Trong suot tien trinh tren, do chirc nang, nhidm vu ciia Tap chi cimg nhu dd dip irng nhiing nhu ciu tim hilu, nghien ciiu, giang d?y vi thflng tin ve Nhat Ban hpc, cac bai tap chi lidn
Trang 1NGHIEN CUHJ NHAT BAN T R E N TAP CHi NGHIEN CUU DONG BAC A TRONG 20 NAM QUA
DimNG MINH TUAN'
Tom tat: Nhdn dip ky niim 20 ndm thdnh IdpTgp chi Nghien ciiu Ddng Bdc A, bdi viit ndy tgp trung khdo sdt vdphdn tich su chuyin biin trong nghien ciiu Nhgt Bdn tren Tgp chi trong cdc linh vifc kinh ti, chlnh tri, an ninh, thi chi chinh sdch cOng nhu vdn hda, xa hpi Uch sir, duac thi thi hiin tic ndm 1995 den ndm 2014 Trin ca sd ddnh gid vi mat luang, ca cdu, ndi dung vd cdc tdc gid, bdi viit ndy cOng ldm ro su trudng thdnh ciia nghiin ciru Nhgt Bdn cUng nhu cua Tgp chi trang thdi gian qua nhu Id cau not cho quan hi Vift Nam vd Nhgt Bdn ngdy cdng duac cung co vd bin viing han
Tir khoa: Nghidn ctiu Nhjt Ban, Tap chi Nghidn cilu Dflng Bic A, Sy chuyin bidn
I V a i chang duong phit triln 20 nim,
r Tap chi Nghidn ciiu Dflng Bac A da
trfl thanh mpt trong nhiing tap chi chuyen
nginh hang diu nghien cim ve dat nuflc hpc,
khu vuc hpc va quan he quoc te fl Viet Nam
Tir xuit phit dilm la Tap chi Nghien ctiu
Nhat Ban ra dfli nam 1995, sau dfl dugc dfli
tdn thanh Tap chi Nghien ciru Nhat Ban va
Dflng Bic A nam 2001 nham dip ling nhu
cau nghidn ctiu vd dit nuflc hgc v i khu vuc
hgc thupc Dflng Bic A Nam 2006, tap chi
mang tdn mfli dugc duy tri cho den hidn nay
la Tap ehi Nghien ciiu Dong Bac A Trii qua
3 giai doan phit triln tir nim 1995 ddn nay
Tap chi da cfl nhimg buflc chuydn bien ding
kd khong chi gia tang cic ky phit hanh tit 3
thing/ky ddn 12 ky/nim ma cfln mfl rpng
pham vi dang tai timg nuflc ridng Id ciing
nhu cic van de lidn quan den loan bfl khu
vyc Dong Bic A nfli chung
Trong suot tien trinh tren, do chirc nang,
nhidm vu ciia Tap chi cimg nhu dd dip irng
nhiing nhu ciu tim hilu, nghien ciiu, giang
d?y vi thflng tin ve Nhat Ban hpc, cac bai
tap chi lidn quan din Nhat Ban tren cac llnh
vyc kinh tl, quan he quflc td, chinh trj xa
* TS, Vi?n Nghien cihi Dong B i c A
hpi, van hfla ljeh sir ngay tir khi Tap ehi mfli dugc thanh lap da cfl mgt vi tri hdt sire quan trpng vfli sfl lugng bai vidt lon, da d ^ g , phong phii vd cac npi dung dd cap Hon nua, cic bii vidt ciing dupc nang cao vl chat lugng va cfl tinh chuydn sau, phin inh duoc nhiing vin dl nfli bat, dang dugc chii trgng quan tam fl Nhit Bin hoae cfl y nghia cip thilt cung nhu cfl nhimg dflng gflp, ggi y hilu ich dfli vfli Viet Nam
Nhan djp Tap chi Nghidn ciru Dong Bic
A trfln 20 tuoi, bai vidt nay se khio sit, dinh gia va nhjn djnh vd cac bai vidt lidn quan den Nhat Ban nhu sau:
1 Ve sl l u ^ g cic bai viet Xet theo tflng lugng eac bai vilt vl Nhat Ban trong cac Bnh vyc kinh te, quan he quflc
tl, chinh trj, an ninh va vin hfla, giao due, lich sii:, da cfl tflng sfl 872 bai viet da dugc
cflng bfl Theo Biiu 1 efl the thay, sfl lugng
bai vilt v l Nhat Bin cua Tap chi da dat fl mirc khi cao, trong nhirng nim 1995 ddn
1998 sfl lugng bai vidt dugc cong bfl khoang
40 bai/nam Tir sau khung hoang tai chinh Chau A nam 1997-1998, ciing vfli vide thyc hien cac cupc cai cich kinh td, vd cic the che, chinh sach moi nhim khac phuc tinh trang giam phit ya ting huong am a nuac
