Hifn nay, con ngudi ed dilu kien san xuat ra nhieu cua cai, vat chit, sdng kha gia, day du tifn nghi, nhung cac thanh vien trong gia dinh it cd thdi gian dung chung bfla com.. Do phai qu
Trang 1^ VAN HOA GIA DJNH TRUYEN THONG TRUOC THACH THUC CUA QUA TRJNH HOI NHAP
VQ VAN D O N G - BOAN THI MAY - NGUYEN THI THANH H A N G
1 Van hoa gia dinh truyen th6ng trong
qu^ trinh hoi nhap
Qua trinh hgi nhap da mang den cho gia dinh
truyin thdng nhilu gia tri nhan van mdi ma tieu
bieu la binh ding gidi Day la mdt net mdi trong
bien ddi cua van hda gia dinh Vift Nam, thu hut
sy quan tam, ddng linh thuc hifn eua ca xa hdi
Sy xuit hien binh dang gidi trong van hda gia
dinh da lgo ra sy binh quyen gifla nam va nfl',
ngudi phy nii bit dau
budc ra xa hdi de
khing djnh vai trd, vi
tri, gdp phan dang ke
cho kinh te gia dinh
Phu nfl ngay cang ed
vai trd quan trpng
trong san xuat, lai san
xuit, tilp can khoa
hgc ky thuat va tham
gia sinh hogt cpng
ddng Cdng vifc npi
trg da dugc cae thanh
vien trong gia dinh cung tham gia ganh vac Vj
tri eua ngudi phy nff trong gia dinh va ngoai xa
hpi din duge khing djnh Su binh ding gidi
khdng chi dflng Igi giffa vg ehong, ma ngay ca
con cdi cung khdng cd su phSn bift ddi xfl gifla
trai va gai, trudng hay thfl, deu cd lgi ich nhu
nhau va binh ding trudc phap lugt
Tuy nhien, trong qua trinh hdi nhgp, van hda
gia dinh truyen thdng dang phai ddi mat vdi
nhilu thach thflc vl kinh tl, van hda, xa hdi,
lao thanh nhOng ap luc ldn cho xa hdi ndi chung,
van hda gia dinh truyin thdng ndi rieng, Nhflng
cang thing, ngdt nggt ve kinh te khiln cac mau
Qua h w h hdi nhap qudc te 0 Viet Nam Men nay
da va dang tac dimg khdng nho den van hba gia i n h h<uyen thdng Su hien Soi nay, mot mdt tao dieu Uen cho gia duih hdi n h ^ , phat trien, mat khac Ian lung lay nhiing truyen thdng tdt dep vdn cd cua gia dmh Qua trinh hdi nhap da dat van hoa gia dinh truyen thdng trine nMeu thach thiic va phai lua chon mdt khudn miu phd hgp vdi suphat trien ciia the gidi Khudn miu 00 vua mang gia trj Iruyen thdng tdt dep vdn cd ciia lian tdc, Vila hep thu duoc nhung net mdi mang tinh tien ho ciia nhan loai
thuin trong gia dinh bung phat Tinh ben vflng cua gia dinh hien dgi dang mat di, sy gan ket gifla cac thanh vien ed chilu hudng Idng leo Nhflng nam gan day tinh trang bao luc gia dinh
ed xu hudng gia tang, lam dau dau cac nha quan
ly va can trd sy phat trien cua van hda gia dinh truyin thdng Vdi ngudi Viet Nam, "gia dinh la
te bao ciia xa hdi, la cai ndi than yeu nudi dudng
ea ddi ngudi, la mdi trudng quan trgng giao due
nep sdng va hinh thanh nhan cach"(l) Gia dinh la noi tiep them sflc manh, ngpn lua sudi am cho con ngudi trudc nhflng thach thflc ciia xa hpi Chinh vi the, su xuat hifn ngay cang nhieu hien tugng bao lyc gia dinh da lam tdn thugng cac thanh vien trong gia dinh, dge biet
la ddi vdi ngudi gia, tre em, phu nfl Nam 2010, Tdng cue Thong ke da khao sat gan 5000 phu nfl d 63 tinh thanh tai Viet Nam cd dp ludi tfl
