Đặt vấn đề: Tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh vào một số nội dung dạy học phần Lịch sử Việt Nam ở trường THCS

Đặt vấn đề Sáng kiến kinh nghiệm Tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh vào một số nội dung dạy học phần Lịch sử Việt Nam ở trường THCS MỤC NỘI DUNG TRANG Danh mục viết tắt 2 PHẦN I MỞ ĐẦU 3 1 Lý do chọn đề tà.

MỤC NỘI DUNG TRANG

3 Nội dung và hình thức của giải pháp và biện pháp 8

b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp 10

b.4 Phát huy tranh ảnh, vidéo trong việc tích hợp 17

c Mối quan hệ giữa các giải pháp và biện pháp 20

d Kết quả đạt được qua khảo nghiệm, giái trị khoa học… 21

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT

2 GD&ĐT Giáo dục và Đào tạo

ra thế giới”.

Trong giai đoạn cách mạng mới hiện nay, trước những âm mưu, thủ đoạn mới của kẻthù trong việc thực hiện chiến lược “diễn biến hoà bình”, “bạo loạn lật đổ”, những luậnđiệu xuyên tạc, bóp méo sự thật của kẻ thù về Bác Hồ, Đảng Cộng sản Việt Nam; pháhoại chủ trương, đường lối, chính sách pháp luật của nhà nước Vì vậy, cần chú trọngviệc bồi dưỡng, giáo dục đạo đức cách mạng, đặc biệt là tư tưởng Hồ Chí Minh cho thế

hệ trẻ và học sinh trong nhà trường là rất cần thiết Do đó việc dạy học hiện nay khôngchỉ là dạy kiến thức mà còn dạy tấm gương đạo đức tốt, dạy làm người tốt trong xã hội,

thực hiện chân lí đó hiện nay cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức

Hồ Chí Minh" đã trở thành một phương châm đối với tất cả công dân Việt Nam nói

chung và đặc biệt là Đảng viên, cán bộ công chức nói riêng để có thể thấm nhuần và pháthuy tư tưởng của Bác nhằm chung tay góp sức xây dựng đất nước ngày càng phồn vinh,giàu mạnh, xứng đáng với thế hệ đi trước và các anh hùng dân tộc đã hy sinh sương máunhằm bảo vệ nền độc lập của Tổ quốc

Vậy môn Lịch sử ngoài dạy kiến thức thì cần tích hợp cho học sinh hiểu rõ hơn tưtưởng của Người Vậy tích hợp được hiểu là gì? Và nó được hiểu như thế nào?

Theo từ điển Tiếng Việt: Tích hợp là sự kết hợp những hoạt động, chương trình hoặc các thành phần khác nhau thành một khối chức năng Tích hợp có nghĩa là sự thống nhất, sự hòa hợp, sự kết hợp.

Theo từ điển giáo dục học: Tích hợp là hành động liên kết các đối tượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế hoạch dạy học.

Trong tiếng Anh, tích hợp có nghĩa là toàn bộ, toàn thể Có nghĩa là sự phối hợp các hoạt động khác nhau, các thành phần khác nhau của một hệ thống ấy.

Từ đó, chúng ta thấy rằng giáo dục đạo đức cho học sinh qua tiết học Lịch sử là rấtquan trọng Vì môn Lịch sử xuyên suốt tiến trình lịch sử của dân tộc, mỗi thời đại đềuxuất hiện những anh hùng dân tộc có đầy đủ phẩm chất đạo đức để giữ gìn nền độc lậpcủa Tổ quốc đưa đất nước ta phát triển Tiêu biểu trong các vị anh hùng dân tộc đó là chủtịch Hồ Chí Minh vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc Người đã dâng hiến cả cuộc đời cho sự

nghiệp cách mạng Người là kết tinh phẩm chất cao đẹp của dân tộc ta suốt mấy nghìnnăm dựng nước và giữ nước Người đã đi xa nhưng Người đã để lại cho dân tộc một di

sản hết sức to lớn trên mọi lĩnh vực Những tư tưởng của Người là “Kim chỉ nam” cho

