Anh chị hãy phân tích tính tất yếu và đặc điểm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. liên hệ với thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở việt nam hiện nay.pdf

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI KHOA KẾ TOÁN KIỂM TOÁN  ĐỀ TÀI THẢO LUẬN HỌC PHẦN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC Đề tài ANH CHỊ HÃY PHÂN TÍCH TÍNH TẤT YẾU VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI L[.]

Trang 1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI KHOA KẾ TOÁN-KIỂM TOÁN

- -ĐỀ TÀI THẢO LUẬN HỌC PHẦN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

Đề tài:

ANH CHỊ HÃY PHÂN TÍCH TÍNH TẤT YẾU VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA THỜI

KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI LIÊN HỆ VỚI THỜI KỲ QUÁ

ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY.

Trang 2

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

BIÊN BẢN HỌP NHÓM

(Lần 1)Học phần: Chủ nghĩa xã hội khoa học

Giảng viên: Đào Thu Hà

Lớp HP: 2257HCMI0121

Nhóm: 4

I Thời gian và địa điểm

1 Địa điểm: Google Meet

2 Hình thức: Online

3 Thời gian: 20h Ngày 13 tháng 09 năm 2022

II Số thành viên tham gia: 15/15

III Nội dung thảo luận:

1 Tìm hiểu, nghiên cứu và tìm ra phương hướng giải quyết đề tài thảoluận, lập đề cương cho đề tài

2 Nhóm trưởng phân chia công việc

IV Đánh giá chung kết quả cuộc họp:

Các thành viên tham gia họp đầy đủ và nhiệt tình trong quá trình thảo luận, nhậnnhiệm vụ mà nhóm trưởng giao

Ngày 13 tháng 09 năm 2022

Nhóm trưởng

Lưu Phương Linh

Trang 3

Nhóm: 4

Tổng hợp phần nội dung, các thành viên đưa ra nhận xét, thống nhất ýkiến và chỉnh sửa

Các thành viên hoạt động sôi nổi, tích cực góp ý để hoàn thiện bài

Nhóm trưởng

Lưu Phương Linh

Trang 4

Nhóm: 4

1 Tổng duyệt phần thuyết trình

2 Nhóm trưởng thông qua Biên bản họp nhóm, biên bản phân côngnhiệm vụ và đánh giá mà thư ký gửi

Các thành viên nhiệt tình trong quá trình thảo luận, hoạt động nhóm tốt

Nhóm trưởng

Lưu Phương Linh

Trang 5

BIÊN BẢN PHÂN CÔNG NHIỆM VỤ CÁ NHÂN

Học phần: Chủ nghĩa xã hội khoa học

Nhóm: 4

ST

T

1 Lưu Phương Linh

(Nhóm trưởng)

Thuyết trình

2 Đỗ Cẩm Ly (Thư

ký)

Lập biên bản, soát lỗi

3 Phan Thùy Linh Tìm tài liệu (phần I)

Tìm tài liệu (phần II)

9 Bạch Mai Ngân Tìm tài liệu (phần II)

10 Lê Hiếu Ngân Tìm tài liệu (phần II)

11 Nguyễn Thị Mai

Linh

Tóm tắt, viết mở đầu +

kết luận

Trang 6

12 Tạ Thùy Linh Tóm tắt, viết mở đầu +

Trang 7

MỤC LỤC:

LỜI MỞ ĐẦU: 7

NỘI DUNG: 8

Chương I: Cơ sở lý luận về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội 8

I Chủ nghĩa xã hội 8

1.1 Khái niệm chủ nghĩa xã hội 8

1.2 Chủ nghĩa xã hội, giai đoạn đầu của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa 8 1.3 Điều kiện ra đời của chủ nghĩa xã hội 10

1.3.1 Điều kiện kinh tế 10

1.3.2 Điều kiện chính trị - xã hội 11

1.4 Những đặc trưng bản chất của chủ nghĩa xã hội 12

II Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội 15

2.1 Tính tất yếu khách quan của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội 15

2.2 Đặc điểm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội 20

2.2.1 Trên lĩnh vực kinh tế: 20

2.2.2 Trên lĩnh vực chính trị: 20

2.2.3 Trên lĩnh vực tư tưởng – văn hóa: 21

2.2.4 Trên lĩnh vực xã hội: 21

CHƯƠNG II: Liên hệ với thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay 21

I Đặc điểm quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam 21

1.1 Bối cảnh quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay: 21

1.2 Tính tất yếu khách quan của thời kỳ quá độ lên CNXH 22

1.3 Đặc điểm thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội 24

1.4 Nhận thức của Đảng ta về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam 26

II Đặc trưng của chủ nghĩa xã hội và phương hướng xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay 28

