Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN - Dạy học di sản thông qua hoạt động ngoại khóa tham quan trải nghiệm tại một số di sản văn hóa tiêu biểu của huyện Gia Viễn – tỉnh Ninh Bình

Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN - Dạy học di sản thông qua hoạt động ngoại khóa tham quan trải nghiệm tại một số di sản văn hóa tiêu biểu của huyện Gia Viễn – tỉnh Ninh BìnhSáng kiến kinh nghiệm, SKKN - Dạy học di sản thông qua hoạt động ngoại khóa tham quan trải nghiệm tại một số di sản văn hóa tiêu biểu của huyện Gia Viễn – tỉnh Ninh BìnhSáng kiến kinh nghiệm, SKKN - Dạy học di sản thông qua hoạt động ngoại khóa tham quan trải nghiệm tại một số di sản văn hóa tiêu biểu của huyện Gia Viễn – tỉnh Ninh BìnhSáng kiến kinh nghiệm, SKKN - Dạy học di sản thông qua hoạt động ngoại khóa tham quan trải nghiệm tại một số di sản văn hóa tiêu biểu của huyện Gia Viễn – tỉnh Ninh BìnhSáng kiến kinh nghiệm, SKKN - Dạy học di sản thông qua hoạt động ngoại khóa tham quan trải nghiệm tại một số di sản văn hóa tiêu biểu của huyện Gia Viễn – tỉnh Ninh Bình

1.2 Lí luận chung về tổ chức hoạt động ngoại khóa trải nghiệm di sản 6

1.3 Một số di sản văn hóa địa phương tiêu biểu của huyện Gia Viễn –

1 Các bước tổ chức giáo dục di sản văn hóa thông qua hoạt động tham

quan trải nghiệm tại di sản cho học sinh trường THPT 8

2

Kết quả thực hiện nội dung giáo dục di sản văn hóa thông qua hoạt

động ngoại khóa tham quan trải nghiệm tại di sản của học sinh

trường THPT

10

1 Kết luận và ý nghĩa quan trọng nhất của đề tài 23

2 Những kiến nghị làm tăng tính khả thi của đề tài 24

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành sáng kiến với nội dung đề tài: “Dạy học di sản thông qua hoạt động ngoại khóa tham quan trải nghiệm tại một số di sản văn hóa tiêu biểu của huyện Gia Viễn – tỉnh Ninh Bình”, chúng tôi xin cảm ơn sự khích lệ động viên, sự

giúp đỡ nhiệt tình của Ban Chi ủy, Ban giám hiệu, Hội đồng sư phạm nhà trường vàcủa tổ, nhóm chuyên môn; Sự giúp đỡ của các tổ chức quản lý và nhân dân địaphương, trong đó: Ban quản lý di tích đền Vua Đinh Tiên Hoàng (Gia Phương, GiaViễn, Ninh Bình), Ban quản lý di tích đền thờ Đức Thánh Nguyễn (2 xã Gia Thắng-Gia Tiến, Gia Viễn, Ninh Bình), Ban quản lý di tích chùa và động Địch Lộng (GiaThanh, Gia Viễn, Ninh Bình) và sự tham gia nhiệt tình của học sinh các khối lớp củatrường THPT Gia Viễn B

Hy vọng rằng sáng kiến sẽ góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy môn lịch sử

và hiệu quả của việc sử dụng di sản văn hóa trong dạy học môn lịch sử nói riêng, trongdạy học các môn xã hội nói chung Trên cơ sở đó, sáng kiến nhằm tạo sự chuyển biếncăn bản, toàn diện về chất lượng, hiệu quả giáo dục và phát triển con người Việt Nam

như chủ trương của Đảng và Nhà nước ta về “đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo’’ hiện nay.

Xin chân thành cảm ơn!

Gia Viễn, tháng 05 năm 2016

Lịch sử là một môn học có ý nghĩa giáo dục to lớn đối với mỗi thế hệ, lớpngười ở mỗi một quốc gia, đặc biệt là lịch sử về dân tộc Mọi người con của đất nướcViệt Nam hầu như ai cũng thuộc lòng câu thơ của Bác Hồ kính yêu:

“Dân ta phải biết sử ta Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”

(Trích “Lịch sử nước ta”)

Thế nhưng, thực trạng về sự hiểu biết của giới trẻ hiện nay đối với lịch sử nướcnhà đã và đang trong tình trạng báo động Theo tổng hợp của Cục Khảo thí và Kiểmđịnh chất lượng giáo dục (Bộ Giáo dục và Đào tạo), chỉ có 15,3% tổng số em đăng ký

dự thi Lịch sử, thấp nhất trong số các môn tự chọn trong kỳ thi THPT quốc gia năm2015

2.Chủ trương dạy học di sản của Bộ - Sở GD&ĐT

Từ năm 2013, Bộ GD&ĐT đã có công văn số 73/HD-BGDĐT-BVHTTDL vềviệc hướng dẫn sử dụng di sản văn hóa trong dạy học ở trường phổ thông, trung tâmGDTX nhằm góp phần giáo dục toàn diện học sinh, giữ gìn và phát huy giá trị của disản văn hóa vì lợi ích của toàn xã hội và truyền thống tốt đẹp của cộng đồng các dântộc Việt Nam Trong hướng dẫn này, Bộ đã chỉ rõ việc lồng ghép nội dung dạy học disản văn hóa vào các môn học, hoạt động giáo dục trong chương trình giáo dục phổthông (nội khóa hoặc ngoại khóa) Do vậy, từ năm học 2013-2014, chủ trương sử dụng

di sản văn hóa trong dạy học đã được Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT đưa vào trở thành mộttrong những nhiệm vụ trọng tâm của các năm học

Đặc biệt, năm học 2015-2016, Bộ GD&ĐT nhấn mạnh nhiệm vụ chung của các

cấp học là: ”Triển khai đồng bộ các giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chú trọng các hoạt động trải nghiệm sáng tao, , vận dụng kiến thức, kỹ năng vào giải quyết các vấn đề thực tiễn cho học sinh” Riêng cấp giáo dục phổ thông, cần

”Đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy học đồng bộ với đổi mới thi, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập và rèn luyện theo hướng phát triển năng lực học sinh”.

