VÀI NÉT VỀ ĐÀO TẠO VÀ HÀNH NGHỀ THIẾT KẾ NỘI THẤT TẠI HOA KỲ

Tiêu đề VÀI NÉT VỀ 1 VÀI NÉT VỀ ĐÀO TẠO VÀ HÀNH NGHỀ THIẾT KẾ NỘI THẤT TẠI HOA KỲ TS Phạm Quang Duy Khoa Kiến trúc Nội thất Email pham archgmail com Tóm tắt Ngành thiết kế nội thất được xem như một n.

VÀI NÉT VỀ ĐÀO TẠO VÀ HÀNH NGHỀ THIẾT KẾ NỘI THẤT TẠI HOA KỲ

TS Phạm Quang Duy Khoa Kiến trúc Nội thất Email: pham.arch@gmail.com

Tóm t ắt

Ngành thi ết kế nội thất được xem như một ngành nghề mới tại Hoa Kỳ với chỉ hơn 100 năm lịch sử Tuy nhiên, nghệ thuật trang trí nội thất và sản xuất đồ đạc đã phát triển từ trước năm 1900 thông qua những nhà trang trí nội thất, mặc dù chưa có bằng cấp nhưng giỏi chuyên môn và cảm thụ thẩm mỹ tốt Danh xưng “Nhà thiết kế Nội thất”

xu ất hiện kể từ năm 1930 và kéo theo sự phát triển nhanh chóng của một ngành nghề mới tại Hoa Kỳ với nhiều

hi ệp hội nhà nghề như AID, FIDER, và NCIDQ Các hiệp hội nhà nghề là nơi kết nối các công ty nội thất, các nhà thi ết kế nội thất, sinh viên, chính quyền và các hoạt động hướng tới sự phát triển cộng đồng Cùng với sự phát triển của ngành nghề, các chương trình đào tạo thiết kế nội thất cũng được phát triển linh hoạt với các bằng cấp và chứng chỉ khác nhau nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của người học và xã hội Việc sát hạch chuyên môn cũng được hình thành để chuẩn hóa kiến thức và danh xưng của người làm thiết kế nội thất tại Hoa Kỳ thông qua kỳ thi

qu ốc gia về thiết kế nội thất NCIDQ và một số các yêu cầu khác nhau ở từng bang Hoa Kỳ

T ừ khóa: Thiết kế nội thất, Trang trí nội thất, NCIDQ

N ội dung

1 Tóm tắt về lịch sử thiết kế nội thất ở Hoa Kỳ

Ngành thiết kế nội thất chỉ mới trải qua hơn 100 năm tại Hoa Kỳ Khởi đầu bằng nghệ thuật trang trí, nắm bắt hình khối và công năng, ngày nay nghề thiết kế nội thất đã phát triển mãnh mẽ trong một thế giới đa ngành nghề và đòi hỏi nhiều năm học tập và thực hành

Vào đầu những năm 1900, thuật ngữ “Trang trí Nội thất” lần đầu tiên được sử dụng

ở Mỹ Phần lớn các nhà trang trí nội thất thời đó không có bất kỳ một bằng cấp hay chứng chỉ học thuật chuyên môn nào cả, nhưng những người giỏi nhất trong số đó có một cảm nhận thẩm mỹ tốt, và tài năng thiên phú để chuyển tải và định hình những yếu tố về tỉ lệ và

sự hài hòa [5]

Thuật ngữ “Nhà thiết kế Nội thất” xuất hiện khoảng những năm 1930 trên một tạp chí có tên là “Interior Design and Decoration.” Tạp chí đó đã không được xuất bản giữa những năm 1943 và 1952, nhưng một tạp chí đối thủ khác đã tiếp tục chỉ sử dụng thuật ngữ, “nhà thiết kế nội thất,” mà không phải là “trang trí nội thất.” Vào thời điểm này, các trường thiết kế cũng đã thấy rằng công việc nội thất không chỉ có nhà thiết kế mà còn cần

cả các kiến trúc sư và kỹ sư tham gia Tạp chí “Interiors” đã cho giới thiệu các dự án hợp đồng nhiều hơn là các dự án dân dụng Khi tạp chí “Interior Design and Decoration” xuất bản trở lại, nó đã bỏ đi chữ “and Decoration” khỏi tên tạp chí [4]

Tổ chức nghề nghiệp lớn nhất vào thời đó trong lĩnh vực nội thất là AID, được thành lập vào năm 1931 trong một cuộc họp được tổ chức tại một buổi trưng bày đồ đạc nội thất AID là tổ chức ngành nội thất quốc gia đầu tiên ở Hoa Kỳ AID đã đổi tên từ

“American Institute of Decorators” thành “American Institute of Interior Designers” vào năm 1936 Qua nhiều năm sau đó khi mà nghề thiết kế nội thất phát triển, con số các tổ

chức và hiệp hội cũng phát triển theo về số lượng để đại diện cho các thành viên chuyên nghiệp khác nhau

Vào những năm 1970, cả “The Foundation of Interior Design Educational Research” (FIDER) và “National Council for Interior Design Qualification” (NCIDQ) đã được hình thành để thiết lập, duy trì và quản lý những tiêu chuẩn đào tạo và sát hạch

những người hành nghề thiết kế nội thất

Về mặt luật pháp, mãi cho đến năm 1982, đạo luật đầu tiên của Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ hỗ trợ sự phát triển nhanh chóng của của nghề thiết kế nội thất đã mới được thông qua tại bang Alabama Kể từ đó, những đạo luật về hành nghề thiết kế nội thất đã được hình thành ở hầu khắp tất cả các tiểu bang trên toàn nước Mỹ, giúp cho việc hành nghề trở nên chuyên nghiệp và hoàn chỉnh hơn như hiện nay

Ngành thiết kế nội thất tại Hoa Kỳ tiếp tục phát triển nhanh chóng trong một thế giới toàn cầu hóa và đồng thời đòi hỏi một sự tập trung chuyên môn cao về kiến thức và

kỹ năng Thiết kế nội thất ngày nay được chấp nhận một cách rộng rãi tại Mỹ là một phần trong các ngành môi trường xây dựng, ở đó sức khỏe, sự an toàn, và phúc lợi của công chúng được xem là quan trọng nhất Thiết kế nội thất bao hàm trong nó những lĩnh vực như thiết kế cho người già, thiết kế toàn cầu, thiết kế chăm sóc sức khỏe, thiết kế giáo dục

và đào tạo, hiết kế nơi làm việc và nhiều lĩnh vực khác

Hình 1.1 H ội thảo Thiết kế chăm sóc sức khỏe 2012, thành phố Phoenix, bang Arizona, Hoa Kỳ (Nguồn: tác giả)

2 Các tổ chức và hiệp hội về thiết kế nội thất

Các tổ chức nhà nghề đóng một vai trò quan trọng trong ngành thiết kế nội thất ở Hoa Kỳ Các tổ chức này sẽ là nguồn cung cấp cơ hội để các nhà thiết kế có cơ hội tiếp cận mạng lưới, tham dự vào các khóa học nâng cao chuyên môn, và ủng hộ cho nghề nghiệp của họ Tham gia tích cực vào các hiệp hội này cũng sẽ tạo ra một diễn đàn để phát triển các kỹ năng lãnh đạo cho người làm nghề

Hình 2.1 Hội thảo thường niên Ủy ban các nhà giáo dục thiết kế nội thất, thành phố Austin, bang

Texas, Hoa K ỳ, 2016 (Nguồn: tác giả)

Ba tổ chức và hiệp hội về thiết kế nội thất chính ở Hoa Kỳ là Hiệp hội các nhà Thiết

kế Nội thất Quốc tế (IIDA), Hiệp hội các nhà Thiết kế Nội thất Hoa Kỳ (ASID), và Ủy ban các nhà Thiết kế Nội thất thuộc viện Kiến trúc sư Hoa Kỳ (PIA) [1]

Hiệp hội các nhà Thiết kế Nội thất Quốc tế (IIDA) cung cấp nhiều dịch vụ và phúc lợi cho trên 120.000 thành viên Nhiệm vụ của hiệp hội là thúc đẩy những thiết kế nội thất xuất sắc và phát triển nghề nghiệp thông qua vốn kiến thức cập nhật IIDA được hình thành từ 3 hiệp hội nhỏ hơn là, Viện các nhà Thiết kế doanh nghiệp, Hội thiết kế nội thất

quốc tế, và Ủy ban các nhà thiết kế liên bang IIDA ủng hộ cho thiết kế xuất sắc, tổ chức cộng đồng thiết kế nội thất toàn cầu, duy trì các tiêu chuẩn đào tạo, đáp ứng các xu hướng trong kinh doanh và thiết kế, cung cấp thông tin về thiết kế nội thất và những vấn đề liên quan IIDA có 9 vùng quốc tế với hơn 30 chi nhánh và 64 trung tâm ở các thành phố Hoa

