1. Trang chủ
  2. » Luận Văn - Báo Cáo

Tư duy truyện ngắn Việt Nam sau đổi mới về đề tài đạo đức xã hội.pdf

5 6 0

Đang tải... (xem toàn văn)

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Định dạng
Số trang 5
Dung lượng 293,43 KB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

Tfl hign thyc ddi sdng chfl ydu dUdc gidi hgn trong ddi sdng chinh tri xa hdi, truyen ngan dUdng dgi da tim den mot hien thyc rdng Idn hdn cua ddi sdng nhdn sinh the sU, "vdl cac quan he

Trang 1

Tir duy truyen nsin Viet Nam sau

d^i mdi ve de tai dao 'diit xa iioi

• •

TS.BUiNHUHAi

CHOi VHNT Quang Trj)

Tfl khi dat nudc budc vao sy ddi mdi

toan dien, chflng ta da gat hai dupe

nhflng thdnh tyu to Idn, ddng ghi

nhgn Xd hpi ed nhflng thay ddi can bdn,

vdi bao vdn de mdi me, day phflc tgp Ddi

sdng chfnh trj vi thd khdng cdn Id ddi tupng

phdn anh duy nhat cfla van hpe ndi ehung

va truyen ngan dUdng dgi ndi rieng.Su ddi

mdi dau tidn ed le b i t dau tfl viec md rpng

phgm vi phdn anh hien thflc Tfl hign thyc

ddi sdng chfl ydu dUdc gidi hgn trong ddi

sdng chinh tri xa hdi, truyen ngan dUdng

dgi da tim den mot hien thyc rdng Idn hdn

cua ddi sdng nhdn sinh the sU, "vdl cac

quan he vdn dT da doan da su, phflc tgp

Chang chjt, dan det nen nhflng mgch ndi vk

mgch ngdm cfla ddi sdng" (Nguyen Van

Long) Bdy chinh la ndn tdng cho su md

rdng dd tai cfla truyen ngan Viet Nam sau

ddi mdi, trong dd, de tai dgo dflc xa hpi Id

mdt trong nhflng dd tdi "ndng", dang Id

mdnh dat mau md de eae cdy bflt truyen

ngan hudng ddn, nhim truy tim,trong cd

chd thj trudng dd Idm nay sinh nhflng hidn

tUdng tieu cue, suy thodi dgo dfle, nhan

each vd khdng ngdn nggi dUa vdo trang

vidt nhflng hidn tupng tidu cue efla xd hdi,

the hidn tinh dy bdo trong thdi ddi mdi Dd

Id con ngUdi ludn cdnh gide, tranh xa edi

ac, cdi xau, cai phi dgo dfle va len an, phd phan nhflng hidn tUdng xdu xa, nhflng vide lam sai trai

Thiet nghT, sy xudt hien dd tai dao dflc

xa hdi trong truyen ngan Viet Nam sau doi mdi, trude hdt b i t ngudn tfl sU thflc nhgn efla nha van trUde nhflng vdn de ndng bdng nhat dang diln ra hang ngay, hang gid trong ddi sdng, trong tflng gia dinh vd bdn trong eua mdi ea nhdn SU hien hflu eua nd chfnh Id nhflng van de ngon ngang trong ddi sdng van hda xa hdi, kinh td, giao dye, vdi nhflng hidn tUdng tieu cue, tha hod nhdch nhdc, suy ddi dgo dflc, nhdn each,

La "ky su tdm hdn", cdc cay bflt truydn ngin khong thd dflng dUng dflng ngoai cupe, da nam b i t mdt each nhanh nhay, tham nhap vao ddi sdng dgo dflc, nhan sinh sang tai tgo dgo dflc cho eon ngUdi, gdp phan thflc tinh lUdng tri, nang dd tam hdn, dua eon ngudi trd vd vdi sy hoan thien, hoan my vd nhdn each, dao dflc vd Idi sdng Day ehfnh Id ly do cac nhd van nhgp cupe tfch cue de eho ra ddi hang logt truyen ngan xud't sac ve dd tdi nay, nhu