3 Các hình thức dạy học di sản hiện nay và hạn chế (giải pháp cũ)

Lịch sử địa phương là “một bộ phận cấu thành nên lịch sử dân tộc”, vì vậy việchiểu lịch sử địa phương góp phần hiểu sâu sắc hơn lịch sử dân tộc Hoạt động lồngghép giáo dục di sản văn hóa vào dạy học lịch sử địa phương, đặc biệt là các di sảnvăn hóa ở nơi học sinh sinh sống sẽ góp phần nâng cao chất lượng bài dạy lịch sử cũngnhư hiểu biết của học sinh

Hiện nay, hình thức dạy học di sản chủ yếu ở các trường THPT vẫn là dạy học

ở trên lớp Bên cạnh đó còn tồn tại nhiều hạn chế và hiệu quả đạt được chưa cao.Trong đó:

Nguồn tư liệu về di sản địa phương ở cấp huyện, xã, thôn còn ít hoặc thiếu (bản

đồ, ảnh tư liệu, sa bàn minh họa, băng hình tư liệu ) nên khi dạy đến các tiết học này,gần như học sinh chỉ được học chay, tiết học vì thế trở nên nhàm chán;

Mặt khác, với thời lượng rất ít trong phân phối chương trình nên nội dung giảngdạy này còn bị xem nhẹ, hoặc coi như là bài học ngoại khóa

Ngoài ra, GV còn ngại hoặc chưa quyết tâm đổi mới phương pháp giảng dạy,chưa mạnh dạn ứng dụng hiệu quả công nghệ thông tin và đa dạng hóa các hình thứcdạy học di sản Vì vậy, một tiết học trôi qua hết sức tẻ nhạt, HS trở thành đối tượng

“thụ động” tiếp nhận kiến thức “chay” từ phía GV

4 Giải pháp mới nhằm nâng cao hiệu quả dạy học di sản, đa dạng hóa các hìnhthức dạy học di sản, cung cấp nguồn tư liệu về di sản sử dụng trong bài học nội khóalịch sử và khắc phục những hạn chế của giải pháp cũ thường làm nói trên

Ninh Bình được biết đến là mảnh đất “địa linh nhân kiệt” Nơi đây còn đượcxem là địa phương “ngàn năm văn vật” với những di tích lịch sử - văn hóa đã trở thành

di sản văn hóa nổi tiếng Trong đó, mỗi địa phương đều có những lượng di sản văn hóa(vật thể và phi vật thể) rất phong phú được cấp địa phương (huyện, tỉnh) và cấp nhànước, thậm chí cấp thế giới công nhận

Việc định hướng học sinh vào tìm hiểu những di sản văn hóa ở địa phương sẽgiúp các em cảm thấy bài học lịch sử gắn bó hơn với cuộc sống ở xung quanh các em.Qua đó, sẽ bồi dưỡng học sinh tình cảm tự hào với những giá trị văn hóa truyền thống

do ông cha để lại, càng thêm yêu quê hương, yêu đất nước mình hơn Và trên hết, các

em sẽ tự nảy sinh ý thức trách nhiệm đối với việc bảo tồn di sản văn hóa, cũng như kếthừa, phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp từ ngàn xưa trong lịch sử quê hương, đấtnước

II/ Mục đích nghiên cứu

Khai thác, bổ sung nguồn tư liệu một số di sản văn hóa vật thể và phi vật thểtiêu biểu của huyện Gia Viễn nhằm phục vụ cho việc dạy học di sản ở cấp THPT

Đa dạng hóa các hình thức dạy học di sản theo hướng đổi mới phương pháp dạyhọc bằng việc đa dạng hóa và sử dụng hợp lý các hình thức dạy học theo hướng phát

triển năng lực học sinh, lấy học sinh làm trung tâm, phát huy tính chủ động, sáng tạo,

III/ Nhiệm vụ nghiên cứu

- Hệ thống, thu thập, sưu tầm và xử lý thông tin những nguồn tư liệu quý báu về

di tích lịch sử - văn hóa nhằm khắc phục hạn chế về nguồn tư liệu lịch sử địa phương

- Khai thác và thực hiện đa dạng hóa hình thức dạy học di sản, ứng dụng hiệuquả CNTT, nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo, tự học của học sinh, đáp ứng chủtrương đổi mới phương pháp dạy học

- Tích hợp nội dung giáo dục địa phương của các bộ môn xã hội, trong đó: Lịch

sử, Ngữ văn, Địa lý, Giáo dục công dân nhằm tạo ra sự thống nhất về nội dung giáodục di sản ở địa phương, góp phần giảm tải, khơi dậy sự hứng thú trong mỗi học sinhkhi được tìm hiểu về các di sản văn hóa địa phương một cách toàn diện

IV/ Đối tượng nghiên cứu

- Hoạt động ngoại khóa trải nghiệm di sản của học sinh

- Hoạt động nội khóa của học sinh nhà trường cả ba khối lớp 10, 11, 12

V/ Phạm vi nghiên cứu

Chương trình Lịch sử THPT phần giáo dục địa phương lớp 10, 11, 12

Nội dung ngoại khóa tìm hiểu một số di sản văn hóa Gia Viễn, cụ thể ở các xã

là nơi học sinh trường THPT Gia Viễn B sinh sống trên địa bàn huyện Gia Viễn Đó là

3 di sản vật thể: đền Vua Đinh Tiên Hoàng (Gia Phương, Gia Viễn, Ninh Bình), đềnthờ Đức Thánh Nguyễn (2 xã Gia Thắng - Gia Tiến, Gia Viễn, Ninh Bình), chùa vàđộng Địch Lộng (Gia Thanh, Gia Viễn, Ninh Bình), và 1 di sản phi vật thể làng nghềmắm tép Gia Viễn (Gia Tiến, Gia Viễn, Ninh Bình)

VI/ Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp liên hệ, so sánh

- Phương pháp khảo sát, thực nghiệm, điền dã

- Phương pháp phân tích, tổng hợp, khái quát…

B/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I/ CƠ SỞ NGHIÊN CỨU

1/ Cơ sở lý luận

1.1/ Phân loại và các khái niệm

- Di sản văn hóa bao gồm di sản văn hóa phi vật thể và di sản văn hóa vật thể,

là sản phẩm tinh thần, vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, được lưu truyền từthế hệ này qua thế hệ khác

- Di sản văn hóa phi vật thể là sản phẩm tinh thần gắn với cộng đồng hoặc cá

nhân, vật thể và không gian văn hóa liên quan, có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, thểhiện bản sắc của cộng đồng, không ngừng được tái tạo và được lưu truyền từ thế hệnày sang thế hệ khác bằng truyền miệng, truyền nghề, trình diễn và các hình thức khác

Di sản văn hóa phi vật thể bao gồm: Tiếng nói, chữ viết; Ngữ văn dân gian;

Nghệ thuật trình diễn dân gian; Tập quán xã hội và tín ngưỡng; Lễ hội truyền thống;Nghề thủ công truyền thống; Tri thức dân gian

- Di sản văn hóa vật thể là sản phẩm vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa

học, bao gồm di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh, di vật, cổ vật, bảo vậtquốc gia

+ Di tích lịch sử - văn hóa là công trình xây dựng, địa điểm và các di vật, cổ

vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình, địa điểm đó có giá trị lịch sử, văn hóa, khoahọc

+ Danh lam thắng cảnh là cảnh quan thiên nhiên hoặc địa điểm có sự kết hợp

giữa cảnh quan thiên nhiên với công trình kiến trúc có giá trị lịch sử thẩm mỹ, khoahọc

