Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Hướng dẫn học sinh làm bài tập tính giá trị tương đối và tính giờ trong môn Địa lí THCS

Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Hướng dẫn học sinh làm bài tập tính giá trị tương đối và tính giờ trong môn Địa lí THCS Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Hướng dẫn học sinh làm bài tập tính giá trị tương đối và tính giờ trong môn Địa lí THCS Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Hướng dẫn học sinh làm bài tập tính giá trị tương đối và tính giờ trong môn Địa lí THCS Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Hướng dẫn học sinh làm bài tập tính giá trị tương đối và tính giờ trong môn Địa lí THCS Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Hướng dẫn học sinh làm bài tập tính giá trị tương đối và tính giờ trong môn Địa lí THCS Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Hướng dẫn học sinh làm bài tập tính giá trị tương đối và tính giờ trong môn Địa lí THCS Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Hướng dẫn học sinh làm bài tập tính giá trị tương đối và tính giờ trong môn Địa lí THCS Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Hướng dẫn học sinh làm bài tập tính giá trị tương đối và tính giờ trong môn Địa lí THCS Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Hướng dẫn học sinh làm bài tập tính giá trị tương đối và tính giờ trong môn Địa lí THCS Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Hướng dẫn học sinh làm bài tập tính giá trị tương đối và tính giờ trong môn Địa lí THCS Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Hướng dẫn học sinh làm bài tập tính giá trị tương đối và tính giờ trong môn Địa lí THCS Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Hướng dẫn học sinh làm bài tập tính giá trị tương đối và tính giờ trong môn Địa lí THCS Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Hướng dẫn học sinh làm bài tập tính giá trị tương đối và tính giờ trong môn Địa lí THCS Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Hướng dẫn học sinh làm bài tập tính giá trị tương đối và tính giờ trong môn Địa lí THCS

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO MƯỜNG CHÀ

TRƯỜNG PTDT BT THCS HUỔI LÈNG

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM HƯỚNG DẪN HỌC SINH LÀM BÀI TẬP

TÍNH GIÁ TRỊ TƯƠNG ĐỐI VÀ TÍNH GIỜ

TRONG MÔN ĐỊA LÍ THCS

Tác giả : Phạm Thanh Tuân

Đơn vị công tác : Trường PTDT BT THCS Huổi Lèng - Mường Chà - Điện Biên

0

Huổi Lèng, tháng 5 năm 2020

MỤC LỤC

1 Bối cảnh, mục đích và động lực ra đời của giải pháp 5

2.1 Hướng dẫn học sinh làm bài tập tính giá trị tương đối 72.2 Hướng dẫn học sinh làm bài tập tính giờ 14

3 Những điểm khác biệt, tính mới của giải pháp 19

A SỰ CẦN THIẾT, MỤC ĐÍCH CỦA VIỆC THỰC HIỆN SÁNG KIẾN

Trong môn Địa lí có một số dạng bài tập tính giá trị tương đối và bài tập tínhgiờ Trong giảng dạy, học tập địa lí, bồi dưỡng và ôn thi HSG,… giáo viên và họcsinh phải tiếp xúc, làm việc nhiều với các số liệu và bảng thống kê

Phần bài tập tính giờ được đề cập đến rất ít trong chương trình ở cấp THCS,thậm chí nhiều giáo viên bộ môn khi dạy môn Địa lí THCS cũng ít đề cập đến dạngbài tập này nên học sinh thiếu hiểu biết, hổng kiến thức dẫn đến gặp khó khăn tronggiải quyết bài tập Trong khi đó dạng bài tập tính giờ thường có trong các đề thi họcsinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh Dạng bài tập tính giá trị tương đối luôn rất quan trọng

và không bao giờ thiếu trong chương trình Địa lí THCS

Có thể nói một số dạng bài tập tính giá trị tương đối và bài tập tính giờ làmột trong những “ngôn ngữ đặc thù” của khoa học địa lí Chính vì vậy mà kỹ nănggiải một số dạng bài tập này đã trở thành một yêu cầu không thể thiếu đối vớingười dạy và học địa lí, do đó nó đã trở thành một nội dung đánh giá học sinh họcmôn Địa lí, đặc biệt là trong công tác bồi dưỡng HSG

