Trong tong quan nghien ciiu ciia minh, Wollny va cdng su 2010: 30 da tong hop lai cae khai niem ve hanh phiic gia dinh, theo do hanh phue gia dinh c6 the eoi la: "hqnh phiic cua con cdi,
Trang 1N g h i d n curu
G i a d i n h v a G i d i
So 5 - 2 0 1 4
Cac yeu to tac dong den hanh phuc va chong, mufc do hai long vofi hon lihan va cude song
gia dinh cua ngiroi dan
(Nghien curu tri/dng hcfp tinh Quang Ngai)
Le Viet Nga
Vien Nghien ctru Gia dinh va Gidi
T o m tat: DUa tren dii lieu ciia cuoc dieu tra "Quan niem, mUc
do va cac yeu to' tac dong tdi h a n h phuc gia dinh: Nghien cdu trUdng hdp tinh Quang Ngai" do Vien Nghien cdu Gia dinh va Gidi thUc hien trong 2 nam (2013-2014), bai vie't tim hieu danh gia cua ngUdi dan ve cac ye'u to' tac dong de'n h a n h phuc vd chong, mde do hai long ciia ho ve hon n h a n va cuoc song gia dinh Ke't qua cho tha'y co nhieu ye'u to' tac dong de'n h a n h phiic
vd chong nhUng long chung thiiy, sU quan tam, la cho dUa iSn
n h a u giuta vd va chong, va sU tho'ng nha't trong giao due con cai
la nhiing ye'u to' dUdc nhieu ngUdi dan danh gia cao hdn ca Miic
do hai long vdi hon n h a n ciia ngUdi tra ldi co moi quan he vdi cac ye'u to' ndi cU trii, quan he vdi hang xom, thu nhap, dieu kien
n h a d, trong khi mcfc do hai long vdi cuoc so'ng gia dinh lai g i n lien vdi cac ye'u to' tuoi, gidi tinh, hoc van, va nghe nghiep, thu
n h a p , dieu kien nha d va tinh trang ngheo ciia ngUdi t r a ldi
Tii k h o a : Hdn n h a n Gia dinh; H a n h phiic vd chong; Hai long
ve hon n h a n ; Hai long ve cuoc so'ng gia dinh
1 Khai niem "hanh phuc gia dinh"
Thuat ngir "hanh phiic gia dinh" (family wellbeing) ngay cang dugc sir dung rdng rai trong cac nghien ciiu qudc te nham tim hie'u hanh phiic gia dinh la gi, dieu gi gop ph^n nang cao hanh phiic gia dinh va dieu gi co the
Trang 238 Nghien curu Gia dinh va Gidi Quyen 24, so 5, tr 37-46
tac dong den hanh phiic gia dinh trong tuong lai Trfen thue te', viec dinh nghia "hanh phuc gia dinh" that khdng don gian; bdi vi, gia dinh la mdt tap hop ckc ca nhan; ton tai nhilu hinh thai gia dinh; va hanh phiic ca nhan
CO quan he chat che vdi hanh phiic gia dinh va ngugfc lai hanh phuc gia dinh phu thudc vao hanh phuc ciia tCmg ca nhan Chinh vi kho khan trong viec dinh ngliia "hanh phiic gia dinh", mdt tong quan nghien ciiu cua My
vichit luong cude sd'ng da phat hifin "hdu het cdc tdi lieu da khdng dinh nghia cu the "hqnh phiic gia dinh" la gi, nhung nhicng dqc trUng ciia nd
dd dugc chi ra dua tren cdc kei qua, chi sd, gid tri vd y tudng " (Colorado
Foundation for Families and Children, 2003: 6)
Trong tong quan nghien ciiu ciia minh, Wollny va cdng su (2010: 30)
da tong hop lai cae khai niem ve hanh phiic gia dinh, theo do hanh phue