+ Di vật là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học + Cổ vật là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa,

khoa học, có từ một trăm năm tuổi trở lên

+ Bảo vật quốc gia là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị đặc biệt quý hiếm

tiêu biểu của đất nước về lịch sử, văn hóa, khoa học

- Phân loại và xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa:

+ Phân loại: Di tích lịch sử - văn hóa chia làm 4 loại là Di tích lịch sử (lưu niệm

sự kiện, lưu niệm danh nhân; Di tích kiến trúc nghệ thuật; Di tích khảo cổ; Danh lamthắng cảnh

+ Di tích lịch sử - văn hóa được xếp thành 3 hạng là di tích cấp tỉnh, di tích cấpquốc gia, di tích quốc gia đặc biệt

1.2/ Lí luận chung về tổ chức hoạt động ngoại khóa trải nghiệm di sản

Ngoại khóa trải nghiệm di sản là một trong những hình thức tổ chức các hoạt độngtrải nghiệm sáng tạo trong nhà trường phổ thông

Tổ chức tham quan ngoại khóa trải nghiệm các di tích lịch sử - văn hóa, làng nghềtruyền thống là hình thức sử dụng di sản hiệu quả nhất trong các hoạt động giáo dục mànhà trường phổ thông tiến hành Đối với THPT thì hình thức này được tổ chức thuận lợi

hơn các cấp học dưới vì độ tuổi các em lớn hơn, trình độ nhận thức và sức khỏe thích hợpvới những chuyến đi trong nửa ngày hoặc một ngày để tham quan địa điểm.

Để phát huy được tính tích cực chủ động trong học tập của HS góp phần nâng caochất lượng dạy học bộ môn, việc giảng dạy lịch sử phải được đa dạng hóa các hình thức tổchức dạy học Bên cạnh hình thức tổ chức dạy học bắt buộc trên lớp, GV có thể tổ chứccho HS học tại bảo tàng, thực địa, nhà truyền thống cũng như tham gia các hoạt độngngoại khóa có ý nghĩa giáo dục cao đối với HS là tham quan các di tích lịch sử - văn hóa,làng nghề truyền thống ở địa phương Những di sản này là những dấu vết của quá khứkhông chỉ cụ thể hóa kiến thức mà còn để lại một ấn tượng mạnh mẽ, nâng cao hứng thúhọc tập và rèn luyện khả năng quan sát, phân tích của HS

1.3/ Một số di sản văn hóa địa phương tiêu biểu của huyện Gia Viễn – tỉnh Ninh Bình

Gia Viễn là vùng đất cổ có bề dày lịch sử và giàu truyền thống văn hóa Huyện GiaViễn có nhiều di tích lịch sử - văn hóa đã được xếp hạng như:

Stt Tên gọi di sản Địa điểm Di sản vật thể/ phi

vật thể

Được công nhận cấp

3 Đền Thánh Nguyễn 2 xã Gia Tiến,

Gia Thắng

Di sản vật thể Quốc gia

4 Chùa và động Địch Lộng Xã Gia Thanh Di sản vật thể Quốc gia

5 Đền thờ vua Đinh Tiên

Hoàng

Xã Gia Phương Di sản vật thể Quốc gia

10 Chùa Lạc Khoái Xã Gia Lạc Di sản vật thể Quốc gia

11 Nhà thờ và mộ Nguyễn Bặc Xã Gia Phương Di sản vật thể Quốc gia

12 Nhà thờ Đinh Huy Đạo Xã Gia Phong Di sản vật thể Quốc gia

13 Khu vực núi Kiếm Lĩnh Xã Gia Tiến Di sản vật thể Quốc gia

15 Đình và chùa Giá Thượng Xã Gia Hòa Di sản vật thể Tỉnh

16 Chùa Phúc Hưng và núi

Hang Toàn

Xã Gia Minh Di sản vật thể Tỉnh

19 Đình, đền chùa Tập Ninh Xã Gia Vân Di sản vật thể Tỉnh

25 Đền Vò làng Lỗi Sơn Xã Gia Phong Di sản vật thể Tỉnh

26 Đình làng Đồng Xuân Xã Gia Xuân Di sản vật thể Tỉnh

27 Đình và chùa Liên Huy Xã Gia Thịnh Di sản vật thể Tỉnh

29 Đình thôn Ngô Đồng Xã Gia Phú Di sản vật thể Tỉnh

30 Nhà thờ Lê Khả Lãng Xã Gia Vân Di sản vật thể Tỉnh

31 Đình Vũ Nhì làng Vũ Nhì Xã Gia Trấn Di sản vật thể Tỉnh

32 Chùa Chính Dương Xã Gia Phong Di sản vật thể Tỉnh

Các lễ hội truyền thống của 32 di sản vật thể nói trên là di sản phi vật thể

33 Làng nghề đan cót Xã Gia Tân Di sản phi vật thể

34 Nghề làm mắm tép Huyện Gia Viễn Di sản phi vật thể

35 Ngữ văn dân gian Huyện Gia Viễn Di sản phi vật thể

2/ Cơ sở thực tiễn: Đặc điểm giáo dục di sản trường THPT Gia Viễn B:

- Địa điểm trường THPT Gia Viễn B: xã Gia Lập - huyện Gia Viễn - tỉnh NinhBình

- Đối tượng học sinh của trường THPT Gia Viễn B: bao gồm học sinh có hộkhẩu thường trú tại 9 xã trên địa bàn huyện Gia Viễn, thuộc khu vực hai bên bờ sôngHoàng Long là các xã: Gia Lập, Gia Vân, Gia Trấn, Gia Tân, Gia Thắng, Gia Tiến,Gia Phương, Gia Xuân, Gia Thanh

Phần lớn học sinh đều có khả năng thu thập, tìm kiếm tư liệu (tư liệu sử, tranhảnh) thông qua hoạt động thực tế, trải nghiệm ở các di tích gần khu vực nơi cư trú

- Về phương tiện dạy học: nhà trường đã lắp đặt mạng Internet ở các phòng tổ,cung cấp đầy đủ máy tính, phòng học có hệ thống máy chiếu phục vụ tốt cho việc tìmkiếm, xử lý nguồn tư liệu và tiến hành bài giảng trên lớp

II/ NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

1/ Các bước tổ chức giáo dục di sản văn hóa thông qua hoạt động tham quan trải nghiệm tại di sản cho học sinh trường THPT

- Bước 1: Xác định rõ địa điểm tham quan trải nghiệm và thời gian tổ chức.Căn cứ vào những di sản văn hóa trên địa bàn huyện Gia Viễn ở trên và dựa vào

cơ sở thực tiễn của nhà trường, chúng tôi đã lựa chọn được 4 di tích di sản văn hóathuộc địa phương nơi sinh sống, gần gũi với học sinh trường THPT Gia Viễn B Đó là:đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng (Gia Phương, Gia Viễn, Ninh Bình), đền thờ Đức ThánhNguyễn (2 xã Gia Thắng - Gia Tiến, Gia Viễn, Ninh Bình), chùa và động Địch Lộng(Gia Thanh, Gia Viễn, Ninh Bình), và 1 di sản phi vật thể làng nghề mắm tép GiaViễn (Gia Tiến, Gia Viễn, Ninh Bình)