Ngudi vai linh hdn efla Vu Bdo, Nhiing ngUdi thd xi ciia Nguyen Huy Thiep, H$u thien dudng, Dem diu dang cua Nguyen Thj Thu Hue, BUc tranh efla Nguydn Minh

Trang 2

NGHIEN Cifu - PHE BINH i

Chdu, Kjeh cam cfla Phan Thj Vdng Anh,

Mdn tii di, LQ con hoang efla Hd Anh Thdi,

Ki sit nhin lUdng thiin eua Lgi Vdn

Long,

Cae cdy bflt truydn ngin dUdng dgi nhu

nhflng "ngudi Ifnh" xung trdn, dau tranh

khdng khoan nhupng vdi nhflng td ngn

dang diln ra ngdy cang nghidm trpng

Nguyin Minh Chdu - "ngudi ddn dudng tdi

anh vd tinh hoa" tidn phong, sac ben trong

viec chdng Igi eai Ac, edi Xdu dang hidn

hflu trong ddi sdng xd hdi Truydn ngin Cd

lau, MOa trai cdc d mien Nam 66 edp ddn

vdn dd tha hod, ngudi ignh cfla eon ngUdi

trUdc ngudi thdn vd ddng logi Chfnh ddng

tien, dia vj, danh vpng da len ldi va ehl phdi

mpi mdi quan hd, khidn con ngudi trd thdnh

ngn nhdn cfla ehfnh nd Sfl tha hoa dgo

dflc efla con ngudi dang diln ra mpi Iflc,

mpi ndi, lue thi xdm thUc do gt, lue thi nhdm

nhap ddn mdn Nd dupe vi nhu mdt thfl vi

trflng dm tham, len Idi mdt cdch tinh vi vdo

trong tflng eon ngudi, Idm thay d l l nhdn

cdch efla mdi cd nhdn Vdi tu cdch ngudi

trong cudc, Hd Anh Thai hieu "tflng ehan td

kd tdc" thd gidi cdng ehflc

Hd Anh Thai sang tac hang logt truydn

ngin phdn anh sy tha hda vd nhdn cdch,

dgo dflc cua mdt sd can bd cdng ehfle nhU

San bay Bong ma trin hinh lang, Phdng

khaeh, Chim anh chim em, Cde tae phim

nay da tdi hien rdt chan thUe nhflng gde

khudt bdn trong efla sy hdo nhoang, Ijeh sfl

cfla gidi tri thflc edng sd Hd Anh Thai dd

phdi bdy Idi sdng thuc dyng, ham danh

vpng, chgy theo vat ehdt cfla nhflng kd

hanh tidn, vi thd hp ehen ehfle, lach Idn

nhdm ed Ipt eho dupe vao phdng khaeh

cua m0t vj quydn the de gianh ed hpi gap

gidi ngogi giao, hi vpng xuat ngogi dldy chieu dai qudc khanh, tgo ed hpi thSng

quan tidn chflc (Phdng khich) Dang sau

su phd phan ay, tae gid khdng khdi ddu ng eUdi mia mai, ehua chat va nhgn ra ring ehl vi mudn ed mdt xudt di ddn "nude chign bgi", d l rdi nhflng "kd chidn thing" da d^p gilm Idn nhau, edt gianh blng dupc cai phflt gidy thanh thdi ehd may bay cat c^nti

(San bay) Chfnh ldi sdng fch kl, nhd nhen,

dd kj, d i n ddn sy ddc ae, tan nhan trong vide ddi xfl Idn nhau Vdi cudc sdng nh^n

nha, td nhgt trong vdn phdng khien hp 6i

y, soi mdi, ghen ghdt, hdn thua vdi nhau

Hp ganh dua hdn kem mpt each kjeh li§t, oan thfl, bdi nhp, ham hgi nhflng kd ghen

ghet minh, kdt cyc rdi vao bi kjeh {Chim anh chim em, Bdng ma tren hinh lang) Dim diu ding efla Nguyen Thj Thu Hu§ eflng dd edp ddn su tha hda cfla m$t s6