gia dinh c6 the eoi la: "hqnh phiic cua con cdi, cha me vd gia dinh trong cdc linh vuc tinh cdm, xahdi vd kinh tt (Sing va cdng su, 2001:1); "hqnh phiic cd ve the chdt vd tdm ly [cua cdc thdnh vien gia dinh] ciing nhu chdt^ lugng cdc mdi quan he giim cha me vd quan he giita cha me vd con cdi" (McKeown va edng su, 2003: 5); "sUc khde, hqnh phiic vd su thinh vugng ciia gia dinh nliu mdt tdng the cung nhU cua titng thdnh vien gia dinh " (Families Australia, 2006: 4); "la khd ndng thuc hien cdc chiic ndng vd hdnh ddng vi lgi ich ciia nhdm vd ciia cdc cd nhdn" (Pryor, 2007: 23); hoac la "mice do md nhu cdu ciia mdt ngudi dd dugc ddp Ung trong bdi cdnh gia dinh dugc cho la chi sd ciia hqnh phiic gia dinh Tap hgp cdc diem sd hqnh phiic ticng thdnh vien trong gia dinh dugc coi Id chi sd ve chdt lugng cugc sdng gia dinh" (Rettig va Leichtentritt, 1999: 315)
Nhin chung, hanh phiic gia dinh la mot khai niem da chieu bao gom cac linh vuc khac nhau va la mdt tap hop ciia cac kieu hanh phiic xet ve the chat, tam ly, xa hdi va kinh te Hanh phiic gia dinh co the dugc xac dinh bdi "chiic nang", "nhu cau" va vi6c thuc hi6n cua cac chiic nang va nhu cau ciia gia dinh
Dua tren dii h6u dinh lugng 400 miu cua cugc dieu tra "Quan niem, mire do va cac ye'u td tac ddng tdi hanh phuc gia dinh: Nghien ciiu trudng hgp tinh Quang Ngai" vao thang 3 nam 2014 tai 1 phudng thudc thanh phd Quang Ngai va 1 xa dac trung cho mdt huyen nira dong bang, niia trung
du, bai viet tim hieu mdt sd ye'u td tac ddng de'n quan nidm ve hanh phiic gia dinh, miic do hai long cua ngudi dan Quang Ngai ve hdn nhan va cude sd'ng gia dinh
2 Danh gia cua ngudi dan ve cac yeu to anh hudng doi vdi hanh phuc vo chong
Cac yeu to anh hudng den hanh phuc vg chong
Ye'u td diw tien, quan trgng nha't anh hudng de'n hanh phiic vg chong
theo danh gia, quan niem cua ngudi dan d Quang Ngai dd la su chung thuy ciia ca vg lan chong Cd tdi 86,5% ngudi tra ldi cho rang vg phai ludn
Trang 3Le Viet Nga 39
chung thuy vdi chong la ye'u td ra't quan trgng ddi vdi hanh phiic vg ehong
Tieu chi nay diing d vi tri cao nha't trong Bang thii tu ve tam quan trgng CLia cac yd'u td ddi vdi hanh phiic vg chdng eiia cugc dieu tra nay Tuy nhien, viec chong phai ludn chung thuy vdi vg dugc 83,5% ngudi lua chgn, diing d vi tri thii ba, it hon khdng dang ke so vdi ye'u td vg phai ludn
chung thuy vdi chong
Tie'p theo la cac ye'u td lien quan de'n cha't lucmg quan he tinh cam vg chong cung dugc ngudi dan Quang Ngai ra't eoi trgng Cd tdi 84,8% ngudi
tra ldi cho rang vg/ch6ng la chd dua cho nhau la yeu to rat quan trgng dd'i
vdi hanh phiic cua vg chdng, diing d vi tri thii hai Cac ye'u td khae nhu hai
vg chdng ludn quan tam de'n nhau hay chong la chd dua tinh than cho vg
cd ty 16 ngudi tra ldi thudc vao top cao, tuong iing vdi 79,3% va 68,5%, diing d vi tri thir nam va thii bay trong Bang thii tu tdm quan trgng cua cae
yeu td dd'i vdi hanh phiic ciia vg chdng
Dac biet, cac ye'u td lien quan d6'n viec vg chdng ciing nhau chia se trach nhiem gia dmh ciing cd tdm quan trgng khdng kem cac ye'u td quan
he tinh cam cua vg chong Vi du, cd tdi 82,3% ngudi tra ldi cho rang vg chdng thd'ng nha't each giao due con la ra't quan trgng dd'i vdi hanh phiic cua vg chdng, cd tdm quan trgng thii tu Ty le nay d yeu td ca hai vg chdng
ciing nhau chia se cdng viec gia dinh la 71,8% hay ca hai vg chdng deu cd