2.1 Những đặc trưng của chủ nghĩa xã hội Việt Nam 28

2.2 Phương hướng xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay 29

2.2.1 Phương hướng xây dựng XHCN 30

2.2.2 Yêu cầu trong việc xây dựng XHCN 32

2.3 Một số thành tựu và hạn chế trong quá trình xây dựng lên CNXH ở nước ta 33 2.3.1 Một số thành tựu trong quá trình xây dựng lên XHCN 33

2.3.2 Một số hạn chế trong quá trình xây dựng lên XHCN 35

2.3.2 Giải pháp 36

KẾT LUẬN 36

Trang 8

LỜI MỞ ĐẦU:

Lịch sử phát triển của xã hội loài người là quá trình biến đổi của những hình tháikinh tế- xã hội kế tiếp nhau, thay thế nhau, từ thấp đến cao: Chế độ công xãnguyên thủy, chế độ chiếm hữu nô lệ, chế độ phong kiến, chế độ tư bản chủnghĩa, và tất yếu chuyển sang một chế độ xã hội mới, một nền văn minh caohơn- xã hội chủ nghĩa Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin, từ chủ nghĩa

tư bản lên chủ nghĩa xã hội tất yếu phải trải qua thời kỳ quá độ chính trị C.Mácchỉ rõ: “Giữa xã hội tư bản chủ nghĩa và xã hội cộng sản chủ nghĩa là một thời

kỳ cải biến cách mạng từ xã hội nọ sang xã hội kia Thích ứng với thời kỳ ấy làmột thời kỳ quá độ chính trị và nhà nước của thời kỳ ấy không thể là cái gì kháchơn là “nền chuyên chính cách mạng của giai cấp vô sản” Cái xã hội mà C.Mácnói ở đây không phải là một xã hội cộng sản chủ nghĩa đã phát triển trên cơ sởcủa chính nó, mà trái lại là một xã hội cộng sản chủ nghĩa vừa thoát thai từ xãhội tư bản chủ nghĩa, do đó, đây là một xã hội mà trong đó, về mọi phương diệnkinh tế, đạo đức, tinh thần vẫn còn mang những dấu vết của xã hội cũ mà nó đãlọt lòng ra Trong xã hội này còn nhiều thiếu sót, “nhưng đó là những thiếu sótkhông thể tránh khỏi trong giai đoạn đầu của xã hội cộng sản chủ nghĩa, lúc nóvừa mới lọt lòng từ xã hội tư bản chủ nghĩa ra, sau những cơn đau đẻ kéo dài”.Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là thời kỳ lịch sử đặc biệt, thời kỳ cải biếncách mạng sâu sắc, toàn diện, triệt để từ xã hội cũ (xã hội tư bản chủ nghĩa)thành xã hội mới (xã hội cộng sản chủ nghĩa mà giai đoạn thấp là xã hội chủnghĩa), tạo ra những tiền đề vật chất, tinh thần cần thiết để hình thành một xã hội

mà trong đó những nguyên tắc căn bản của xã hội chủ nghĩa sẽ được thực hiện.Trong thời đại ngày nay, mỗi quốc gia, mỗi dân tộc đều có quyền lựa chọn conđường, sự phát triển phù hợp với chính mình, với xu thế chung của thời đại vàvới quy luật khách quan của lịch sử, nhu cầu, khát vọng của dân tộc Bởi vậy,Việt Nam đi lên CNXH cũng là một tất yếu khách quan hoàn toàn phù hợp với

Trang 9

xu thế chung đó Trước thời cơ và vận hội, nguy cơ và thách thức đan xen nhau,việc tìm hiểu, nghiên cứu nhằm nâng cao nhận thức về tính tất yếu và đặc điểmcủa thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội ởViệt Nam là việc làm mang tính cấp thiết, có tầm quan trọng đặc biệt đối vớinhận thức và hành động của mỗi chúng ta trong giai đoạn hiện nay Nhận thứcđược điều đó, nhóm 4 chúng em đã quyết tâm lựa chọn đề tài này để tham gianghiên cứu.

