Giáo án trình chiếu Ngữ văn 7 sách KNTT Thực hành tiếng việt Số từ

Giáo án trình chiếu Ngữ văn 7 sách KNTT Thực hành tiếng việt Số từ

SỐ TỪTHỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

Một chú tiểu đi với ba chú tiểu

Hỏi tất cả có mấy chú tiểu?

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

I Nhận biết đặc điểm và chức năng của số từ

1.Tìm hiểu ngữ liệu

Ví dụ 1: Cho câu văn sau:

Tục truyền đời Hùng Vương thứ sáu, ở làng Gióng có hai vợ chồng

ông lão chăm chỉ làm ăn và có tiếng là phúc đức (Thánh Gióng)

(1) Các từ in đậm (sáu, hai) bổ sung ý nghĩa cho từ ngữ nào trong câu?

Từ ngữ được bổ sung ý nghĩa thuộc loại từ gì?

(2) Nêu vị trí của chúng so với từ mà chúng bổ nghĩa

I Nhận biết đặc điểm và chức năng của số từ

1.Tìm hiểu ngữ liệu.

• Ví dụ 1: Cho câu văn sau:

Tục truyền đời Hùng Vương thứ sáu, ở làng Gióng có hai vợ chồng

ông lão chăm chỉ làm ăn và có tiếng là phúc đức (Thánh Gióng)

- Từ “sáu” bổ sung ý nghĩa cho từ “thứ” (danh từ)

Từ “sáu” đứng sau và kết hợp với danh từ “thứ” (thứ sáu) và biểu thị số

thứ tự  từ “sáu” ở đây là số từ chỉ thứ tự.

- Từ “hai” bổ sung ý nghĩa cho danh từ “vợ chồng”

Từ “hai” đứng trước danh từ “vợ chồng” và biểu thị số lượng sự vật  Từ

“hai” ở đây là số từ chỉ số lượng.

• Ví dụ 2:

- Hai bạn đang chơi nhảy dây

- Dăm ba đứa đang chơi nhảy dây

? Tìm số từ trong ví dụ trên và so sánh điểm giống và khác nhau ý nghĩa của số từ trong ví dụ?

- Giống nhau: đều là số từ chỉ số lượng.

- Khác nhau:

+ Từ “hai” là số từ chỉ số lượng xác định

+ Từ “dăm ba” là số từ chỉ số lượng ước chừng

I Nhận biết đặc điểm và chức năng của số từ

2 Kết luận

a Khái niệm

Số từ là những từ chỉ số lượng và thứ tự của sự vật

I Nhận biết đặc điểm và chức năng của số từ

2 Kết luận

b Phân loại: 2 tiểu loại cơ bản

Số từ chỉ

thứ tự

Đứng sau danh từ, chỉ thứ tự của sự vật Số từ chỉ thứ

tự thường đứng sau các danh từ thứ, hạng, loại, số.

Ví dụ: Tôi ngồi bàn thứ nhất  số từ nhất kết hợp với từ thứ (thứ

nhất) đứng sau danh từ thứ chỉ số thứ tự của sự vật.

I Nhận biết đặc điểm và chức năng của số từ

2 Kết luận

b Phân loại: 2 tiểu loại cơ bản

Số từ chỉ

số lượng

Gồm các từ chỉ số lượng xác đinh (một, hai, ba, ) và số từ chỉ

số lượng ước chừng (vài, dăm, mươi, dăm bảy, ba bốn, )

Khi biểu thị số lượng sự vật, số từ thường đứng trước danh từ

Ví dụ:

+ Nó ăn được hai bát cơm.

+ Chúng tôi gặp nhau và nói dăm ba câu chuyện.

Phân biệt số từ với

tố cùng loại tương ứng với nhau và làm thành đơn

vị thống nhất về chức năng, công dụng Những từ này có thể kết hợp với số từ ở đằng trước và các

từ ấy, này,… ở sau (ba đôi ấy, hai chục này,…) còn

“số từ” thì không.

Lưu ý: Cần phân biệt số từ với danh từ chỉ đơn vị

gắn với ý nghĩa số lượng

LUYỆN TẬP

Hoàn thành các bài tập SGK trang 64-65

Tìm số từ trong các câu sau:

a Buổi chiều ra đồng về, bố thường dẫn tôi ra vườn, hai

bố con thi nhau tưới

b Bố làm cho tôi một bình tưới nhỏ bằng cái thùng đựng sơn rất vừa tay

c Cách đây khoảng ba chục mét, hướng này!

II Thực hành tiếng việt

• Tìm số từ chỉ số lượng ước chừng trong các câu sau:

a Bố có thể lặn một hơi dài đến mấy phút

b Tôi còn về vài ngày nữa là khác

c Tôi nghe nói bà về đây một hai hôm rồi đi

Tìm thêm ba số từ chỉ số lượng ước chừng khác và đặt câu với mỗi từ.

II Thực hành tiếng việt

Bài tập 2/Tr.64

Số từ chỉ số lượng ước chừng trong các câu là:

+ Năm nào, ngoại cũng để dành mươi con gà ngon cho con cháu về ăn Tết + Hôm rồi, bà đi xa về có gửi cho bọn trẻ dăm ba gói kẹo.

+ Chừng hai ba ngày tới, tôi sẽ đi Quảng Ninh một chuyến.