18-60 Kit qua cfl 3 phu nfl lap gia dinh thi ed I ngudi da timg bi chdng bgo hanh the xac hoac tinh due, 58% dS tung ta nan nhan cua it nhat 1 hinh thuc bgo lyc gia dinh; va cfl 4 phu nu cd eon dudi 15 tudi thi 1 ngudi cd con bj chdng hg bao hanh thi xac (2) Nguyen nhan din din bgo lyc gia dinh ed nhieu, du xuat phat tfl dau cung anh hudng nghiem trpng den sy phat trien cua gia dinh Tinh trang bao lyc trong gia dinh cd chilu hudng ngay cang gia lang: "Trong 5 nam
Sd 364 H I
Trang 2(tu thang 7-2008 din thang 7-2013), Ida an nhan
dan cac cip da thy ly 514.522 vu an ly hdn, da
giai quylt sa thim 492.520 vu Trong dd,
nguyen nhan tfl bao lyc gia dinh ehilm
83,78%"(3) Tinh trgng ly hdn d Vifl Nam nam
sau cao hon nam trudc, dp ludi ly hdn ngay cang
tre, sd nam ehung sdng ngay cang it "That
dang giat minh khi bill ring: cfl 3 gia dinh thi
cd tdi 2 khdng chung thuy"(4) Day la dilu can
dugc cac nha lanh dgo quan tam, bdi vifc ly hdn
sg keo theo nhflng hf luy d nhieu phuang difn
va anh hudng tryc tiep den sy phat trien cua xa
hgi Tuy nhien, ty If tai hdn cung tang, chflng
minh quan nifm phy nfl sau khi ly hdn se khd
lgp gia dinh da dan bj diy Ifli
Trong van hda truyin thong eua ngudi Vift
Nam, bfla com gia dinh rat dugc coi trgng Cac
vin dl hf trgng trong gia dinh ihudng duge dua
ra trao ddi trudc, trong va sau bfla cam Bfla
com cung la nai de trao ddi, dgy dd con cai va
duy tri hanh phfle eua gia dinh Nhu vay, bfla
earn gia dinh khdng chi la nep sinh hogt truyin
thing, ma cdn la sgi day de that chat nhflng tinh
cam thieng Iieng gifla cac thanh vien vdi nhau
Hifn nay, con ngudi ed dilu kien san xuat ra
nhieu cua cai, vat chit, sdng kha gia, day du tifn
nghi, nhung cac thanh vien trong gia dinh it cd
thdi gian dung chung bfla com Bfla an gia dinh
iruyen thdng dan dugc thay the bdi bfla an hien
dai, dan gian d nha hang hogc mua sin Nhung
vin de nay dl din den vp ehdng thieu thdi gian
danh cho nhau, con thieu vang su quan tam
chain sdc cua cha me
Trong gia dinh, cac thanh vien kel ndi vdi
nhau bang dgo ly con hieu thugn, cha me nhan
tfl, anh luong thifn, em khiem nhudng, ehdng lo
loan ganh vac gia dinh, vg ehung thfly Hifn nay,
nhflng gia trj van hda dd phan nao van dugc gifl
gin va phat huy Tuy nhien, cd the thiy, cae mdi
quan he trong gia dinh hien nay da biln ddi kha
nhieu so vdi quy udc truyen thong Do nhjp
song khan irucmg, nhieu each ung xfl da duge
nil gpn, bd qua Trude day tre budc ra khdi nha
thudng xin phep ngudi ldn va khoanh lay ehao,
thi nay chi xin phep ma khdng chao, hoae nguge
lgi; khi an com cac thanh vien phai mdi nhflng
nay mdi m^t each chung chung, thgm chi khdng mdi, Qua trinh h^i nhap da keo theo su Ifch ehuin ciia eac mdi quan hf trong gia dinh Day ehinh la dilm yiu cua van hda gia dinh khi dat dong lien trong cac mdi quan he Su cam do cua ddng tiln va nhu eiu hudng thu vgt chat da khiln khdng it ngudi sin sang cha dap len luSn thudng, dao Iy Nd la mgt trong nhflng nguyen nhan dan din vifc vg chdng xung khae, anh em bit hda, cha con tfl nhau
Hifn nay, trong xa hdi xuit hien nhieu hifn tugng con cai hanh hung, nguge dai, chdi bd trach nhifm, dudi cha me khdi nha nhflng liic gia yiu, dau dm tham ehi cdn tim each ham hgi