17
Trang 2Nghien cicu khoa hoc
nay thi cic bai viet vd Nhat Bin, dac biet vd
kinh tl, chinh tri, xa hpi gia tang mpt cich
dang kd khflng chi trong nuflc Nhat ma ca
nhihig nuac khic, trong dfl cfl Viet Nam
Hon niia, trong nhimg nam gin day sir trfli
day vd kinh td cua Trung Quflc va sy gia
tang chii nghia dan tpc cyc doan cua nuflc
nay ciing da dua ddn sy gia tang sfl cac bai
vilt vl cic quan he quflc td ciia Nhat Bin vai
cic nuflc trong khu vyc dugc dang tii trdn
Tap chi Sy gia tang ve lugng nay dugc thi
hidn g sy ting ldn tir 40 bai/nam nam 1995
din 60 bii/nim nam 2003 Sy gia tang trdn
cung tidp tyc dugc the hidn trong cic nam
2006, 2008 vi 2011 va dao dpng trong loan
bp cie nim tir 1995 den nay thuong o mtic
tir 40 din 60 bai/nam Trong giai doan diu
tir nam 1995 ddn nam 2000, lugng bii lidn
quan din Nhat Ban dugc ding tii li 260 bii,
trung binh 52 bai/nim Trong giai doan hai
tir nam 2001 den nam 2005, sfl bai tap chi vd
Nhat Ban la 260 bai, tflng lugng trung binh
la 65 bai viefnim Giai doan tir nam 2006
den nam 2014, sfl bii vl Nhat Ban dugc dang tai la 453 bii, tnmg binh sfl bai dugc dang la 57 bii/nam Mfc dtt, lugng bai trong giai do?n ba cfl thap hon so vfli giai doan hai nhung sy gia tang cua hai giai doan frdn vin cao hon ding kl so vfli giai doan dau Sy gia ting fl miic cao, tuong dfli fln djnh cita cic bii viet ve Nhat Bin trong cic giai doan chiing tfl Tap chi luon la dja chi quy ty dugc
nhimg nha nghidn cim, giang d^y Nhjt Ban
hpc hang dau tir cic vidn nghidn cim, cac truong dji hpc trong va ngoai nuflc, trong do cfl Nhat Bin Tir nam 2001 trfl di Tap cW da dfli ten thanh Tap chi Nghien ciru Nhat Ban
va Dflng Bic A (nim 2001) va Tap chi Nghidn ciru Dflng Bic A (nam 2006) voi pham vi dupc mfl rpng dang tai nhihig bai nghidn ctiu ve dat nuac hpc vi khu vyc hpc Dflng Bic A Tuy nhien, lugng bai vidt ve Nhat Ban trong nhitng nim nay khong nhiing khflng it di ma eon tang hon so vtji nhimg nam 1995-2000
Bien 1: Tong Iirffng bai nghien ciru Nh^t Ban theo nam
«I (D f^ — _
g i c n o > o j o ) _ _
o o j o j o i r o o o o o o o o o o o
Tap chi cung huong ddn vide dl ejip
nhiing van dd "nflng", cfl tinh cip thilt hoae
ra nhihig chuyen san dac bidt ky niem 20
nam thanh lap Trung tam Nghidn ciiu Nhat
Ban (so thing 8-2013), chuydn san dac bi?t
ky nidm 40 nam quan he ngoai giao Vidt Nam - Nhat Ban (s6 thing 9-2013), chuydn san nghidn cihi Nhat Ban (thing 3-2014), hay bai "phan iing nhanh" theo ydu cau cia Linh dao Vidn Han lam Khoa hgc xa hpi
18
Trang 3Nghien cthi khoa hoc
Viet Nam v l dinh gia, du bio "Nhimg inh
huflng cita dgng dit, sflng thin va sy c6 hat
nhan tai Nhat Ban (sfl thing 3-2011), Tap
ijhi khflng chi duy tri sy gia tang tuong doi
fln djnh ve lugng bai hang nam (trung binh
50 bai/nam) vd Nhat Bin vfli ty ttpng chidm
68,6% trong tflng sfl bai dugc dang (949
bai/tfliig so 1384 bai) tire cao hon vfli lupng
bai vilt cao nhit trong nhirng nuoc con lai la
ve Han Quflc trung binh 15 bai/nam (232
bai/I6 nam, tinh tir nim 1998 la nam cflng
bfl bai vidt dau tien ve Han Quoc) va chiem
ty trpng 17% (232 bai/tflng so 1384 bai)