NỘI DUNG:

Chương I: Cơ sở lý luận về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

I Chủ nghĩa xã hội

I.1 Khái niệm chủ nghĩa xã hội

Chủ nghĩa xã hội được tiếp cận từ các góc độ sau đây:

1) Là phong trào thực tiễn, phong trào đấu tranh của nhân dân lao độngchống lại áp bức, bất công, chống các giai cấp thống trị

2) Là phong trào tư tưởng, lý luận phản ánh lý tưởng giải phóng nhân dânlao động khỏi áp bức, bóc lột, bất công

3) Là một khoa học – chủ nghĩa xã hội khoa học là khoa học về sứ mệnhlịch sử của giai cấp công nhân

4) Là một chế độ xã hội tốt đẹp, giai đoạn đầu của hình thái kinh tế - xã hộicộng sản chủ nghĩa

I.2 Chủ nghĩa xã hội, giai đoạn đầu của hình thái kinh tế - xã hội

Trang 10

làm rõ những yếu tố cấu thành của hình thái kinh tế - xã hội mà còn xem xét xãhội trong quá trình biến đổi và phát triển không ngừng.

Học thuyết về hình thái kinh tế - xã hội do C.Mác và Angghen khởi xướngđược V.I.Lenin bổ sung, phát triển và hiện thực hóa trong công cuộc xây dựngchủ nghĩa xã hội

Học thuyết hình thái kinh tế - xã hội của chủ nghĩa Mác- Lenin đã chỉ ratính tất yếu sự thay thế hình thái kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa bằng hình tháikinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa, đó là quá trình lịch sử tự nhiên Sự thay thếnày được thực hiện thông qua cách mạng xã hội chủ nghĩa xuất phát từ hai tiền

đề vật chất quan trọng nhất là sự phát triển của lực lượng sản xuất và sự trưởngthành của giai cấp công nhân

Học thuyết hình thái kinh tế - xã hội Của chủ nghĩa Mác-Lenin đã cungcấp những tiêu chuẩn thực hiện duy vật, khoa học cho sự phân kỳ lịch sử, trong

đó có sự phân kỳ hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa

Khi phân tích hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa, C.Mác vàAngghen cho rằng, hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa phát triển từthấp lên cao qua hai giai đoạn, giai đoạn thấp và giai đoạn cao; giữa xã hội tưbản chủ nghĩa và xã hội cộng sản chủ nghĩa là thời kỳ quá đọ lên chủ nghĩa cộngsản.Khẳng định quan điểm của C.Mác, V.I.Lenin cho rằng: “Về lý luận, khôngthể nghi ngờ gì được rằng giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa cộng sản, có mộtthời kỳ quá độ nhất định”

Về xã hội của thời kỳ quá độ, C.Mác cho rằng đó là xã hội vừa thoát thai

từ xã hội tư bản chủ nghĩa, xã hội chưa phát triển trên cơ sở của chính nó cònmang nhiều dấu vết của xã hội cũ để lại: “Cái xã hội mà chúng ta nói ở đâykhông phải là một xã hội cộng sản chủ nghĩa đã phát triển trên những cơ sở củachính nó, mà trái lại là một xã hội cộng sản chủ nghĩa vừa thoát thai từ xã hội tưbản chủ nghĩa, đó là một xã hội, về mọi phương diện – kinh tế, đạo đức, tinhthần – còn mang những dấu vết của xã hội cũ đã lọt lòng ra

Vậy là, về mặt lý luận và thực tiễn, thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lênchủ nghĩa cộng sản được hiểu theo hai nghĩa: Thứ nhất, đối với các nước chưa

Trang 11

trải qua chủ nghĩa tư bản phát triển, cần thiết phải có thời kỳ quá độ khá lâu dài

từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội – những cơn đau đẻ kéo dài; Thứ hai,đối với những nước đã trải qua chủ nghĩa tư bản phát triển, giữa chủ nghĩa tưbản và chủ nghĩa cộng sản có một thời kỳ quá độ nhất định, thời kỳ cải biếncách mạng từ xã hội này sang xã hội kia, thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lênchủ nghĩa cộng sản

I.3 Điều kiện ra đời của chủ nghĩa xã hội

Bằng lí luận hình thái kinh tế xã hội, C.Mác đã đi sâu phân tích, tìm ra quyluật vận động của hình thái kinh tế - xã hội tư bản chủ nghĩa, từ đó cho phép ông

dự báo khoa học về sự ra đời và tương lai của hình thái kinh tế - xã hội cộng sảnchủ nghĩa V.I.Lenin cho rằng C.Mác xuất phát từ chỗ là chủ nghĩa cộng sảnhình thành từ chủ nghĩa tư bản, phát triển lên từ chủ nghĩa tư bản là kết quả tácđộng của một lực lượng xã hội do chủ nghĩa tư bản sinh ra – giai cấp vô sản, giaicấp công nhân hiện đại Sự ra đời của chủ nghĩa xã hội theo chủ nghĩa Mác –Lenin có hai điều kiện chủ yếu sau đây:

I.3.1 Điều kiện kinh tế

Các nhà sáng lập chủ nghĩa xã hội khoa học đã thừa nhận vai trò to lớn củachủ nghĩa tư bản khi khẳng định: sự ra đời của chủ nghĩa tư bản là một giai đoạnmới trong lịch sử phát triển mới của nhân loại Nhờ những bước tiến to lớn củalực lượng sản xuất, biểu hiện tập trung nhất là sự ra đời của công nghiệp cơ khí(Cách mạng công nghiệp lần thứ hai), chủ nghĩa tư bản đã tạo ra bước phát triểnvượt bậc của lực lượng sản xuất Trong vòng chưa đầy một thế kỉ, chủ nghĩa tưbản đã tạo ra được những lực lượng sản xuất nhiều hơn và đồ sộ hơn lực lượngsản xuất mà nhân loại tạo ra đến lúc đó Tuy nhiên, các ông cũng chỉ ra rằng,trong xã hội tư bản chủ nghĩa, lực lượng sản xuất cũng được cơ khí hóa, hiện đạihóa càng mang tính xã hội hóa cao, thì càng mâu thuẫn với quan hệ sản xuất tưbản chủ nghĩa dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa dựa trên chế

độ chiếm hữu tư bản chủ nghĩa Quan hệ sản xuất từ chỗ đóng vai trò mở đườngcho lực lượng sản xuất phát triển, thì càng ngày trở nên lỗi thời, xiềng xích củalực lượng sản xuất

Trang 12

I.3.2 Điều kiện chính trị - xã hội

Mâu thuẫn giữa tính chất xã hội hóa của lực lượng sản xuất với chế độchiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa đối với tư liệu sản xuất trở thành mâu thuẫnkinh tế cơ bản của chủ nghĩa tư bản, biểu hiện về mặt xã hội là mâu thuẫn giữagiai cấp công nhân hiện đại với giai cấp tư sản lỗi thời Cuộc đấu tranh giữa giaicấp công nhân và giai cấp tư sản xuất hiện ngay từ đầu và càng trở nên gay gắt

và có tính chính trị rõ nét

Hơn nữa, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền đại công nghiệp cơ khí là

sự trưởng thành vượt bậc cả về số lượng và chất lượng của giai cấp công nhân,con đẻ của nền đại công nghiệp Chính sự phát triển của lực lượng sản xuất và

sự trưởng thành của giai cấp công nhân là tiền đề kinh tế - xã hội dẫn tới sự sụp

đổ không tránh khỏi của chủ nghĩa tư bản

Sự phát triển của lực lượng sản xuất và sự trưởng thành thực sự của giaicấp công nhân là tiền đề, điều kiện cho sự ra đời của hình thái kinh tế - xã hộicộng sản chủ nghĩa Tuy nhiên, do khác về bản chất với tất cả các hình thái kinh

tế - xã hội trước đó, nên hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa không tựnhiên ra đời, trái lại, nó chỉ được thông qua cách mạng vô sản dưới sự lãnh đạocủa chính đảng của giai cấp công nhân – Đảng Cộng sản, thực hiện bước quá độ

từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản

Cách mạng vô sản là cuộc cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dânlao động dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, trên thực tế được thực hiện bằngcon đường bạo lực cách mạng nhầm lật đổ chế độ tư bản chủ nghĩa, thiết lập nhànước chính quyền vô sản, thực hiện sự nghiệp cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hộimới, xã hội xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa Tuy nhiên, cách mạng vôsản về mặt lý thuyết cũng có thể được tiến hành bằng con đường hòa bình nhưng

vô cùng hiếm, quý và trên thực tế chưa xảy ra

Do tính sâu sắc và triệt để của nó, cách mạng vô sản chỉ có thể thành công,hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa chỉ có thể được thiết lập và pháttriển trên cơ sở của chính nó, một khi tính chính trị của giai cấp công nhân được

Trang 13

khơi dậy và phát huy trong liên minh với các giai cấp và tầng lớp những ngườilao động dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản.