Một số di sản văn hóa tiêu biểu của huyện Gia Viễn xung quanh địa bàn trường THPT Gia Viễn B

Đối tượng HS tham quan trải nghiệm tại di sản là HS lớp 10 THPT

Về thời gian: được tổ chức trong 1 ngày, vào thời điểm trước khi tiến hành bàihọc nội khóa về lịch sử địa phương (theo phân phối chương trình)

- Bước 2: Xác định mục đích của buổi tham quan

+ Góp phần bổ sung nguồn tư liệu về di sản địa phương giúp HS học tốt bài họcnội khóa về lịch sử địa phương Kết quả tham quan trải nghiệm di sản của HS sẽ làhành tranh tư liệu để các em tiếp tục tham gia bài học nội khóa lịch sử địa phương ở cả

3 khối lớp 10, 11 và 12

+ Giáo dục các em truyền thống quý báu của quê hương, lòng tự hào về nhữnggiá trị văn hóa của địa phương và có ý thức trân trọng, bảo tồn, phát huy những giá trịvăn hóa đó

+ Củng cố cho HS kĩ năng tư duy lịch sử và kĩ năng thực hành môn lịch sử;Góp phần phát triển năng lực học sinh (tự học, giải quyết vấn đề, hợp tác …)

- Bước 3: GV cần có kế hoạch cụ thể và chu đáo cho buổi tham quan (Thôngqua Ban giám hiệu nhà trường, tổ bộ môn; Dự trù kinh phí, huy động xã hội hóa giáodục và tham gia đóng góp của phụ huynh học sinh; Liên hệ trước với Ban quản lý cácđịa điểm cần tham quan; Tìm hiểu những tài liệu có liên quan đến các di sản đã lựachọn; Chuẩn bị các phương tiện, thiết bị như máy quay video, flycam, máy ghi âm…

- Bước 4: Trên cơ sở lựa chọn những di sản gắn liền với địa điểm học sinh cưtrú, giáo viên phân công học sinh thành các nhóm, mỗi nhóm tìm hiểu, sưu tầm, thuthập các nguồn tư liệu có liên quan đến 1 di sản trong số 4 di sản đã lựa chọn Trước

buổi tham quan, GV cần phổ biến cụ thể kế hoạch, mục đích tham quan tới HS; Giaobài tập cho HS làm sau buổi tham quan.

- Bước 5: Tiến hành tổ chức buổi tham quan lần lượt tại 4 di sản theo kế hoạchtheo tiến trình:

+ GV hướng dẫn HS bao quát toàn bộ di sản và cung cấp một số kiến thức cơbản nhất về di sản

+ Có thể liên hệ với cá nhân thuộc Ban quản lý di tích hoặc người có hiểu biết

về di sản để giới thiệu cho HS

+ Sau phần tham quan dưới hướng dẫn của GV, HS đi tham quan tự do nhữngnơi các em thích

+ Cuối buổi, GV tập trung HS, nhận xét buổi tham quan ngoại khóa và dặn dòcác nhóm làm bài tập thu hoạch đã được giao

- Bước 5: Báo cáo kết quả tham quan trải nghiệm tại di sản

2/ Kết quả thực hiện nội dung giáo dục di sản văn hóa thông qua hoạt động ngoại khóa tham quan trải nghiệm tại di sản của học sinh trường THPT (Bài thuyết trình và video, hình ảnh minh họa báo cáo của các nhóm học sinh)

2.1/ Đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng (Gia Phương – Gia Viễn – Ninh Bình)

Trong chuyến trải nghiệm các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh của huyệnGia Viễn vào những ngày cuối tháng 3/2016 vừa qua Chúng em đã nhận được sựđồng tình giúp đỡ của Ban Giám Hiệu, của các cô tổ Ngữ Văn - Lịch Sử, chúng em đãđược ghé thăm mảnh đất Gia Phương, là nơi sinh ra và lớn lên của vị vua đã chấm dứtthời kì loạn 12 xứ quân, lên ngôi vua lập ra nước Đại Cồ Việt – đó chính là Vua ĐinhTiên Hoàng Và đây là sản phẩm mà chúng em đã thu nhận được sau buổi trải nghiệmđầy lí thú và bổ ích này.

Đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng tọa lạc trên một khu đất rộng khoảng 3 sào Bắc

Bộ thuộc thôn Vân Bòng, xã Gia Phương, huyện Gia Viễn Theo người quản lí khuđền thì: Đền được xây dựng vào cuối thời Hậu Lê, tính đến nay đã gần 500 năm tồntại Vào những năm 60 của thế kỉ trước, khi đất nước ta đang chìm đắm trong cuộckháng chiến chống Mĩ cứu nước, nơi đây đã trở thành nơi mua bán hàng hóa - dấu vếtcủa một thời bao cấp, nên ngôi đền đã bị xuống cấp Năm 1980 ngôi đền được trùng tulại, đến năm 1993 được công nhận là di tích lịch sử Đến năm 2010, ngôi đền lại đượctrùng tu một lần nữa

Đền hướng Nam, có kiến trúc giống như đền vua Đinh ở xã Trường Yên,huyện Hoa Lư Phía trước đền có hồ bán nguyệt là nơi tụ thủy, sau đó đến hai cột đồngtrụ, trên cột đồng trụ được khắc đôi câu đối nói về quê hương vua Đinh:

Địa phân Chu Tống dĩ Lai, Triệu tác nam bang tân đế trach.

Quốc Trị Trần Lê nhi hậu, do truyền Đại Hữu cố thang hương.

Nghĩa là:

Nước Nam từ nay có vua mới, địa giới đã rõ ràng từ nhà Chu, nhà Tống (TQ)

Từ Trần, Lê về sau, còn truyền Đại Hữu là đất thang ấp của thời xưa.