dl chilm doat tai san; vg ehdng bat hda dan din Iy hdn; anh em khdng yeu thuong, thgm ehi khdng nhin mat nhau , da va dang gay buc xuc trong xa h^i Cd thi ndi ring, quan hf gia dinh bj rgn nfli co nhilu nguyen nhan, nhung nguyen nhan sau xa lai xuat phat tfl vifc cic gia dinh chua thgt sy quan lam dung mflc dSn vifc giao due cae gia tri truyen thdng tdt dep eho con em Vin dl giao dye con cai trong thdi
ky hpi nhap da iam cho nhilu bgc cha m^ boi rdi Do phai quan tam den cdng vifc ma nhieu gia dinh da giao trach nhifm giao dye con eai cho nha trudng, ngudi giup vifc Vi the khoang each gifla cha me va con cai ngay cang gian ra, mau thuln ngay eang tang va giao dye gia dinh trd thanh m^t vin de phflc tap Su thilu tinh cam, hudng din cua cha m? va lam ly bj bd roi
la mpt trong nhung nguySn nhan din din sy sa nga cua con cai, "khien tfl nam 2007 den
6-2013, loan qudc phat hifn gin 63.600 vy"(5) Mpt dilu dl nhan thay, da sd tre phgm tpi deu xuat phat tfl hoan eanh gia dinh ngheo khd, that hpc, thieu sy quan ly eua cha me, Nhu vgy, dudi ap lyc cua edng vifc nhilu bgc cha me khdng cd thdi gian giao dye eon cai, din den mpt bp phgn thanh thieu nien khdng cham lo hpe hanh, thich ty tap vdi ban be Ben cgnh dd,
do anh hudng cua ldi sdng thyc dung, hudng thy tfl ben ngoai Iran vao mgt bp phgn Idp tre quay lung lai vdi gia tri Iruyen thong eua dan lpc, thich an choi hudng thy xa hoa, ludi Iao
IS6364
Trang 3ddng, hay ddi hdi ma quen di nghia vu, trach
nhifm vdi gia dinh, xa hdi
2 Nhirng thach thirc doi v6i van hoa
gia dinh Vi6t Nam trong qu^ trinh hpi
nh$p
Trong qua trinh hgi nhgp, van hda phuang
Tay dang ed sue Ian tda va cd nguy ca lan at van
hda iruyen thdng dan tpc va van hda gia dinh
Vifc dya vao cac dieu kien ljch sfl, yeu Id cua
con ngudi sin ed, gia trj truyin thdng dan tpc va
linh hoa van hda nhan logi de xay dung van hda
gia dinh Vift Nam vua hifn dgi vfla mang dam
tinh dan lgc dang la nhflng thich thflc hifn nay
Qua trinh hdi nhap da tae dgng khdng nhd
den eau true gia dinh Viet Nam, su lae ddng dd
dugc the hifn trudc het d xu huong chuyen ddi
md hinh hdn nhan sap xip sang ty nguyfn; xu
hudng djch ehuyen tfl ndng thon tdi thanh thj
nay eung lam eho pham vi kel hdn dugc md
rpng, pha vd linh trang hdn nhan khep kin trong
pham vi lang xa Qua trinh hpi nhgp da tao ra
nhieu cdng an vifc lam, ddng thdi cung tao ra
mdi trudng tiep xuc mdi, trong do thanh nien
hoan loan chu dpng trong viec lim hieu, lua chpn
va quylt dinh hdn nhan Tuy nhien, viec di cu
cua cac gia dinh len cac thanh phd ldn dang la
thach thflc ve vifc sip xip va td chflc cudc sdng,
viec den trudng cua con em
Sy giao Iuu kinh te, van hda qudc te da mang
lgi nhieu gia trj tdt dep eho van hda gia dinh,
nhung nd cung dat ra nhflng thaeh thflc nhu hifn
tugng sdng thu trude hdn nhan dang cd xu
hudng tang len, chfla dyng nhieu riii ro va mgo
hiem doi vdi ban than, gia dinh va xa hdi Qua
trinh ddi mdi da tac ddng den quan hf hdn nhan,
nhung nd cung tgo ra sy xung dot giffa truyen
thdng va cae chuan mye mdi ve hon nhan, ddi
hdi phai cd nhffng ehuan muc mdi bao dam sy
