vấn đề ô nhiễm môi trường tại tỉnh nhà (Ninh Bình) hiện naySáng kiến kinh nghiệm, SKKN - Vận dụng kiến thức liên môn trong giờ học nói Tiếng Anh để giáo dục cho học sinh về vấn đề ô nhiễm môi trường tại tỉnh nhà (Ninh Bình) hiện naySáng kiến kinh nghiệm, SKKN - Vận dụng kiến thức liên môn trong giờ học nói Tiếng Anh để giáo dục cho học sinh về vấn đề ô nhiễm môi trường tại tỉnh nhà (Ninh Bình) hiện naySáng kiến kinh nghiệm, SKKN - Vận dụng kiến thức liên môn trong giờ học nói Tiếng Anh để giáo dục cho học sinh về vấn đề ô nhiễm môi trường tại tỉnh nhà (Ninh Bình) hiện naySáng kiến kinh nghiệm, SKKN - Vận dụng kiến thức liên môn trong giờ học nói Tiếng Anh để giáo dục cho học sinh về vấn đề ô nhiễm môi trường tại tỉnh nhà (Ninh Bình) hiện naySáng kiến kinh nghiệm, SKKN - Vận dụng kiến thức liên môn trong giờ học nói Tiếng Anh để giáo dục cho học sinh về vấn đề ô nhiễm môi trường tại tỉnh nhà (Ninh Bình) hiện naySáng kiến kinh nghiệm, SKKN - Vận dụng kiến thức liên môn trong giờ học nói Tiếng Anh để giáo dục cho học sinh về vấn đề ô nhiễm môi trường tại tỉnh nhà (Ninh Bình) hiện naySáng kiến kinh nghiệm, SKKN - Vận dụng kiến thức liên môn trong giờ học nói Tiếng Anh để giáo dục cho học sinh về vấn đề ô nhiễm môi trường tại tỉnh nhà (Ninh Bình) hiện naySáng kiến kinh nghiệm, SKKN - Vận dụng kiến thức liên môn trong giờ học nói Tiếng Anh để giáo dục cho học sinh về vấn đề ô nhiễm môi trường tại tỉnh nhà (Ninh Bình) hiện nay
Trang 15 Thiết bị dạy học, học liệu
6 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học
7 Kiểm tra đánh giá kết quả học tập
8 Các sản phẩm của học sinh
III KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
Tài liệu tham khảo
Trang 1
2 2 4 4 6 6 10 10 11 14
I ĐẶT VẤN ĐỀ
Sự phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh toàn cầu hoá đặt ra những yêu cầu mớiđối với sự nghiệp giáo dục, với định hướng chú trọng việc hình thành năng lựchành động, phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học. Trong những phươngpháp dạy học tích cực theo định hướng đó, tích hợp là một trong những xu thế dạy
Trang 2học hiện đại đang được quan tâm nghiên cứu và áp dụng vào nhà trường ở nhiềunước trên thế giới và ở Việt Nam trong những năm gần đây Qua việc tích hợp củagiáo viên trong một tiết lên lớp, học sinh được rèn luyện thói quen tư duy, nhậnthức vấn đề một cách có hệ thống và lôgic Qua đó học sinh cũng thấy được mốiquan hệ biện chứng giữa các kiến thức được học trong chương trình Tuy nhiên,việc áp dụng rộng rãi phương pháp này là chưa nhiều, vẫn đang được Bộ và các SởGiáo dục đào tạo tổ chức tập huấn, bồi dưỡng giáo viên cốt cán về cơ sở Bản thânnhóm tác giả đề tài cũng nhận thấy rằng để dạy tích hợp trong các bộ môn nóichung và môn tiếng Anh nói riêng, giáo viên cần dành nhiều thời gian, công sứcchuẩn bị để có thể nắm vững các nội dung liên quan đến các môn học khác Ngoài
ra, giáo viên phải có năng lực cần thiết để tổ chức đa dạng các hoạt động ở tronglớp, ngoài lớp, trong trường và ngoài trường
Với mong muốn áp dụng phương pháp dạy học tích hợp liên môn vào giảng dạy
môn Tiếng Anh tại trường, nhóm tác giả đã tiến hành dự án ““Vận dụng kiến thức
liên môn trong giờ học nói Tiếng Anh để giáo dục cho học sinh về vấn đề ô nhiễm môi trường tại tỉnh nhà (Ninh Bình) hiện nay.” Thông qua dự án, kiến
thức ở nhiều môn học Vật lý, Địa lý, Sinh học, Công nghệ, Hóa học, GDCD và Tinhọc đã được khéo léo vận dụng, và thể hiện qua những vở kịch nói Tiếng Anh về
ba loại hình ô nhiễm nghiêm trọng tại Ninh Bình (đất, nước và không khí) Dướihình thức học nhóm, diễn kịch, các em sẽ khảo sát thực tế, nhận thức rõ nét hơn về
ý thức bảo vệ môi trường của bản thân mà không bị áp đặt một cách cứng nhắc
II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Tên dự án dạy học: “Vận dụng kiến thức liên môn trong giờ học nói Tiếng
Anh để giáo dục cho học sinh về vấn đề ô nhiễm môi trường tại tỉnh nhà (Ninh Bình) hiện nay.”