I.4 Những đặc trưng bản chất của chủ nghĩa xã hội

Khi nghiên cứu về hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa, các nhàsáng lập chủ nghĩa xã hội khoa học rất quan tâm dự báo những đặc trưng củatừng giai đoạn, đặc biệt là giai đoạn đầu của xã hội cộng sản nhằm định hướngphát triển cho phong trào công nhân quốc tế Những đặc trưng cơ bản của giaiđoạn đầu, phản ánh bản chất và tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội từng bướcđược bộc lộ đầy đủ cùng với quá trình xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa Căn cứvào những dự báo của C.Mác và Ph Ăngghen và những quan điểm của V.I.Lênin về chủ nghĩa xã hội ở nước Nga Xôviết, có thể khái quát những đặc trưng

cơ bản của chủ nghĩa xã hội như sau:

xã hội, giải phóng con người, tạo điều kiện để con người phát triển toàn diện

Trong “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản”, khi dự báo về xã hội tương lai, xãhội cộng sản chủ nghĩa, C.Mác và Ph Ăngghen đã khẳng định: “Thay thế cho xãhội tư sản cũ với các giai cấp và những sự đối lập giai cấp của nó sẽ là một khốiliên hiệp, trong đó sự phát triển tự do của tất cả mọi người” Khi đó, con ngườicuối cùng làm chủ tồn tại xã hội của chính mình thì cũng do đó làm chủ tựnhiên, làm chủ cả bản thân mình, trở thành người tự do Đây là sự khác biệt vềchất giữa hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa so với các hình thái kinh

tế - xã hội ra đời trước, thể hiện ở bản chất nhân văn, nhân đạo, vì sự nghiệp giảiphóng giai cấp, giải phóng xã hội, giải phóng con người Đương nhiên, để đạtđược mục tiêu đó, C.Mác và Ph.Ăngghen cho rằng, cách mạng xã hội chủ nghĩaphải tiến hành triệt để, trước hết là giải phóng giai cấp, xóa bỏ tình trạng giai cấpnày bóc lột, áp bức giai cấp kia

V.I.Lênin, trong điều kiện mới của đời sống chính trị - xã hội thế giới đầuthế kỷ XX, đồng thời từ thực tiễn của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ởnước Nga xô - viết đã cho rằng, mục đích cao nhất, cuối cùng của những cải tạo

Trang 14

xã hội chủ nghĩa là thực hiện nguyên tắc: làm theo năng lực, hưởng theo nhucầu Vì thế cái tên gọi “Đảng Cộng sản là duy nhất” chính xác về mặt khoa học.Lênin còn chỉ rõ trong quá trình phấn đấu để đạt mục đích đó, giai cấp côngnhân, chính Đảng Cộng sản phải hoàn thành nhiều nhiệm vụ của các giai đoạnkhác nhau, trong đó có mục đích, nhiệm vụ cụ thể của thời kỳ xây dựng chủnghĩa xã hội - tạo ra các điều kiện về cơ sở vật chất - kỹ thuật và đời sống tinhthần để thiết lập xã hội cộng sản.

xuất hiện đại và chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu

Đây là đặc trưng về phương tiện kinh tế của chủ nghĩa xã hội Mục tiêu caonhất của chủ nghĩa xã hội là giải phóng con người trên cơ sở điều kiện kinh tế -

xã hội phát triển, mà xét đến cùng là trình độ phát triển cao của lực lượng sảnxuất Chủ nghĩa xã hội là chế độ xã hội có nền kinh tế phát triển cao, với lựclượng sản xuất hiện đại, quan hệ sản xuất dựa trên chế độ công hữu về tư liệusản xuất, được tổ chức, quản lý có hiệu quả, năng suất lao động cao và phânphối chủ yếu theo lao động

Trả lời câu hỏi: Liệu có thể thủ tiêu chế độ tư hữu ngay lập tức đượckhông? Ph Ăngghen dứt khoát cho rằng: “Không, không thể được, cũng y nhưkhông thể làm cho lực lượng sản xuất hiện có tăng lên ngay lập tức đến mức cầnthiết để xây dựng một nền kinh tế công hữu Cho nên, cuộc cách mạng của giaicấp vô sản đang có tất cả những triệu chứng là sắp nổ ra, sẽ chỉ có thể cải tạo xãhội hiện nay một cách dần dần, và chỉ khi nào đã tạo nên được một khối lượng

tư liệu sản xuất cần thiết cho việc cải tạo đó thì khi ấy mới thủ tiêu được chế độ

tư hữu.”