mọi hoạt động của Đảng và nhà nước ta Nhưng hiện nay vấn đề giáo dục đạo đức chohọc sinh trong nhà trường vẫn chưa đạt được hiệu quả do ảnh hưởng nhiều tác động nhưphim, ảnh, lối sống hưởng thụ, các trò chơi điện tử mang nặng lối sống bạo lực… bêncạnh đó một số phụ huynh lo làm kinh tế ít có thời gian quan tâm đến con cái chỉ phómặc cho nhà trường giáo dục Một khía cạnh khác là cơ chế thị trường đã len

lỏi vào nếp suy nghĩ của một số phụ huynh và học sinh chỉ quan tâm đến các môn học tựnhiên xem nhẹ những môn học khác và xem đó là “ Môn phụ” từ đó dẫn đến vấn đề suythoái đạo đức trong một số thanh thiếu niên hiện nay Vì vậy bộ môn Lịch sử đóng vai tròquan trọng trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh Giáo dục học sinh lòng yêu nước,truyền thống tốt đẹp của dân tộc, lòng biết ơn ông cha ta đổ bao mồ hôi xương máu mới

có được cuộc sống tốt đẹp như ngày hôm nay, giáo dục cho học sinh tinh thần yêu nước,yêu chủ nghĩa xã hội để trở thành người có ích cho bản thân, gia đình và xã hội nhằmnâng cao được tư tưởng đạo đức cho học sinh khi còn ngồi trên ghế nhà trường

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài.

Trước những biến động phức tạp của vật chất và sự suy thoái của một bộ phậnkhông nhỏ cán bộ, đảng viên có lối sống thiếu mẫu mực, thậm chí biểu hiện suy thoái vềđạo đức Lối sống đã ảnh hưởng không nhỏ đến uy tín của Đảng, niềm tin của nhân dân

Vì vậy để giáo dục thế hệ trẻ tin tưởng vào bản chất, truyền thống tốt đẹp của Đảng, tintưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, có lối sống lành mạnh, tinh thần yêu nước, yêu chủnghĩa xã hội thì việc lồng ghép giáo dục đạo đức tư tưởng của Bác trong dạy lịch sử cótác dụng lớn góp phần hình thành nhân cách, lối sống, ứng xử của học sinh

Ngoài ra hiện nay tình trạng thờ ơ vô trách nhiệm và xa rời môn Lịch sử của họcsinh đang báo động với tâm lý môn học khô khan nhàm chán, số liệu khó học, ngoài rakênh hình, tư liệu trong sách giáo khoa, sách tham khảo không cuốn hút và cách truyềnthụ của một số giáo viên còn cứng nhắc, khuôn mẫu… làm cho học sinh khó học dẫn đếnchán học môn Lịch sử này

Từ những vấn đề nêu trên, là giáo viên giảng dạy môn Lịch sử nên bản thân rất trăn

trở vì những suy nghĩ, những thay đổi đó nên tôi chọn chuyên đề " Tích hợp tư tưởng

Hồ Chí Minh vào một số nội dung dạy học phần Lịch sử Việt Nam ở trường THCS"

để nhằm trao đổi với bạn bè đồng nghiệp về tư tưởng chân lý của Bác nhằm giúp cho GV– HS thấm đậm hơn triết lí mà Người đã để lại cho thế hệ hôm nay và mai sau

3 Đối tượng nghiên cứu

Học sinh khối 8,9 (năm học 2014-2015); Khối 8,9 (Năm học 2015 - 2016) Trường

THCS Hoàng Hoa Thám – Xã Cư Yang- Huyện Eakar- Tỉnh ĐakLak

4 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

a Giới hạn:

Bản thân tôi tiến hành nghiên cứu trong thời gian 3 năm, năm học 2012- 2013,

2013-2014, 2014- 2015, tiến hành tìm hiểu, nghiên cứu và tổng hợp kết quả, đến năm học2015- 2016 áp dụng vào thực tiễn cho học sinh lớp 8, 9 Trường THCS Hoàng Hoa Thám

b Phạm vi nghiên cứu:

Do điều kiện và thời gian nên phạm vi nghiên cứu của đề tài chỉ gói gọn ở đối tượnghọc sinh Khối 8,9 của trường THCS Hoàng Hoa Thám – huyện EaKar – Đăk Lắc trongnăm học 2015 – 2016

5 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã sử dụng một số phương pháp sau:

- Đọc các tài liệu tham khảo về phương pháp dạy học và phát huy tính tích cực, chủ độnghọc tập của học sinh

- Nghiên cứu và vận dụng vào bài giảng phương pháp tạo biểu tượng Lịch sử sao cho phùhợp có tác dụng phát huy trí lực của học sinh

- Phương pháp trực quan điều tra khảo sát tình hình

- Phương pháp so sánh đối chiếu

- Phương pháp gợi mở, thuyết trình

- Phương pháp nghiên cứu lý luận

II NỘI DUNG.