Dilu nay ciing the hidn vai trfl, vj thd quan
ttpng ciia nghidn ctiu Nhat Ban dfli voi
nghien cim ve dat nud'c hge cila cic nuflc
khac trong khu vyc
2 Ve npi dung va cff cau bai viet
Cic bai viet ve Nhat Ban hpc khflng co su
bidn dfli lon vd sfl Iugng trong cic giai doan
phit tridn cila tap chi nhung vd nfli dung va
chat lupng da cfl sy chuyin bien ding ke
Trong giai doan dau, cac bai vidt chit yeu
cfln mang tinh gioi thidu, tflng quan hoJc
ndu nhiing van dd cfl tinh cin bin buflc dau
trong vide tim hilu, nghidn ciru dufli gflc dp
dit nuflc hpc vl Nhat Ban Npi dung cac bai
vilt cfln mang tinh thflng tin, so lugc, cfln
chua dl cap den nhu'ng tfln tai, bat cap va
nhiing vin dl cfl tinh mat trai vd kinh td- xi
hgi va van hoa, giio due ciia Nhat Ban
Trong cic giai doan sau, vfli su truflng thanh
Bilu 2: Cff can bai vilt ve Nhit
cila dpi ngu cin bfl nghidn cuu, voi sy hidu bilt sau hon vd Nhat Ban cOng nhu tir nhihig ydu ciu ngay cang cao dfli vfli cong tac nghien ciiu Nhat Ban, chat luong ctia cic bai vidt timg buflc dupc nang cao Cic bai vidt
vl Nhat Ban mang tinh chuydn sau hem, phin anh mpt each sit thyc ban cac vin dd can khio sit, nghien citu Cic bii viet da khong chi dimg lai fl nhimg vin dl, npi dung mang tinh tflng quan mi da di sau vao cic llnh vye chuydn nginh, chuyen sau nhu tai chinh, ngin hing, nflng nghiep, FTA va khu vyc thuang mai ty do, nhihig nghidn ctiu chuydn sau trong ITnh virc van hfla, ngfln ngS, nhimg truflng phii tfln giio mfli va tic dpng cua nfl doi vfli x i hfli Nhat Bin duong dai, phiic lgi xa hpi v i nguoi gia, vl bp miy quan ly nha nuoc, nghj vien va bau cu, cic dilu khoin Hidn phap ciia Nhat Bin, Trdn
CO sfl dfl Tap chi cflng da quy tu dugc nhimg chuydn gia, hpc gii trong va ngoai nuflc am hieu sau vd llnh vyc chuydn mfln thflng qua nhirng bai vidt the Men chinh kiln, eich tiep can sing tao va cfl y nghia ly luin va thyc tidn eao Chat lugng cua cic bai vilt vl Nhat Bin cflng dugc thd hien thflng qua cic bai vidt nay la kit tinh etta cac sich chuydn khao, nhiing tap hgp nhirng kdt qua nghien cim cua cic dd tai cap Bfl hing nim cung nhu nhung kien thirc va kinh nghiem
da tich luy dugc ttong suflt qua trinh nghidn ciiu cic tic gia
Ban theo linhvyc trong 20 nam qua
ca C-.kV BAI VitT THEO LiNH Vt/C
P KiiUl tc
• CliIiUi In all lUiUi the die
" \ilii lion, vail lioc XH LS
Trang 4Nghien cim khoa hoc
Ngi dung cita cac bai viet ve Nhat Bin
chit ylu thi hidn tren cac khia canh kinh td,
quan hd quflc td, chinh trj, an ninh va the che
luat phap cung nhu van hfla, van hpc, xa hpi
va ljch Sli Trong cic nhflm Imh vyc tten, cfl
thi nhjn thay li vin hfla, van hpc, xa hpi,
ljch sir la cic llnh vyc dugc dd cap ddn nhidu
nhit ttong cic bii vidt eila tap chi trong 20
nim qua vfli 374 bii, chiem 37,8% Day la
nhung llnh vye dugc dflng dao dpe gii quan
tam va la nhihig llnh vuc lidn quan nhidu
nhit vi true tilp nhit vide giao luu, tim hidu
va quing bi tri thirc va thflng tin vd Nhat
Bin din dong dio ban dpc Tilp den la
nhflm cic llnh vue quan he quflc td gflm 280
bii, chilm 28,3%, la Hnh vye diln ra mpt
cich sfli dpng, die biet ttong nhfing nim gan
diy vfli vi?c khing dinh lai vj the eila Nhit