cdn bd ve nhan each, dgo dfle Lao thu trudng gia dflng d i u cua mdt cd quan nha nUdc phdi la ngudi gUdng mdu vd dao diJc, Idi sdng, trai Igi ehl vl ham mudn thdp h6n

md lao thfl trudng gid dd trd thdnh mdt "con

de gid" hdo sac, gid trd dot mgt vdi chfnh nhan vidn ngay ndi phdng ldm viec cCia minh: "Budi sang Dflng Iflc ldo thfl trfldng gpi tdi vdo phdng de giflp lao hodn tdt b6

hd sd edng trinh Toi dang efli lorn khom ben ban iao, thi rdt nhanh, didu luy^n nhii thao tae cfla nghe nhan lang gdm, lao tho tay vao trong vay tdi Tdi chi kjp ng6i diim Igi va ngd ngdi xudng ghd Vd eung nhanh nhu elt, ldo chdm Idn, dd nghidn tdi xu6ng Tdi vay vflng Cy Igi mpt edeh quydt ll^l nhung khdng gdo len nhflng eau phSn khang thi cfla md ra" Chflng ta cdm th^y ghe tdm trUde hdnh ddng vd luan efla lao

Trang 3

thfl trudng gia ddi vdi cap dudi cfla minh

Hidn nay chflng ta dang phdi ddi mat

vdi nhflng nguy ed cua sU bang hoai cac

gia trj chudn mye dao dflc tinh than truyen

thdng, trong dd van de gay nhfle nhdi toan

xa hdi trong luan ly dgo dflc la nguy cd tan

ra efla gia dinh - cat te bao cau thanh ndn

xa hdi Nguyen Huy Thidp ddnh rieng han

mdt loat truyen ngan viet ve vdn dd ndy

nhu Tudng vd huu Nhdng ngUdi thd xe,

Khong co vua, Ddi sdng gia dinh ndu dgt

vao trong mpt bdi canh cy the, ehiu sy tae

ddng da ehidu tfl xd hdi se dan den Idi

sdng fch kl, budng thd theo tieng gpi dye

vpng thdp hen Vd trong thyc td, ddng tien

trd thanh mdt lye vgn nang, thi khdng it

ngUdi bat ehdp mpi nguydn t i c , mpi ehuan

myc dao dflc, ddu trd thdnh ke bat nhdn,

bdt nghTa eung edt d l dgt dUpc tham vpng

efla minh Chinh Idi sdng thye dyng, tham

gidu ed ma ThuJ' (Tudng vS hUu) da Ignh

Iflng, bat ehap lam mdt viee trai vdi chuan

myc cfla dgo dfle truyen thdng dan tde

Hanh ddng man rp cfla Thfly thd hidn qua

cude ddi thogi gifla dng tudng - ngUdl eha

vd dfla con trai eua minh Qua chi tidt "cde

mdu thai nhi", ngudi dpc thdt sy rflng rpn

trude ldi sdng thye dyng Thuy da bat chap

tat ed de dgt dupe tham vpng, thdm chf "an

thjt ddng logi" cua minh Khdng nhflng the,

chi vi tham ldi md Thfly cdn bat hieu vdi cd

eha mp ben chdng, s i n sang edng khai

quan diem efla minh dd'i vdi nhd ehdng:

"Hp hdng nhd anh kinh bd me" Khdng ehl

cd Thfly, dng Bong cung la mdt kd tang tan

lUdng tdm, Ignh Iflng tfnh toan khi lo dam

tang cho chj efla minh: "Mat me bd xa Idng

Ai Igi di ddng quan tai bang gd ddi bao gid!