Đây là đặc trưng thể hiện thuộc tính bản chất của chủ nghĩa xã hội, xã hội

vì con người và do con người; nhân dân mà nòng cốt là nhân dân lao động làchủ thể của xã hội thực hiện quyền làm chủ ngày càng rộng rãi và đầy đủ trongquá trình cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới Chủ nghĩa xã hội là một chế độchính trị dân chủ, nhà nước xã hội chủ nghĩa với hệ thống pháp luật và hệ thống

Trang 15

tổ chức ngày càng hoàn thiện sẽ quản lý xã hội ngày càng hiệu quả C.Mác và

Ph Ăngghen đã chỉ rõ: “Bước thứ nhất trong cuộc cách mạng công nhân là giaicấp vô sản biến thành giai cấp thống trị, là giành lấy dân chủ.”

nhân, đại biểu cho lợi ích, quyền lực và ý chí của nhân dân lao động

Các nhà sáng lập chủ nghĩa xã hội khoa học đã khẳng định: trong chủ nghĩa

xã hội phải thiết lập nhà nước chuyên chính vô sản, nhà nước kiểu mới mangbản chất của giai cấp công nhân, đại biểu cho lợi ích, quyền lực và ý chí củanhân dân lao động

Nhà nước xã hội chủ nghĩa do Đảng Cộng sản lãnh đạo Thông qua nhànước, Đảng lãnh đạo toàn xã hội về mọi mặt và nhân dân lao động thực hiệnquyền lực và lợi ích của mình trên mọi mặt của xã hội Nhân dân lao động thamgia nhiều vào công việc nhà nước Đây là một “nhà nước nửa nhà nước”, vớitính tự giác, tự quản của nhân dân rất cao, thể hiện các quyền dân chủ, làm chủ

và lợi ích của chính mình ngày càng rõ hơn

những giá trị của văn hóa dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại

Tính ưu việt, sự ổn định và phát triển của chế độ xã hội chủ nghĩa khôngchỉ thể hiện ở lĩnh vực kinh tế, chính trị mà còn ở lĩnh vực văn hóa - tinh thầncủa xã hội Trong chủ nghĩa xã hội, văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội,mục tiêu, động lực phát triển của xã hội, trọng tâm là phát triển kinh tế; văn hóa

đã hun đúc nên tâm hồn, khí phách, bản lĩnh con người, biến con người thànhcon người chân, thiện, mỹ

V.I.Lênin, trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước Nga Xô viết

đã luận giải sâu sắc về “văn hóa vô sản” - nền văn hóa mới xã hội chủ nghĩa,rằng chỉ có xây dựng được nền văn hóa vô sản mới giải quyết được mọi vấn đề

từ kinh tế, chính trị đến xã hội, con người Đồng thời, ông cũng cho rằng, trong

xã hội xã hội chủ nghĩa, những người cộng sản sẽ làm giàu tri thức của mìnhbằng tổng hợp các tri thức, văn hóa mà loài người đã tạo ra: “Người ta chỉ có thểtrở thành người cộng sản khi biết làm giàu trí óc của mình bằng sự hiểu biết tất

Trang 16

cả những kho tàng trí thức mà nhân loại đã tạo ra” Do vậy, quá trình xây dựngnền văn hóa xã hội chủ nghĩa phải biết kế thừa những giá trị văn hóa dân tộc vàtinh hoa văn hóa nhân loại, đồng thời, cần chống tư tưởng, văn hóa phi vô sản,trái với những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc và của loài người, trái vớiphương hướng đi lên chủ nghĩa xã hội.

quan hệ hữu nghị, hợp tác với nhân dân các nước trên thế giới

Vấn đề giai cấp và dân tộc, xây dựng một cộng đồng dân tộc, giai cấp bìnhđẳng, đoàn kết, hợp tác, hữu nghị với nhân dân các nước trên thế giới luôn có vịtrí đặc biệt quan trọng trong hoạch định và thực thi chiến lược phát triển của mỗidân tộc và mỗi quốc gia

Mục tiêu cao nhất của chủ nghĩa xã hội là giải phóng con người khỏi mọiách áp bức về kinh tế và nô dịch về tinh thần, bảo đảm sự phát triển toàn diện cánhân, hình thành và phát triển lối sống xã hội chủ nghĩa, làm cho mọi người pháthuy tính tích cực của mình trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội Nhờ xóa

bỏ chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa mà xóa bỏ sự đối kháng giai cấp,xóa bỏ tình trạng người bóc lột người, tình trạng nô dịch và áp bức dân tộc, thựchiện được sự công bằng, bình đẳng xã hội