thu nhap cao va on dinh la 66,5% Nhu vay, khoang 2/3 ngudi tra ldi cho
rang viec thd'ng nha't each day con cai, ca vg va chdng deu di lam, deu
ddng gdp thu nhap cho gia dinh, va cung nhau ehia se cdng viec gia dinh
la nhirng ye'u to rd't quan trgng quye't dinh hanh phiic vg chdng
Ben canh do, md hinh phan cdng lao ddng gia dinh truyen thd'ng vdn
dugc nhieu ngudi ung hd va coi nd la ye'u td rat quan trgng dd'i vdi hanh
phiic vg chdng Cd tdi hon mdt niia sd ngudi tra ldi cho rang vg phai gidi
quan xuyen vi6c gia dinh (55,8%) hay chdng la chd dua vat chdt cho vg
(51,8%) la rat quan trgng dd'i vdi hanh phiic vg chdng Dieu nay chiing td
cho dii vg cd di lam va ddng gdp thu nhap cho gia dinh thi vdn tdn tai quan
niem ngudi chdng vdn la chd dua vdt chd't cho vg, hay cho dii ca hai vg chdng ciing chia se cdng viec gia dinh thi quan niem ngudi vg vdn phai la
ngudi gidi quan xuyfi'n cdng viec gia dinh
Ngoai ra, khoang 1/4 sd ngudi tra ldi cho rdng chdng kie'm nhieu tiln
hon vg (27,3%) la yeu td rd't quan trgng gdp phan tao nen hanh phiic vg
chdng Trong khi dd, vg kie'm nhieu tien hon chdng chi chie'm ty le khi6m
td'n la 7,0%, thd'p nhd't trong bang xe'p hang va thd'p hon gan 4 lan so vdi
ty 16 chdng kie'm nhieu tien hon vg Dieu nay cho thd'y md hinh phdn cdng lao ddng trong gia dinh da thay doi nhung chua nhieu Trach nhiem chinh
dd'i vdi cdng viec ndi trg vdn la trach nhiem cua phu nir, va tru cot kinh te'
gia dinh chii yeu vdn la trach nhiem cua nam gidi
Trang 440 Nghien ciiru Gia dmh va Gidi Quyen 24, so 5, tr 37-46
Dang chii y, hon mdt nira sd ngudi tra ldi cho rang vg chdng hoa hgp
ve tinh due (51,0%) la ye'u td rdt quan trgng dd'i hanh phiic vg chdng, ty le cho la quan trgng chiem 28,3%, binh thudng la 16,0% va khdng quan trgng chi 4,8% Dieu nay cho thd'y tinh due cd vai trd quan trgng de duy tri hanh phiic vg chdng
Cd quan he tdt vdi gia dinh ben ndi va ben ngoai la nhiing ye'u td quan trgng dd'i vdi hanh phiie vg chdng Cd tdi 57,0% ngudi tra ldi cho rdng quan he tdt vdi gia dinh ben ndi va 56,3% ngudi tra ldi cho rdng quan he tdt vdi gia dinh ben ngoai la nhiing ye'u td rd't quan trgng dd'i vdi hanh phiic
vg chdng
Ddi vdi ye'u td quan he td't vdi lang gieng hay vdi chinh quyen nhan dugc ty 16 danh gia thap hon Chi 36,0% ngudi tra ldi cho rdng quan he td't vdi lang gieng la rat quan trgng vdi hanh phiic vg chdng, trong khi dd, ty
16 danh gia ve ye'u td quan he td't vdi ehinh quyen chi la 29,8% Nhin chung, ngudi dan Quang Ngai khdng danh gia cao su hd trg ciia ehinh quyen dd'i vdi hanh phuc ciia vg ehong Chi cd 24,5% ngudi tra ldi cho rdng chinh quyen ludn hd trg cho cac gia dinh la y6'u td rat quan trgng dd'i vdi hanh phiic ciia vg chdng Dieu nay cho thay vai trd ciia chinh quyen trong viec xay dung hanh phiie ciia vg chdng cdn han ch6'
Cac yeu td tac dgng tdi danh gia cua ngudi dan
Danh gia ciia ngudi dan Quang Ngai ve cac ye'u td cd anh hudng tdi hanh phiic vg chdng cd the la rat khac nhau tuy theo dac diem ca nhan ngudi tra ldi, cu the d day la dac diem ve gidi tinh, do tuoi, hge vd'n, nghe nghiep va khu vuc cu tni De xem xet su khac biet nay chiing tdi chi lua chgn mdt sd chi bao ma ngudi dan danh gia la rd't quan trgng dd'i vdi hanh phiic vg chdng (Bang 1)
