d diy, bio chf, tap chf khdng ehi ed tic dung giio due ve tim quan tipng vl sfle khde vi tim quan tipng cua CSSK, mi cdn ed tic dung rat ldn trong giio dye dgo dflc nghl nghifp y t l y d
Trang 10 4 f ^.4 3
5 « - 6-'
LIEN KET MANG LUOI BAO CHI,
TAP CHi KHOA HOC SUC KHOE,
GOP PHAN PHO BIEN
VA PHAT TRI^N Y DUOC HOC 0 VIET NAM
• GS TSKH PHAM M ^ N H HtJNG
Chd tich Tong hgi Yhgc ViitNam
I Chdm sdc sUc khde nhdn ddn (CSSK) li
mdt sil nghiip gin Uln vdi an sinh xa
• hdi Trong dd, vai tid cfla bao chf, tap
chf ndi chung, bio ehi, tgp chi khoa hpc sflc
khde ndi riing cd vi tri •s^ y^ nghia quan tipng
Nhfl chflng ta diu biit, bfnh tit Ii mdt trong
nhflng nguyin nhan phd biln nhit din din
nghIo ddi Trfldc hit, khi mac bfnh thi sflc lao
dpi^ cua con ngfldi hi giim sflt vi nhfl vky inh
hfldng trflc ti^ tdi vifc mflu sinh Nhflng trong
kinh tl thi trfldng thi ngoii vifc lim mit sflc Iao
dpng, bfnh tit cdn dan din chi tilu mot khoan
tiln ldn dl dilu tri; mi khdng phii mpi gia dinh
hay d nhin nio cung ed thi cd ngay hay vfldt
qua khoin tien dd, nen phii di vay nd va sau khi
chfla khdi bfnh hay khdng khdi bfnh thi gia
cinh cfla hp rdi vio nghIo ddi hdn
d diy, bio chf, tap chf khdng ehi ed tic
dung giio due ve tim quan tipng vl sfle khde
vi tim quan tipng cua CSSK, mi cdn ed tic
dung rat ldn trong giio dye dgo dflc nghl
nghifp y t l (y dflc) Bio chf, tap chf d n chi
cho thiy thude biet rang tiong cd chi thi
trfldng vdi chi phi kham chfla bfnh chilm
mdt ty 11 eao tiong thu nhip cfla ngfldi dan
dgc bift li dan nghIo, nlu thay thudc kl ddn eho bfnh nhin vdi d c logi thudc dat tien mi
khdng d n thilt vi myc dich mde ndi vdi hifu
thudc, hang thude lly hoa hdng thi khdng ai khac, chinh thiy thudc dd la ngfldi trilc tiep giy ddi nghIo eho din chflng
CSSK quan tipng nhfl vgy, nhflng nd chi d?t dflpc kit qui radt khi nd dfla trin sfl phit triln vflng chac cfla khoa hoc y dflpe hpc Khoa hpc y dfldc hpc cung nhfl bat cfl mdt nginh khoa hpc nio khie phat tiiln dfldc li nhd nhflng nghiin cflu, tim tdi khim phi vl
cd the con ngfldi, ve tic nhin gay benh vi cich ehdng dd nhflng tic nhin giy bfnh (trong dd ed thude), nhflng each phuc hdi sflc khde Nhflng nghien cflu nay khdng chi ddi^ khung trong mdt nhi khoa hpc hay mpt tip thi khoa hpc, mi tiii lgi nd chi cd the phit triln nlu cd sfl trao ddi vi thdng tin d c kit qui nghiin eflu, nhit li trong thdi dgi ngiy nay khoa hpe y dfldc hpc da phat triln rit nhanh, xuit hifn nhilu kiln thflc mdi, nhilu phin/chuyin khoa radi vdi dp chuyin siu ngiy eing phflc tgp Cac bao chi, tgp chf ndi chung, tap chi khoa hpc sfle khde ndi riing li
Trang 2mdt kinh thdng tin die bift dl thflc hifn sfl
trao ddi vi thdng tin tiong xiy dflng vi phit
trien nin y dfldc hpc
Ngoii ra, sfl nghifp CSSK chi dgt dflpc kit