Trang 32 Mục tiêu dạy học:
Kiến thức:
Giúp học sinh vận dụng các vấn đề thực tế cuộc sống đã học ở các môn Vật lý, Địa
lý, Sinh học, Công nghệ, Hóa học, GDCD và Tin học vào giờ học nói (Speaking)
bài 10 Tiếng Anh 11 “Nature in danger” (tạm dịch Thiên nhiên gặp nguy hiểm) để
nói (dưới hình thức kịch) về nguyên nhân, hậu quả và giải pháp cho vấn đề bảo vệmôi trường tại Ninh Bình hiện nay Cụ thể kiến thức của các môn học sẽ đạt đượctrong dự án này là:
STT Môn Kiến thức học sinh có thể vận dụng được
1 Vật lý - Điện và sử dụng điện trong đánh bắt cá
- Hiện tượng mao dẫn, thế năng, động năng dòng chảy của nước gây ra sự bào mòn đất
- Sóng âm và ô nhiễm tiếng ồn
2 Sinh học - Hệ sinh thái và mối tương quan giữa các loài
- Hô hấp ở động vật (các loài chim)
- Các nhân tố ảnh hưởng tới sinh trưởng và phát triển động vật (nước, không khí, đất)
- Thuốc kích thích tăng trưởng, thuốc trừ sâu tác động tới hóc môn thực vật
3 Hóa học - Thành phần hóa học của không khí bị ô nhiễm (khí
CO2, CH4, CO, NH3, SO2, HCl)
- Thành phần hóa học nước ô nhiễm (chất thải hữu cơ, các
vi sinh vật gây bệnh, các chất dinh dưỡng thực vật, các
hóa chất hữu cơ tổng hợp, các hóa chất vô cơ, các chấtphóng xạ, chất độc hóa học)
Trang 4- Độc tố trong đất (thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, thuốc kíchthích tăng trưởng)
Địa lý - Vai trò của rừng đối với cuộc sống con người (nguồn
gien quý giá (cung cấp lâm thổ sản; điều hòa lượng nướctrên mặt đất; lá phổi xanh; chống xói mòn đất…)
- Vai trò của nước đối với sự sống trên trái đất, chu trìnhnước trong tự nhiên
- Khí quyển, quá trình suy giảm tầng ôzôn, chất phóng xạ,hóa chất
4 GDCD - Mỗi người phải có trách nhiệm bảo vệ môi trường
chung, bảo vệ môi trường chính là bảo vệ cuộc sống củachúng ta
5 Tin học - Cách sử dụng MS – Word
- Cách sử dụng các công cụ tìm kiếm trên mạngNgoài ra, học sinh sử dụng từ vựng Tiếng Anh liên quan đến chủ đề môi trường nóichung và ô nhiễm nói riêng trong sản phẩm kịch (role play) của mình
Kĩ năng:
- Kỹ năng thu thập thông tin, quan sát và trình bày vấn đề
- Kĩ năng liên kết kiến thức giữa các phân môn
- Kỹ năng hoạt động nhóm
- Kỹ năng thuyết trình, đóng vai (role-play)
Thái độ:
- Giáo dục học sinh bảo vệ môi trường, yêu thiên nhiên, yêu quê hương đất nước
- Rèn ý thức, tinh thần tham gia môn học
Trang 5- Yêu thích môn Tiếng Anh cũng như các môn khoa học khác như: Vật lý, Hóahọc, Địa lý, Giáo dục công dân…
3 Đối tượng dạy học của dự án:
- Số lượng: 30
- Lớp: 11Tin
- Chương trình Tiếng Anh Cơ bản
Thuận lợi: Lực học của học sinh tương đối đồng đều, lớp học sôi nổi, phần lớn các
em thích tìm tòi, khám phá và yêu thích học môn Tiếng Anh
Khó khăn: Đây là lần đầu tiên các em học sinh được làm quen với phương pháp
học tập theo dự án, do đó các em vẫn còn bỡ ngỡ, thời gian đầu nhiều em vẫn chưathực sự chủ động trong công việc
Ngoài ra, thời gian thực hiện dự án trùng với rất nhiều lịch học bù chương trình củacác em, lớp học phải di chuyển thường xuyên địa điểm nên quá trình thực hiện dự
án gặp nhiều khó khăn
4 Ý nghĩa của dự án
Ý nghĩa thực tiễn đối với vấn đề ô nhiễm môi trường tỉnh nhà
Những năm gần đây, kinh tế - xã hội của tỉnh có bước phát triển nhanh theo hướngcông nhiệm hóa, hiện đại hóa Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế - xã hội với nhiềukhu công nghiệp – cụm công nghiệp gây hậu quả xấu cho môi trường, đặc biệt làmôi trường đất, nước, và không khí
Môi trường nước
Môi trường nước khu vực thành phố Ninh Bình đang bị ô nhiễm nặng bởi chất hữu
cơ, amoniắc, H2S, nitrat gây mùi rất nặng xung quanh khu vực, đặc biệt là vàomùa hè Nước sông Vân đoạt Vũng Trắm còn có dấu hiệu bị ô nhiễm kim loại nặng
Trang 6và dầu mỡ Lòng sông Đáy ngày càng nông dần do tiếp nhận các chất thải trực tiếp
xả vào dòng nước, gây cản trở giao thông đường thủy
Môi trường không khí
Phần lớn các khu vực nội thị của tỉnh đang bị ô nhiễm bụi, tiếng ồn, khí thải độchại từ các cơ sở sản xuất thủ công, các phương tiện giao thông, cơ sở hạ tầng kémchất lượng
Tại một số khu vực như cảng Ninh Bình, phân xưởng sản xuất đất đèn, các lò đúcthép trong khu vực nội thị cùng với các tuyến đường giao thông xuống cấp chậthẹp, mặt gồ ghề đọng đất bụi, hoạt động thi công nâng cấp các tuyến nội thị, hoạtđộng xây dựng cơ sở hạ tầng, phương tiện giao thông cũ xả khí thải cũng đã gây ônhiễm môi trường không khí nghiêm trọng
Môi trường đất
Kết quả điều tra, thống kê mới đây của các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ươngtheo Quyết định số 1946 của Thủ tướng Chính phủ đã bổ sung Ninh Bình là mộttrong những khu vực bị ô nhiễm môi trường đất với hàm lượng thuốc trừ sâu vàthuốc bảo vệ thực vật trong đất báo động
Tỉnh Ninh Bình đã chủ động đưa ra nhiều giải pháp nhằm hạn chế ô nhiễm và kiểmsoát tốt chất lượng môi trường trên địa bàn Tỉnh đã thành lập ban chỉ đạo chươngtrình bảo vệ môi trường giai đoạn 2010-2015, luôn coi trọng tuyên truyền bảo vệmôi trường tới người dân Trong nhà trường, việc giáo dục cho học sinh tỉnh nhà có
ý thức bảo vệ môi trường là một điều hết sức quan trọng Thông qua giáo dục, họcsinh được trang bị những kiến thức về môi trường, ý thức bảo vệ môi trường, nănglực phát triển và xử lý các vấn đề môi trường, có thái độ thân thiện với môi trường;góp phần hình thành nhân cách của người lao động mới, những người chủ tương laicủa tỉnh nhà
Ý nghĩa đối với thực tiễn dạy học:
Trang 7- Giúp học sinh tiết kiệm được thời gian học tập mà vẫn mang lại hiệu quả nhậnthức cao, đặc biệt tránh được những biểu hiện cô lập, tách rời từng kiến thức
- Học sinh được rèn luyện thói quen, tư duy nhận thức vấn đề một cách có hệ thống
+ Tư liệu phương pháp dạy học tích hợp (thiết kế powerpoint)
- Các ứng dụng CNTT trong việc dạy và học của dự án: Khai thác tài liệu qua các
trang websites, soạn thảo văn bản, các chương trình thiết kế đồ họa (thiết kế đạo cụtrong vở kịch)
6 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học
+ Mục tiêu:
- Giúp học sinh vận dụng các kiến thức thực tế đã học ở các môn Vật lý, Địa lý,Sinh học, Hóa học, GDCD và Tin học vào giờ học nói Tiếng Anh để nói về vấn đềbảo vệ môi trường nước, không khí, đất tại Ninh Bình hiện nay
- Học sinh thể hiện sản phẩm thu được bằng vở kịch được diễn trước lớp từ đó giúphọc sinh phát huy khả năng thuyết trình, khả năng làm việc theo nhóm, nâng cao ýthức tự giác và trách nhiệm của từng thành viên trong nhóm
+ Cách tổ chức dạy học: Tổ chức cho học sinh làm việc theo nhóm.
+ Phương pháp dạy học: Lấy hoạt động của học sinh làm trung tâm, giáo viên
đóng vai trò hướng dẫn, trợ giúp cho học sinh
+ Phương pháp kiểm tra đánh giá:
Trang 8- Kiểm tra trực tiếp trên lớp thông qua các hoạt động của học sinh.
- Kiểm tra thông qua tiêu chí đánh giá các thành viên theo nhóm và đánh giá sảnphẩm của cả nhóm
+ Hoạt động giáo viên và học sinh:
Thời gian Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Buổi 1
Ngày
15/12/2014
- Giới thiệu cho học sinh về họctheo dự án
- Hướng dẫn học sinh thảo luận
tên dự án “Vấn đề ô nhiễm môi
trường tại Ninh Bình hiện nay”,
xây dựng các tiểu chủ đề trên cơ
sở định hướng của GV và các vấn
đề HS có hứng thú, lựa chọn baloại hình ô nhiễm môi trường điểnhình nhất tại Ninh Bình
- Phân nhóm và phân công dự áncho từng nhóm dựa trên sở thíchnhưng vẫn đảm bảo sự đồng đềugiữa các nhóm
- Dưới sự hướng dẫn và hỗ trợcủa GV cùng thảo luận về cácvấn đề cần giải quyết của tiểuchủ đề, từ đó phác thảo đề cươngnghiên cứu gồm 3 phần: nguyênnhân, hậu quả và giải pháp
- Từng nhóm bầu trưởng nhóm,cùng thảo luận và thống nhấtphân công nhiệm vụ cụ thể tìmtài liệu cho từng thành viên trongnhóm
HS làm việc cá nhân và nhómtheo kế hoạch đã phân công Dựkiến kế hoạch thực hiện (4 tuần) Tuần 1: Tìm kiếm và thu thập tàiliệu
Tuần 2: Phân tích và xử lý thông
Trang 9nhóm với 3 phần chính: nguyên
nhân, hậu quả và giải pháp
- GV cung cấp một số nguồn tàinguyên giúp học sinh tìm kiếmthông tin phù hợp với mục tiêu,yêu cầu của dự án: thư viện,Internet, khảo sát thực tế trongcộng đồng, phỏng vấn…
tin, nộp kịch bảnTuần 3: Dàn dựng kịchtuần 4: Trình bày sản phẩm(kịch)
- Các nhóm lập dàn ý dưới dạng
sơ đồ về nguyên nhân, hậu quả
và giải pháp cho từng loại hình ônhiễm đã được phân công dựatrên những tư liệu đã thu được
Trang 10- Cùng học sinh thống nhất lại tiêuchí đánh giá sản phẩm
- Lên kế hoạch báo cáo sản phẩm
- Các nhóm trình bày ý tưởng vềnội dung vở kịch, chỉnh sửa dựatrên góp ý của giáo viên và cácnhóm khác (Phụ lục B)
- Các nhóm phân vai kịch vàchuẩn bị đạo cụ
- Các nhóm cùng giáo viên thốngnhất tiêu chí đánh giá sản phẩm
- Tổ chức cho các nhóm trình bàytrước lớp
- Thu phiếu đánh giá
- Các nhóm hoàn tất và trình bàysản phẩm (kịch) theo từng nhóm
- Các nhóm cùng đánh giá sảnphẩm
- Phát phiếu điều tra lấy ý kiến vềdạy học dự án liên môn (Phụ lụcD)
- Học sinh ghi nhận kết quả của
dự án
- Hoàn thành phiếu điều tra
- Có kế hoạch tiếp theo cho việcthực hiện các dự án mới trongtương lai
Trang 11- Gợi ý cho học sinh hướng pháttriển tiếp theo của dạy học theo dựán.
Những hoạt động chính trong dự án được tóm tắt trong clip nộp kèm hồ sơ dạy học
7 Kiểm tra đánh giá kết quả học tập
Kiểm tra đánh giá kết quả học sinh dựa trên trung bình điểm các hình thức dướiđây:
- Mỗi cá nhân tự đánh giá ý thức, năng lực làm việc, hợp tác nhóm của bản thân vàcác thành viên trong nhóm thông qua phiếu đánh giá (thang điểm 10) (Phụ lục C)
- Các nhóm đánh giá chất lượng sản phẩm (kịch) của nhóm bạn thông qua phiếuđánh giá nhóm (thang điểm 10) (Phụ lục C)
- Đánh giá của giáo viên (thang điểm 10)
Ngoài ra sau khi học sinh hoàn thành dự án, các em hoàn thành phiếu điều tra lấy ýkiến về dạy học dự án liên môn (kỹ năng, thái độ học sinh đạt được cũng như thái
độ các em đối với phương pháp dạy học dự án liên môn) (Phụ lục D)
Sản phẩm (vở kịch): Hãy cứu dất – tài nguyên quý giá của con người
Mỗi sản phẩm (vở kịch) được gửi kèm kịch bản được xây dựng bằng Tiếng Anh(có bản dịch tiếng Việt kèm theo)
Trang 12III KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
Dự án được tiến hành trong bốn tuần với bốn buổi gặp mặt chính Tuần đầu, các
em học sinh được chia nhóm, tìm kiếm, thu thập tài liệu dưới sự gợi ý và hỗ trợ củagiáo viên Tuần hai, các em gặp nhau tại lớp học để lập dàn ý dưới dạng sơ đồ tưduy về nguyên nhân, hậu quả và giải pháp cho từng loại hình ô nhiễm, từ đó lên ýtưởng vở kịch Sau khi hoàn thành dàn ý, các em phân vai kịch và chuẩn bị đạo cụ.Các vở kịch được trình bày trước lớp vào tuần bốn, được đánh giá bới các thànhviên trong nhóm và chéo nhóm Cuối cùng, các em hoàn thành phiếu điều tra lấy ýkiến đối với dạy học dự án liên môn Đa số các em đều ghi nhận đã phát triểnnhững kỹ năng và thái độ học tập tích cực; mong muốn tham gia những dự án họctập tiếp theo
Nhóm tác giả nhận thấy rằng dạy tích hợp trong bộ môn tiếng Anh là điều hết sứccần thiết bởi nó đem lại kết quả tốt đẹp không những cho người học mà còn cả vớingười dạy Vai trò của giáo viên không còn là người truyền thụ kiến thức mà làngười tổ chức, kiểm tra, định hướng học sinh Giáo viên các bộ môn liên quan cóđiều kiện và chủ động hơn trong sự phối hợp, hỗ trợ nhau trong dạy học, cùng xâydựng các chủ đề tích hợp liên môn Các thầy cô giáo phải đọc nhiều hơn, hiểu biếtsâu sắc hơn
Phương pháp dạy tích hợp, liên môn là một chủ trương mới do đó khó tránh khỏigiáo viên ban đầu có thể có chút khó khăn do việc phải tìm hiểu sâu hơn nhữngkiến thức thuộc các môn học khác cũng như xây dựng ý tưởng tích hợp liên môn.Dưới đây là những đề xuất nhóm tác giả đưa ra với mong muốn áp dụng rộng rãihơn nữa phương pháp học tập tích hợp liên môn vào thực tế giảng dạy
1 Các thầy cô giáo ở các bộ môn khác nhau có thể trao đổi về nội dung, hình thức
và phương pháp tổ chức dạy học; cùng dự giờ, rút kinh nghiệm và góp ý với nhau
để nâng cao hiệu quả dạy học. Với chương trình hiện hành, các thầy cô cùng trao
Trang 13đổi để xây dựng các chủ đề tích hợp, liên môn gồm các nội dung kiến thức trongmối liên quan với nhau, bảo đảm cho học sinh vận dụng được tổng hợp các kiếnthức đó một cách hợp lí để giải quyết các vấn đề trong học tập, trong cuộc sống,đồng thời tránh việc học sinh phải học lại nhiều lần cùng một nội dung kiến thức ởcác môn học khác nhau.
2 Khi xây dựng giáo án của từng tiết học trong môn tiếng Anh, giáo viên sẽ dễdàng nhận thấy nội dung của bài học ấy liên quan đến các kiến thức nào để từ đóxây dựng giáo án theo hướng tích hợp, khai thác, mở rộng các kiến thức ở môn học
khác Bài học có nội dung liên quan đến cuộc sống dưới đáy biển như Unit 9
Undersea World …. ở lớp 10, các thầy cô giáo có thể khai thác về vị trí, đặc điểm
hệ động thực vật… của biển Việt Nam trong môn địa lý hay sinh vật Bài học về
công trình kiến trúc văn hóa, lịch sử như Unit 16 Wonders of the world ở lớp 12,
giáo viên có thể tích hợp vào đó kiến thức về lịch sử, địa lý hay mỹ thuật Côngtrình ấy do ai xây dựng? ở đâu? thuộc quốc gia nào? có vị trí địa lý ra sao? Haycông trình ấy có liên quan đến sự kiện, nhân vật lịch sử nào? hoặc nó có những nétđẹp gì nổi bật về kiến trúc, mỹ thuật đáng cho người ta ghi nhớ? Bài học liên
quan tới các nguồn năng lượng trong Unit 11 Sources of Ennergy ở lớp 11 sẽ thú vị
và bớt “hàn lâm” hơn với các thuật ngữ về nguồn năng lượng khi tích hợp nguyên
lý hoạt động trong môn vật lý, ảnh hưởng hóa học, sinh học của các nguồn năng
lượng cũ … Ngay cả môn công nghệ, với Unit 5 Technology and you ở lớp 10, giáo
viên cũng có thể tích hợp vào các kiến thức về tin học, văn hóa trong sử dụng mạng
xã hội Chắc chắn tiết học sẽ hết sức sinh động khi các vấn đề về mail, chat,facebook, instagram… được đề cập tới
3 Giáo viên đã được tập huấn, bồi dưỡng về các phương pháp dạy học theo hướngphát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, rèn luyện phương pháp tự học của học
Trang 14sinh nhưng công tác quản lý, chỉ đạo, công tác thi, đánh giá kết quả học tập chưatạo thuận lợi cho họ áp dụng các phương pháp này Nay các cấp quản lý giáo dục
và nhà trường cần phải tạo điều kiện hơn nữa cho giáo viên phát huy sáng tạo.Đồng thời với việc tổ chức tốt các hoạt động tập huấn, bồi dưỡng giáo viên, cầnphải động viên, khích lệ kịp thời các nhân tố mới, mặc dù lúc đầu có thể đó chưaphải đã là những cá nhân, giải pháp thật sự có kết quả tốt vì “ngày đầu chưa quen”
Trên đây là những kiến nghị từ nhóm tác giả thực hiện dự án “Vận dụng kiến thức
liên môn trong giờ học nói Tiếng Anh để giáo dục cho học sinh về vấn đề ô nhiễm môi trường tại tỉnh nhà (Ninh Bình) hiện nay.” Chúng tôi rất mong nhận được các ý
kiến đóng góp quý báu của ban giám khảo và các quý thầy cô
TÀI LIỆU THAM KHẢO
http://dayhocduan2012.wikispaces.com/D%E1%BA%A1y+h%E1%BB
%8Dc+theo+d%E1%BB%B1+%C3%A1n
Trang 15h ttp://www.nhandan.com.vn/khoahoc/moi-truong/item/21828802-thach phat-trien-kinh-te-voi-o-nhiem-moi-truong-o-ninh-binh.html
thuc-giua-o-nhiem-moi-truong.html
http://tainguyenmoitruong.com.vn/ninh-binh-tim-loi-giai-giu-phat-trien-kinh-te-va-doc-hai-bao-tuoi-tre-online-13102014.html
http://ribe.hcmuaf.edu.vn/ribe-20546-1/vn/o-nhiem-dat-sos-ky-1-song-chung-voi-soat-duoc-doc-hai/657931.html