Ban ttuac sy thay dfli cue didn kmh tl, chinh tti, an ninh va quan he quflc t l tten thi gifli cung nhu ttong khu vye, dac bidt fruoc sir nfli ldn cua Trung Quflc va su gia ting chi nghia dan tpc cyc doan ciia nuflc niy ttong nhung thap ky gin day Kinh tl cung la Imh vyc dugc chti ttpng dl c?p din cua Tap chi Mac dil lugng bai v l kinh tl va chmh ttj, an ninh Nhat Ban khflng nhilu so vfli cic Hnh vyc van hfla, xa hpi va quan he quflc tl nhung da dd cap den nhirng van dl "nflng", cip thiet lidn quan den cic cupc cii each kinh te - xa hfli nhim hfli phuc va tai sinh Iji nuflc Nhat sau 2 thap ky "mit mit", tang truflng am v i giim phat cflng nhu khic phuc nhihig hp qui phii sinh v l mat van hfla, gido
due va xi hfli cua nuflc Nh|it ducmg dai
Bieu 3: Cff can bai viet theo cac giai doan phat trien c i a Tap chi
200
180
160
140
120
100
8 0
6 0
4 0
2 0
0
• 6 0
-•^SC
Giai dogn 1
y
^_- y 6 » —
Giai dogn 2
• 186
/ ^
^ • 144
^^
/
4 60
Giai dogn 3
— • — K i n h t e
—•—Quan h $ Q T
—*—Chinh tfi, an ninh the
c h ^
B v a n hda, \Sn hQC,
XH, LS
MJt khac, xet theo timg giai doan trong hpi va Ijch sii cfl lupng bai vilt chdnh hon suflt 20 nam qua, cfl thi nhan thiy la trong dang kl so voi cic Hnh vyc con lai Buflc giai doan diu tu nim 1996 din nam 2005, co sang giai doan hai tir nam 2001 din nam ciu cic Hnh vyc cua bii vilt tucmg dfli can 2005, voi sy gia tang vi thi cua Nhat Ban va bang, chi cfl Hnh vyc vin hfla, van hpc, xa sy canh tranh siic anh huflng giila Nhat Ban
20
Trang 5Nghien cicu khoa hoc
trong khu vyc cflng nhu sy tich cye tham gia
cila Nhat Bin vao chu nghTa khu vuc moi
ndn cflng da dem Iai nhiing chu dd mfli can
dugc de CEip trong cic bai vilt ve quan he
quflc td cua Nhat Ban ttong khu vuc Bdn
canh do, vai vide phit huy siic manh mim
trong vin hfla va giao luu giua Nhat Ban v i
cic nuoc trong khu vyc m i ttpng tam ttong
dfl cfl Viet Nam, ndn cac bii vidt vd van hoa,
vin hpc, x i hgi va lich su: efl sy gia tang
ding kl vfli mu:c !a 100 bai vilt trong giai
doan nay Vfli khfli diem gia ting tit gifta
giai doan hai, sang giai doan ba tir nam 2006
den nay, di cfl su gia tang dot biln ve lupng
bai vilt trong hai Hnh vyc nay, trong khi dfl
lupng bai viet ttong Hnh vyc chinh tti, an
ninh, thi chd, phip luat v i kinh te dugc duy
tri a mite fln djnh so vfli giai doan dau Ca
ciu bai vilt ttong giai doan ba nhu ttong
Biiu 3 cfl thi thiy sy gia ting dot biln cua
cic bii viet trong Hnh vyc vSn hfla, van
nghd, xa hgi, ljch sil va ttong Hnh vyc quan
he quflc tl, cu thd cic bii viet trong Hnh vyc
van hfla, xa hfli tang 86 bai so vfli giai doan
hai, tire ting 86%, Hnh vyc quan he quoe te
tang 77 bai vilt, hic tang 144%i Dieu niy
chiing tfl tir nira diu nhOng nam 2000 den
nay, cic nhi nghidn cun, cic hpc gii ttong
vi ngoai nuflc da het sdc quan tam ddn
nhflng chuyin biln ttong quan he quflc td
cua Nhat Ban v i sy tham gia mgt cich tich
cyc va chu dpng cua nuoc niy vao chu nghia
khu vyc mfli v i sy khing djnh lai vj thi cila
nuflc niy trudc sy gia ting inh huong cua
Tnmg Quflc trong khu vyc
3 V l Cff cau tac gia
Mpt ttong nhtmg ghi nhan quan ttpng ciia
Tap chi li sy chuydn biln rit ro ret trong ca