qui khi phit tiiln giio due sfle khde, giio dye
vi dio tao y hpc Cach CSSK hflu hifu nhit li
giio due de mpi ngfldi biit tfl CSSK vi tfl giie
tham gia vao CSSK Chfnh vi tim quan trpng
cua giio due sflc khde mi Td ehflc Y te the gidi
di dgt nd la nhifm vu quan tipng hing diu
trong npi dung CSSK ban diu Hdn nfla, nin y
dfldc hpc cd dfldc nhfl ngiy nay Ii do sfl kl tilp
trong dio tgo, nghien cflu cua nhilu thi hf
thdng qua vifc truyin thy kiln thfle tfl thi hf
niy cho thi hf khie Cie bio
chi, tgp chf khoa hpc sfle khde
cdn cd vai trd quan trpng Bao clii, tap
tiong Iflu gifl tii lifu, dio tgo >j}i; j^ j'n-" due
canbp, danh gia trinh dd efla nghe sirSiffp
nhi nghiin cflu, khfch If d c qua vier
pii-nhi nghien cflu thdng qua pii-nhixng bseu
vifc xit giii thfldng, xit d c dao due en;:
hpc him hoac hpevi VI v^y, yk ca viee h^ ^
bao chi, tgp chi khoa hpe sfle nhfln^i; giujnf
khde ddng vai tid cflc ky quan j aoc
trpng trong giao due, nang eao
din til vl sfle khde, CSSK vi
giio dye dio tao y hpc
Mdt chflc nang quan tipng cua bio chf, tgp
chf li hfldng din dfl lugn Trong CSSK, vile
hfldng din dfl luin cfla bio chi, tgp chf rit quan
tipng Chflng ta diu biit, hifn nay edn mot sd
bfnh tit, ngfldi ta chfla hiiu nguyin nhin vi
qua trinh sinh bfnh, vi viy vifc dilu tri edn hgn
dll hoac bd tay Trong ddi sdng hing ngiy, mdt
sd ngfldi Idi dung khd khan niy efla y hpc da
dung d c bifn phip me tin, lfla bip dl bit diet
vi kilm Idi tfl ngfldi bfnh Trong trfldng hdp
niy, bio chf, tgp chi cd vai trd dinh hfldng dfl
lugn de chdng lai d c bifn phip mang tinh Ifla
bip cd hgi din tinh mang vi kinh t l cua ngfldi
bfnh Mdt vf du khie dl chflng minh eho vai
trd nay: khi chung vacxin cd mdt t^ If nhd
ngfldi dfldc chung bi tai biln hay ckd bilu hifn
khdng mong mudn, vi viy rapt sd ngfldi phu nhin tic dyng cfla vacxin Khi dd bio chf, tgp chf cin lim ro vacxin vi chflng vacxin li mpt tiong nhSi^ giii phip hing diu giflp cd the chfl ddi^ tgo ra sflc dl khing vdi d c vi sinh vit va
dd la mpt giii phip phdng bfnh chu ddng cd hifu qua (nhd vacxin mi ngiy nay chung ta cd thi logi trfl hay hgn chi mdt sd bfnh nhilm trflng da tflng 14 ndi sp hai kinh hoing cfla loii ngfldi trong qua khfl nhfl bfnh d^u mfla, bfnh bgi Ult, bfnh ti ) Dinh hfldng dfl luin dl
ngfldi dan hiiu dflng vl cic giii phip phdng vi
chfla bfnh eung li mdt chflc nang quan trpng cfla bio chi,
i l i Iham tgp chi
lao dxic Ngiy nay, khi rai cd cbl thj
, le thong trfldng phit triln, rage dfl phan chflng ta ndi tdi khii nifm
\ei\ thieu dinih hfldng xa hdi chfl nghia
]_.-y thuoc vi tang cfldng giio due dgo
a dutfng dflc nghl nghifp y te (y dflc),
5 tot cua nhflng dgo dflc nghl nghifp
