VI PHẠM PHÁP LUẬT CỦA SINH VIÊN HIỆN NAY – NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

Khái niệm vi phạm pháp luật Vi phạm pháp luật là hành vi trái pháp luật và có lỗi, do chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện, xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật bảo

TIỂU LUẬN HỌC PHẦN PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

TP HỒ CHÍ MINH-2022

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Ngọc Duyên

Mã số sinh viên : 47.01.201.029

Mã lớp học phần : POLI1903

VI PHẠM PHÁP LUẬT CỦA SINH VIÊN HIỆN NAY –

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1 Khái niệm pháp luật 2

1.2 Khái niệm vi phạm pháp luật 2

1.3 Các dấu hiệu của hành vi vi phạm pháp luật 2

1.3.1 Hành vi xác định của cá nhân, pháp nhân cụ thể 2

1.3.2 Hành vi xác định phải trái pháp luật hiện hành 3

1.3.3 Hành vi trái pháp luật phải có lỗi của chủ thể 3

1.3.4 Chủ thể vi phạm pháp luật phải có năng lực chủ thể 3

1.4 Các yếu tố cấu thành hành vi vi phạm pháp luật 4

1.4.1 Mặt khách quan 4

1.4.2 Mặt chủ quan 5

1.4.3 Chủ thể 6

1.4.4 Khách thể 6

1.5 Phân loại vi phạm pháp luật 6

1.5.1 Vi phạm hình sự 7

1.5.2 Vi phạm hành chính 7

1.5.3 Vi phạm dân sự 8

1.5.4 Vi phạm kỷ luật 8

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VI PHẠM PHÁP LUẬT Ở SINH VIÊN HIỆN NAY 8

2.1 Tình hình vi phạm pháp luật của sinh viên hiện nay 8

2.2 Nguyên nhân vi phạm pháp luật ở sinh viên hiện nay 11

2.3 Biện pháp khắc phục việc vi phạm pháp luật ở sinh viên hiện nay 12

KẾT LUẬN 14

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 15

MỞ ĐẦU

Trong Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX Đảng ta đã khẳng định: “Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật Mọi cơ quan, tổ chức, cán bộ, công chức và mọi công dân có nghĩa vụ chấp hành Hiến pháp và pháp luật" Ta có thể thấy Đảng đã nhận định về tầm quan trọng của pháp luật, không có pháp luật xã hội sẽ không thể ổn định

và phát triển Vậy mà hiện nay tình hình vi phạm pháp luật ở nước ta nói chung và sinh viên nói riêng lại đang gia tăng nhanh chóng Sinh viên vốn dĩ là những rường cột của nước nhà, những người sẽ làm cho đất nước phát triển sánh ngang với các cường quốc trên thế giới, vậy thử hỏi nếu sinh viên vi phạm pháp luật thì đất nước liệu có phát triển không? Vì thế việc vi phạm pháp luật ở sinh viên là một vấn đề quan trọng đặt ra cho các cơ quan chức năng cũng như đây là một vấn đề đáng suy ngẫm cho tất cả mọi người Bài tiểu luận này với đề tài: “ Vi phạm pháp luật của sinh viên hiện nay – Những vấn đề lý luận và thực tiễn” sẽ nói rõ hơn về vấn đề này

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ VI PHẠM PHÁP LUẬT

1.1 Khái niệm pháp luật

Trải qua các thời đại và các giai đoạn trên thế giới đã hình thành rất nhiều quan niệm về pháp luật Nhà triết học Montesquieu cho rằng: “Luật, theo nghĩa rộng nhất, là những quan hệ tất yếu từ trong bản chất của sự vật Với nghĩa này thì mọi vật đều có luật của nó Thế giới thần linh, thể giới vật chất, những trí tuệ siêu việt, cho đến các loài vật, và loài người đều có luật của mình” Còn Angels lại cho rằng: “Pháp luật là ý chí giai cấp đề lên thành luật” Còn ở Việt Nam, Pháp luật là hệ thống những nguyên tắc xử sự mang tính bắt buộc chung do nhà nước ban hành hoặc thừa nhận và đảm bảo thực hiện, thể hiện ý chí của giai cấp thống trị và là nhân tố điều chỉnh các mối quan hệ

xã hội phát triển phù hợp với lợi ích của giai cấp của mình

1.2 Khái niệm vi phạm pháp luật

Vi phạm pháp luật là hành vi trái pháp luật và có lỗi, do chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện, xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ

Việc có kiến thức đúng và đầy đủ về các hành vi vi phạm pháp luật có ý nghĩa quan trọng, giúp nhận biết hiện tượng xã hội này, phân biệt với các hiện tượng lệch chuẩn khác, từ đó có biện pháp hữu hiệu để ngăn chặn, giảm thiểu hiện tượng này trong cuộc sống

Tuy nhiên, một hành vi chỉ được xem là vi phạm pháp luật khi hành vi đó hội tụ đủ các dấu hiệu cơ bản của vi phạm pháp luật

1.3 Các dấu hiệu của hành vi vi phạm pháp luật

1.3.1 Hành vi xác định của cá nhân, pháp nhân cụ thể

Bất kì sự việc nào của con người tạo nên đều bắt nguồn từ những động cơ, nguyên nhân nào đó và được thực hiện, thể hiện bằng hành vi xác định dưới dạng hành động (ví dụ: giết người, ) hoặc không hành động (ví dụ: không nộp thuế, ) nhằm đạt được mục đích nhất định

1.3.2 Hành vi xác định phải trái pháp luật hiện hành

Một hành vi được xem là trái pháp luật khi hành vi đó không tuân theo những quy định của pháp luật, xâm phạm đến các mối quan hệ xã hội được pháp luật bảo hộ Pháp luật chỉ có thể điều chỉnh hành động, chứ không thể điều chỉnh tư tưởng, ý nghĩ, ý niệm khi chúng chưa được thể hiện ra bên ngoài bằng hành động hoặc không hành động Hành vi trái pháp luật thể hiện dưới dạng:

 Chủ thể làm một việc (hành động) mà pháp luật cấm không được làm

Ví dụ: Vượt đèn đỏ,…

 Chủ thể không làm một việc (không hành động) mà pháp luật yêu cầu

Ví dụ: Không đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông bằng phương tiện xe mô

tô, xe máy điện, xe đạp điện,…

 Chủ thể sử dụng quyền hạn vượt quá quy định của pháp luật

Ví dụ: Trưởng thôn bán đất công cho các cá nhân, tổ chức,…

1.3.3 Hành vi trái pháp luật phải có lỗi của chủ thể

Để xác định hành vi có được xem là vi phạm pháp luật hay không cần xem xét cả mặt chủ quan của hành vi mà ở đây mặt chủ quan đó là yếu tố lỗi của người thực hiện hành vi Lỗi là yếu tố không thể thiếu được để xác định hành vi vi phạm pháp luật Những hành vi trái pháp luật nhưng không có lỗi của chủ thể thì cũng không bị coi là

vi phạm pháp luật Trong trường hợp những hành vi trái pháp luật nhưng do chủ thể thực hiện trong những hoàn cảnh, điều kiện không có cách xử sự khác để lựa chọn thì hành vi đó được xem là không có lỗi nên không được xem là hành vi vi phạm pháp luật

Ví dụ: Tự vệ chính đáng,…

1.3.4 Chủ thể vi phạm pháp luật phải có năng lực chủ thể

Điều này có nghĩa là khi một chủ thể có khả năng nhận thức hậu quả của hành vi mình gây ra và có khả năng lựa chọn cách xử sự khi thực hiện hành vi thì hành vi đó mới được xem là hành vi vi phạm pháp luật Vì thế những hành vi trái pháp luật được

thực hiện bởi những chủ thể không có năng lực hành vi thì không được xem là hành vi

vi phạm pháp luật Cụ thể tại điều 21, Bộ luật Hình sự 2015 quy định: “Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi đang mắc bệnh tâm thần, một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự." (2)

Về cơ bản, các hành vi vi phạm pháp luật sẽ có những dấu hiệu như trên Tuy nhiên

để xác định một hành vi cụ thể có được xem là vi phạm pháp luật hay không cần xét trực tiếp qua các yếu tố cấu thành vi phạm pháp luật

1.4 Các yếu tố cấu thành hành vi vi phạm pháp luật

1.4.1 Mặt khách quan

Mặt khách quan của vi phạm pháp luật chính là những biểu hiện ra bên ngoài thế giới khách quan của vi phạm pháp luật, nó bao gồm các hành vi trái pháp luật, hậu quả nguy hiểm cho xã hội, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả nguy hiểm cho

xã hội đó, thời gian, địa điểm và phương tiện vi phạm

 Hành vi trái pháp luật hay hành vi gây nguy hiểm cho xã hội: là hành vi trái với quy định của pháp luật, nó gây ra hoặc có nguy cơ gây ra hậu quả nguy hiểm cho xã hội