Bảo đảm bình đẳng, đoàn kết giữa các dân tộc và có quan hệ hợp tác, hữunghị với nhân dân tất cả các nước trên thế giới, chủ nghĩa xã hội mở rộng đượcảnh hưởng và góp phần tích cực vào cuộc đấu tranh chung của nhân dân thế giới

vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội

Những đặc trưng trên phản ánh bản chất của chủ nghĩa xã hội, nói lên tính

ưu việt của chủ nghĩa xã hội Và do đó, chủ nghĩa xã hội là một xã hội tốt đẹp, lýtưởng, ước mơ của toàn thể nhân loại Những đặc trưng đó có mối quan hệ mậtthiết với nhau Do đó, trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội cần phải quantâm đầy đủ tất cả các đặc trưng này

II Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Trang 17

II.1 Tính tất yếu khách quan của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Thứ nhất , Theo V.I Lênin tính tất yếu của thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã

hội là do đặc điểm ra đời phương thức sản xuất cộng sản chủ nghĩa và cách mạng vô sản quy định Chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội khác nhau về bản

chất

Chủ nghĩa tư bản được xây dựng dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân tư bảnchủ nghĩa về tư liệu sản xuất, Trong hình thái kinh tế xã hội tư bản còn tồn tại ápbức bóc lột bất công , đối kháng giai cấp (mâu thuẫn cơ bản chủ yếu về mặtchính trị giữa giai cấp công nhân và giai cấp tư sản) Chủ nghĩa xã hội được xâydựng dựa trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu, tồn tại dưới hai hìnhthức là nhà nước và tập thể, đã xóa bỏ tình trạng áp bức bóc lột bất công , khôngcòn đối kháng giai cấp

Mục đích của CNXH là xóa bỏ chế độ người bóc lột bất công , không cònđối kháng giai cấp Tước quyền sở hữu của giai cấp địa chủ và giai cấp tư sảnngay lập tức là điều không thể Hơn thế nữa, chỉ riêng việc tước đoạt quyền sởhữu cũng chưa giải quyết được vấn đề, mà còn phải thay thế sự quản lý của giaicấp bóc lột bằng sự quản lý khác do giai cấp công nhân đảm nhiệm

Với những thuộc tính cơ bản, phải trải qua thời kì quá độ thì những điều đómới được xây dựng Muốn đạt được những điều tích cực ở CNXH thì phải trảiqua thời kì quá độ Thời kì xây dựng những tiền đề vật chất kĩ thuật, đời sốngvật chất - tinh thần , kinh tế chính trị , văn hóa tư tưởng xã hội để cho CNXH rađời

Thứ hai, CNTB tạo ra cơ sở vật chất – kỹ thuật nhất định cho CNXH,

nhưng để cơ sở vật chất – kỹ thuật đó phục vụ cho CNXH cần phải có thời gian

tổ chức, sắp xếp lại Và thời gian đó chính là thời kì quá độ Nền sản xuất đạicông nghiệp với trình độ khoa học kỹ thuật cao đưa năng suất lao động lên cao,tạo ra ngày càng nhiều của cải vật chất cho xã hội, đảm bảo đáp ứng những nhucầu vật chất và văn hóa của nhân dân, không ngừng nâng cao phúc lợi xã hộicho toàn dân Nền đại công nghiệp đó phát triển trên cơ sở khoa học - côngnghệ, là hiện thân và là yếu tố tạo nên lực lượng sản xuất hiện đại Lực lượng

Trang 18

sản xuất hiện đại sẽ quyết định việc nâng cao năng suất của nền sản xuất - yếu tốquy định sự phát triển lên trình độ cao của phương thức sản xuất mới Trên cơ sở

đó thiết lập quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa tiến bộ phù hợp để thúc đẩy lựclượng sản xuất phát triển

Chính sự phát triển của chủ nghĩa tư bản tạo ra cơ sở vật chất – kĩ thuậtnhất định cho chủ nghĩa xã hội Nền đại công nghiệp mang lại lợi ích chủ yếucho giai cấp nắm giữ những tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội – giai cấp tư sản

Để cơ sở vật chất phục vụ cho CNXH, mang lại lợi ích cho người lao động,quần chúng nhân dân thì giai cấp công nhân cần phải có thời gian tổ chức lại.Những nước chưa trải qua chủ nghĩa tư bản tiến lên xã hội chủ nghĩa cần cómột thời gian dài để tiến hành công nghiệp hóa XHCN (trong đó có Việt Nam).Bởi giai cấp công nhân , nhân dân lao động phải thực hiện những nhiệm vụ màđáng lẽ những nhiệm vụ đó phải thuộc về giai cấp tư sản, chủ nghĩa tư bản