ciu tic gia, ttong dfl cac tic gia va cpng tic vien ngoai Vidn cfl bai vidt vd Nhat Ban da ting ldn mgt each manh me Trong giai doan diu v i thu: hai, cic tic gii ngoii Vidn tham gia vilt bii tap chi 260 bii, trong do giai do£in diu cfl 121 lugt tic gia la cic nha nghien ciiu cua Vidn Dflng Bic A vi 260 lupt tic gii ngoai Vidn tham gia viet bai cho Tap chi Trong giai doan thir hai, lugng tac gii ttong va ngoii Vipn tham gia vidt bii khong cfl sy chuyen bien dang kd ngoii sy gia ting cac tic gia trong Vidn hon giai doan diu 28 ngufli Nhung din giai doan thti ba, sfl bai vilt do cic nha nghidn ciru vi hpc gii ngoai Vidn da tang ldn den 453 bai viet, hic tang hon 74% so vol hai giai doan truac
(Biiu 4) Sy gia tang lugng tic gii ngoai
Vi?n da chimg tfl ring Tap chi chu trpng ddn vipc mfl rpng dpi ngfl cic nha nghidn ciru, cic hgc gii va cflng tic vidn ttdn pham vi toin quflc, khflng chi dimg lai fl hai thinh phfl lon li Ha Npi v i thinh phfl Hfl Chi Minh ma ci bao gom ca nhidu tinh a Bic-Trung-Nam Ben canh dfl, lugng cic tic gia-bai vilt trong Vidn cfl sy gia tang fl mirc dp thip hon ding kd, trong dfl giai doan dau la
121 bai vidt, giai doan hai tang 28 bii hic
149 bii vilt v i giai doan ba cfl mite tang li
54 bai viet Mac du lugng bai vidt cua cic nha nghien cim ttong Vidn ting a miic dp nhit djnh, nhung chit lugng cac bii vilt da ting ldn ding kd va dugc xem la nhirng bii vidt cfl tinh "ruong cot" cua Tap chi ttong tit
ci cic Hnh vyc kinh te, quan he quflc td, chinh ttj, an ninh, the chl va vin hfla, xa hpi
Trang 6Nghien cicu khoa hoc
Bleu 4: Cff c^u tie gia theo cac giai do^n phit trien cua T^p chi
• Tic gii ngo^i Vi$n
I Tac gii trong Vi$n
Giai do^n 1 Giai tfogn 2
Giai tjogn 3
Trong CO cau cic tic gia niy, khflng thd
khflng ke den sy tham gia cua cic giang
vidn va cic nha nghien cim nuflc ngoii,
dac biet li cua Nhat Ban da dflng gflp to
ldn vio sy truong thanh cua Tap chi ttong
thai gian qua Cic bai vilt ciia cic tic gia
nay di dem l?i nhflng kiln thirc vi
phucmg phip nghidn cihi vd dit nuflc hpc
(cu thi diy la Nhat Bin hpe) vi khu vyc
hpc hfln ich cho cic nha nghien cuu,
giing day va tim hieu vd Nhat Bin fl Vidt
Nam
Tdm lgi, ttong 20 nim qua, ben canh
nhOng ttuong thanh chung cua Tap chi,
nhung nghidn cim vl dit nuflc hpc, dac
bidt li Nhat Ban hpc da cfl nhflng buflc
tiln het stic rfl rdt Dilu niy cflng dugc thi
hidn fl sy gia ting vl lugng cflng nhu vl
chat cua cic bii viet vl Nhit Ban ci vl
llnh vyc kinh tl, quan he quoc tl, chinh
ttj, an ninh, the chd cflng nhu vl vin hfla,
xa hgi, ljeh su Nhung thinh tich djt dupe
cua Tap chi ttong nhirng nam qua vira la
sy thd hidn ciia sy truong thinh ttong
nghien ciiu Nhat Bin 6 frong va ngoai
Vidn vira li nhan tfl thuc diy cho nhung
buflc tidn mfli vung chac vi manh me hon ttong nghidn ciiu va giang day vd Nhat Ban hpc fl nuflc ta, dflng thai eiing la cau nfli de moi quan he hgp tie toin dipn giira hai nuflc Viet Nam v i Nhit Bin ngay cang dugc cung cfl va bin vihig hon
TAI LIEU THAM KHAO
1 Tgp chi Nghien cuu Ddng Bdc A cac so
1995-2014
2 Tdng thu muc Tgp chi Nghien deu B6ng
Bdc A cac nam 1995-2014
3 Vien Nghidn ciru Dong Bac A, Danh
muc cdc cong trinh khog hgc dd xudt bdn tgi Vien Nghien ciiu Bang Bdc A, Nxb Thcri dai,
Ha Npi, 2014
22