Cũng theo lời của người quản lí ngôi đền: nơi đây còn lưu giữ nhiều đồ vật nóilên nét độc đáo hiếm có của nó, đó là một bức tượng vua Đinh được làm bằng gỗ mít,cao 2m, đầu đội mũ bình thiên, hai tay để lên đùi, dưới chân để một thanh kiếm Photượng có phong cách mập, khỏe, một đặc trưng thời Hậu Lê Long ngai có rồng chầu

uy nghi, long cung được trang trí hoa lá, lật sơn son thiếp vàng lộng lẫy

Ngoài ra ở giữa đền còn có một sập đá, gọi là Sập Long sàng có phong cáchđiêu khắc thời Nguyễn Hai bên long sàng có hai cột đồng trụ nhỏ

Qua chuyến trải nghiệm chúng em được biết thêm về các ngày lễ lớn được tổchức tại đây ngoài ngày lễ mừng lên ngôi của vua Đinh Tiên Hoàng là 10/3 (âm lịch)hàng năm-trùng với dịp lễ tại cố đô Hoa Lư, thì vào ngày 15/8 (âm lịch) hàng năm đềncũng tổ chức lê để con cháu và du khách thập phương biết đến đó là ngày mất của vua.Không chỉ thế mà vào dịp tết Nguyên đán đền cũng tổ chức tế, lễ dâng hương hoa để

tỏ lòng thành kính

Như vậy, qua chuyến thăm quan trải nghiệm chúng em được tận mắt chứngkiến, tìm hiểu về ngôi đền thờ người anh hùng của thế kỉ thứ X Chuyến đi đã khơi gợi

niềm đam mê, yêu thích và giúp chúng em hiểu sâu hơn về ngôi đền, để từ đó chúng

em có thể tự tin hơn khi giới thiệu, quảng bá với du khách về di tích lịch sử này

2.2/ Đền Đức Thánh Nguyễn - Xã Gia Tiến và Gia Thắng, Gia Viễn, Ninh Bình

Ngày 27/3/2016 vừa qua, được sự cho phép của nhà trường và sự hướng dẫn tậntình của cô giáo trong tổ Ngữ Văn - lịch sử, đặc biệt là cô giáo Hà Thị Thu, chúng em

đã có một chuyến học tập, trải nghiệm các di sản văn hoá, lịch sử của các địa phươngtrong địa bàn huyện Gia Viễn Kết thúc chuyến đi, chúng em đã có được rất nhiềunhững kiến thức bổ ích và trải nghiệm thú vị Với mục đích lưu giữ lại những kiếnthức bổ ích mà cả nhóm học tập được và tăng thêm phần ý nghĩa cho chuyến đi, chúng

em đã thực hiện quay các video clip lịch sử giới thiệu về các di sản văn hoá, lịch sửcủa địa phương, với mong muốn các video clip sẽ trở thành tư liệu học lịch sử bổ íchdành cho các bạn học sinh, cũng như là tư liệu tham khảo của các thầy cô giáo và cácbậc phụ huynh

Vốn sinh ra và lớn lên là những người con của quê hương Gia Viễn nói riêng,quê hương Ninh Bình nói chung, chúng em tự nhận thấy trách nhiệm của mình trongviệc bảo tồn, giữ gìn và quảng bá di tích lịch sử của quê hương, chúng em rất mongrằng đây cũng sẽ là một hình thức giới thiệu về văn hoá, lịch sử địa phương đến dukhách trên cả nước.

Và di tích lịch sử đầu tiên mà chúng em lựa chọn để thực hiện trải nghiệm làĐền thờ Đức Thánh Nguyễn tại xã gia Thắng, Gia Tiến, Huyện Gia Viễn, tỉnh NinhBình Sở dĩ chúng em chọn đây là địa điểm đầu tiên cho chuyến hành trình vì di tíchnày gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của một nhân vật lịch sử vô cùng nổi tiếng, cótầm ảnh hưởng lớn đối với lịch sử dân tộc, đó chính là Thiền Sư Nguyễn Minh Không

Nguyễn Minh Không hay Lý Quốc Sư sinh ngày 15 tháng 10 năm 1065, viêntịch năm 1141, tên thật là Nguyễn Chí Thành, ông sinh ra và lớn lên tại Đàm Giang( nay là 2 xã Gia Thắng, Gia Tiến, huyện Gia Viễn)

Cha của thánh Nguyễn là ông Nguyễn Sùng, mẹ là bà Dương Thị Mỹ Năm 11tuổi,cha mẹ mất sớm, Chí Thành xuất gia tu hành đạo Phật, cơ duyên thiền định, ôngkết giao cùng Nguyễn Giác Hải và Từ Đạo Hạnh, tu hành đắc đạo, ông trở về quê nhàđóng góp tài năng, sức lực cho quê hương

Nguyễn Minh Không không chỉ mang tầm ảnh hưởng của quốc gia dân tộc, màcòn vô cùng huyền bí, linh thiêng Ông được nhân dân suy tôn là Thánh, đến độ:

“Điềm Xá chung linh sinh Nguyễn Thánh

Hoa Lư dục tú xuất Đinh Hoàng”

Trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam, ông được coi là một trong Tứ Bất Tửhuyền thoại, là hiện thân quyền lực của Phật Giáo linh thiêng, hưng thịnh thời nhà Lý.Ông còn là vị thiền sư sáng lập nên nhiều ngôi chùa nhất ở Việt Nam, trong đó cóViên Quang tự và Bái Đính cổ tự Bên cạnh đó, ông là một pháp sư tài danh khi chữakhỏi bênh hoá hổ cho vua Lí Thần Tông, chính vì thế, ông được vua ban quốc tính họ

Lý, ghép với chức danh cao nhất của một vị thiền sư bấy giờ - Lý Quốc Sư Không chỉ

là một vị thiền sư tài cao đức trọng, ông còn là thánh tổ, vị tổ sư của nghề đúc đồng ởViệt Nam, người tạo nên huyền thoại An Nam Tứ Đại khí

Có lẽ, Nguyễn Minh Không là một trong những vị thiền sư được thờ phụngnhiều nhất tại các đền chùa không chỉ ở Ninh Bình mà còn trên khắp lãnh thổ ViệtNam theo kiểu “Tiền Phật hậu Thánh” Trên quê hương Ninh Bình, Đức Thánh đượcthờ phụng tại Cố đô Hoa Lư, khu tâm linh núi chùa Bái Đính, chùa Địch Lộng, chùaNhất Trụ,…

Trên lãnh thổ Việt Nam, rất nhiều ngôi đền chùa thờ phụng Nguyễn MinhKhông như ở Nam Định, Thái Bình, Hà Nội, Hải Dương, Quảng Ninh,Bắc Ninh,Hưng Yên… Tên tuổi của ông được đặt cho nhiều đường phố ở Hà Nội, Ninh Bình,

Đà Nẵng, Nha Trang, Bắc Ninh,Tp.HCM,…

Đền thờ đức Thánh Nguyễn Minh Không là một ngôi đền cổ thuộc làng Điềm,phủ Tràng An, gọi đất Đàm Giang hay Điềm Giang xưa, nay là địa phận 2 xã GiaThắng, Gia Tiến, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình

Đền được xây dựng trên nền ngôi chùa cũ mang tên Viên Quang do NguyễnMinh Không lập năm 1121 Sau khi ông mất, nhân dân cảm tạ ơn đức, đã biến ViênQuang cổ tự thành đền thờ Đức Thánh Nguyễn

Đền nằm trên mảnh đất dài 100m, rộng hơn 40m, tổng thể công trình kiến trúckhá quy mô, được xây dựng theo kiểu "nội công ngoại quốc" Các công trình kiến trúccủa đền được bố trí theo trục dọc khá đăng đối theo đường thần đạo, là điển hình kiếntrúc thời Hậu Lê Hệ thống tường bao chạy dài dọc theo hướng Bắc Nam theo lối

“Thượng thu hạ khách” che chắn cho các công trình kiến trúc trùng trùng lớp lớp theochiều sâu vừa hài hoà vừa trang nghiêm

Vào đền đi theo hai lối Đông Tây thấy có hai cột cờ hai bên vút cao Đầu tiên làVọng Lâu Bên hồi của Vọng Lâu có cây đèn đá, cao hơn một mét, biểu tượng cái đèn

của Nguyễn Minh Không ngày xưa ngồi thắp sáng để ngồi thiền tịnh Huyền thoại kểrằng, cây đèn tự nhiên mọc lên, ông thường đêm đêm ngồi bên cây đèn để thiền tịnh.Các loài chim, loài thú về chầu xung quanh, ánh sáng cây đèn chiếu sáng đến tầng mâytrên không Chính vì thế nhân dân tôn hiệu ông là Minh Không và từ đó trở đi tục gọithiền sư là Minh Không.

Đền có 4 toà làm theo kiểu tiền nhất, hậu công (trước theo kiểu chữ nhất 一 sau

là chữ công 工) Năm gian tiền đường làm theo kiểu chồng rường, hồi có mái đại, trụnon xà đuôi chuột, các cặp xà dọc, xà ngang, xà nách, được bám vào cột chắc khoẻnhư những ngấn mộng chính xác kín kít, phân bổ ở vị trí không để ảnh hưởng tới sựchịu tải của cột Năm bức cửa võng của năm gian đều được sơn son thiếc vàng lộnglẫy, chạm lưỡng long chầu nguyệt, tứ linh hài hoà, phong phú mà không hề rối

mắtGian giữa trên cao ở phía ngoài có cuốn thư chạm khắc bốn chữ Hán Thiên khái Thánh sinh (trời sinh ra Thánh) Bên trong để đồ tế khí, có hai chiếc trống rất quý

hiếm, mặt trống đường kính 1,4 m Trong cùng là chính tẩm gồm 5 gian, thờ NguyễnMinh Không và cha mẹ ông

Hai gian Động và Tây, sử sách ghi lại từng là nơi dạy trẻ học chữ, học sáchthánh hiền Trong hai cuộc kháng chiến oanh liệt của dân tộc, nơi đây từng là trườnglớp dạy học, ngôi đền gắn liền với truyền thống hiếu học của con người quê hương GiaViễn Có lẽ, do “Thiên thời, địa lợi nhân hoà” mà năm 1965- 1967, trong bom lửa ácliệt của cuộc chiến, với tinh thần vừa chiến đấu, vừa học tập, vừa lao động sản xuất,trường THPT Gia Viễn B chúng ta đã khoảng thời gian dựng trường, dựng lớp ngaygần ngôi đền linh thiêng ấy

Phía sau chính tẩm là gác chuông hai tầng, tám mái, cũng toàn bằng gỗ lim.Gác chuông đây treo một quả chuông nặng hơn 1 tấn, cao 1,60 m Quanh đền có nhiềucây cổ thụ tán là xanh tươi và những cây cảnh điểm trang cho đền, tạo thành một bứctranh phong cảnh làng quê thâm nghiên, tĩnh mịch

Cũng như các ngôi đền thờ thần khác trong Hoa Lư Tứ Trấn, lễ hội đền ThánhNguyễn diễn ra cùng với dịp lễ hội Hoa Lư hằng năm, hình thức dân gian mang đậm

đà bản sắc dân tộc Tháng 2 năm 1989, đền Thánh Nguyễn được xếp hạng di tích kiếntrúc nghệ thuật cấp quốc gia Đảng và nhà nước, địa phương và người dân luôn có thứcbảo tồn, phát triển , quảng bá đền Thánh Nguyễn và nhân vật lịch sử Nguyễn MinhKhông

Là một học sinh, đồng thời là người con của quê hương Gia Viễn, chúng em tự

ý thức được rằng mình phải có trách nhiệm bảo tồn, phát triển và quảng bá di tích lịch

sử đền thờ Đức Thánh Nguyễn bằng việc sưu tầm, tìm hiểu về di tích cũng như nhânvật lịch sử Nguyễn Minh Không, giới thiệu với bạn bè trong nước và thế giới về di tíchlịch sử của địa phương để du khách thập phương biết đến và tìm về với những giá trịlịch sử dân tộc

2.3/ Chùa và động Địch Lộng - Xã Gia Thanh, Gia Viễn, Ninh Bình

Được sự cho phép và tạo điều kiện của Ban giám hiệu, của ban thường trực Phụhuynh học sinh và sự hướng dẫn, giúp đỡ của các cô giáo trong tổ Ngữ Văn - Lịch Sử

mà trực tiếp là cô Hà Thị Thu chúng em đã được tham gia vào buổi trải nghiệm lí thúnhằm hiểu rõ hơn về những danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử trên địa bàn huyệnGia Viễn Chúng em đã được đi đến một trong những địa điểm được coi là “Đệ tamđộng”, đến đây chúng em được tự mình khám phá về những vẻ đẹp tiềm ẩn và giá trịlịch sử của nó, được biết và hiểu thêm nhiều điều lí thú về nơi này

Đây là kết quả của buổi trải nghiệm đầy lí thú đó, xin mời quý thày cô và cácbạn chú ý lắng nghe Từ Hà Nội, theo quốc lộ 1 A xuôi về phía Nam khoảng 78 kmđến cầu Khuốt, rẽ tay phải du khách sẽ đến được Kẽm Trống – nơi mà Hồ Xuân hương

đã từng mô tả:

Hai bên là núi giữa là sông

Có phải đây là Kẽm Trống không Gió thổi cành cây rung lắc cắc Sóng dồn mặt nước vỗ long bong.