Thứ ba, các quan hệ xã hội của CNXH không thể tự phát ra đời trong lòng

CNTB ( quan hệ xã hội giai cấp, quan hệ dân tộc , kinh tế chính trị ,…).Cácquan hệ xã hội đó là kết quả của quá trình xây dựng và cải tạo CNXH Sự pháttriển của CNTB mới chỉ tạo ra những điều kiện, tiền đề vật chất cho sự ra đờicủa CNXH

Quan hệ xã hội của CNXH gồm có 3 quan hệ sở hữu, tổ chức, quản lí phânphối Quan hệ sở hữu dựa trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất , không thể tựsinh ra trong CNTB Bản chất của chủ nghĩa tư bản là dựa trên chế độ chiếmhữu tư nhân – tư hữu , CNXH dựa trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất.Quan hệ xã hội con người là quan hệ bình đẳng , công bằng, tự do Sự hìnhthành và phát triển của CNTB có sự tác động rất lớn của quần chúng nhân dânlao động trong chủ nghĩa tư bản , từ sức ép của CNXH, buộc CNTB phải thayđổi Điều đó có lợi cho người lao động

CNTB dưới hình thức hiện đại nhất của nó là chủ nghĩa tự do mới, đã bịphê phán quyết liệt ngay từ bên trong và ở quy mô toàn cầu Đảng ta hoàn toàn

có căn cứ khi khẳng định: “Chủ nghĩa tư bản vẫn là một chế độ áp bức, bóc lột

và bất công Những mâu thuẫn cơ bản vốn có của CNTB, nhất là mẫu thuẫn giữa

Trang 19

tính chất xã hội hóa ngày càng cao của lực lượng sản xuất với chế độ chiếm hữu

tư nhân tư bản chủ nghĩa, chẳng những không giải quyết được mà ngày càng trởnên sâu sắc Khủng hoảng kinh tế, chính trị, xã hội vẫn tiếp tục xảy ra Chính sựvận động của những mâu thuẫn nội tại đó và cuộc đấu tranh của nhân dân laođộng các nước sẽ quyết định vận mệnh của chủ nghĩa tư bản", đó là con đườngtiến lên chủ nghĩa xã hội

Lịch sử phát triển của xã hội loài người là lịch sử phát triển và thay thế cácphương thức sản xuất, nhưng không phải phương thức sản xuất này kết thúchoàn toàn rồi mới ra đời phương thức sản xuất khác Giữa phương thức sản xuất

cũ và phương thức sản xuất mới sẽ thay thế nó bao giờ cũng có một thời kỳ quá

độ, mà ở đó kết cấu kinh tế - xã hội cũ bị suy thoái dần, kết cấu kinh tế - xã hộimới ra đời, lớn mạnh dần và tiến tới giữ địa vị thống trị

Sự phát triển của xã hội loài người là một quá trình lịch sử tự nhiên Đó là

sự biến đổi và thay thế lẫn nhau của các hình thái kinh tế - xã hội từ thấp đếncao, từ đơn giản đến phức tạp Nghiên cứu tiến trình vận động của lịch sử, cácnhà sáng lập chủ nghĩa Mác khẳng định, phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩachắc chắn sẽ bị thay thế bằng phương thức sản xuất cộng sản chủ nghĩa Đó làmột quy luật khách quan của lịch sử và thời đại ngày này chính là thời kỳ quá độ

từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa cộng sản

Sở dĩ nói thời đại ngày nay là thời kỳ quá độ lên CNXH trên toàn thế giới

là vì, thực tiễn lịch sử cho thấy, từ khi cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mườithành công ở nước Nga năm 1917, nhân loại đã thực sự bước vào một giai đoạnphát triển mới – giai đoạn quá độ lên chủ nghĩa xã hội Hiện nay, mặc dù hệthống chủ nghĩa xã hội thế giới đã bị sụp đổ, phong trào xã hội chủ nghĩa nhìnchung đang trong giai đoạn thoái trào " nhưng một số nước theo con đường xãhội chủ nghĩa, trong đó có Việt Nam, vẫn kiên định mục tiêu, lý tưởng, tiến hànhcải cách, đổi mới, giành được những thắng lợi to lớn, tiếp tục trỗi dậy, phát triểnmạnh mẽ; phong trào cộng sản và công nhân quốc tế có những bước phục hồi Hiện tại, chủ nghĩa tư bản còn tiềm năng phát triển nhưng về bản chất vẫn là chế

độ áp bức bóc lột và bất công Những mẫu thuẫn cơ bản vốn có của chủ nghĩa tư

Định dạng
Số trang	38
Dung lượng	300,95 KB