Tuy nhiên, hiện nay hầu hết học sinh ở các trường trung học cơ sở đặc biệt làhọc sinh các trường miền núi vùng sâu, vùng xa, kỹ năng giải một số dạng bài tậptính giá trị tương đối và bài tập tính giờ của các em còn yếu Trong khi đó từ năm

học 2017-2018, Bộ GDĐT ban hành văn bản số 4612/BGD ĐT-GDTrH về hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục phổ thông hiện hành theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh trong đó chú trọng rèn luyện cho học sinh

phương pháp tự học, tự nghiên cứu sách giáo khoa để tiếp nhận và vận dụng kiếnthức mới thông qua giải quyết nhiệm vụ học tập đặt ra trong bài học; dành nhiềuthời gian trên lớp cho học sinh luyện tập, thực hành, trình bày, thảo luận, bảo vệ kếtquả học tập của mình; giáo viên tổng hợp, nhận xét, đánh giá, kết luận để học sinhtiếp nhận và vận dụng Công việc này khiến giáo viên giảng dạy ở các trường

2

THCS miền núi, vùng sâu, vùng xa cũng gặp không ít khó khăn trong hướng dẫncho học sinh rèn luyện kỹ năng này.

Với tinh thần trách nhiệm của người giáo viên, tôi mong muốn góp sức cùngvới mọi người nghiên cứu để đưa ra một giải pháp nhằm mang lại hiệu quả trongviệc dạy học giúp các em bổ sung kiến thức nhằm nâng cao hiểu biết cũng như biếtvận dụng kiến thức vào thực tiễn

Trong quá trình dạy học môn Địa lí ở trường THCS, đặc biệt là đối với họcsinh khu vực miền núi, tôi thấy rằng đa số học sinh khi bắt gặp một số dạng bài tậptính giá trị tương đối và bài tập tính giờ thường không làm được

Xuất phát từ lí do trên, tôi đã nghiên cứu và đề xuất Sáng kiến kinh nghiệm hướng dẫn học sinh làm bài tập tính giá trị tương đối và tính giờ trong môn Địa

lí THCS với mong muốn giúp học sinh rèn luyện một cách có hiệu quả kỹ năng làm

bài tập tính giá trị tương đối và bài tập tính giờ, đồng thời qua đó giáo viên có thể

tham khảo để hướng dẫn học sinh rèn luyện kỹ năng này tốt hơn Đồng thời góp

phần nâng cao chất lượng dạy học, tạo hứng thú cho học sinh trong việc học tập bộmôn Địa lí, thực hiện dạy học theo định hướng phát triển năng lực

B PHẠM VI TRIỂN KHAI THỰC HIỆN

- Rèn các kĩ năng làm bài tập tính giá trị tương đối và bài tập tính giờ cho các

em học sinh THCS

- Áp dụng với đối tượng là học sinh THCS, trường PTDT Bán trú THCSHuổi Lèng, Mường Chà, Điện Biên trong năm học 2018-2019 và năm học 2019-2020

- Áp dụng trong công tác bồi dưỡng HSG bộ môn Địa lí ở trường PTDT Bántrú THCS Huổi Lèng, Mường Chà, Điện Biên trong năm học 2018-2019 và nămhọc 2019-2020

C NỘI DUNG

I Tình trạng giải pháp đã biết

Các tài liệu, các sáng kiến kinh nghiệm, các bài viết chia sẻ kinh nghiệm vềhướng dẫn học sinh làm các dạng bài tập tính giá trị tương đối không có nhiều Quahiểu biết của bản thân trong nhiều năm công tác, tôi chưa thấy có bài viết chia sẻ áp

dụng về vấn đề trên Phần lớn giáo viên bộ môn Địa lí khi hướng dẫn học sinh đều

áp dụng những kiến thức đã được học ở trường và qua các lớp đào tạo sư phạm.Đối với việc chia sẻ kinh nghiệm hướng dẫn học sinh làm bài tập tính giờ, bản thân

tôi trước đây đã từng nghiên cứu và chia sẻ trong sáng kiến kinh nghiệm Giải một

số dạng bài tập địa lí có áp dụng cơ sở Toán học Tuy nhiên, giải pháp đã được áp

dụng vẫn còn nhiều thiếu sót, còn chung chung chưa cụ thể, hiệu quả vẫn chưa cao

* Ưu điểm: Hiện nay, việc thực hiện chương trình và sách giáo khoa mới

cũng như việc cải tiến, đổi mới phương pháp dạy học ở các môn học nói chung và

ở môn Địa lí nói riêng đang được triển khai có hiệu quả Việc dạy học theo địnhhướng phát triển năng lực ngày càng gây được hứng thú học tập cho học sinh,nhiều tiết học bộ môn Địa lí không còn mang tính chất nặng nề, nhàm chán Một sốgiáo viên giảng dạy Địa lí có kĩ năng và phương pháp hướng dẫn học sinh làm cácdạng bài tập tính toán khá tốt