Bang 1 cho tha'y vai trd cua 2 bie'n sd "ngh6 nghiep" va "noi cu tru" co mdi tuong quan chat che vdi ca 6 ye'u td dugc ngudi ddn danh gia la cd tam rd't quan trgng dd'i vdi hanh phuc vg chdng Cu the nhu ngudi ddn d viing ndng thdn danh gia cao hon ngudi dan sdng d thanh thi ve tam quan trgng eiia eae quan he tinh cam dd'i vdi hanh phiic ciia vg chdng Hdu het ngudi tra ldi d ndng thdn eho rdng vg/chdng la chd dua cho nhau la rat quan trgng dd'i vdi hanh phuc vg chdng (90,0%) Trong khi dd, ty Ie nay
0 thanh thi la 79,5%, thap hom 10,5% so vdi ndng thdn Tudng tu, cac ye'u
td hai vg chdng ludn quan tam de'n nhau hay chdng la chd dua tinh thdn cho vg cd ty le ngudi lua chgn d ndng thdn tuong irng la 86,0% va 75,5% Trong khi dd, ty 16 nay d thanh thi tuong img la 72,5% va 61,5%, it'hon
so viing ndng thdn tren dudi 14%
So ngudi dan sdng d khu vue dd thj, ngudi dan d vung ndng thdn Quang
Trang 5Le V i e t N g a 4 1
Bang 1 Cac yeu to duac danh gia la rat quan trong doi vdi hanh phuc
vo chong theo tuong quan vdi cac dac diem ca nhan nguoi tra loi (%)
Vgr/chong
la cho dira cho nhau
Hai vo chong luon quan tam den nhau
Chong la cho dua tinh than cho nguui
vo
Quan
he tot voi ben noi
Quan
he toi voi ben ngoai
Tuoi
21-34 tudi
35-49 tuoi
50-64 tudi
Nghe nghiep
Nong dan
Cong nhan, tho thu
cong, iam thue
Can bo, vien chiirc,
bp doi, cong an
Kinh doanh, dich vu
Huu trf
84.4 82,8 87.3
16,4 45,1 81,3
75.0 66,1 68,7
64.1 59.1 51.3
91.8 66,7 81,0 79,2 80,6
85,6 57,8 77,6 79,2 77,8
75,9 48,9 75,9 56,6 55,6
65,6 44,4 62,1 41,5 38,9
62,5 58,6 50,7
63.6 46.7 62,1 41,5 38,9
Quan
he tot vtri lang gieng
Gioi tinh
Nam
Nu
86,6 83,0
79.9 78,6
* 66.5 70,4
56.7 57.3
55.7 56,8
38.1 34,0
34,4 38.7 33,3 Hoc vain * * THCS trd xudng 84,6 79,6 71,1 54.7 54,7 34.8
THPT 91,5 83,1 65,3 63,6 61,0 39,8
Trung cap trd len 75,3 18,6 66,7 53,1 53,1 33,3
42,1 26,7 39,7 20,8 33,3 Khiic
Noi cu trii
Thanh thi
Nong thon
N
92,3
^ ; f :
79,5 90.0
339
69,2
***
72,5 86,0
317
76,9
^^
61,5 75,5
274
61.5
***
47,0 67,0
228
61,5
^^^
47,5 65,0
225
30,8
^^^
27,5 44,5
144
Mirc y nghia thd'ng ke: *P<OJ *P<0.05 ***P<0,OOI
Ngai ciing coi trgng y6'u td quan he vdi hai b6n ndi ngoai, vdi Iang gieng
dd'i vdi hanh phuc vg chdng Ne'u so sanh ty 16 ngudi tra ldi d ndng thdn
-thanh thi ve tdm quan trgng cQa cac quan he nay dd'i vdi hanh phiic gia
dinh thi ty 16 ngudi tra ldi d viing ndng thdn thudng cao hon dang ke so
vdi vung dd thi Vi du, ti6u chf quan he tdt vdi gia dinh ben ndi la bieu
hi6n td't ciia gia dinh hanh phiic: 67,0% d ndng thdn so vdi 47,0% d thanh
thi; quan he td't vdi gia dinh b6n ngoai: 65,0% so vdi 47,5%; dd'i vdi ye'u
td quan he tdt vdi lang gieng: 44,5% so vdi 27,5% Cd the, qua trinh dd
thi hoa lam cho cac md'i quan he giira gia dinh va hg hang ndi ngoai hay
giira gia dinh va cdng ddng it gdn bd hon va dieu nay cd tac ddng tdi hanh
Trang 642 Nghien cUu Gia dinh va Gidi Quyen 24, so 5, tr 37-46