hai hda Tinh trang cha me dat dau con ngdi do
da bj day lui va thay vao dd la sy tu nguyen
trong hdn nhan Tuy nhien, hifn nay linh trgng
phy nff Viet Nam ket hdn vdi ngudi nudc ngoai
cd xu hudng tang cao Su ket hdn nay khdng
hoan toan xuit phat tff tinh yeu, ma cdn bit
ngudn tu kinh te da va dang thach thflc cae nha
quan Iy xa hgi
Van hda gia dinh ed mdi quan hf chat che vdi van hda xa hpi thdng qua eac chflc nang cua nd Cac nha xa hdi hpe da dua ra chuc nang
ca ban cua gia dinh la: duy tri ndi gidng, kinh
te va giao dye Tat cac chue nang diu ddng vai trd quan trpng trong vifc dilu tilt cac dinh chl
xa hdi
Ddi vdi chflc nang sinh san va tai san xuit
ra sflc Iao ddng cho xa hgi, ddi hdi cin phai thay ddi tam ly truyin thdng trpng nam khinh nfl, trpng ngudi con trai trudng, tao dung quan nifm binh dang giffa con trai va con gai trong traeh nhifm nudi duong cham sde cha m? gia
va thd phung td tien Tuy hifn nay ngudi dan van neu eao tinh than eon nao cung dupe, nhung trong tiim thflc, eon trai van dugc coi trpng Vifc mong mudn cd con trai dugc the hien qua eac hanh ddng nhu nhd bac sT can ngay rung trung, sieu am sdm de biet gidi tinh ciia thai nhi Khi gia dinh sinh dugc 2 con gai, thi vifc sinh eon thfl ba hoac lay vg be (khdng chinh thflc) de hy vpng ed con trai van diln ra d nhieu noi Tfl dd din den vifc mit can bang gidi tinh cua Ire so sinh
Cung vdi su bien chuyen cua xa hpi, chue nang giao due eua gia dinh cung cd sy bien ehuyen ve chat Tuy nhien, giao due gia dinh d Vift Nam hifn nay dung trude nhffng thach thflc cac bac phu huynh qua de cao va ky vgng vao nha trudng nen vifc giao due eon cai hp dudng nhu giao hit cho nha trudng ma khdng phat huy dugc trd eua gia dinh trong vifc giao dye con cai; su du nhap eua eae ludng van hda khdng phu hgp vdi gia tri van hda dan ldc iam cho mdi trudng xa hdi thieu trong sach; sy Ifch chuan ve dao dflc cua ngudi trudng thanh anh hudng den chat lugng giao due tre em, Vi vay, vifc giao dye eon cai can sy phdi hgp gifla gia dinh, nha trudng va dja phuong noi eu tru Ben eanh dd, ngudi ldn can phai neu guong eho con cai Vifc xay dyng nhflng chuan muc va md hinh mdi ve giao dye gia dinh de giup eac bgc cha me cd the djnh hudng, ggi md trong giao due va hinh thanh nhan each con cai, dap flng thach thflc cua thdi k j hdi nhap la su can thiet va cap bach
Sd364|ri
Trang 4hf trong gia dinh ed nhieu bien chuyen phu hgp
vdi thuc tien cua dat nude, dieu dd dugc the hifn
trong mdi quan he vg chdng Neu nhu trudc day
ngudi chu gia dinh thudng la ngudi chdng, thi
din nay ngudi lam chu gia dinh thudng la ngudi
kilm dugc nhieu lien Vai trd cua ngudi phu nfl
trong gia dinh cung chinh vi the duge eai thifn
cung vdi viee eai thifn dja vj kinh te eua hg Day
la mpt budc tien mdi trong quan he vg chdng,
nhung cung cd the la mdt khdi ngudn cho su bat
binh dang mdi, vi ngudi vg vfla phai kiem lien
vua phai lo loan viec nha Mac du da cd luat ve
sd hflu tai san ciia vg chdng, nhung tren thyc te
ngudi chdng van gifl quyen quyet dinh cac cdng
vifc quan trpng trong gia dinh, dac bift d nong