Bao gid bde mp, cho chfl bd van".Con

ngudi khae vdi ddng vat d cho ed phin nhdn tfnh, nhUng mdt khi nd bj danh mdt, thi eon ngUdi chi cdn la mpt dpng vdt blnh dang trudc ddng logi NgUdi dpe cdn xa xdt, nghen ding hdn khi chflng kidn canh

lao Kidn (Khong co vua) sdn sang bieu

quydt xem nen de bd efla minh chdt hay tdn tgi trdn thd gian nay Tdn PhUdng Lan nhgn djnh rat chfnh xac, khi cho rang "trong khi the hd kd tidp hp (thd he sau hda binh

- BNH nhan mgnh), du dUdc nudi dUSng, giao dye theo mpt cd chd day dfl va toan dien hdn thi each lap nghiep va each xfl sfl cfla hp cung hodn todn khde Hp lao vdo cdn Ide efla ndn kinh te thi trudng mdt each bao liet, nhung trd trdu thay, khi trong tfli

hp ngng ddng tidn hdn thi trai tim hp dUdng nhu cflng ngudi Ignh hdn Sy thay ddi vd thang bleu gid trj eon ngUdi da iam thay ddi thang bieu vd hgnh phflc, tinh ydu"[1 tr.49] Ldi sdng budng tha, mat nhan tfnh edn

la nguyen nhdn gay nen su tan ra cfla gia

dinh Budng (NhUng ngUdi thd xe) id mpt ke

tha hda ve nhan each, dgo dfle BUdng cd mpt mdi dm gia dinh nhd ddn sd, hgnh phflc De dam bao cupe sdng gia dinh, Budng ddnh xa vp, xa eon Idn Tdy Ble lam thud nghe thd xe eho gia dinh dng Thuyet Tgi ddy, BUdng khdng tu ehi idm an, trai lai ham chdi, ehl nghT each treu chpc, tim each ehiem dogt thdn thd Quy con gdi lao Thuydt khi mdi mUdi bay tudi Ldi dyng be Quy hang ngdy dUa thflc an vao rflng eho nhflng ngUdi thp xe, Budng da gid trd ddi bai, thd bi vdi co be Dang hanh sU thi bj Ngpe phat hidn, ean thiep B i t qud tang nhung BUdng van khdng xau hd, hdi hdn, edn hdn nhien triet ly dd ngyy bien eho hdnh ddng thfl tfnh eua minh Qua nhflng

D16N D A N V A N N G H E VIET NAM (242) -3/2015

Trang 4

cinh ti/dng Sy, ngadi doc hllu duac nhan

tinh, the thai trudc hien thiic diy bat 6n cua

xa hpi ngay nay trudc cdn suy thoai nhSn

each, dao di3c, ni nep gia phong - cdi

ngudn ciia din tdc

Su tha hda dao dUc, nhan each co nguy

cd loang bung l<hap ndi, khdng chUa mdt

ai TU ndng thdn, miSn nui den thanh thj

Ngudi ndng dSn Iin tri thUc, gidi tre lan

ngudi gia, nh^ sU, nha thd lan bpn ma cd,

budn \iu, cip trdn lan cap dudi,„ d^u cd

nguy cd trd thdnh kS dSu hang cat ac, ceii

xSu Sang sdng (Nguyen Huy Thidp) la ci

mdt thS gidi tha hoa, ci mdt bUc tranh

nhdn th^ ddng sp, ianh lung Ngay diia trS

v6 tdi va ci ngudi m? hign tdi nghiep kd

thii ac v i n khdng budng tha Chfnh tdn

cudp - kd chuyen gay ra t§i dc cung phdi

ghd sp trudc cdi dc diy da man, cudi cung

ten cudp da rung ddng trdi tim trade ngudi

m? vd dUa oon tdi nghidp ndn ra tay cUu

ngay dUa bd Cdu ndi thodt ra tU cila mi$ng

cOa ten cUdp: "Ldm viec gl eung phdi Id'y

nhdn dUc Idm dSu Trd eon Id tuong iai cCia

dd't nude dSyl", cUng vdi hdnh vi cao

thupng cUu Idy diia be da giUp Chung ta

hllu ra Chdn ly cua cudc ddi: De hieu bdn

chit cua mOt con ngudi thi edn phdi nhin

nhdn mpt cdch khdeh quan, nhdn tfnh hon

Theo hudng nay, truydn ngdn ciJa H6

Anh Thdi phdn dnh mdt each true didn d l

nhdn dien nhOng hanh vi dd tidn, bi di, thdp

hdn cIJa nhOng ki sung ngoai, hi vpng se

d6i ddi noi niem dit nao dd 6 ngoai T6

qude {Td khai visa, Vin tin vio chuyin thin

tidn); cCia nhOng cdn bp, ddng vidn thudc

mdt sd ITnh vMc xa hdi ngdy cdng xuong

edp nghidm trpng, ddc bidt vdn hoa nghg

thudt {Trai ci sSu) Trong truydn ngSn Trai

ci siu, Hd Anh Thdi da chf ra nhUng dilm

bSt cap trong ngdnh hpi hpa, didn 4nti, phdu thudt t h i m my,_ Chdn dung ciia nhiJng k^ bKt tdi, hdo danh, vd trdch ntii6m ddi vdi ngh§ thudt da dupc H6 Anh Thii phdo hpa Ddn vdi nghd thu$t, cd ngudi thuc sU cd tdi ndng, sudt cupe ddi cdng hien VI nghd thudt Nhung cung khdng it ngudi chf vi danh Ipi, tien bac, thu vui xac thit Nghe thuHt trd thanh chd trdi khiSn khong ft hpa sT, dao didn, didn vien niiu Xuan Tdc D6 Ngudi hpa sT chf "cd biet tai bidn t i t cd nhOng ngudi ddn bd tCrng len giudng vdi chdng hpa sf Dao dien Iu6n Idm nhUng cudc each mang ngUdc ddi, khdng gidng ai Thiet ke my thudt thi dem thay thuyin thung bang mdt cdi xuong thao mdy d l khdi bj "ddt gid Idn mdy tridu" Diln vien thi vUa x l u vUa bat tdi, ddng phim mOt cdch vgng v l , Idng ngdng NhOng con ngudi l y d i u trd thdnh nhOng kd tha hda v^ nhdn cdch, dao dUc SU tha hda l y phan nhilu do hodn ednh, mudn cd dupc cuOc sdng khd gid nhung lai b i t tdi, ylu du6i, kem hieu bilt Hd Anh Thdi midu td kilu ngudi ndy thim ddm ndi ehua chat, xdt xa khiln ngudi dpc vUa cam ghdt, lai vUa x6t thudng

Ngdy nay, dao li lam ngUSi dang cii nguy cd trd ndn xa ia vdi su phdt triln ciia van minh dd thj Con ngudi budc phdi thay doi minh d l thfeh nghi vdi mdi trudng sing dang biln d i i nhanh chdng, phUe tap d6, Trong hodn ednh l y eon ngUdi budc phJi iua chpn chi mtnh hdnh vi dao dUc cu thS, qua dd phim gid se dupc thim djnh m6l