phiie vg chdng B6n canh dd, ngudi ddn vdng ndng thdn Quang Ngai cung rd't coi trgng vai trd chd dua tinh than ciia ngudi chdng Cd 75,5% ngudi tra ldi d viing ndng thdn cho rdng chdng la chd dua tinh thdn cho vg la yeu
td rd't quan trgng dd'i vdi hanh phiic vg chdng so vdi 61,5% d vung dd thi
Cac danh gia vi tam quan trgng ciia 6 yeu td n6u tren tdi hanh phiic vg
chdng cung cd khac biet dang ke theo theo nghe nghiep cua ngudi tra ldi
Vi du trong khi 85,6% ngudi tra ldi la ndng ddn coi trgng yeu td "vg chdng
quan tdm den nhau" thi ty 16 nay d nhdm cdng nhan, thg thii cdng, lam thu6 lai rdt thd'p chi chie'm 57,8%, ty 16 nay d nhdm kinh doanh dich vu, nhdm huu tri va nhdm can bd, vien chiic, cdng an, bd ddi tuong iing la 79,2%, 77,8% va 77,6%, nhln chung thd'p hon so vdi nhdm ndng ddn Ben eanh dd, vai trd ciia y6'u td gidi tinh ngudi tra ldi the hien kha ro trong danh gia ve nhdn dinh "Chdng la chd dua tinh than cho ngudi vg"
va ye'u td hge van ngudi tra ldi d ca 2 nhan dinh vi "Vg chdng la chd dua
eho nhau" va ed "quan he td't vdi lang gi^ng"
3 Mure do hai long ve hon nhan va cuoc song gia dinh va cac yeu to tac dong
Mure do hai long ve hon nhan va cac yeu td tac dgng
Hai long ve hdn nhan chinh la su hai ldng trong quan he giira vg va chdng Cd tdi mdt niia sd ngudi tra ldi cho rdng hg rat hai long vdi cude hdn nhan hi6n tai ciia minh (50%), 39,5% la hai long va cd 10,5% cho la khdng hai long Miic do hai long nay hdu nhu la khdng cd su khac biet li6n quan d6'n gidi tinh, do tuoi, hge vd'n va nghe nghiep, tinh trang ngheo ciia ngudi tra ldi va vdi 2 y6'u to khac la dich vu cham sdc con nhd va quan h6 td't vdi lang gieng Tuy nhien, sd lieu lai cho thd'y cd su khac bi6t dang ke trong miic do hai ldng ve hdn nhdn hien tai ngudi tra ldi khi xem xet vdi cac ye'u td la noi eu trii, quan he vdi hang xdm, thu nhap, dieu kien nha d
CLia ngudi tra ldi Cu thi sd li6u d Bang 2 cho thay miic do rd't hai ldng vdi
eudc hdn nhdn hien tai ciia ngudi dan cu tru d khu vuc ndng thdn cao hon khu vuc thanh thi Cd tdi 56,5% ngudi tra ldi d ndng thdn cho bie't hg rat
hai long vdi cugc hdn nhan hien tai ciia minh, cao hon dang ki khi so ty
16 danh gia d thanh thi la 43,5% Ngugc lai, d miic do thap hon, miic do ehi hai ldng vdi eudc hdn nhan hien tai d thanh thi lai cao hon so vdi viing ndng thdn (45,5% so vdi 33,5%)
Ddi vdi cac ye'u td ve dieu kien vat chd't nhu thu nhap, dieu kien nha d
ciia gia dinh cd tac ddng dang ke den miic do hai long vi hdn nhdn ciia
hg Vi du, miie dd rd't hai long cua ngudi ddn vdi cugc hdn nhdn hidn tai
cd ty 16 thudn vdi thu nhdp Ngudi tra ldi cd thu nhdp kha, cd kha nang trang trai trang trai cho gia dinh cang cao thi miic do rat hai long ciia hg
Trang 7Le Viet Nga 43
Bang 2 Cac yeu to tac dong va mure do hai long trong hon nhan
va cuoc song gia dinh cua nguoi tra Icri (%)
Hai long vdi hdn nhan hien tai
(N=400) Rat hai
long
Hai Idng vdi cuoc sdng gia dmh (N=400) Hai
long Chung
Khdng hai long
Rat hai long 50,0 10,5 39,5
Gidi tinh
Hai long 16,3 59,3
Khdng hai Idng 24,5 Nam
Ni!
Tudi
21-34 tudi
35-49 tudi
50-64 tudi
Hoc van
THCS trd xudng
THPT
Trung cajp trd iSn
52,1 48,1 51,6 49,5 50,0
45,3 55,1 54,3
40,7 38,3 34,4 41,4 39,3 40,8 37,3 39,5
7,2 13,6 14,1 9,1 10,7 13,9 7,6 6,2
18,6 14,1 28,1 11,8 16,7 13,4 16,9 22,2
61,9 56,8 53,1 59,1 62,0 52,7 62,7 70,4
19,6 29,1 18,8 29,0 21,3 33,8 20,3 7,4
Nghe nghiep
N6ng dan
Cdng nhan, tho thii cdng,
lam thue
Can bo, vien chiic, bd ddi,
cdng an
Kinh doanh, dich vu
Hini trf
Khac
54,4 42,2 53,4 35,8 47,2 4,0
36,9 40,0 43,1 45,3 38,9 3,2
8,7 17,8 3,4 18,9 13,9 0,0
13,8 13,3 29,3 13,2 11,1 30,8
58,5 51,1 63,8 54,7 75,0 53,8
27,7 35,6 6,9 32,1 13,9 15,4
Noi cu trii
Thanh thi
Ndng thdn
Dich vu cham soe con nho
Khd khan
Khdng khd khan
Quan he hang xdm
Hai Idng
Khdng hai long
**
43,5 56,5 56,5 46,4
* 51,4 35,3
45,5 33,5 32,6 41,1 39,1 44,1
11,0 10,0 10,9 12,5 9,6 20,6
18,0 14,5 28,3 23,2 15,8 20,6
59,0 59,5 52,2 50,0 60,4 47,1
23,0 26,0 19,6 26,8 23,8 32,4
Thu nhap hd gia dinh
Kha
Trung binh
Thap
***
61,5 50,0 38,1
36,9 40,8 36,5
1,5 9,2 25,4
***
36,9 14,3 3,2
60,0 63,6 39,7
3,1 22,1 57,1
Dieu kien nha if
Hai Idng
Khdng hai Idng
58,0 37,4
38,0 41,9
4,1 20,6
20,4 9,7
68,6 44,5
11,0 45,8 Tinh trang ngheo ***
Da va dang la hd ngheo 42,6 38,3 19,1 12,8 40,4 46,8
Chira bao gid la hd ngheo 51,0 39,7 9,3 16,7 61,8 21,5
Mifc y nghia thong ke: *P<0.1 **P<0,05 ***P<O.OOI
Trang 844 Nghien curu Gia dinh va Gidi Quyen 24, so 5, tr 37-46
vdi cugc hdn nhan hien cang ldn Ty le ngudi tra ldi d nhiing gia dinh thu nhap kha gia cho bi6't hg rat hai long vdi cugc hdn nhan hien tai chie'm ty
16 cao nha't tdi 61,5%; trong khi ty 16 nay d gia dinh cd ngudn thu nhap trung binh, ehi viia dii chi cho cae nhu cdu co ban la 50,0% va d gia dinh
cd ngudn thu nhdp thap, thie'u va khdng dd chi thi miic do rat hai ldng chi
la 38,1%, tha'p hon dang ke so vdi hd gia dinh thu nhap kha tdi 23,4% va gia dinh thu nhap trung binh la 11,9%
Tuong tu d miic do khdng hai long ciia ngudi tra ldi vdi cugc hdn nhan hien tai ed ty 16 nghich theo miic thu nhap ma gia dinh cd the trang trai cho cae nhu cdu co ban cua hg Thu nhap cang thdp thi miic do khdng hai long vdi cugc hdn nhan hien tai cang cao Cd tdi 25,4% ngudi tra ldi cd mirc thu nhap thap, khdng du tien chi cho cac nhu cdu co ban cua gia dinh cho bie't khdng hai ldng vdi cugc hdn nhan hien tai cua minh, so vdi 9,2% d hd eo thu nhap trung binh/dii chi va 1,5% d gia dinh cd thu nhap kha/du thiia B6n canh dd, dieu kien nha d ciing anh hudng dang k6 d6'n miic do hai long vdi eudc hdn nhan hien tai ciia ngudi tra ldi Nhiing ngudi hai ldng vdi dieu kien nha ed ty 16 rat hai long vdi cugc hdn nhan hien tai cao hon
so vdi nhiing ngudi khdng hai ldng ve dieu ki6n nha d la 58,0% so vdi 37,4% O miic do khdng hai long vdi hdn nhan, thi khoang each ch6nh lech giira nhdm hai long va khdng hai long vdi dieu kien nha d la 5 lan (4,1% so vdi 20,6%)
Mure do hai long vdi cugc sdng gia dinh noi chung va cac yeu td tac dgng
Sd lieu d Bang 2 cQng eho thdy cd 16,3% ngudi tra ldi cho bie't hg rat hai ldng vdi cugc sdng gia dinh, mu:e do hai ldng chiem 59,3% va hai ldng mdt phdn va khdng hai long la 24,5% Neu so sanh viec hai ldng vdi hdn nhan va hai long vdi eudc sd'ng gia dinh cho thay mirc do rat hai long vdi cugc sdng gia dinh nhln chung la thd'p hon dang ke so vdi miic do rat hai ldng vdi cugc hdn nhan hien tai (16,3% so vdi 50,0%)
Ket qua cho thay cac ye'u td gidi tinh, noi cu tni cua ngudi tra ldi khdng
cd anh hudng den mire do hai ldng vdi eudc sdng gia dinh Tuy nhidn, cac yeu td nhu tuoi, gidi tinh, hge vd'n va nghe nghiep, thu nhap, dieu kien nha
d va tinh trang ngheo lai cd md'i tuong quan chat che vdi mirc do hai ldng vdi cugc sdng gia dinh ciia ngudi tra ldi (vdi mu:c y nghia thd'ng k6 P<0,1 P<0,05, P<0,001) Nhdm ngudi cd hge vd'n cang cao thi cang cd su hai long vdi cugc sdng gia dinh Ngudi tra ldi cd trinh do tir trung cd'p trd len rat hai long vdi cugc sd'ng gia dinh cao hon so vdi nhdm trung hge pho thdng (THPT) va nhdm trung hge co sd (THCS) vdi ty 16 ldn lugt la 22,2%, 16,9% va 13,4%; va d mirc hai idng tuong iing la 70,4%, 62,7% va 52 J%!
Trang 9Le Viet Nga 45
Ngugc lai, trinh do hge van cang tha'p thi ty 16 khdng hai ldng vdi cude sd'ng gia dinh cang cao Vi du, cd tdi 33,8% ngudi cd trinh do THCS khdng hai long vdi cugc sd'ng gia dinh so vdi ty 16 nay d ngudi tra ldi cd trinh do THPT va trung cap trd len tuong iing la 20,3% va 7,4% (miie y
nghia thd'ng k6 P<0,001)
B6n canh dd, nghe nghiep cua ngudi tra ldi cd anh hudng tdi miic do hai long ciia hg vdi cugc sd'ng gia dinh Xet d miic do rat hai ldng thi nhdm
can bd vi6n chiic, cdng an, bd ddi chi6'm ty 16 cao nhat la 29,3%; tie'p de'n nhdm ndng dan la 13,8%; nhdm edng nhan, thg thu cdng, lam thue la 13,3%; cudi ciing la nhdm kinh doanh dich vu va nhdm huu tri Id 13,2%
va 11,1% Ngugc lai, d miic do khdng hai long vdi cugc sd'ng gia dinh thi nhdm can bd, vi6n chiic, cdng an, bd ddi lai cd ty 16 khdng hai long thdp nhd't, chi cd 6,9%; tid'p theo la nhdm huu tri va nhdm ndng dan vdi ty le la 13,9% va 27,7% Nhdm cdng nhan, thg thu cdng, lam thu6 va nhdm kinh doanh djch vu ciing cd ty 16 khdng hai ldng vdi cugc sdng gia dinh cao nha't tucfng iing vdi 35,6% va 32,1%, cao gap 5 lan so vdi nhdm can bd, vien chiic, cdng an, bd ddi (miic y nghla thd'ng k6 P<0,05)
Cac yd'u to nhu thu nhap va dieu kien nha d, tinh trang gidu ngheo eua ciia gia dinh cd md'i tuong quan chat vdi miic do hai ldng cua ngudi tra ldi vdi cugc sd'ng gia dinh Neu so sanh giira hd gia dinh da hoac dang la hd ngheo va hd gia dinh chua bao gid la hd ngheo thi ty 16 ngudi tra ldi hai ldng mdt phdn va khdng hai long vdi cugc sd'ng gia dinh ciia ngudi tra ldi
d hd gia dinh ngheo cao gap 2 lan hd gia dinh chua bao gid ngheo (46,8%
so vdi 21,5%) Ngugc lai, ty 16 ngudi tra ldi hai long vdi cugc sdng gia dinh d hd gia dinh chua bao gid ngheo cung cao hon dang ke so vdi hd gia dinh da hoac dang la hd ngheo (61,8% so vdi 40,4%) (miic y nghia thdng k6 P<0,001)
Tuong tu, ngudi tra ldi d hd gia dinh thu nhap thdp cung ty 16 khdng hai ldng vdi cugc sdng gia dinh cao hon dang ke so hd gia dinh cd thu nhdp trung binh, dii tien cho viec chi tieu (57,1% so vdi 22,1%) va cao gd'p hon 10 ldn so vdi hd gia dinh thu nhdp kha cd kha nang chi ti6u thoai mai,