* Hạn chế: Trong nhiều năm là giáo viên cốt cán, trực tiếp dự giờ và chấm

bài kiểm tra năng lực giáo viên, tôi nhận thấy nhiều giáo viên giảng dạy Địa lí ởtrường THCS trong huyện còn yếu về kĩ năng tính toán; khi hướng dẫn học sinhlàm một số dạng bài tập tính giá trị tương đối và bài tập tính giờ thường thực hiệnrất sơ sài, thậm chí chỉ đưa ra cách tính toán để học sinh thực hiện theo mẫu màchưa có phương pháp cụ thể

Về phía học sinh, trường PTDT Bán trú THCS Huổi Lèng – nơi tôi đangcông tác với 99% học sinh là người dân tộc thiểu số, trình độ nhận thức của các emcòn thấp, việc dạy học theo định hướng phát triển năng lực còn gặp nhiều khó khăn

Đa số học sinh trong trường đều yếu về kỹ năng giải một số dạng bài tập tính toán.Thường thì các em không xác định được yêu cầu của đề bài, không xác định đượcdạng bài tập là gì, chưa biết tính toán đúng với yêu cầu của đề bài, kỹ năng cònlúng túng, chưa nắm được các bước tiến hành khi giải bài tập Qua tìm hiểu và traođổi với các đồng nghiệp trong cùng cơ quan, cũng như một số đồng nghiệp ở cáctrường trong huyện, tôi nhận biết được một số nguyên nhân dẫn đến kĩ năng giảimột số dạng bài tập Địa lí có áp dụng cơ sở toán học của học sinh còn yếu, đó là dophần lớn học sinh đều yếu về kĩ năng tính toán và sử lí bảng số liệu; do đó các em

4

không hiểu được bài, nhất là các giờ học có phần rèn kĩ năng làm bài tập tính giá trịtương đối và bài tập tính giờ thì các em thường lười tính toán, từ đó dẫn đến sựchán nản trong việc học tập Năng lực hiểu và giải thích một số sự việc, hiện tượng,tình huống cụ thể trong thực tiễn (như ngày giờ, tốc độ tăng trưởng kinh tế ) củahọc sinh còn nhiều hạn chế.

II Nội dung của giải pháp

1 Bối cảnh, mục đích và động lực ra đời của giải pháp

Đại hội XII của Đảng đã xác định đổi mới căn bản toàn diện giáo dục, đàotạo; phát triển nguồn nhân lực là một trong những định hướng lớn để hiện thực hóamục tiêu phấn đấu sớm đưa nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướnghiện đại. Đồng thời khẳng định: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và đồng bộ các yếu tố

cơ bản của giáo dục đào tạo theo hướng coi trọng phẩm chất, năng lực của ngườihọc” Đây là sự tiếp tục khẳng định quan điểm của Nghị quyết Trung ương 8 khóa

XI Mục tiêu này thể hiện sự chuyển biến căn bản về chất lượng, hiệu quả về giáodục đào tạo, hướng đến xây dựng một nền giáo dục hiện đại, nhân văn đáp ứng yêucầu nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ tổ quốc thời kỳ mở cửa hội nhập quốc tế Quanđiểm này của Đảng thể hiện mục tiêu giáo dục theo tinh thần đổi mới: Chuyển quátrình giáo dục chủ yếu từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực vàphẩm chất người học, chú trọng dạy chữ, dạy người, dạy nghề Tập trung dạy cáchhọc khuyến khích tự học, tạo cơ sở đề người học tự cập nhật tri thức, kỹ năng, pháttriển năng lực Giáo dục đào tạo phải thấm nhuần phương châm học đi đôi vớihành; lý luận gắn với thực tiễn