cdch ro nhit Dpe truygn ngin Kich cim

ciia Phan Thj Vdng Anh, ehiing ta se bli ngd trudc xung ddt, diln biln cda thiSn

36

Trang 5

truydn Su im lang den trdng ving gifla

ngudi eha vd cd con gdi qua mdt man kich

cam Ndi dung ehl xoay quanh mdt td gidy

ma ngudi eon dpe dupe, nd da bde Id het sy

phdn flng cfla cd ddi vdi thdi dgo dflc gia

cfla ngudi bo dang nhdn danh nha giao

Truydn ngan efla Dg Ngdn cung phan

dnh mdt hien thye day nhfle nhdi Od Id tinh

trgng con eai bat hieu ddi vdi bae sinh

thanh Con cai khdng iam trdn phan hidu

vdi eha me, ehl biet bdn than, sdng qua fch

kl va tham lam NgUdi dgc nghT gi khi chflng

kidn ednh dfla eon ndi vdi me efla minh qua

doan trfch: "Bd ma tudng chung con sdng

eai thud an edm eay sao? Ngfl, Ngfll Khdng

ngfl dupc ma cung nam tren giudng cho Vf

thfl khong ed md tren ddi nay, ngUdi ta bd

phd nha efla a, Dd an trdm nay song efla

vd iam thjt ma vdi may dfla nhd rdi dpn sgeh

dd a" Nhidu ngd ngdeh eua ddi sd'ng tidu

cue da dupe eae eay bflt truydn ngin dUdng

dgi phanh phui, Idm rd, vdl mdt y dd nghe

thudt la giflp eho ngudi dpc nhdn thflc dflng

bdn chat efla hien thye, efla cai ae, eai xau

dd y thflc lUa chpn thai dp sdng, ty didu

ehinh hdnh vl cho phfl hdp vdi thye tiln ddi

sdng xa hdi, vdl van hda truyen thdng cfla

ddn tdc Ddy chfnh Id thdng diep efla cae

nha van hdm nay mudn gfli den ngUdi dpe

Chang? Song song vdi vide dflng ldn eai

xdu, edi ac, eai phi dgo dflc, nhan each

mang gia trj phd phdn, thflc tinh, cdc eay

bflt truyen ngan van danh rdt nhidu tam

huydt de ngpi ea eai dgp, cai thien, cai tich

eye khde khoan - bieu tupng sang ngdi vd

dgo dflc, dao iy Nhflng hinh tupng nghe

thuat "dien hinh" cd that tfl ddi sdng nhU chj

Nidm trong Du phii sdng ft hdn efla Dg

Ngan, Len trong Col mi efla Nguyen Thj

Thu Hue, Hidu trong Nam ngO trin ghd bang efla Hd Anh Thai, nhU nhflng "diln

hinh" ngdi sang vd dgo dfle, dao iy Nhflng eon ngudi ndy chfnh la hien than cfla eai dep, eai thidn, eai my trUdng ton, bat didt d ddi, gieo mpt niem tin, hi vpng trong trdi tim bgn dpe, thip Idn ngpn Ifla ndng dm eua long nhan ai trong mdi con ngUdi Vidt vd de tdi dgo dflc xd hdi, eaC cdy but truyen ngin da the hien dupe bdn ITnh, trach nhidm cfla minh trong vide dflng ngdi but tham gia trp lue vao eude dau tranh chdng lai cai xau, cdi dc, eai phi dgo dflc, phi nhan tfnh dang dm tham dien ra trong ddi sdng xd hdi; ddng thdi khang dinh cai thien, eai dep, ngpi ea nhflng eon ngUdi hodn thidn, hodn my vd Idi sd'ng, nhdn each, dgo dfle, gdp phan xdy dUng bau khf quyen xa hdi trong lanh hdn, boi dudng tdm hdn vd b i n ITnh cho con ngudi hdm nay vd mai sau Tiep can hien thUc theo hudng nay, eae eay but truyen ngan dUdng dgi thuc su trd thdnh nhflng "chidn s f tich cue, xuat sac tren mat tran van hda, tU tUdng cfla Ddng Dung nhu cd Tdng Bf thU Nguyen Van Linh khang djnh tgi cude gap mat van nghe sy ngdy 8 thang 7 ndm 1987:

"Phdi neu Idn, phdi ve ra nhflng eon ngudi xau, vipe xau dd mpi ngUdi khinh ghet, tranh xa nhflng eai xau Lam nhu vdy khdng phai la de len an ehe dd ma de ehdng lai nhflng eon ngudi, nhflng sU viee iam trai vdi ly tudng eao dep efla chu nghTa

xa hdi" SU ddng gdp cfla 'truyen ngan dUPng dgi trdn phUdng dien dd tdi da md ra mpt hudng tidp cdn hien thyc mdi, gdp phdn vao vide md rpng de tai, Idm nen sy phong phfl va da dgng hdn trong gia tai van xudi sau ddi mdi n

D I 6 N D A N V A N N G H E V I E T N A M (242) - 3 / 2015

Ngày đăng: 08/11/2022, 10:02

TÀI LIỆU CÙNG NGƯỜI DÙNG

TÀI LIỆU LIÊN QUAN

🧩 Sản phẩm bạn có thể quan tâm

w