Từ đây, chúng ta đi khoảng 500m là sẽ tới Địch Lộng Gọi là Địch Lộng, vì mỗikhi gió thổi qua hang tạo nên tiếng gió vi vu như sáo thổi Quần thể chùa Địch Lộnggồm có đỉnh đá với 16 cột đá nguyên khối, đền thờ Lý Quốc Sư, hồ bán nguyệt, nămtháp cao 3 tầng, 3 gian chùa hạ, khu vườn Phật và khu vườn tháp ở hai bên Đầu tiên,

là khu vườn tháp cổ ngập tràn sắc xanh của cây cối, thoang thoảng mùi hương của hoa.Dãy nhà Tiền Đường uy nghi, tựa sát vào lưng núi như con rồng canh giữ toàn bộ ditích Ngay đầu cổng chính của chùa là tháp chuông lớn, với những cột đá sừng sững.Điêu khắc đá là nét đặc trưng, mang bản sắc của vùng đất Ninh Bình Đặc biệt là ngôi

đình đá ở phía sau Tháp chuông Ngôi đình thờ thánh Nguyễn Minh Không có 5 gianđược gọi là Đình Đá vì tất cả các cột, tảng, xà đùi, cái bẩy đều bằng đá Đây là mộtcông trình điêu khắc đá vô cùng đặc sắc Tám cột đá được tạc bằng đá xanh nguyênkhối, tròn, to, cao hơn 4m, đều được trạm nổi những con rồng lớn đang uốn lượn trongmây để hút nước, cá chép theo nước vượt lên Tám cột quân to, tròn như cột cái,khoảng 3m, hai hàng trước – sau mặt tiền đều được trạm khắc nổi những câu chữ Hán

ca ngợi cảnh đẹp nơi đây với những ý tưởng sâu sắc Rất hiếm có ngôi đình nào cótoàn bộ phần chính của nhà được làm bằng đá xanh nguyên khối, trạm khắc công phu

và tỉ mỉ như vậy Ở đây đã thể hiện tài năng trạm khắc đá của các nghệ nhân vùng đất

Cố Đô Hoa Lư lịch sử

Phía bên trái của ngôi đình đá cổ là khu vườn Phật Toàn bộ tượng Phật trongkhu vườn này cũng được tạc bằng đá, với những đường nét tinh xảo của những nghệnhân thời nay Phía sau ngôi Đình Đá là ngôi Chùa Hạ 3 gian Đây là ngôi chùa mớiđược dựng lên để giúp những người già cả được lễ phật khi không đủ sức leo lên ngôichùa chính nằm ở lưng chừng núi, nơi đã cho chúng tôi nhiều ngạc nhiên về sự kỳ diệucủa tạo hóa Leo lên 105 bậc đá sẽ tới cửa hang động Đây là nơi được vùa MinhMệnh ban tặng là Nam Thiên Đệ Tam Động Tận mắt chiêm ngưỡng Động – ChùaĐịch Lộng sẽ hiểu vì sao vẻ đẹp của ngôi chùa và động này lại nổi tiếng đến vậy Tạimái vòm hang đá cao 8m, treo quả chuông nặng gần 1 tấn, được đúc từ thời nhàNguyễn Tiếng chuông vang xa, vọng khắp một vùng không gian rộng lớn xung quanhchùa Bên cạnh quả chuông, ngay trước cổng chùa còn có những tấm bia đá cổ ghi lạidấu ấn lịch sử của ngôi chùa cổ kính này Cổng chùa có 2 phiến đá lớn mang hình thùcon voi và con sư tử như đang canh giữ cửa Phật Một sự tự nhiên của tạo hóa mà như

đã sắp đặt cho nơi đây là chốn thiền từ linh thiêng

Bước sang bên tay phải là đến động thờ Phật, đây chính là chùa Địch Lộng,quay về hướng Nam Chùa nằm trong vòm hang cao khoảng 20m, sâu khoảng 30-40m

và có khá nhiều tượng được sắp xếp từ ngoài vào trong, từ thấp lên cao Các pho tượngPhật uy nghiêm, nhân từ do con người tạo dựng, hòa nhập với các nhũ đá của thiênnhiên, tất cả hiện lên uy nghiêm trong ánh đuốc bập bùng và những lóe đỏ của hươngtrầm phảng phất mùi thơm cõi thiền

Hành trình trải nghiệm của chúng em cũng đã khép lại, chúng em rất vinh dựđược là một trong những thành viên Sau chuyến đi cùng với việc học tập trên lớp emthấy rằng mình phải có một phần trách nhiệm trong việc gìn giữ, quảng bá vẻ đẹp tiềm

ẩn của những di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh của Ninh Bình nói riêng và cảnnước nói chung Để làm được điều đó, việc trước tiên chúng em phải làm đó là thựchiện tốt nội quy, quy chế của trường của lớp, học tập chăm chỉ để trở thành người côngdân có ích cho gia đình, quê hương và đất nước

2.4/ Mắm tép Gia Viễn

Vào ngày 27/3/2016, được sự cho phép của nhà trường, sự giúp đỡ của các thày

cô tổ Ngữ Văn - Lịch sử, đặc biệt là cô Hà Thị Thu chúng em đã có được một chuyến

đi trải nghiệm đầy lí thú và bổ ích trên địa bàn huyện Gia Viễn Trong chuyến đi đó

chúng em đã lựa chọn nghiên cứu về ẩm thực truyền thống Gia Viễn - đó là món Mắm tép Lí do chúng em chọn nghiên cứu về món ăn này là bởi vì ngày nay mỗi khi nhắc đến món ăn truyền thống của người Gia Viễn người ta thường cho rằng đó là món thịt

dê hay cơm cháy Nhưng thực sự không phải vậy, hai món ăn này là đặc sản của Hoa

Lư, còn Mắm tép mới chính là đặc sản của Huyện Gia Viễn chúng ta Chúng em chọn nghiên cứu, tìm hiểu về món Mắm tép với mục đích bảo tồn, duy trì và phát triển hơn

nữa món ăn truyền thống này Để mọi người hiểu kĩ hơn về món ăn truyền thống nàymời mọi người bạn cùng quan sát kĩ đoạn video – đây là kết quả trải nghiệm của nhóm

em

Đây chính là sản phẩm thu được sau chuyến trải nghiệm, sau chuyến đi tìm hiểunày chúng em đã nhận thấy được sự khó khăn trong việc làm nghề, duy trì và phát

triển món Mắm tép truyền thống đó là:

+ Trong huyện chỉ có khoảng gần 20 cơ sở sản xuất Mắm tép, tập chủ yếu ở xã

Gia Vượng và thị trấn Me, nhưng đa số kinh doanh theo hướng tự phát

+ Trong khi đó trên địa bàn huyện Gia Viễn còn rất nhiều người dân có kinhnghiệm làm mắm tép, tuy nhiên ngày nay có quá ít người dân quan tâm đến món ănnày nên đã dẫn đến tình trạng thừa thày thiếu thợ Bên cạnh đó trên thị trường lại xuấthiện nhiều loại mắm đặc sản của các vùng miền khác nhau, những sản phẩm này đượcsản xuất công nghiệp, đóng chai, lọ với nhãn mác và màu sắc đẹp mắt thu hút nhiều

người mua hơn sản phẩm Mắm tép Gia Viễn.

+ Tuy ở một số điểm du lịch nổi tiếng của tỉnh Ninh Bình đã bầy bán một sốsản phẩm mắm tép nhưng lại có rất ít du khách tìm mua Do ngày nay vấn đề an toàn

vệ sinh thực phẩm đang là vấn đề gây nhức nhối trong xã hội mà chủ yếu những sản

phẩm mắm tép này được người nông dân sản xuất và kinh doanh theo hướng tự phát.Chính vì vậy mà người mua còn nhiều nghi ngại về chất lượng sản phẩm, lo ngại trongsản phẩm có các chất phụ gia tạo màu, chất bảo quản thậm chí là chất cấm.

Vì những khó khăn đó, chúng em cũng đã tìm hiểu được một số biện pháp xây

dựng và phát triển nghề làm Mắm tép này đó là:

+ Đẩy mạnh việc tuyên truyền, quảng bá sản phẩm Mắm tép tại các tuyến du

lịch trên địa bàn huyện, tỉnh dưới nhiều hình thức khác nhau

+ Xây dựng các cơ sở sản xuất có quy mô, các điểm bán sản phẩm mắm tép có

uy tín, có bảo hành, tập trung xây dựng các biện pháp bảo tồn và nhân rộng loaaij hìnhvăn hóa ẩm thực này

+ Tổ chức nghiên cứu, sưu tầm và lưu giữ một quy trình chuẩn làm Mắm tép để

tránh bị mai một, thất truyền trong dân gian

+ Tiến hành đăng kí tiêu chuẩn, chất lượng, thương hiệu, bản quyền “Mắm tép Gia Viễn” với Bộ Y tế để hình thành thương hiệu, sản xuất và cung cấp cho thị trường

toàn quốc Đồng thời cũng mở các lớp đào tạo, truyền nghề, kinh nghiệm sản suấtmắm tép để định hướng ngành nghề cho các học sinh có nhu cầu tìm hiểu ẩm thực

truyền thống Ninh Bình Hi vọng trong một tương lai gần nhất thương hiệu “Mắm tép Gia Viễn” sẽ là một sản phẩm không thể thiếu trong mỗi bếp ăn của gia đình người

Việt Điều đó có thể thực hiện được, vì như chúng ta đã biết đến người tạo ra thương

hiệu “Cơm cháy” Ninh Bình nổi tiếng đó là anh Bùi Văn Mạnh sinh năm 1987, quê ở

thôn Đại Hòa, xã Xích Thổ, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình Tuy anh chỉ mới tốtnghiệp THPT với nhiều lí do khác nhau anh không theo học tiếp các lớp chuyênnghiệp, nhưng với tinh thần ham học hỏi và lòng quyết tâm làm giàu trên chính quêhương mình Từ hai bàn tay trắng anh đã tự tạo dựng nên thương hiệu nổi tiếng này và

được mệnh danh là Tỉ phú vùng quê nghèo với doanh thu 12 tỉ VNĐ/1 năm.

Trên đây là báo cáo kết quả trải nghiệm của nhóm em, rất mong nhận được sựgóp ý của quý thày cô và các bạn học sinh

C/ KẾT THÚC VẤN ĐỀ 1/ Kết luận và ý nghĩa quan trọng nhất của đề tài

- Cung cấp nguồn tư liệu quý báu về một số di sản văn hóa ở địa phương huyệnGia Viễn Đặc biệt là nguồn tư liệu video sinh động do chính HS thực hiện Đặc biệt,tất cả các bài học nội khóa lồng ghép nội dung giáo dục di sản ở cả 3 khối lớp 10, 11,

- Tích hợp nội dung giáo dục địa phương của các bộ môn xã hội, trong đó: Lịch

sử, Ngữ văn, Địa lý, Giáo dục công dân, Giáo dục quốc phòng nhằm tạo ra sự thốngnhất về nội dung giáo dục di sản ở địa phương, góp phần giảm tải và giáo dục HS mộtcách toàn diện

- Học sinh được hình thành và nâng cao ý thức tôn trọng, giữ gìn, phát huynhững giá trị của di sản văn hóa Từ đó, học sinh được hoàn thiện về nhân cách, bồidưỡng và nâng cao hơn nữa tình yêu quê hương, lòng tự hào dân tộc và ý thức tráchnhiệm của bản thân đối với quê hương, đất nước

Có thể nhận thấy nhanh nhất tính hơn hẳn của giải pháp mới cải tiến với giải pháp cũ trước đó thông qua bảng so sánh dưới đây:

- Giáo viên lúng túng trong việc sử dụng

các hình thức dạy học di sản

- Kiến thức học sinh tiếp cận nặng nề,

dàn trải, khó hiểu, kém sinh động, hấp

dẫn

- Không thực hiện được

- HS ít hứng thú hơn với bài học, xem

- Học sinh tiếp cận khối lượng kiến thứcphong phú, dễ hiểu vì được gắn liền vớithực tiễn sinh động

- Học sinh được phát triển trí tuệ và nhâncách, tiến tới được giáo dục toàn diện

- Học sinh say mê, hứng thú học tập, hìnhthành thái độ đúng đắn đối với môn lịchsử

- Học sinh có ý thức và nhận thức tráchnhiệm của mình với di sản

2/ Những kiến nghị làm tăng tính khả thi của đề tài

- Giáo viên Lịch sử phải thành thạo vi tính, biết sử dụng các chương trình vàphần mềm tin học cần thiết và thiết bị hỗ trợ thiết kế bài học (Powerpoint, Word,máy quay, máy ảnh…) để có thể khai thác triệt để và xây dựng các nguồn tư liệukhác nhau về di sản văn hóa

- Cần tổ chức thường xuyên các hoạt động ngoại khóa môn Lịch sử, các cuộcthi tìm hiểu nhằm khuyến khích học sinh tham gia tự khám phá về các di sản văn hóa ởđịa phương

- Huy động nguồn xã hội hóa giáo dục và sự tham gia tích cực của các banngành quản lý để tổ chức hiệu quả hơn các hoạt động ngoại khóa tham quan trảinghiệm tại di sản

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] 45 năm Báo Khoa học và đời sống, Lịch sử Việt Nam – hỏi và đáp NXB Hà Nội.

2004

[2] Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tài liệu tập huấn sử dụng di sản trong dạy học ở trường phổ thông môn Lịch sử Hà Nội 2013.

[3] Non nước Ninh Bình Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Ninh Bình 2008.

[4] Nguyễn Cảnh Minh (chủ biên): Giáo trình lịch sử địa phương NXB Đại học Sư

[7] Phan Ngọc Liên: Từ điển Thuật ngữ Lịch sử phổ thông NXB Hà Nội 2008.

[8] Sở Giáo dục và Đào tạo Ninh Bình, Nguyễn Văn Thành (chủ biên): Lịch sử Ninh Bình (Tài liệu dùng cho dạy học ở các trường phổ thông tỉnh Ninh Bình) 2007.

[9] Huyện uỷ, HĐND – Uỷ ban nhân dân huyện Gia Viễn Gia Viễn – Lịch sử Văn hoá 2001.

PHỤ LỤC Một số hình ảnh ghi lại hoạt động tham quan trải nghiệm tại di sản – Đĩa CD

kèm video báo cáo trải nghiệm tại các di sản