1 Cơ sở lý luận:

Giáo dục học sinh "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh" trong giảng dạy là nhằm nâng cao phẩm chất đạo đức, nhân cách cho học sinh vàhiệu quả môn học, giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh đểhọc theo Người, làm theo Người, hoàn thiện phẩm chất đạo đức cá nhân Giúp học sinh

tự đánh giá được bản thân, từ đó các em có biện pháp rèn luyện để trở thành người cóphẩm chất đạo đức tốt; xác định được nghĩa vụ và mục tiêu học tập của bản thân Bồidưỡng, nâng cao lòng kính yêu Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với học sinh Rèn cho học sinh

kĩ năng phân tích, đánh giá, nhận xét, so sánh, kể chuyện và thực hành

Vấn đề đặt ra là tích hợp nội dung gì và tích hợp như thế nào để có thể đáp ứngđược yêu cầu cho học sinh về học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ để vẫnđảm bảo nguyên tắc: không gượng ép, không làm nặng nội dung và không làm biến dạng

môn học Do đó Nghị quyết Đại hội lần X của Đảng tiếp tục khẳng định: “Xây dựng hoàn thiện giá trị, nhân cách của con người Việt Nam… bồi dưỡng các giá trị văn hoá trong thanh niên, học sinh, sinh viên, đặc biệt là lý tưởng sống, năng lực, trí tuệ, đạo đức

và bản lĩnh văn hoá của con người Việt Nam…”

Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” đã đượctriển khai trong các nhà trường nhằm mục đích tạo ra sự chuyển biến về mặt nhận thứctrong đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, học sinh và quan trọng là phải làm theo tấmgương đạo đức Hồ Chí Minh nhằm đẩy lùi suy thoái về đạo đức, tư tưởng, lối sống và tệnạn xã hội

Nội dung cuộc vận động gồm: Tổ chức nghiên cứu, học tập và làm theo tư tưởngđạo đức trong các tác phẩm “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân”,

“Di chúc” và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, tập trung vào các phẩm chất "cần, kiệm,liêm, chính, chí công vô tư", ý thức tổ chức kỷ luật, ý thức trách nhiệm, ý thức phục vụnhân dân, đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, quan liêu, tham nhũng, lãng phí đồng thờilồng ghép triển khai các cuộc vận động, các phong trào thi đua như: “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” với triển khai cuộc vận động “Hai không”, cuộc vận động “Mỗi thầy, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo” và phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”…Cuộc vận

động đã đáp ứng được nhu cầu của đông đảo giáo viên, cán bộ, công chức, học sinh trongnhà trường, đã bước đầu tạo ra sự chuyển biến nhận thức sâu sắc về những nội dung cơbản và những giá trị to lớn của tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, đặc biệt là về tư tưởng,đạo đức, lối sống của Bác với đội ngũ các thầy cô giáo nhưng chưa được sâu rộng và sâusắc đối với học sinh

Từ những nội dung trên và căn cứ tình hình thực tế của trường THCS Hoàng Hoa

Thám, phong trào “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” được tuyên

truyền phổ biến rộng rãi, không chỉ trong đội ngũ đảng viên của nhà trường, cán bộ, giáoviên, nhân viên mà còn được tuyên truyền sâu rộng đến tất cả học sinh

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn như trên, là một giáo viên dạy môn Lịch sử bảnthân tôi luôn có suy nghĩ, trăn trở nhằm tìm ra hướng giải quyết hiệu quả nhất, các biệnpháp có sức thuyết phục nhất trong công tác giảng dạy để đưa việc lồng ghép tư tưởngđạo đức Hồ Chí Minh vào việc giáo dục đạo đức cho học sinh trong từng bài dạy của

mình Từ những trăn trở đó nên tôi mạnh dạn chọn chuyên đề Tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh vào một số nội dung dạy học phần Lịch sử Việt Nam ở trường THCS để giải quyết

những trăn trở những thắc mắc nêu trên

2 Thực trạng vấn đề nghiên cứu

Đặc điểm tình hình: Ngôi trường mang tên vị anh hùng Hoàng Hoa Thám, nằm trên

địa bàn xã Cư Yang – xã đặc biệt khó khăn Trường hiện nay giáo dục đạo đức và dạy trithức cho hơn 540 học sinh với 15 lớp Cơ sở khang trang, khuôn viên Trường Xanh -Sạch - Đẹp

Tổng số cán bộ công nhân viên: 39 Trong đó BGH: 02 Nữ: 25 Đảng viên: 22 Sốgiáo viên bộ môn Lịch sử: 02; Số nữ: 01; Trình độ chuyên môn: Đại học: 02; Trình độtay nghề: Trên 05 năm; Bằng tin học A trở lên thành thạo việc dạy theo giáo án điện tử,trong tra cứu Internet và đổi mới phương pháp dạy học

a Thuận lợi:

Được sự quan tâm của Đảng ủy, chính quyền địa phương, Hội phụ huynh HS Đặcbiệt là sự quan tâm, chỉ đạo sát sao tạo mọi điều kiện của các cấp lãnh đạo Phòng Giáodục Eakar, cũng như sự hưởng ứng nhiệt tình hết trách nhiệm của BGH, tập thể cán bộgiáo viên và đông đảo nhân dân trên địa bàn xã Cư Yang Trong những năm học gần đây,chất lượng giáo dục đã từng bước được nâng lên rõ rệt Toàn thể cán bộ GV, nhân viênnhận thức rõ ràng, đúng chủ trương, đường lối chỉ đạo của các quý cấp, từng bước cảitiến về phương pháp dạy học để nâng cao chuyên môn nghiệp vụ và chất lượng dạy-học Trường có bia đài tưởng niệm cụ Hoàng Hoa Thám với 15 lớp khuôn viên Xanh -Sạch - Đẹp thuận lợi cho nhóm tổ chức các hoạt động sinh hoạt ngoại khóa cùng các em

học sinh góp phần thực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” và

các hoạt động, các phong trào thi đua của ngành, trường và cấp trên phát động

Nhóm bộ môn Lịch sử tại trường có tay nghề tương đối thuận lợi với tuổi đời và tuổinghề ổn định, có tâm huyết gắn bó với nghề Tỉ lệ giáo viên có tay nghề giỏi chiếm 2/2 nênviệc thực hiện các đợt vận động , các phong trào thi đua rất thuận lợi, đặc biệt hiện nay trongnhà trường môn Văn, môn giáo dục Công Dân, môn Lịch sử đã có công văn tích hợp tựtưởng Hồ Chí Minh vào một số bài nên việc tiếp thu và lĩnh hội kiến thức của học sinh vàtruyền đạt của giáo viên cũng thuận lợi từ cơ sở đó việc tích hợp tư tưởng Hồ Chí Minh vàomột số nội dung dạy học càng thuận lợi hơn

Bên cạnh đó môn Lịch sữ cũng là môn đặc trưng và gắn liến với hành trình, hoạt đôngcủa Bác qua một số bài học cụ thể nên việc hướng dẫn giáo dục cho học sinh tại trường cũng

dễ dàng hơn Đây cũng là yếu tố thuận lợi cho nhóm hoạt động đều tay dễ dàng trao đổichuyên môn nghiệp vụ và học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau

b Khó khăn:

Trường nằm ở địa bàn vùng III, trình độ nhận thức của một số bộ phận phụ huynhcòn nhiều hạn chế, xã xa trung tâm Huyện nên vấn đề tiếp cận thông tin văn hóa, giáodục còn nhiều hạn chế, trình độ nhận thức của nhân dân về chủ trương không đồng đều.Bên cạnh đó, một số người dân do tư tưởng chủ quan, bảo thủ chưa nhận thức đúng vềvai trò, vị trí quan trọng của giáo dục, hơn nữa một số không nhỏ phụ huynh còn giaomặc con em mình cho giáo viên, không để ý đến chất lượng, kết quả học hập của họcsinh Chính những hạn chế đó phần nào làm cản trở đến sự phát triển của nhà trường Cụthể qua điều tra thực tế học sinh các lớp 9 năm học 2014 -2015 ở học kì I Tôi thấy ýthức học tập bộ môn Lịch sử chưa cao và kết quả cụ thể qua khảo sát chất lượng như sau:

sử khối THCS cho học sinh? Đó là những vấn đề tôi trăn trở, day dứt và muốn tìm racách giải quyết bằng đề tài này nhằm giúp học sinh hứng thú hơn với những đức tính,những hoạt động, việc làm hành động của Bác, từ những đức tính và hoạt động đó đểgiáo dục cho các em hiểu được các tư tưởng của Người cho thế hệ hôm nay và mai saunhằm giúp các em yêu thích môn học này

3 Nội dung và hình thức của giải pháp, biện pháp thực hiện

a Mục tiêu của giải pháp

Nghị quyết Đại hội lần X của Đảng tiếp tục khẳng định: “Xây dựng hoàn thiện giátrị, nhân cách của con người Việt Nam… bồi dưỡng các giá trị văn hoá trong thanh niên,học sinh, sinh viên, đặc biệt là lý tưởng sống, năng lực, trí tuệ, đạo đức và bản lĩnh vănhoá của con người Việt Nam…” Trên cơ sở đó cuộc vận động “Học tập và làm theo tấmgương đạo đức Hồ Chí Minh” đã được triển khai trong các nhà trường nhằm mục đíchtạo ra sự chuyển biến về mặt nhận thức trong đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, họcsinh và quan trọng là phải làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh nhằm đẩy lùi suythoái về đạo đức, tư tưởng, lối sống và tệ nạn xã hội

Nội dung cuộc vận động gồm: Tổ chức nghiên cứu, học tập và làm theo tư tưởngđạo đức trong các tác phẩm “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân”,

“Di chúc” và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, tập trung vào các phẩm chất "cần, kiệm,liêm, chính, chí công vô tư", ý thức tổ chức kỷ luật, ý thức trách nhiệm, ý thức phục vụnhân dân, đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, quan liêu, tham nhũng, lãng phí đồng thờilồng ghép triển khai Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh” với triển khai cuộc vận động “Hai không”, cuộc vận động “Mỗi thầy, cô giáo làmột tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo” và phong trào thi đua “Xây dựng trường họcthân thiện, học sinh tích cực”…Cuộc vận động đã đáp ứng được nhu cầu của đông đảogiáo viên, cán bộ, công chức, học sinh trong nhà trường, đã bước đầu tạo ra sự chuyểnbiến nhận thức sâu sắc về những nội dung cơ bản và những giá trị to lớn của tấm gươngđạo đức Hồ Chí Minh, đặc biệt là về tư tưởng, đạo đức, lối sống của Bác với đội ngũ cácthầy cô giáo nhưng chưa được sâu rộng và sâu sắc đối với học sinh

Trang bị cho học sinh những hiểu biết cần thiết, cơ bản về đạo đức Hồ Chí Minh,trên cơ sở đó các em, có được nhận thức thái độ và hành vi tích cực theo tấm gương đạođức Hồ Chí Minh Giáo dục ý thức quan tâm tới việc học tập, làm theo tấm gương đạođức Hồ Chí Minh, làm cho việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trởthành thói quen và nếp sống của HS

Phát triển kỹ năng thực hành, kỹ năng phát hiện và ứng xử tích cực trong việc họctập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Góp phần giáo dục cho học sinh trởthành người công dân tốt, biết sống và làm việc theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh và

có trách nhiệm đối với đất nước

Vậy làm thế nào nâng cao chất lượng dạy và học Lịch sử, kích thích sự hứng thúhọc sử cho học sinh? Từ yêu cầu trên giáo viên Lịch sử cần nghiên cứu tìm ra cácphương án, giải pháp hiệu quả nhất, các cách giải quyết tối ưu nhất nhằm tạo ra hứng thúcho học sinh thông qua môn học Lịch sử, từ đó các em cảm thấy tin yêu và đam mê họcmôn này hơn

b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp

b.1 Công tác chuẩn bị

- Trong giờ dạy công tác chuẩn bị là rất quan trọng nó quyết định 50 thành côngtrong tiết dạy đó đối với công việc dạy học nói chung và dạy học Lịch sử nói riêng do đócông tác chuẩn bị của giáo viên là vô cùng cần thiết

- Trong một tiết dạy ngoài việc xác định mục đích, yêu cầu, đồ dùng dạy học liênquan đến bài dạy Giáo viên còn lựa chọn địa chỉ tích hợp cho bài dạy, dạy mục nào,chuẩn bị đồ dùng dạy học gì, kiến thức cho mục đó ra sao…

- Giáo viên phải xác định nội dung cần lồng ghép, thời điểm lồng ghép, cách lồngghép như thế nào cho phù hợp với bài dạy…

- Giáo viên chuẩn bị hình ảnh tư liệu, video và các phương tiện đồ dùng cần thiết,các nội dung tài liệu liên quan đến bài dạy chủ tịch Hồ Chí Minh Bởi vì tư tưởng đạođức của Bác rất rộng, trên nhiều lĩnh vực… Cần phải chọn lọc, linh hoạt vận dụng một tưtưởng nào đó để lồng ghép vào bài dạy đặc biệt khi áp dụng giáo viên phải chú ý đếnthời gian phân bố trong tiết học Không được “tham” kiến thức, sa đà, không được biếngiờ dạy Lịch sử thành tiết kể chuyện đạo đức Hồ Chí Minh

b.2 Tích hợp trong giờ học chính khóa

Đối với việc lồng ghép giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy họcLịch sử chính khóa có thể thông qua nhiều hình thức Trong một bài dạy có thể dùng hìnhảnh tư liệu, phim tư liệu, kể chuyện đạo đức Hồ Chí Minh, trích dẫn những câu nói củaBác hoặc trích dẫn những danh nhân, tư liệu văn học về Bác để giáo dục tư tưởng củaBác đối với học sinh Trong quá trình dạy học tôi đã lồng ghép giáo dục cho học sinh một

số tư tưởng đạo đức của Bác Hồ thông qua một số nội dung dạy học phần Lịch sử ViệtNam gồm những bài học như sau:

b.2.a Giáo dục cho các em sự chịu khó vượt qua gian khổ trong lao động – sản xuất

VD: Khi dạy bài 30 “Phong trào yêu nước chống Pháp từ đầu thế kỷ XX đến năm 1918”- Phần II – Mục 3 – SGK Lịch sử 8.

Để khắc hoạ hình ảnh Bác Hồ về cuộc sống đầy khó khăn của Bác khi trên tàu sơ-tê-lê-vin, tôi dùng hình ảnh con tàu cho học sinh quan sát:

Sau đó tôi trích một đoạn tư liệu miêu tả hoạt động của Nguyễn Ái Quốc trên tàunhư sau: “Hàng ngày, Thành phải cọ rửa gian bếp lớn trên tàu, sau đó nhóm lò, rồi khuânthan, kéo những sọt rau quả, thịt cá, nước đá từ dưới hầm tàu lên Có lần trong lúc trờidông bão, Thành đang kéo sọt nặng trên boong thì một đợt sóng lớn chồm tới cuốn lấythân thể mảnh dẻ của anh suýt lôi anh xuống biển Thật may mắn, vào khoảng khắc cuốicùng thì anh bám được vào dây cáp và từ đó thoát chết”

Sau khi tiếp nhận biểu tượng về hình ảnh Bác Hồ học sinh sẽ rất xúc động trướchành trình gian khổ mà Bác đã phải trải qua để giành lại độc lập tự do cho đất nước ngàyhôm nay Từ đó các em càng yêu mến, kính trọng và biết ơn Bác nhiều hơn Đặc biệt từhình ảnh Bác Hồ các em còn thấy được trách nhiệm của mình với quê hương đất nước từ

đó các em tự nỗ lực vượt qua gian khó để học tập xứng đáng với lời dạy của Bác "Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần vào công học tập của các cháu".

b.2.b Giáo dục cho học sinh học tập đức tính giản dị của Hồ Chủ Tịch.

Hiện nay thế hệ thanh thiếu niên và học sinh do bị tác động bởi nhiều yếu tố, nhưphim ảnh, lối sống không lành mạnh đã suy thoái về đạo đức, lối sống, từ trang phục, lốisống, cách cư xử với mọi người… Vì vậy giáo dục học sinh học tập đức tính giản dị củaBác là vô cùng cần thiết từ đó góp phần hình thành nhân cách cho học sinh Bác Hồ của

chúng ta vô cùng giản dị Dù ở cương vị nào lối sống của Người cũng giản dị, một đôidép cao su, bộ đồ ka ki đã ngả màu theo thời gian Người sống giản dị nhưng không tầmthường, trên thế giới không có vị lãnh tụ nào mà suốt cuộc đời với bộ đồ kaki đã ngả màuvới đôi dép cao su đã mòn gót, sống trong ngôi nhà sàn Người sống thanh bạch khôngham địa vị, không màng danh lợi Người nhiều lần tâm sự: “Tôi có một ham muốn, hammuốn tột bậc là làm sao cho nước nhà hoàn toàn độc lập, dân ta hoàn toàn tự do, đồngbào ta ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành Đức tính giản dị của Bác đượcnhà thơ Tố Hữu ca ngợi “Mong manh áo vải hồn muôn trượng, hơn tượng đồng phơinhững lối mòn” Có một nhà báo nước ngoài khi nhận xét về Người “Người giống mộtthầy giáo ở nông thôn hơn là vị Chủ tịch nước”

Phong cách giản dị của Hồ Chí Minh

Bác Hồ của chúng ta lối sống giản dị nhưng không tầm thường, nhân hậu nhưngkhông yếu đuối Khi Thực dân Pháp quay lại xâm lược nước ta Người và Đảng chủ trươngnhân nhượng để tránh cho dân tộc ta một cuộc chiến tranh, nhưng càng nhân nhượng thựcdân Pháp càng lấn tới quyết tâm cướp nước ta một lần nữa Người kiên quyết kêu gọi nhândân chiến đấu đến giọt máu cuối cùng để bảo vệ nền độc lập tự do của Tổ quốc

Khi dạy bài 29 Lịch sử lớp 9: Cả nước trực tiếp chiến đấu chống Mĩ cứu nước

(1965-1973) phần III: Chiến đấu chống chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh, ĐôngDương hóa chiến tranh”

Sau khi trình bày âm mưu của Mĩ trong chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh vàĐông Dương hóa chiến tranh” Giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mĩ của nhân dân ta ởhai miền Nam Bắc trên đà thắng lợi thì ngày 2-9-1969 chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời.Một tổn thất lớn đối với dân tộc ta Suốt cuộc đời Người chiến đấu, hi sinh vì độc lập dântộc vì sự ấm no của nhân dân ta “ Nước Việt Nam đã sinh ra chủ tịch Hồ Chí MinhNgười đã làm rạng rỡ non sông ta, đất nước ” Người không còn nữa nhưng toàn bộ

nhân dân ta đã biến đau thương thành hành động, nhân dân hai miền Nam -Bắc đẩy mạnhcuộc kháng chiến đánh cho Mĩ cút, đánh cho Ngụy nhào làm nên đại thắng mùa xuânnăm 1975 thống nhất đất nước…

Các thiếu nhi khóc trong lễ tang Hồ Chí Minh năm 1969

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh rất rộng trải dài trên nhiều lĩnh vực Vì vậy việclồng ghép giáo dục tư tưởng của Bác vào dạy học để góp phần giáo dục đạo đức, tư tưởngcáh mạng cho học sinh là rất nhiều, có thể áp dụng lồng ghép vào nhiều tiết dạy

b.2.c Giáo dục tư tưởng tinh thần đoàn kết

Lồng ghép nội dung bài 16 Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc Lịch sử 9, Sau khi

sang Pháp Người nhận xét: “Người Pháp ở Pháp tốt hơn người Pháp ở Đông Dương”, ở

đâu cũng có hai loại người người bóc lột và người bị bóc lột Để thấy được chúng tachống bọn thực dân Pháp kẻ đã gây bao đau thương, tang tóc cho các dân tộc thuộc địachứ người Pháp tiến bộ là bạn chúng ta Phải tranh thủ sự giúp đỡ của họ Sau khi dùnglược đồ giới thiệu hành trình cứu nước của Bác Từ năm 1911-1917 Bác đi khắp thế giớiBác từng đi thăm khu phố Hac-lem nơi ở của người da đen ở Mĩ, Người hiểu rõ đượcbản chất tàn bạo của chủ nghĩa thực dân Vì vậy muốn đánh đổ đế quốc thực dân thì vôsản quốc tế phải đoàn kết lại Qua việc lồng ghép giáo dục tư tưởng tình đoàn kết quốc tế

“Bốn phương vô sản đều là anh em” từ đó hình thành cho học sinh cách nhìn nhận

“bạn” “thù” một cách rõ ràng, rành mạch. Chúng ta căm thù chủ nghĩa đế quốc, thựcdân kẻ đã xâm lược đất nước ta, gây bao nỗi đau khổ cho dân tộc ta chứ nhân dân tiến bộcác nước là anh em, như nhân dân Pháp, Mĩ trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp, Mĩ

họ đã tích cực ủng hộ cuộc kháng chiến của ta Như anh Hăng -ri - mác tanh không chịusang Đông Dương giết hại nhân dân Đông Dương, chị Ray- mông - điêng nằm trênđường ray để cản đoàn tàu chở vũ khí sang Đông Dương của Pháp Anh Mo-ri-xơn tự

thiêu trước nhà quốc hội Mĩ để phản đối cuộc chiến tranh của đế quốc Mĩ ở Việt Nam, vàbao nhiêu thanh niên Mĩ đốt thẻ quân dịch không chịu sang Việt Nam tàn sát đồng bàota… Ngày nay đất nước đã thống nhất, Nhà nước ta thực hiện đường lối đối ngoại tíchcực quan hệ giao lưu với thế giới, nhưng vẫn giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Chúng ta

“hòa nhập chứ không hòa tan, Việt Nam muốn là bạn với tất cả các nước trên thế giới”

Cả dân tộc ta khép lại quá khứ hướng tới tương lai để xây dựng đất nước Chúng ta khéplại quá khứ chứ không bao giờ quên quá khứ, “Ai bắn vào quá khứ bằng phát súng lục,thì tương lại sẽ trả lời bằng đại bác” Vì vậy trong dạy học lịch sử lồng ghép tư tưởng này

để học sinh nhìn nhận đúng đắn đường lối đối ngoại của Đảng ta

b.2.d Giáo dục tư tưởng suốt đời vì dân của Bác

Khi dạy bài 16 chương trình Lịch sử lớp 9 Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc ở nướcngoài

Mục I: Thời gian Nguyễn Ái Quốc ở Pháp (1917-1923)

Sau chiến tranh thế giới thứ nhất, Nguyễn Ái Quốc thay mặt những người ViệtNam yêu nước tại Pháp gửi tới Hội nghị Vec-xai bản yêu sách đòi tự do, quyền bình đẳngcho dân tộc Việt Nam Tuy không được chấp nhận nhưng việc làm đó gây tiếng vang rấtlớn đối với dân tộc Việt Nam, nhân dân Pháp và các dân tộc thuộc địa Tháng 7/1920Người đọc “Sơ thảo lần thứ nhất Luận cương về các dân tộc và thuộc địa” của Lê-nin.Ngồi một mình trong phòng, Người sung sướng muốn phát khóc lên Người nói mộtmình như đang nói với toàn thể dân tộc

“Hỡi đồng bào bị đọa đày đau khổ đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là conđường giải phóng cho chúng ta Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con

“ Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc,

là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự

do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành.”

(Trả lời các nhà báo nước

đường nào khác là con đường cách mạng vô sản” Như vậy từ một người yêu nước chânchính, Người đến với chủ nghĩa Mác -Lê-nin, tìm ra con đường cứu nước đúng đắn chodân tộc ta.

b.2.e Giáo dục cho học sinh tinh thần vì dân vì nước của Bác

Tư tưởng này xuyên suốt trong cuộc đời hoạt động của Bác, thể hiện qua nhiều bàidạy Suốt cuộc đời của chủ tịch Hồ Chí Minh Từ khi ra đi tìm đường cứu nước bài 16(Lịch sử 9) đến khi vĩnh biệt chúng ta Người chỉ có một ham muốn “Ham muốn tột bậc làlàm sao cho nước nhà hoàn toàn độc lập, dân ta hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng cócơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành….”

Hồ Chủ tịch theo dõi chiến dịch Biên giới.

Bác Hồ quan sát trong chiến dịch Biên Giới