 Hậu quả nguy hiểm cho xã hội: là những thiệt hại về con người và của cải hoặc những thiệt hại phi vật chất khác (ví dụ: tinh thần,…) do hành vi trái pháp luật gây ra cho xã hội

 Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả nguy hiểm cho xã hội là: mối quan hệ nội tại và tất yếu giữa chúng Hành vi là tiền đề gây ra hậu quả hoặc nguyên nhân trực tiếp của hậu quả vì thế mà thời gian xãy ra của nó sẽ trước hậu quả, hậu quả phải là kết quả tất yếu của chính hành vi đó mà không phải là của một nguyên nhân nào khác

 Thời gian vi phạm pháp luật chính là giờ, ngày, tháng, năm xảy ra hành vi vi phạm pháp luật

 Địa điểm vi phạm pháp luật là vị trí, nơi xảy ra hành vi vi phạm pháp luật.

 Phương tiện vi phạm pháp luật được hiểu là công cụ mà chủ thể sử dụng để thực hiện hành vi trái pháp luật của mình

Những yếu tố này cũng ít nhiều phản ánh cho ta thấy tính chất nguy hiểm của các hành vi vi phạm pháp luật

1.4.2 Mặt chủ quan

Mặt chủ quan của vi phạm pháp luật là toàn bộ diễn biến tâm lí của chủ thể khi vi phạm pháp luật Các dấu hiệu của mặt chủ quan bao gồm lỗi, động cơ vi phạm pháp luật và mục đích vi phạm pháp luật

Lỗi là nhận thức và mong muốn của chủ thể đối với hành vi vi phạm của mình và hậu quả do hành vi đó gây ra

Lỗi là trạng thái tâm lý bên trong hay thái độ của chủ thể đối với hành vi của mình (hành vi chủ động, có ý thức….) và đối với hậu quả của hành vi đó gây ra cho xã hội (chủ thể nhìn thấy trước được hậu quả xấu trong hành vi của mình mà vẫn thực hiện), cho nên lỗi là yếu tố quan trọng phản ánh mức độ nguy hiểm của hành vi vi phạm pháp luật

Căn cứ vào dấu hiệu ý chí và lý trí, lỗi gồm hai loại cơ bản là: lỗi cố ý và lỗi vô ý Lỗi cố ý lại chia ra làm hai loại: lỗi cố ý trực tiếp và lỗi cố ý gián tiếp

 Lỗi cố ý trực tiếp: chủ thể nhận thức được hành vi của mình gây nguy hiểm cho

xã hội và thấy trước hậu quả của hành vi đó và mong muốn hậu quả đó xãy ra

Ví dụ: A biết B sẽ đi ngang đoạn đường đó mỗi ngày nên A đã gài bẫy điện khiến B

bị giật điện đến chết

 Lỗi cố ý gián tiếp: chủ thể nhận thức được hành vi của mình là nguy hiểm cho

xã hội và thấy trước hậu quả do hành vi đó gây ra, tuy nhiên chủ thể không mong muốn hậu quả xảy ra nhưng lại có ý thức để mặc hậu quả xãy ra

Ví dụ: M thấy N sắp chết đuối và M hoàn toàn có khả năng cứu N nhưng M đã để mặc cho N chết đuối

Lỗi vô ý chia ra làm hai loại: lỗi vô ý do quá tự tin và lỗi vô ý do cẩu thả.

 Lỗi vô ý do quá tự tin: chủ thể nhận thức được hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội và chủ thể thấy trước được hậu quả do hành vi đó gây ra, tuy nhiên chủ thể không mong muốn hậu quả xảy ra nhưng chủ thể lại hi vọng và tin tưởng rằng hậu quả

se không xảy ra

Ví dụ: D lái xe quá tốc độ và tin rằng sẽ không xảy ra tai nạn nhưng thực tế tai nạn

đã xảy ra

 Lỗi vô ý do quá cẩu thả: chủ thể không nhận thức được hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội và không thấy trước hậu quả do hành vi đó gây ra nhưng pháp luật bắt buộc chủ thể phải thấy trước hậu quả xảy ra, tuy nhiên chủ thể hoàn toàn không mong muốn hậu quả xảy ra

Ví dụ: ông A kinh doanh thuốc nông dược nhưng do sắp xếp bảo quản cẩu thả dẫn đến xảy ra ngộ độc thực phẩm

1.4.3 Chủ thể

Chủ thể của vi phạm pháp luật là: cá nhân tổ chức có năng lực chịu trách nhiệm pháp lý Năng lực trách nhiệm pháp lí căn cứ vào độ tuổi, vào khả năng nhận thức và điều khiển hành vi, và tùy thuộc vào khách thể được pháp luật bảo vệ mà quy định năng lực chịu trách nhiệm pháp lý trong các ngành Luật