du thira (3,1%) Ngugc lai, cd tdi 36,9% ngudi tra ldi d hd gia dinh thu nhdp kha cho rdng hg rd't hai ldng vdi cugc sd'ng gia dinh, cao hon 10 ldn
so vdi hd gia dinh thu nhdp thd'p va gd'p 2 lan hd cd thu nhdp trung binh
Ben canh dd, dieu kien nha d cQng cd tac ddng dang ke den miic do hai long cua ngudi tra ldi vdi cugc sdng gia dinh Nhirng ngudi hai long vdi ngdi nha hien tai ciia hg cQng cd ty 16 rd't hai long va hai long vdi cugc sdng gia dinh cao hom dang ke so vdi nhung ngudi khdng hai long vdi ngdi nha hien tai cua hg (tuong img la 20,4% va 68,6% so vdi 9,7% va 44,5%)
Trang 1046 Nghien cUu Gia dinh va Gidi Quyen 24, so 5, tr 37-46
Nhirng ngudi tra ldi khdng hai ldng vdi ngdi nha hi6n tai ciia hg cd ty le khdng hai long vdi cude sd'ng gia dinh, cao gap 4 ldn so d nhung ngudi hai ldng vdi dieu ki6n nha d ciia minh (45,8% so vdi 11,0%)
Ket luan
Nghi6n ciru nay cho thd'y theo danh gia ciia ngudi ddn d Quang Ngai thi cd nhieu ye'u td quan trgng tac ddng d6'n hanh phiic vg chdng nhung cac ye'u td nhu ldng chung thuy, su quan tam, la chd dua ldn nhau giira vg
va chdng va su thd'ng nhat trong giao due con cai la nhirng ye'u td dugc nhieu ngudi dan lira chgn va de cao hon ca Ket qua nghien ciiu cho thdy
da sd ngudi dan d dia ban nghien cliu cho bie't hg rat hai long hoac hai long vdi cugc hdn nhan hien tai va vdi cude sd'ng gia dinh O miic dd hai long vdi hdn nhan hien tai ciia ngudi tra ldi cho thay vai trd noi bat cua cac y6'u
td noi cu trii, quan he vdi hang xdm, thu nhap hd gia dinh, dieu kien nha
d; trong khi do d miie do hai ldng vdi cugc sdng gia dmh lai cho thdy vai
trd cua cac yeu td nhu tuoi, gidi tinh, hge vdn va nghe nghiep, thu nhdp hd gia dinh, dieu kien nha d va tinh trang ngheo ciia ngudi tra ldi K6't qua nghi6n ciiu nay cho thdy cac chinh sach hudng tdi d6'n viec ndng cao chd't lugng gia dinh Viet Nam can chii y tdi su khac biet theo cac dac diem vung mi^n va cac dac trung khac lien quan d6'n dia vi kinh te, xa hdi, van hoa ciia tung hd gia dinh."
Tai lieu trich ddn
Colorado Foundation for Families and Children 2003 What counts: measuring
indicators of family wellbeing United States: Denver Full report prepared
for the Child and Family Policy Center
Families Australia 2006 Family Wellbeing in Australia: A Families Australia
Vision Families Australia Inc: Canberra Retrieved from:
www.familiesaus-tralia.org.au
McKeown, K Pratschke, J Haase, T 2003 Family well-being: what makes a
difference? Research report to the Ceifin Centre: Shannon, Ireland
Pryor J 2007 Family wellbeing: confusions and challenges Roy McKenzie Centre for the Study of Families New Zealand: Victoria University Presentation to the National Family Wellbeing Symposium, Canberra 20-21 June 2007
ReUig K.D and LeichtentriU, R.D 1999 A general theory for perceptual
indi-cators of family life quality Social Indiindi-cators Research 47, 307-342
Sing M., Hill, H., Mendenko, L 2001 Work, welfare, and family wellbeing
Research Report Mathematica Policy Research New York: Princeton Sponsored by the Iowa State Department of Human Services, Des Moines
Wollny 1 Apps, J & Henricson, C 2010 Can government measure family
well-being? A literature review Family and Parenting institute: London