Kỳ Nó có trụ sở chính tại siêu thị thương mại Chicago, bang Chicago

Hiệp hội các nhà Thiết kế Nội thất Hoa Kỳ (ASID) được thành lập vào năm 1975 qua sự hợp nhất của Viện thiết kế Hoa Kỳ (AID) và Hội thiết kế nội thất quốc gia (NSID) ASID phục vụ trên 30.000 thành viên, bao gồm khoảng 7000 sinh viên, và 3500 nhà đại diện cung cấp sản phẩm nội thất ASID cung cấp các dịch vụ về giao dịch chính quyền, hội

thảo, xuất bản, dịch vụ trực tuyến, và giáo dục thường xuyên ASID tập trung chủ yếu vào các vấn đề thiết kế ở Hoa Kỳ, mặc dù nó có một số thành viên quốc tế Trụ sở chính của ASID là ở thủ đô Washington

Viện kiến trúc sư Hoa Kỳ có một ủy ban về kiến trúc nội thất, gọi là Nội thất PIA AIA được thành lập năm 1857 tại thành phố New York, và là hiệp hội thiết kế lớn nhất thế giới ngoài châu Á AIA cung cấp các chương trình giáo dục, hỗ trợ chính phủ, tái cải tạo cộng đồng và những hoạt động tiếp cận công chúng cho 63.000 thành viên Với 305 chi nhánh địa phương và tiểu bang, viện theo dõi sát sao những hoạt động hợp pháp và tuân thủ quy định thiết kế ở các cấp chính quyền Nó cung cấp các cơ hội phát triển nghề

nghiệp, mẫu hợp đồng tiêu chuẩn, dịch vụ thông tin, và những chương trình giải thưởng phổ quát AIA có một trong những thư viện thực hành chuyên nghiệp lớn nhất thế giới Nó cũng có những chi nhánh ở châu Âu và Hong Kong nhưng tập trung chủ yếu vào những vấn đề ở Hoa Kỳ Ủy ban nội thất PIA bao gồm cả các nhà thiết kế nội thất và kiến trúc sư

3 Các chương trình đào tạo và nghiên cứu trong thiết kế nội thất

Các chương trình đào tạo về thiết kế nội thất ở Hoa Kỳ rất linh hoạt, nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của người học Các chương trình đào tạo về thiết kế nội thất được giảng dạy tại trên 300 trường đại học, cao đẳng và học viện tại Hoa Kỳ, nhưng chỉ có khoảng hơn 150 chương trình đào tạo là được kiểm định theo tiêu chuẩn của CIDA, Ủy ban Kiểm định thiết kế nội thất [3]

Để trở thành nhà thiết kế nội thất, người học phải tốt nghiệp cử nhân chương trình thiết kế nội thất qua các lớp thiết kế nội thất, vẽ tay, và vẽ máy tính (CAD) Ngoài ra, bằng

cử nhân trong các lĩnh vực khác cũng được chấp nhận, đáp ứng đủ những giờ học thiết kế nội thất như một lĩnh vực phụ (minor) Những chương trình đào tạo thiết kế nội thất ở Hoa Kỳ có ở các cấp độ như chứng chỉ phụ tá (associate), cử nhân, và thạc sỹ

Một chứng chỉ hay bằng cấp phụ tá về thiết kế nội thất có thể đạt được trong vòng 2 hoặc 3 năm học tại các trường cộng đồng, trường kỹ thuật hoặc trường dạy nghề hoặc một

số trường đại học Sinh viên sẽ học 1 năm về kiến thức tổng quát và 1 năm về kiến thức chuyên ngành thiết kế nội thất Chương trình thiết kế nội thất loại này được dành cho

những người tìm kiếm công việc ngay sau khi hoàn tất khóa học

Bằng cử nhân thiết kế nội thất của các chương trình đã được CIDA kiểm định thường kéo dài 4 năm đại học Trong quá trình học, sinh viên có thể đi làm ở các công ty

thiết kế hoặc dưới sự giám sát của nhà thiết kế nội thất có chứng chỉ hành nghề để tích lũy giờ làm việc kinh nghiệm, một điều kiện bắt buộc khi tham dự kỳ thi sát hạch chuyên môn quốc gia NCIDQ

Hình 3.1 Sinh viên thiết kế nội thất tham quan công ty sản xuất đồ nội thất Haworth, thành phố Holland, bang Michigan, Hoa Kỳ, 2012 (Nguồn: tác giả)

Bằng thạc sỹ nghệ thuật hoặc thạc sỹ khoa học trong thiết kế nội thất hướng sinh viên đi theo con đường nghiên cứu khoa học trong thiết kế nội thất và liên ngành Đây cũng là bước chuẩn bị để sinh viên học tiếp chương trình tiến sỹ về thiết kế, thiết kế môi trường nội thất, hoặc tâm lý học môi trường Chương trình tiến sỹ trong lĩnh vực thiết kế nội thất liên quan khá nhiều tới các lĩnh vực như chăm sóc sức khỏe, môi trường hành vi, tâm lý học môi trường,…Với học vị tiến sỹ, người ta thường tham gia giảng dạy trong các chương trình đào tạo thiết kế nội thất kết hợp với công tác nghiên cứu, hoặc làm công tác nghiên cứu trong các viện nghiên cứu hoặc các công ty có bộ phận nghiên cứu về lĩnh vực môi trường nội thất và các lĩnh vực liên quan

4 Thi cấp chứng chỉ và hành nghề thiết kế nội thất

Hành nghề thiết kế nội thất ở Hoa Kỳ tuân theo quy định pháp luật về thiết kế nội thất bắt đầu từ những năm 1970 nhằm bảo vệ quyền hành nghề của người thiết kế và cho phép người thiết kế phát huy cao nhất khả năng của họ [1]

Luật hành nghề quy định những khía cạnh cụ thể của việc hành nghề thiết kế nội thất cho những cá nhân đã vượt qua kỳ thi sát hạch chuyên môn tùy theo từng khu vực và tiểu bang Các bang khác nhau đòi hỏi khác nhau về chứng chỉ hành nghề Ở một số bang, chỉ có các nhà thiết kế có chứng chỉ hành nghề mới có thể làm công việc thiết kế nội thất

Ở một số bang khác, cả những nhà thiết kế có chứng chỉ và không có chứng chỉ cũng có thể làm những việc đó; tuy nhiên, chỉ có những nhà thiết kế có chứng chỉ mới được sử dụng danh xưng “nhà thiết kế nội thất.” Ở một số bang khác, những nhà thiết kế có hoặc không có chứng chỉ đều có thể tự gọi mình là nhà thiết kế nội thất và làm công việc thiết

kế nội thất

Ở những bang nơi mà luật pháp giới hạn việc dùng danh xưng “nhà thiết kế nội thất,” chỉ những ứng viên vượt qua kỳ thi được chấp nhận trong bang, thông thường là NCIDQ hay kỳ thi sát hạch quốc gia về thiết kế nội thất, mới được gọi là nhà thiết kế nội thất Yêu cầu hợp lệ để thi chứng chỉ NCIDQ tối thiểu là bằng cử nhân về thiết kế nội thất

và 2 năm kinh nghiệm làm việc

Bang California đòi hỏi một kỳ thi khác, được điều hành bởi Ủy ban về Chứng chỉ hành nghề Thiết kế Nội thất bang California (CCIDC) Yêu cầu hợp lệ để tham dự kỳ sát hạch cũng bao gồm bằng cấp và kinh nghiệm làm việc

Theo Bộ Lao động Hoa Kỳ, năm 2016 có khoảng 66,500 người làm việc chính thức trong ngành thiết kế nội thất Những lĩnh vực tuyển dụng người làm thiết kế nội thất bao gồm, (1) dịch vụ thiết kế chuyên biệt, (2) người làm việc tự chủ (tự mở công ty hoặc văn phòng), (3) kiến trúc, xây dựng và những dịch vụ liên quan, (4) cửa hàng bán đồ nội thất, (5) kinh doanh bán buôn với tỉ lệ phần trăm được liệt kệ theo bảng 4.1

Ki ến trúc, xây dựng và những dịch vụ liên quan 16%

Bảng 4.1 Tỉ lệ phần trăm những nhà tuyển dụng nhà thiết kế nội thất (Nguồn: Bộ Lao động Hoa

Kỳ, Ủy ban thống kê lao động)

Đa số người hành nghề thiết kế nội thất làm việc trong các văn phòng, nhưng công nghệ ngày nay đã thay đổi cách các nhà thiết kế làm việc Ví dụ, thay vì sử dụng bàn vẽ, các nhà thiết kế nội thất ở Hoa Kỳ ngày nay dùng các phần mềm máy tính phức hợp để tạo

ra các bản vẽ hai chiều và những hình ảnh ba chiều Họ cũng phải di chuyển khá thường xuyên để gặp khách hàng tại địa điểm thiết kế