cua rapt bd ph|ai tbly thudc dang bi xudng cap nghiem trpng Nhilu bilu hifn cua khuynh hfldng thfldng mai hda phit triln khdng dfldc kiem soit, vi viy hdn luc nio hit, vifc bao chi, tap chi tham gia vio vifc giio due dao dflc nghl nghiip y t l cho dpi ngu thiy thudc la mdt nhifm vy khdng thi khdng ndi tdi Bao chf, tgp chf tham gia giio dye dgo dflc nghl nghifp y te thdng qua vifc phi phin nhflng bilu hifn thilu dgo dflc efla thiy thudc vi ci vife bieu dfld:^ nhflng gfldng tdt cua thay thudc Giao dye dao dflc nghl nghifp y tl phii dfldc ddi mdi vi khdiig thi gifl nguyin npi dung vi phfldng phip nhfl thdi ky bao d p d did: Trong
cd che thi tnidng, phii ndi tdi ldi fch kilm sdr^ cua thay thuoc thdng qua hinh nghl Bit luin nhfl vgy, chung ta phii phin tich cho dflde mdi
Trang 3quan hf gifla sil hy sinh cua thay thudc vi tfnh
mgng vi sflc khde ngfldi bfnh vdi vife kilm
sdng, phii dgt tinh mgng, sflc khde cfla ngfldi
bfnh lln tien ldi ich ra sfl mflu suih cfla thiy
thudc Diy khdng nhflng Ii rauc dich hinh
nghl cfla thiy thudc mi cdn la dilu kifn hinh
nghl cfla thiytiiuec Hdn nfla, bao chf, tap chf
phii dl eip vifc gan kit gifla giio dye y dflc vdi
giio due tinh chuyin nghifp y hpc (medical
professionaUsm) Chi cd gan kit gifla y dflc vdi
tfnh chuyin nghifp y hpc, thi dao dflc y t l cfla
thay thudc mdi bin viiiig theo nguyin 1^ dUc
gan vdi tdi, hdng gin vdi ehuyin
Ndi tdra Igi, dc bio chf, tgp chf khoa hpe sfle
khde cd vai tid vi vi tri quan tipng trong phit
trien khoa hpc y dfldc hpe, phd bien kiln thfle
y dfldc hpc, ning cao din tri vl sflc khde, CSSK,
giio due dgo dflc nghl nghiip eho thiy thudc
vi dinh hfldng dfl luin dung dan tiong CSSK
2 Nhflng ylu clu mdi trong xuit bin
vi phit hinh cac bao chf, tap chf
• sflc khde:
Mdt Id, dfl che dp chfnh tii cd khac nhau,
nhfltig qudc gia nio cung phai quan tim din
vln dl sfle khde vi CSSK NhQng ngfldi d m
quyln diu phii dfla ra nhflng chfl trfldng,
dfldng ldi vl CSSK 6 nfldc ta cung vgy Ding
vi Nhi nfldc da khang dinh sflc khde li vdn qu^
nhit efla mdi eon ngfldi vi toan xa hdi, CSSK li
mdt trong nhflng chfnh sieh dflde quan tira
hing diu cua Ding vi Nha nfldc Chung ta xiy
dflng nin y tl theo cd chi thi tnidng dinh
hfldng xa hdi chu nghia, nhflng chung ta ehfla
cd mdt md hinh tien If nao theo cd chi niy Vi
vgy, mpi chfl trfldng vi chinh sach CSSK cfla
Ding vi Nhi nflde phii dflpc ngfldi din bilu,
ngfldi din biit, ngfldi din tin vi ngfldi din lira
theo Day li nhif ra vu rit ning nl efla bio chf,
tap chf tiong CSSK ndi rieng vi an sinh xa h0i
ndi ehung
Hai Id, do tam quan tipng efla sflc khde vi
cdng tic CSSK, cdng vifc nghien cflu khoa hpc
y dflpc hpc ngay nay phit trien rit nhanh chdng, d c kit qui vi phit minh thu dfldc ngiy cing Idn Vi viy, vile cdng bd d c kit qui tim tdi nghiin cflu ngiy cing cd nhu cau cad khdng