thon Nhu vay, lam the nao de dua phap luat vao
cudc sdng va den vdi mgi ngudi dan van la vSn
de can phai quan tam cua cae cap lanh dao Vice
dam bao phu nfl cd quyin binh dang khdng phai
la viec lam dupe trong mdt sdm mpt chieu, ma
can phai cd chien lupc lau dai
Ben eanh mdi quan he vg chdng thi trong van
hda gia dinh Vift Nam cdn cd moi quan he gifla
cac the hf Nd dugc the hien d hai mdi quan he
chinh la dng ba - con ehau, cha me - con eai
Hien nay, trong gia dinh cd 3 the he trd len cung
nhau chung sdng cd xu hudng ngay eang giam
di, gia dinh cd 2 the he mang tinh phd bien
Nguyen nhan la do xuat hien su lya chpn md
hinh sdng cua ngudi cao tudi phong phu han
Trong gia dinh hifn nay con chau van la ngudi
chju trach nhiem phung dudng cham sdc eho
dng ba Tuy nhien, nhu cau cdng viec, kinh tl,
thdi gian va khoang each dja Iy, dang la vat
can cua traeh nhiem nay Thuc trgng nay da dat
ra thach thuc ve viee sap xep md hinh sdng mdt
each da dang cho ngudi cao ludi, Iam thi nao dl
hg nhgn dugc sy cham sdc cua gia dinh va xa
hdi khi ma da cdng hien trgn the lue va tri lyc
ciia minh
Gia dinh la mgt td chflc xa hdi dae bift ma d
dd cac thanh vien rang budc nhau bing mdi quan
hf huylt thdng, linh yeu thuang va trach nhiem
Tuy nhien, mdi quan he giffa cha me va con cai
trude day, con cai phai chiu sy quan ly cua cha
me, thi gid day cha me chi la ngudi ggi md, chi dan eho eon cai Mau thuan trong quan diem, hanh vi, ldi sdng gifla cha me va con cai lam cho giao due gia dinh trd thanh van d l phflc tgp Khdng the hoan loan khang dinh each suy nghi, ldi sdng cua gidi tre hien nay la khdng dung, nhung d mdt phuong difn nhat djnh thi sy thay doi da va dang lam mat di nhung gia trj ldt d?p cua van hda gia dinh Viet Nam Van de dat ra la lam sao de giao due cho thi hf tre nhgn thflc dugc quyen va nghia vy ddi vdi ban than, gia dinh va xa hpi ludn dugc quan tam Trong cdng cugc ddi mdi, Viet Nam dS c6 nhflng budc tiln dang ke, trong dd cd sy thay ddi ve van hda gia dinh Ddi sdng eua cac hd gia dinh da co nhieu bien chuyen, ban chat, chflc nang va cac moi quan hf gia dinh da phat huy duge vai tro vi the cua minh Cac chu truong, chinh sach cua Dang va nha nude da tae dfng tich cue den van hda gia dinh Tuy nhien, ben canh su tac ddng tich cyc cfla qua trinh loan cau hda, thi van hda gia dinh da va dang dflng trudc nhflng thaeh thflc to Idn vl dn dinh va nang cao chat Iugng dan sd; thaeh thflc lim kilm phuong
an hifu qua de vfla xay dung gia dinh dya tren van hda truyen thdng nhung vin mang tinh hifn dai; thach thflc trong vifc dung hda cac mdi quan hf trong gia dinh; bgo lyc gia dinh thudng xuyen dien ra; khoang each giau ngheo ngay cang tang; su xuat hifn ldi sdng thue dung, ich
ky ddi hdi ty do ca nhan thai qua, Nhflng thaeh thflc dd ddi hdi phai ed nhffng bifn phap hflu hieu de gifl gin va phat huy cac gia trj vJn hda lot dep eua gia dinh Viet Nam j
V.V.D-D.TM-N.TTH
i Dang Cfng san Vift Nam Van kifn Bpi hpi di/i
biiu ton qudc lan thir VIII Nxb Chinh trj quoc gia Ha
N9i,tr.l3
2.gopfp.gov.vn
3 baomoi.com
4 vietbao.vn
5 dantilcom.vn
f n S 6 364