Đặt câu:

Ba số từ chỉ số lượng ước chừng là: mươi, dăm ba, hai ba

Bài tập 3/Tr.65

Từ Sáu trong câu là danh từ riêng chỉ tên một người (Tên Sáu có lẽ

được đặt theo thứ tự người con trong gia đình Ở miền Nam, người con

cả trong gia đình thường được gọi là Hai Bà Sáu có thể là người con thứ năm trong gia đình.) Vì thế, trong trường hợp này, số từ chỉ thứ tự

đã được chuyển thành danh từ riêng nên phải viết hoa

Trong câu: “Bụng nó đầy nước, bố phải nắm ngược hai chân dốc xuống như làm xiếc", có số từ hai kết hợp với chân (hai chân) Trong tiếng Việt, bên cạnh hai chân còn có đôi chân Hãy tìm thêm những trường hợp tương tự và cho biết sự khác nhau về nghĩa giữa cụm từ có

số từ hai và cụm từ có danh từ đơn vị đôi có ý nghĩa số lượng trong mỗi trường hợp

Bài tập 4/Tr.65

Những trường hợp tương tự: hai mắt - đôi mắt, hai tay - đôi tay, hai tai - đôi

tai, hai cái sừng - đôi sừng, hai cánh – đôi cánh, hai chiếc đũa - đôi đũa

Sự khác nhau giữa nghĩa của cụm từ có số từ hai và cụm từ có danh từ đơn vị

đôi:

+ hai là số từ chỉ số lượng, dùng để đếm các sự vật.

+ đôi là danh từ chỉ một tập hợp sự vật có hai yếu tố cùng loại, tương ứng

với nhau và làm thành một đơn vị thống nhất về mặt chức năng, công dụng

Có thể tính đếm tập hợp đó bằng số từ và đặt số từ đứng trước danh từ đôi:

một đôi, hai đôi, ba đôi,

Có những từ vốn chỉ số lượng xác định nhưng trong một số trường hợp lại mang nghĩa biểu trưng, ước lệ, không xác định Ví dụ: trăm mưu nghìn kế Trăm, nghìn là số từ chỉ số lượng xác định nhưng đây lại biểu trưng cho ý nghĩa rất nhiều" Hãy tìm những thành ngữ có số

từ được dùng theo cách như vậy và giải thích nghĩa của thành ngữ đó?

Yêu cầu trò chơi:

- Các đội lần lượt lên viết thành ngữ.Các thành ngữ trong một đội không được trùng nhau

- Đội nào viết được nhiều thành ngữ trong thời gian quy định thì đội

đó sẽ dành chiến thắng

- Thời gian thực hiện trò chơi 3 phút

không nên tị nạnh, tranh giành khách.

Vận dụng

Hãy đặt câu có chứa số từ với nội dung liên quan đến bức tranh?

Vận dụng

ĐOẠN VĂN THAM KHẢO

Sáng nay, trên đường đi học về, em chợt nghe ngân vang bài hát quen thuộc về người thầy với những ca từ và giai điệu tha thiết Kỉ niệm về cô Mai Lan- cô giáo chủ nhiệm năm lớp sáu cứ thế ùa về vẹn nguyên trong em

Ấn tượng đầu tiên về cô là cô luôn vui vẻ với mọi người, ai nhờ gì cô cũng giúp đỡ tận tình Những bài học tưởng chừng như khô khan, những bài toán khó, cứ thế được cô giảng giải nhẹ nhàng, dễ hiểu khiến chúng em vô cùng thích thú Mỗi lần cô giảng bài, giọng cô thật ấm áp và ánh nhìn trìu mến, bạn nào chưa hiểu bài, cô đều dịu dàng giảng lại Chính cô đã mở ra cho chúng em bao chân trời tri thức Cô còn ân cần nhắc nhở em phải bảo vệ sức khỏe cho chính mình Những lúc như thế, em cảm thấy mình thật may mắn khi có thêm một người mẹ thứ hai chính là cô Em sẽ luôn biết ơn cô và mang theo nụ cười hiền từ và sự quan tâm ân cần của cô đi suốt cuộc đời

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

- Hoàn thiện bài tập vào vở;

- Chuẩn bị soạn bài: đọc, tìm hiểu về văn bản “Người thầy đầu tiên” (Ai –tơ-ma-tốp) (tóm tắt truyện, trả lời câu hỏi trong SGK).

Bài tập vận dụng

Mỗi trẻ em là một mầm non của đất nước.

Mỗi loài hoa là một người đưa đường trong khu vườn.

Mỗi khu vườn là một thế giới chứa đầy bí ẩn, hấp dẫn với trẻ thơ.

Ba câu có cấu trúc Mỗi… là một…:

Mỗi hành trình là một trải nghiệm thú vị.

Mỗi người là một đóa hoa làm đẹp cho cuộc đời.

……….

Bài tập vận dụng

Mỗi trẻ em là một mầm non của đất nước.

Mỗi loài hoa là một người đưa đường trong khu vườn.

Mỗi khu vườn là một thế giới chứa đầy bí ẩn, hấp dẫn với trẻ thơ.

Ba câu có cấu trúc Mỗi… là một…:

Mỗi hành trình là một trải nghiệm thú vị.

Mỗi người là một đóa hoa làm đẹp cho cuộc đời.

……….