1.4.4 Khách thể

Khách thể của vi phạm pháp luật là quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ nhưng bị hành vi trái pháp luật gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại Tính chất của khách thể vi phạm pháp luật cũng là một yếu tố có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá mức độ nguy hiểm của hành vi trái pháp luật, là một trong những căn cứ để phân loại hành vi vi phạm pháp luật

Ví dụ: Hành vi xâm hại đến tính mạng, sức khỏe của con người thì mức độ nguy hiểm cao hơn các hành vi vi phạm trật tự an toàn xã hội

1.5 Phân loại vi phạm pháp luật

Vi phạm pháp luật xảy ra rất đa dạng, phức tạp, vì thế việc phân loại vi phạm pháp luật có ý nghĩa quan trọng, nhất là đối với việc xây dựng và áp dụng pháp luật thì việc phân loại này càng có ý nghĩa quan trọng Theo một cách cơ bản vi phạm pháp luật được chia làm bốn loại: vi phạm hình sự (tội phạm), vi phạm hành chính, vi phạm dân

sự và vi phạm kỷ luật

1.5.1 Vi phạm hình sự

Vi phạm hình sự (tội phạm): theo Điều 8 Bộ luật hình sự 2005 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017) “Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng,

an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm quyền con người, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa mà theo quy định của Bộ luật này phải bị xử lý hình sự

Những hành vi tuy có dấu hiệu của tội phạm nhưng tính chất nguy hiểm cho xã hội không đáng kể thì không phải là tội phạm và được xử lý bằng các biện pháp khác.” (2)

Ví dụ: : M (20 tuổi), M có xích mích với N và muốn dạy cho N một bài học, nên M hẹn N ra chỗ vắng người và dùng gậy đánh N khiến N bị thương nặng, tỷ lệ thương tích là 20% Theo khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017, hành

vi của M lúc này là vi phạm hình sự

1.5.2 Vi phạm hành chính

Vi phạm hành chính: là hành vi của cá nhân hoặc tổ chức xâm phạm các quy tắc quản lý nhà nước (quản lý trật tự an toàn xã hội, trật tự an toàn giao thông,…) mà không phảo là tội phạm và theo quy định của pháp luậtphải bị xử phạt hành chính do cá nhân hoặc tổ chức thực hiện cố ý hoặc vô ý

Ở nước ta hiện nay, vi phạm hành chính được quy định trong Luật xử lí vi phạm hành chính và các Nghị định về xử lí vi phạm hành chính trong các lĩnh vực cụ thể

Ví dụ: Anh B (30 tuổi), B sử dụng điện thoại di động khi đang điều khiển xe máy khi tham gia giao thông Theo điểm a khoản 4 Điều 5 Nghị định 100/2019/NĐ-CP, hành vi của B lúc này sẽ bị xử phạt hành chính

1.5.3 Vi phạm dân sự

Vi phạm dân sự: là những hành vi xâm hại đến quan hệ tài sản, quan hệ nhân thân có liên quan hoặc không liên quan đến tài sản được quy định trong Bộ luật Dân sự Đây được xem là vi phạm pháp luật trong trường hợp chủ thể không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ nghĩa vụ của họ trong một quan hệ pháp luật dân sự cụ thể

Ví dụ: X là sinh viên đại học thuê trọ của chị Y Khi kí kết hợp đồng thuê nhà có thời hạn 1 năm, điều khoản ghi rõ nghĩa vụ và quyền của mỗi bên Tuy nhiên, X mới ở được gần 2 tháng, chị Y đã đuổi X đi vì tìm được người khác thuê phòng trọ đó với giá cao hơn Lúc này hành vi của chị Y là vi phạm dân sự

1.5.4 Vi phạm kỷ luật

Vi phạm kỷ luật: là hành vi của cá nhân, tổ chức có quan hệ ràng buộc với một cơ quan, tổ chức thuộc phạm vi quản lý nhà nước gây xâm hại các quan hệ xã hội được xác lập trong nội bộ cơ quan, tổ chức thuộc phạm vi quản lý của nhà nước

Ví dụ: Nhà trường cấm sinh viên sử dụng điện thoại trong phòng thi nhưng vì để gian lận nên sinh viên X đã lén lút sử dụng điện thoại trong phòng thi Lúc này hành vi của sinh viên X là vi phạm kỷ luật

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VI PHