Phân tích phương pháp trị giá giao dịch của hàng nhập khẩu theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành và nêu ưu, nhược điểm của phương pháp này

Trong xu thế phát triển và hội nhập quốc tế, hải quan là một trong những lĩnh vực quan trọng, có ảnh hưởng sâu sắc đến tiến trình hội nhập. Ngành hải quan đang thực hiện những xứ mệnh quan trọng nhằm góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại thu hút đầu tư nước ngoài, đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước, bảo vệ an ninh quốc gia và cộng đồng. Trị giá hải quan nói chung và trị giá hải quan tính thuế nói riêng là một vấn đề quan trọng với vai trò mục tiêu quản lý và xây dựng chính sách xuất nhập khẩu hàng hóa trong nền kinh tế và lá cơ sở để thực thi các chính sách quản lý hàng hóa xuất, nhập khẩu. Cho nên, việc quy định phương pháp trị giá giao dịch của hàng nhâp khẩu là hết sức quan trọng, giúp các bên có liên quan tính đúng, tính đủ số thuế phải nộp, góp phần đẩy nhanh quá trình thông quan, đưa hàng hóa vào lưu thông.

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 1

I KHÁI QUÁT CHUNG CÁC VẤN ĐỀ PHÁP LÝ LIÊN QUAN 1

1 Khái niệm trị giá hải quan hàng nhập khẩu 1

2 Nguyên tắc trị giá hải quan hàng nhập khẩu 3

3 Các phương pháp xác định trị giá hải quan hàng hóa nhập khẩu: 3

4 Vai trò của trị giá hải quan của hàng hóa nhập khẩu 4

II PHƯƠNG PHÁP TRỊ GIÁ GIAO DỊCH CỦA HÀNG NHẬP KHẨU THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN HÀNH 4

1 Trị giá giao dịch của hàng hóa nhập là gì? 4

2 Trình tự xác định trị giá giao dịch 6

III ƯU ĐIỂM VÀ NHƯỢC ĐIỂM CỦA PHƯƠNG PHÁP TRỊ GIÁ GIAO DỊCH CỦA HÀNG NHẬP KHẨU 9

1 Ưu điểm 9

2 Nhược điểm 10

KẾT LUẬN 10

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

MỞ ĐẦU

Trong xu thế phát triển và hội nhập quốc tế, hải quan là một trong những lĩnh vực quan trọng, có ảnh hưởng sâu sắc đến tiến trình hội nhập Ngành hải quan đang thực hiện những xứ mệnh quan trọng nhằm góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại thu hút đầu tư nước ngoài, đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước, bảo vệ an ninh quốc gia và cộng đồng Trị giá hải quan nói chung và trị giá hải quan tính thuế nói riêng là một vấn đề quan trọng với vai trò mục tiêu quản lý và xây dựng chính sách xuất nhập khẩu hàng hóa trong nền kinh tế và lá cơ sở để thực thi các chính sách quản lý hàng hóa xuất, nhập khẩu Cho nên, việc quy định phương pháp trị giá giao dịch của hàng nhâp khẩu là hết sức quan trọng, giúp các bên có liên quan tính đúng, tính đủ số thuế phải nộp, góp phần đẩy nhanh quá trình thông quan, đưa hàng hóa vào

lưu thông Vì vậy, để làm rõ vấn đề này hơn em đã chọn đề 11 “Phân tích

phương pháp trị giá giao dịch của hàng nhập khẩu theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành và nêu ưu, nhược điểm của phương pháp này” để

làm chủ đề chính cho bài tập lớn học kỳ của mình

NỘI DUNG

I KHÁI QUÁT CHUNG CÁC VẤN ĐỀ PHÁP LÝ LIÊN QUAN.

1 Khái niệm trị giá hải quan hàng nhập khẩu.

Trị giá tính thuế nhập khẩu làm phát sinh nhiều quan hệ xã hội rất phức tạp Tính phức tạp đó thể hiện ở sự đa dạng trong mục đích của những chủ thể tham gia, ở mối liên hệ phong phú giữa nội dung giá trị với các biểu hiện hình thức khác nhau Bởi vậy, để làm sáng tỏ khái niệm giá trị hải quan cần tiếp cận theo những vấn đề sau:

- Trị giá hải quan là căn cứ tính thuế: Trong khi thiết kế thuế nhập khẩu ta

có thể dựa vào các căn cứ sau: chủng loại hàng hóa, xuất xứ hàng hóa, khối lượng Xu hướng hiện nay là dùng giá tính thuế làm căn cứ để tính thuế vì tính tiện lợi, linh hoạt và khách quan của nó Giá tính thuế nhập khẩu là một trong những căn cứ cơ bản để tính thuế hải quan và các thuế khác Mặt khác, trong đa số các trường hợp, nhập khẩu chỉ là khâu đầu tiên của một quá trình

kinh doanh nên khi các hoạt động kinh doanh sản xuất được tiến hành trong nội địa cho chúng ta cơ hội để tìm kiếm những bằng chứng chính xác về giá trị thật sự của hàng nhập khẩu Thông thường khi nhập khẩu, người nhập khẩu có xu hướng khai không đúng số lượng, chất lượng, trị giá hàng hóa để giảm thiểu thuế nhập khẩu Nhưng đến khi bán hàng, khi hạch toán kinh doanh, chủ hàng buộc phải tính đúng các chi phí đầu tư vào để giảm số thuế phải nộp trong nội địa

- Trị giá hải quan chỉ liên quan và phụ thuộc vào hàng hóa nhập khẩu Vì vậy, khi làm rõ khái niệm trị giá hải quan đặt ra việc xem xét nội dung của vấn đề hàng hóa nhập khẩu

- Trị giá hải quan xác định căn cứ vào trị giá của hàng nhập khẩu

Căn cứ theo quy định tại Điều 86 Luật Hải quan năm 2014: Trị giá hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu là giá thực tế phải trả tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên, phù hợp với pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên

Theo quy định tại khoản 2 Điều 20 Nghị định 08/2015/NĐ-CP được sửa

đổi, bổ sung tại Khoản 8 Điều 1 Nghị định 59/2018/NĐ-CP thì: “Trị giá hải quan hàng nhập khẩu là giá thực tế phải trả tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên trên cơ sở áp dụng Hiệp định chung về thuế quan và thương mại hoặc theo các cam kết quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ký kết”.

Cửa khẩu nhập đầu tiên được xác định như sau:

- Đối với phương thức vận tải đường biển, đường hàng không, cửa khẩu nhập đầu tiên là cảng dỡ hàng ghi trên vận đơn;

- Đối với phương thức vận tải đường sắt, cửa khẩu nhập đầu tiên là ga đường sắt liên vận quốc tế ghi trên tờ khai hải quan;

- Đối với phương thức vận tải đường bộ, đường thủy nội địa, cửa khẩu nhập đầu tiên là cửa khẩu biên giới nơi hàng hóa nhập khẩu đi vào lãnh thổ Việt Nam ghi trên tờ khai hải quan

Tóm lại, có thể khái quát khái niệm về trị giá hải quan hàng nhập khẩu như sau: Trị giá hải quan hàng nhập khẩu là một căn cứ tính thuế nhập khẩu dựa trên cơ sở trị giá của hàng hóa nhập khẩu phù hợp với những dữ liệu khách

quan, khoa học được đối tượng nộp thuế và cơ quan nhà nước có thẩm quyền thu thuế xác định và chấp nhận Nói cách khác, trị giá hải quan là cơ sở để cơ quan hải quan tính và thu thuế một cách chính xác Khái niệm này cho thấy việc xác định trị giá hải quan là nhằm mục đích để cơ quan hải quan thực hiện nghĩa vụ thu thuế

2 Nguyên tắc trị giá hải quan hàng nhập khẩu.

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 5 Thông tư 39/2015/TT-BTC được sửa đổi, bổ sung tại Khoản 4 Điều 1 Thông tư 60/2019/TT-BTC, việc xác định trị giá hải quan hàng nhập khẩu phải tuân thủ các nguyên tắc sau:

- Trị giá hải quan của hàng hóa nhập khẩu là giá thực tế phải trả tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên được xác định bằng cách áp dụng tuần tự các phương pháp từ điểm a đến điểm e khoản 2 Điều này và dừng lại ở phương pháp xác định được trị giá hải quan;

- Trường hợp người khai hải quan đề nghị bằng văn bản thì trình tự áp dụng phương pháp trị giá khấu trừ và phương pháp trị giá tính toán có thể hoán đổi cho nhau;

- Việc xác định trị giá hải quan phải căn cứ vào chứng từ, tài liệu, số liệu khách quan, định lượng được

3 Các phương pháp xác định trị giá hải quan hàng hóa nhập khẩu:

Theo quy định của pháp luật Hải quan Việt Nam, trị giá hải quan phải được xác định ở mức độ nhiều nhất có thể dựa trên trị giá giao dịch, tức là giá

đã hay sẽ phải thanh toán cộng thêm một số điều chỉnh Đây được coi là

“phương pháp tính chuẩn” hay như theo pháp luật quy định là phương pháp trị giá giao dịch của hàng hóa nhập khẩu Khi không thể sử dụng được phương pháp này do không thể sử dụng trị giá giao dịch làm giá tính thuế hải quan, Luật Hải quan cung cấp thêm một nhóm 05 phương pháp thay thế áp dụng theo một trật tự nhất định Như vậy, tổng cộng có 06 phương pháp khác nhau trong việc xác định trị giá tính thuế hàng hóa nhập khẩu, với trình tự áp dụng bắt buộc, và dừng lại ngay ở phương pháp nào có thể đạt đến trị giá cần thiết, đó là các phương pháp:

- Phương pháp trị giá giao dịch của hàng hóa nhập khẩu;

- Phương pháp trị giá giao dịch của hàng hóa nhập khẩu giống hệt;

- Phương pháp trị giá giao dịch của hàng hóa nhập khẩu tương tự;

- Phương pháp trị giá khấu trừ;

- Phương pháp trị giá tính toán;

- Phương pháp suy luận

4 Vai trò của trị giá hải quan của hàng hóa nhập khẩu.

Với những phân tích ở trên, ta có thể thấy được trị giá hải quan của hàng nhập khẩu đóng một vai trò vô cùng quan trong đối với nền kinh tế của quốc gia nói chung cũng như đối với ngành hải quan nói chung, cụ thể:

- Trị giá hải quan hàng nhập khẩu góp phần tạo hành lang pháp lý cho pháp luật quốc gia khi tham gia vào thương mại quốc tế

- Trị giá hải quan hàng nhập khẩu phục vụ trực tiếp cho việc xây dựng chính sách thuế nhập khẩu hàng hóa và quản lý hàng hóa nhập khẩu trong nền kinh tế

- Trị giá hải quan hàng nhập khẩu tham gia thực hiện nhiệm vụ thống kê nền kinh tế

- Trị giá hải quan hàng nhập khẩu góp phần mở rộng quan hệ thương mại quốc tế

- Trị giá hải quan hàng nhập khẩu góp phần tạo ra sự công bằng trong quan hệ nhập khẩu

- Trị giá hải quan hàng nhập khẩu còn để phục vụ những mục tiêu quản lý khác như: áp dụng các chế tài xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan, là cơ sở xây dựng các biện pháp quản lý rủi ro, cơ sở để thực hiện công tác kiểm tra hải quan tại các cơ sở…

II PHƯƠNG PHÁP TRỊ GIÁ GIAO DỊCH CỦA HÀNG NHẬP

KHẨU THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN HÀNH

1 Trị giá giao dịch của hàng hóa nhập là gì?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 6 Thông tư 39/2015/TT-BTC được sửa

đổi, bổ sung tại Khoản 5 Điều 1 Thông tư 60/2019/TT-BTC thì “Trị giá giao dịch của hàng hóa nhập khẩu là giá thực tế mà người mua đã thanh toán hay

sẽ phải thanh toán cho người bán để mua và nhập khẩu hàng hóa sau khi đã được điều chỉnh theo quy định tại Điều 13, Điều 14 và Điều 15 Thông tư này”.

Giá thực tế đã thanh toán hay sẽ phải thanh toán cho hàng hóa nhập khẩu

là tổng số tiền mà người mua đã thanh toán hoặc sẽ phải thanh toán, theo hình thức thanh toán trực tiếp hoặc thanh toán gián tiếp cho người bán để mua hàng hóa nhập khẩu, bao gồm các khoản sau đây:

- Giá mua ghi trên hóa đơn thương mại;

- Các khoản người mua phải thanh toán nhưng chưa tính vào giá mua ghi trên hóa đơn thương mại, bao gồm:

+ Các khoản đã thanh toán hoặc sẽ phải thanh toán (ví dụ: tiền trả trước, tiền ứng trước cho hàng hóa, tiền đặt cọc cho việc sản xuất, mua bán, vận chuyển, bảo hiểm hàng hóa);

+ Các khoản thanh toán gián tiếp cho người bán

- Các khoản điều chỉnh cộng và các khoản điều chỉnh trừ theo quy định tại Điều 13, Điều 14 và Điều 15 Thông tư 39/2015/TT-BTC

Trị giá giao dịch của hàng hóa nhập khẩu được xác định trên cơ sở giá thực tế đã thanh toán hoặc/và sẽ phải thanh toán cho hàng hóa được mua và nhập khẩu vào Việt Nam Vì vậy, phải xảy ra giao dịch mua bán hàng trước khi hàng hóa được nhập khẩu Nếu không có hoạt động mua bán hàng thì không được áp dụng trị giá giao dịch

Phương pháp trị giá giao dịch của hàng nhập khẩu là phương pháp chính yếu xác định trị giá tính thuế Trị giá giao dịch của hàng hoá nhập khẩu là giá

đã hay sẽ phải thanh toán của hàng hoá khi bán để xuất khẩu đến nước nhập khẩu sau khi đã điều chỉnh một số chi phí Các chi phi đó bao gồm các khoản hoa hồng, chi phí container, chi phí đóng gói tiên bản quyền và phí giấy phép

Các khoản điều chỉnh này không bao gồm chi phi hoa hồng mua hàng, song chấp nhận các khoản chiết khấu hợp lý cho các đại lý duy nhất hay các nhà phân phối độc quyền duy nhất

2 Trình tự xác định trị giá giao dịch.

Để xác định trị giá giao dịch của hàng nhập khẩu, cần thực hiện các bước công việc sau:

Bước 1: Kiểm tra hoạt động giao dịch mua bán hàng hóa.

- Giao dịch mua bán hàng hóa:

Việc giao dịch mua bán hàng được hiểu là:

+ Một hoạt động thương mại có liên quan đến người mua và người bán; + Người mua đồng ý nhận hàng hóa nào đó;

+ Giữa người mua và người bản có một thỏa thuận nhằm chuyển đổi quyền sở hữu hàng hóa tại một thời điểm nhất định với một mức giá hoặc một hình thức thanh toán khác;

+ Khi chuyển giao quyền sở hữu và nhận được những hàng hóa đó , động tác thanh toán sẽ được thực hiện

- Những trường hợp không được coi là giao dịch mua bán hàng hóa

Để có thể sử dụng trị giá giao dịch của hàng nhập khẩu để làm trị giá hải quan cho hàng hóa đó thì trước hết phải đảm bảo giao dịch của hàng hóa là giao dịch mua bán Trong thực tế thương mại, có rất nhiều hình thức để chuyển hàng hóa từ nước nay đến nước khác, từ người này đến người khác (có hoạt động xuất nhập khác hàng hóa) nhưng không có giao dịch mua bán hàng hóa, như:

+ Giao dịch giá bán hàng tại Việt Nam (ký gửi hàng hóa);

+ Giao dịch gửi miễn phí (không tính tiền) hàng quà biếu, quà tặng, hàng mẫu, hàng quảng cáo… cho đối tượng nhận hàng ở Việt Nam;

+ Giao dịch nhập khẩu hàng để phá hủy

+ Giao dịch thuê mượn hàng hóa vào Việt Nam

Bước 2: Kiểm tra điều kiện áp dụng phương pháp trị giá giao dịch.

Theo quy định tại khoản 4 Điều 6 Thông tư 39/2015/TT-BTC thì trị giá giao dịch được áp dụng nếu thỏa mãn đủ các điều kiện sau:

Thứ nhất, người mua không bị hạn chế quyền định đoạt hoặc sử dụng

hàng hóa sau khi nhập khẩu, trừ các hạn chế dưới đây:

- Hạn chế do pháp luật Việt Nam quy định như: Các quy định về việc hàng hóa nhập khẩu phải dán nhãn mác bằng tiếng Việt, hàng hóa nhập khẩu có điều kiện, hoặc hàng hóa nhập khẩu phải chịu một hình thức kiểm tra trước khi được thông quan;

- Hạn chế về nơi tiêu thụ hàng hóa;

- Hạn chế khác không ảnh hưởng đến trị giá của hàng hóa Những hạn chế này là một hoặc nhiều yếu tố có liên quan trực tiếp hay gián tiếp đến hàng hóa nhập khẩu, nhưng không làm tăng hoặc giảm giá thực tế đã thanh toán hay sẽ phải thanh toán cho hàng hóa đó

Ví dụ: Người bán ô tô yêu cầu người mua ô tô không được bán hoặc trưng

bày ô tô nhập khẩu trước thời điểm giới thiệu mẫu ô tô này ra thị trường

Thứ hai, giá cả hoặc việc bán hàng không phụ thuộc vào những điều kiện

hay các khoản thanh toán mà vì chúng không xác định được trị giá của hàng hóa cần xác định trị giá hải quan

Ví dụ: Người bán định giá bán hàng hóa nhập khẩu với điều kiện là người

mua cũng sẽ mua một số lượng nhất định các hàng hóa khác nữa; Giá cả của hàng hóa nhập khẩu phụ thuộc vào giá của hàng hóa khác mua cùng hàng hóa nhập khẩu

Trường hợp việc mua bán hàng hóa hay giá cả của hàng hóa phụ thuộc vào một hay một số điều kiện, nhưng người mua có tài liệu khách quan để xác định mức độ ảnh hưởng bằng tiền của sự phụ thuộc đó thì vẫn được xem là đã đáp ứng điều kiện này; khi xác định trị giá hải quan phải điều chỉnh khoản tiền do ảnh hưởng của sự phụ thuộc đó vào trị giá giao dịch

Thứ ba, sau khi bán lại, chuyển nhượng hoặc sử dụng hàng hóa nhập

khẩu, trừ khoản phải cộng quy định tại điểm e khoản 2 Điều 13 Thông tư 39/2015/TT-BTC, người mua không phải thanh toán thêm bất kỳ khoản tiền nào từ số tiền thu được do việc định đoạt hàng hóa nhập khẩu mang lại

Thứ tư, người mua và người bán không có mối quan hệ đặc biệt hoặc nếu

có thì mối quan hệ đặc biệt đó không ảnh hưởng đến trị giá giao dịch theo quy

định tại Điều 7 Thông tư 39/2015/TT-BTC được sửa đổi tại khoản 7 Điều 1 Thông tư 60/2019/TT-BTC

Bước 3: Xác định giá thực tế đã thanh toán hay sẽ phải thanh toán của hàng hóa.

Có thể xác định giá thực tế đã thanh toán hay sẽ phải thanh toán của hàng hóa nhập khẩu theo công thức:

Trong đó:

- Giá thực tế thanh toán hay sẽ phải thanh toán là tất cả các khoản thanh toán mà người mua trả cho người bán để đạt được mục đích mua hàng hóa về Việt Nam

- Các khoản được trừ là các khoản chi phí mà người mua chi trả nhưng không cấu thành vào giá thực tế đã/sẽ thanh toán

Bước 4: Xác định trị giá các khoản điều chỉnh theo quy định.

Các khoản điều chỉnh là những chi phí mà người mua phải bỏ ra để có thể mua và nhập khẩu hàng hóa vào Việt Nam nhưng người thụ hưởng khoản thanh toán có thể không phải là người bán trong giao dịch Bao gồm:

- Tiền hoa hồng bán hàng, phí môi giới;

- Chi phí bao bì gắn liền với hàng hóa, chi phí đóng gói hàng hóa;

- Chi phí bản quyền do người mua trả cho ng giữ bản quyền;

- Các khoản trợ giúp;

- Tiền thanh toán bổ sung sau khi bán lại, chuyển nhượng hoặc sử dụng

lô hàng nhập khẩu;

- Chi phí bảo hiểm hàng hóa

Nguyên tắc tính toán các khoản điều chỉnh:

- Không phải trường hợp nào cũng phát sinh các khoản điều chỉnh nên cần phải có thỏa thuận cụ thể

- Khoản điều chỉnh phải liên quan trực tiếp đến lô hàng đang được xác định trị giá

- Các khoản điều chỉnh phải có khả năng định lượng và có chứng từ chứng minh (nếu không có thể sẽ phải chuyển áp dụng phương pháp khác…)

- Các khoản điều chỉnh cộng phải chưa được tính vào giá hóa đơn (nếu đã

có trong hóa đơn thì không cần phải điều chỉnh nữa)

III ƯU ĐIỂM VÀ NHƯỢC ĐIỂM CỦA PHƯƠNG PHÁP TRỊ GIÁ

GIAO DỊCH CỦA HÀNG NHẬP KHẨU

1 Ưu điểm.

Có thể nói, quy định của pháp luật về phương pháp trị giá giao dịch của hàng nhập khẩu đã tạo rất nhiều điều kiện thuận lợi cho hoạt động nhập khẩu, góp phần nhiều vào phát triển đất nước, phương pháp có những ưu điểm sau:

Thứ nhất, phương pháp trị giá giao dịch của hàng nhập khẩu là phương

pháp xác định trị giá tính thuế hiện đại, mang lại lợi ích cho doanh nghiệp Trị giá tính thuế được xác định theo trị giá giao dịch của hàng nhập khẩu trong chừng mực lớn nhất hoặc được xác định theo trị giá gần gũi nhất với trị giá thực tế mua bán của hàng hóa Hầu hết các vướng mắc về trị giá giao dịch sẽ được kiểm tra lại sau khi hàng hóa đã được thông quan Doanh nghiệp chỉ phải nộp một khoản thuế đúng với giá trị thực thanh toán của hàng hóa nhập khẩu mà không phải chịu số thuế được tính toán trên cơ sở giá tính thuế áp đặt (chẳng hạn giá tối thiểu)

Thứ hai, nếu xác định trị giá giao dịch của hàng nhập khẩu chính xác sẽ

góp phần tiền đề quan trọng cho việc tính thuế được nhanh chóng, công khai, minh bạch, tiết kiệm được thời gian, công sức, tiền bạc của quốc gia cho ngành Hải quan, giúp cho hàng hóa nhập khẩu được lưu thông nhanh chóng, thuận tiện hơn Nếu thực hiện tốt sẽ giảm bớt được phần nào về thâm hụt ngân sách nhà nước, kế hoạch tài chính được triển khai hợp lý hơn