Hình 4.1 Tham quan công trình thiết kế nội thất văn phòng của một công ty thiết kế nội thất, thành

ph ố Dallas, bang Texas, Hoa Kỳ, 2016 (Nguồn: tác giả)

Các công ty cung cấp dịch vụ thiết kế nội thất và những dịch vụ liên quan ở Hoa Kỳ

có quy mô từ nhỏ (dưới 20 nhân viên) đến vừa (từ 200 đến 100 nhân viên), và lớn (trên

100 nhân viên) Các công ty có quy mô lớn thường là những công ty bao gồm đầy đủ các dịch vụ trong lĩnh vực tư vấn xây dựng như kiến trúc, kỹ thuật và xây dựng như Gensler, Perkins+Will, hay SOM,…và thiết kế nội thất là một bộ phận trong đó Các công ty có quy

mô vừa thì thường bao gồm bộ phần kiến trúc để hỗ trợ các nhà thiết kế nội thất trong các

dự án kiến trúc nội thất lớn (Corgan, Interior Architects) Những công ty thiết kế nội thất nhỏ thường là những nhóm thiết kế và những nhà thiết kế độc lập hoạt động trong các lĩnh vực về nhà ở và sản xuất đồ đạc thương hiệu (Emily Summers Design Associates, Holly Hunt, Donghia) [2]

5 Kết luận

Thiết kế nội thất tại Hoa Kỳ là một ngành nghề có tuổi đời không lâu nhưng đã trở thành một lĩnh vực hành nghề liên ngành và liên quan nhiều tới nhiều lĩnh vực khác trong

cuộc sống Cùng với sự ra đời của thiết kế nội thất, các hiệp hội về thiết kế nội thất cũng

phát triển và thúc đẩy sự hợp tác của những người hành nghề, các công ty thiết kế và sản xuất đồ đạc nội thất Các chương trình đào tạo thiết kế nội thất được khởi đầu từ những năm 1930 trong các trường đại học và cao đẳng tại Hoa Kỳ Hiện nay, các chương trình đào tạo thiết kế nội thất ở Hoa Kỳ khá linh hoạt với những loại bằng cấp và chứng chỉ khác nhau đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dân Sau khi tốt nghiệp một chương trình đào tạo thiết kế nội thất, người học có thể tham gia vào các công ty để làm việc trong ngành ở các cấp độ khác nhau Trải qua thời gian làm việc kinh nghiệm theo quy định của NCIDQ về số giờ làm việc trong lĩnh vực thiết kế nội thất, và có bằng cấp theo yêu cầu, người thiết kế có thể đăng ký tham gia kỳ thi sát hạch chuyên môn của NCIDQ và đáp ứng một số các quy định khác để được cấp chứng chỉ hành nghề trong một khu vực hoặc tiểu bang của Hoa Kỳ Việc hành nghề thiết kế nội thất của các công ty và tổ chức ở Hoa Kỳ có

sự liên hệ chặt chẽ với các hiệp hội và tổ chức nhà nghề Sự liên hệ này vừa giúp cho sự phát triển của hiệp hội, vừa thúc đẩy sự hợp tác về giáo dục thường xuyên và nghiên cứu trong lĩnh vực thiết kế nội thất của công ty và người hành nghề Việc hành nghề thiết kế nội thất tuân thủ chặt chẽ các đạo luật của bang và liên bang Hoa Kỳ, nhằm bảo vệ quyền

và lợi ích của người hành nghề, và cho phép phát huy tốt nhất khả năng và phẩm chất của người hành nghề

Tài li ệu tham khảo

[1]Coleman, C (2002) Interior design handbook of professional practice New York: McGraw-

Hill Companies, Inc

[2] Cramer, J.P., & Paradise, J (2016) Almanac of Architecture & Design 2016: Media Guide

Edition (Almanac of Architecture and Design) 17th Edition Tucson: Greenway

Communications

[3] Lee, S (2005) Comparative study of interior design programs in South Korea and the United

States Master of Arts in Interior Design Thesis, Washington State University

[4] Lees-Maffei, G (2008) Introduction: professionalization as a focus in interior design history

Journal of Design History, 21(1), 1-18

[5] May, B., & Wiedegreen, E (2010) Interior Decoration and Architecture in the United States:

Selected Parallels, Oppositions, and Collaborations 2010 Annual Interior Design

Educators Council (IDEC) Conference, Atlanta, Georgia, USA, 432-435