nhflng d difn rdng (tflc li c&c bio chf, tgp chf
mang tfnh khoa hpc phd cip) mi ci dd siu (tfle cic tgp chf khoa hpc chuyin nginh)
Ba Id, nhu clu efla ddc gii ngiy nay tang lln
rit nhanh chdng, mdt phin dl thu Ifldm nhflng kiln thflc mdi phue vu eho vife bd tuc kien thflc cfla gidi tbly thudc; mat khie, nhilu ngfldi tiong din chflng cd trinh dp van hda ngiy cing eao mudn tim hiiu d c kien thflc y dflpe hpc thdng qua tham khao d c bio chi, tgp chf khoa hpc sflc khde dl tfl bio vf sflc khde cho bin thin vi gia ^ h minh
Bon Id, bin canh dch xuit bin truyin thdi^
vi thfldng quy, ngiy nay cdng nghf thdng tin li mdt cupc d c h raang thit sfl da lim thay ddi nhilu vl bd mat, phfldng thfle xuit bin vi phat hinh Dae bift li d c bio chf, tap chf difn tfl da mang lgi nhilu tifn ieh cho d tic gii, ddc gia
vi ngfldi lim xuat bin, phit hinh Biit tin dung nhflng flu diem cua moi phfldng thflc xu^ ban
(gifla truyin thdng ^^ sd hda) di tao ra ein bai^ radi tiong xu^ bin vk phit hinh Ii rapt yeii td khdng nhd giup ckc bio chi, tgp chf tdn tgi vk
thinh cdng
Ndm Id, cct die dich vy trong xuit bin vi phat
hinh bio chi, tap chi da thay chd dch xuat bin
vi phat hinh mai^ tinh thuln tfly phye vu theo kieu thdi bao d p Dilu niy dgt ra eho d c ban biln tip bio chf, tap chi phii biet quin Iy kinh
tl tiong xuit bin, phat hinh: tgo vdn, tfl chfl vi hach toin tiong xuit bin, phit hinh Ngiy nay, xuat bin, phit hinh vfla nhim myc dich tfl nudi sdng, duy tri bio chf, tgp chf, vfla dl kilm sdng cho d n bd, nhin viln Xuit bin vi phit hanh phii ludn biln ddng vi phii tuin theo quy luit cung du Ndi d c h khie, muc dich cfla xuit bin, phit hinh bio chf, tgp chf khdng chi dflng lai d muc dich tiiyln truyin ^ khoa hpc mi cdn
Trang 4cd sfl dan xen cfla Idi fch (lpi fch cfla ngfldi xuat
ban, phit hinh, ldi fch cfla tic gii vi dac bift ldi
ich cfla ddc gia)
Sdu Id, tinh canh tranh troi^xu^ bin vi phit
hinh Do sd Ifldng tgp chf tang lln nhanh
chdng, sfl trung lap trong rauc dich tdn chi hogt
ddng, ndi dung cdng bd Ii mdt dilu thfldng xiy
ra, rai thi trfldng cung khdng phii Ii rdng ldn
vd bien Vi vky, tfnh eanh tranh khdng thi tranh
khdi tiong xuit bin vi phit hinh Mgt dfldc cua
cgnh tranh li lim cho d c bao chf, tap chi phii
ludn ludn ddi mdi vl ndi dung vk hinh thflc de
dip flng vi thu hut ddc gji Nhflng eui^ d n Iflu
f mgt trii cua cgnh tranh, do li egnh tranh se
dan vifc xuit bin vi phit hinh den sfl thiln
lech theo khuynh hfldng thuan tuy thfldng mgi
hda, ching hgn nhfl khdng giii quylt dflng radi
quan hf gifla ndi dung vi hinh thflc (chi chfl f
tfnh hinh thflc de "bit mif ddc gii mi quen di
nhflng tdn chi vi myc dfch vl ndi dung khoa
hpc efla bio chf, tgp dif hoie chu trpng qua mflc
din quing cio mi thilu hyt hoac coi nhe phin
ndi dung khoa hpc cfla bao chf, tgp chf) Ndi
mpt cich khie, khdng the vi canh traih mi tam
thfldng hda tfnh chit khoa hpe efla bio chf, tgp
chi khoa hpc sflc khde; khdng thi biln nhflng
bio chf, tap ehi khoa hpe sfle khde thinh nhfllng
In phlm mang tfnh "Ii cii"
3 Yeu cau tit ylu cua vifc td chfle Uln kit
cie t6 ehfle xuit bin vi phit hinh bao
• chf, tap chf khoa hpe sfle khde nhfl viy
da qui rd ring Nhfl da trinh biy d trin, d c bao
chf, tgp chf khoa hpc sfle khde diu cd mdt sfl
mfnh quan trpng tiong phit triln nin y dfldc
hoc, tiong phd cip kiln thflc khoa hpc y dflpc
hoc, tiong dio tgo y dflde hpc Vi viy, vifc phit
trien d c bio, tgp chi khoa hpc sfle khde d vl
so Ifldng vi chit Ifldng li mot vifc tit ylu
Mat khie, hifn nay cic quy luit kinh t l thi
trfldng da ehi phdi d c hoat ddng xuit bin vi
phit hinh bio chi, tap chi ndi chung, trong dd
cd cic bio ehi, tap ehi khoa hpc sflc khde ndi
riing Vi viy, trong sfl phit tiien ly d n phii tgo
ra mdt Uln kit gifla d c td chflc xi^t bin vi phit hinh bao chi, tgp chf khoa hpc sflc khde, dl:
Mdt Id, cflng nhau bin bgc vi hifp thfldng
nhflng tilu chf vl sd Iflpng vi chit Ifldng cfla
xuit ban vi phit hinh cAc bio chi, tgp chf khoa
hpc sflc khde \^f t Nam, gdp phin ning cao gia tri d vl khoa hpc Ian gii tri tuyin truyin cfla cic bio chf, tgp chf khoa hpe sflc khde Vift Nara Bin cgnh sfl phit triln nd rd vl sd Ifldng,
di din luc d c bio dii, tap chf sflc khde d Vift Nam phii quan tam din chit Ifldng ci vl ndi dung lin hinh thflc
Hai Id, tiao ddi nhflng kinh nghifm ve xuit
bin vi phit hinh bio chf, tgp chf khoa hpc sflc khde de cung nhau phit huy mat mgnh vi khlc phue kip thdi nhflng bieu hifn Ifch Igc do mat trii eua cd cbl thi trfldng mang Igi, gdp phan thflc hifn tieh cflc vio sfl nghifp CSSK nhin din va sfl i^hifp phat tiiln bio chi theo quan dilm cua Ding
Ba Id, td chflc nhflng diln din, hdi thio vi
khda tip huln dl dio tao nhflng biln tip viln chuyin nghifp cho d c bio chi, tgp dii khoa hpc sfle khde cfla Vift Nam
Bdn Id, tranh thfl sfl hdp tie qude tl dl hpc
hdi kinh nghifm vl xuit bin vi phit hinh bio chi, tap chi khoa hpc sflc khde cua d c nfldc,
tiong do cd nhflng bio chf, tgp chf khoa hpc sflc
khde ndi tiing thi gidi
Ndm Id, chira lo din ddi sdng, die bift li ddi
sdng tinh thin, troi^ <^ cd d vifc bio vf quyln Idi cfla d c nhi bio chuyen vl khoa hpc sflc khde Vdi nhflng raye dfch nhfl v4y, vife ra ddi radt Uln kit gifla d c td chflc xuit bin vi phit hinh
d e bio chi, tgp ehi khoa hpc sflc khde li mdt vife hit sflc c ^ thilt vi hpp thdi Tong hpi Y hpc Viet Nam dinh gii eao vife thinh I^p to ehfle Uln kit nhfl viy vi tiin tipng, hin hgnh chio ddn to chfle ly li thinh vien cfla T6ng hdi
y hpc Vift Nam - mii nhi chung ldn nhit cfla gidi y hpc nfldc nhi •