Trong chương trình đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay cấu trúc nội dungsách giáo khoa tạo điều kiện thuận lợi để học sinh tiếp cận tri thức, tăng hiệu quảhọc tập Các số liệu đưa vào sách giáo khoa được cập nhật theo mốc thời gian gầnnhất, đảm bảo tính chính xác khách quan giúp học sinh hiểu rõ hơn về đặc điểm tựnhiên, tài nguyên thiên nhiên cũng như kinh tế xã hội trong những năm gần đây củacác nước trên thế giới nói chung và của Việt Nam nói riêng

Trong những năm học vừa qua, việc dạy học theo định hướng phát triển nănglực tiếp tục được áp dụng ở tất cả các trường Việc rèn các kĩ năng làm bài tập tính

giá trị tương đối và bài tập tính giờ có vai trò quan trong trọng định hướng pháttriển năng lực tính toán và xử lí bảng số liệu thống kê cho học sinh đồng thời gắnliền với thực tiễn.

Trong thời gian công tác tại Trường PTDT Bán trú THCS Huổi Lèng, tôinhận thấy học sinh chủ yếu là người dân tộc thiểu số nên các em còn hay “ngại”,nhiều khi không tự tin còn thụ động, đặc biệt là kĩ năng thực hành Mặt khác phụhuynh ít quan tâm đến việc học tập của con em mình, nhiều em khả năng lĩnh hội

và vận dụng kiến thức còn chậm dẫn đến việc học tập các môn học nói chung vàviệc học tập bộ môn Địa lí nói riêng còn gặp nhiều khó khăn

Căn cứ vào tình hình thực tế trên, tôi đã lựa chọn và đưa ra một số giải pháphướng dẫn học sinh làm bài tập tính giá trị tương đối và tính giờ làm cơ sở cho việcnghiên cứu của mình

Qua kinh nghiệm giảng dạy của bản thân, tôi nhận thấy rằng để làm đượcđiều này trước tiên đòi hỏi giáo viên phải có phương pháp hướng dẫn việc tìm hiểubài của học sinh sao cho có hiệu quả, hấp dẫn và dễ hiểu, tạo ra môi trường học tậpthân thiện giúp học sinh yêu thích môn học

* Mục tiêu nghiên cứu :

Nêu được những nội dung cách tiến hành giải một số dạng bài tập tính giá trịtương đối như tính tỉ lệ, tính tỉ trọng, tính tốc độ tăng trưởng, tính mật độ dân số,tính bình quân lương thực trên người, tính GDP trung bính trên người,… và bài tậptính giờ

Nhằm nâng cao chất lượng học sinh trong môn Địa nói chung và cách làmbài tập tính giá trị tương đối và bài tập tính giờ nói riêng, cũng như giúp học sinhgiải thích được một số hiện tượng, sự việc, tình huống trong cuộc sống

Nghiên cứu các cơ sở lí luận và thực tiễn của việc giải một số dạng bài tậptính giá trị tương đối và bài tập tính giờ trong việc học tập môn Địa lí của học sinhTHCS

Tìm hiểu một số phương pháp rèn luyện kĩ năng giải một số dạng bài tập tínhgiá trị tương đối và bài tập tính giờ của giáo viên bộ môn

Tìm hiểu cách rèn luyện kỹ năng giải một số dạng bài tập tính giá trị tươngđối và bài tập tính giờ của học sinh

6

Chia sẻ một số kinh nghiệm góp phần cùng các giáo viên giảng dạy bộ mônĐịa lí trong việc rèn luyện kỹ năng giải một số dạng bài tập tính giá trị tương đối vàbài tập tính giờ cho học sinh, đặc biệt là công tác bồi dưỡng HSG môn Địa lí đạthiệu quả cao hơn.

* Phương pháp nghiên cứu :

Để thành công trong việc hướng dẫn học sinh rèn luyện kỹ năng giải một sốdạng bài tập tính giá trị tương đối và bài tập tính giờ, trong quá trình nghiên cứu đềtài tôi đã áp dụng một số phương pháp chủ yếu sau:

- Đọc và nghiên cứu tài liệu, phương pháp tổng hợp tài liệu

- Phương pháp quan sát; thực nghiệm

- Trao đổi và học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp

- Phương pháp tổng hợp, rút kinh nghiệm dưới nhiều hình thức

2 Bản chất, nội dung của giải pháp

2.1 Hướng dẫn học sinh làm bài tập tính giá trị tương đối

Khi hướng dẫn cho học sinh làm dạng bài tập này, giáo viên trước hết phảihiểu và cung cấp được cho học sinh thông tin về giá trị tương đối:

* Khái niệm: Giá trị tương đối trong thống kê là chỉ tiêu biểu hiện quan hệ

so sánh giữa hai lượng tuyệt đối của đối tượng địa lí Thường có 2 trường hợp sosánh sau:

- So sánh hai lượng tuyệt đối của đối tượng cùng loại nhưng khác nhau vềthời gian hoặc không gian Ví dụ: Tính tốc độ tăng trưởng, tính tỉ trọng

- So sánh hai lượng tuyệt đối của hai đối tượng địa lí khác loại nhưng có liênquan với nhau Ví dụ: Tính mật độ dân số; tính GDP trung bình trên người

Hình thức biểu hiện của giá trị tương đối là số lần, phần trăm (%); phầnnghìn (‰), hoặc kết hợp đơn vị tính của hai chỉ tiêu khi so sánh (kép), ví dụngười/km2, kg/người,

* Ý nghĩa: Giá trị tương đối là một trong những chỉ tiêu phân tích thống kê.

Tuỳ theo mục đích nghiên cứu mà nó cho ta biết rõ hơn đặc điểm của đối tượng địa

lí, hay bản chất đối tượng một cách sâu sắc hơn

Đối với học sinh THCS, giáo viên giảng dạy bộ môn Địa lí cần hướng dẫncho các em rèn kỹ năng tính giá trị tương đối với một số dạng bài tập sau:

2.1.1 Tính tỉ trọng của từng thành phần trong một tổng thể

Có 2 trường hợp xảy ra:

- Trường hợp 1: bảng thống kê có cột tổng số, ta tính theo công thức:

* Ví dụ: Hướng dẫn làm bài tập 1, phần luyện tập trong bài 3 tài liệu Hướng

dẫn học Khoa học xã hội 9, đề bài như sau:

Cho bảng số liệu sau:

Tổng sản phẩm trong nước (GDP) phân theo ngành kinh tế của nước ta,

năm 2002 và 2014 (đơn vị: nghìn tỉ đồng)

Năm

Tỉnh tỉ trọng (%) các ngành kinh tế trong tổng GDP nước ta, các năm 2002

và 2014

* Hướng dẫn: Học sinh chia sẻ phương pháp giải bài tập Giáo viên định

hướng học sinh theo gợi ý sau:

- Tính tỉ trọng của từng ngành theo thứ tự bảng số liệu

- Giá trị của từng ngành và tổng số được thể hiện trong bảng số liệu là giá trịtuyệt đối

- Giá trị tương đối của thành phần tổng số là 100%

- Thực hiện tính tỉ trọng của từng ngành từng năm theo công thức:

=> Tỉ trọng của ngành nông, lâm, ngư ngiệp là:

Năm 2002:

Năm 2014:

- Tỉ trọng các ngành còn lại tính tương tự như trên

2.1.2 Tính tỉ lệ dân thành thị, nông thôn

- Tỉ lệ dân thành thị ở một thời điểm nhất định là tỉ lệ phần trăm của số dânthành thị trên tổng số dân ở thời điểm đó và được tính như sau:

Tỉ lệ dân thành thị (%) = Số dân thành thị x 100 % Tổng số dân

- Tỉ lệ dân nông thôn ở một thời điểm nhất định là tỉ lệ phần trăm của số dânnông thôn trên tổng số dân ở thời điểm đó và được tính như sau:

Tỉ lệ dân nông thôn (%) = Số dân nông thôn x 100 % Tổng số dânHoặc : Tỉ lệ dân nông thôn (%) = 100 % - Tỉ lệ dân thành thị (%)

* Ví dụ: Trong đề thi HSG huyện Mường Chà năm học 2016-2017 có câu:

Cho bảng số liệu sau :

Dân số Việt Nam qua các năm

Năm (triệu người)Tổng số dân Số dân thành thị(triệu người) Số dân nông thôn(triệu người)

Tính tỉ lệ dân số thành thị và nông thôn của nước ta trong giai đoạn 1989-2007

* Hướng dẫn: Học sinh chia sẻ phương pháp giải bài tập Giáo viên định

hướng học sinh theo gợi ý sau:

Tỉ lệ dân nông thôn (%) = 51,49 x 100 % = 79,9 %64,41

- Các năm khác tính tương tự

2.1.3 Tính tốc độ tăng trưởng

* Tính tăng trưởng trong một năm

- Lấy giá trị khởi đầu: Để tính toán tốc độ tăng trưởng, cần phải có giá trị

khởi đầu Giá trị khởi đầu là dân số, doanh thu, hoặc bất cứ số liệu đang xem xétvào đầu năm và quy đổi bằng 100%

- Lấy giá trị cuối: Để tính toán tăng trưởng, không chỉ cần giá trị khởi đầu,

mà còn cần giá trị cuối Giá trị đó là dân số, doanh thu, hoặc bất cứ số liệu đangxem xét vào cuối năm

- Tính tỷ lệ tăng trưởng trong năm: Tỷ lệ tăng trưởng được tính theo công

thức sau:

Tỷ lệ tăng trưởng trong năm = Giá trị khởi đầuGiá trị cuối X 100%

* Tính tăng trưởng hàng năm của nhiều năm

- Lấy giá trị đầu: Để tính tốc độ tăng trưởng, cần phải có giá trị đầu Giá trị

đầu là dân số, doanh thu, hoặc bất cứ số liệu đang xem xét vào đầu thời kỳ và quyđổi bằng 100%

- Lấy giá trị cuối: Ngoài giá trị đầu để tính tỷ lệ tăng trưởng hàng năm, cũng

cần phải có giá trị cuối Giá trị đó là dân số, doanh thu, hoặc bất cứ số liệu đangxem xét vào cuối kỳ

- Quyết định số năm cần tính toán: Vì đang đo tốc độ tăng trưởng của một

giai đoạn, nên bạn cần phải biết số năm trong giai đoạn này

Ví dụ, muốn tính tỷ lệ tăng trưởng GDP hàng năm của nước ta từ năm 2007 đếnnăm 2014, thì số năm cần tính tùy theo đề bài cho trong khoảng thời gian này

- Tính tỷ lệ tăng trưởng hàng năm: Công thức tính tốc độ tăng trưởng hàng

năm là:

Tốc độ tăng trưởng hàng năm = Giá trị hàng năm X 100%

10

Giá trị năm đầu

* Ví dụ: Đề thi HSG cấp huyện (Mường Chà) năm học 2018-2019

Cho bảng số liệu sau :

Sản lượng thủy sản của nước ta qua các năm (nghìn tấn)

Năm Tổng số Khai thác Chia ra Nuôi trồng

* Hướng dẫn: Học sinh chia sẻ phương pháp giải bài tập Giáo viên định

hướng học sinh tính tốc độ tăng trưởng sản lượng thủy sản theo gợi ý sau:

- Tính lần lượt từng thành phần: Tổng số, khai thác, nuôi trồng

- Lấy giá trị năm đầu là năm 2000, có giá trị tương đối là 100%

- Tính theo công thức:

Tỷ lệ tăng trưởng hàng năm = Giá trị hàng năm X 100%Giá trị năm đầu

Tính tốc độ tăng trưởng thành phần (Tổng số):

Tỷ lệ tăng trưởng năm 2005 = 3474,9 X 100% = 154 %2250,5

- Các năm khác và các thành phần khác tinh tương tự

Mật độ dân số = Diện tích đấtSố dân

* Ví dụ: Đề thi HSG cấp huyện (Mường Chà) năm học 2017-2018

Căn cứ vào bảng số liệu sau:

Diện tích và dân số của một số vùng ở nước ta, năm 2002

Các vùng Diện tích (km 2 ) Dân số (triệu người)

- Hãy tính mật độ dân số của các vùng trên

* Hướng dẫn: Học sinh chia sẻ phương pháp giải bài tập Giáo viên định

hướng học sinh theo gợi ý sau:

- Lưu ý đơn vị của các thành phần phải đưa về như sau: diện tích (km 2), dân

2.1.5 Tính năng suất lúa

- Năng suất lúa là sản lượng lúa thu được trên 1ha diện tích trong một năm

- Năng suất lúa được tính theo công thức:

Năng suất = Sản lượngDiện tích

- Đổi đơn vị của thành phần theo yêu cầu đề bài

* Ví dụ: Đề thi HSG tỉnh (Điện Biên) năm học 2014-2015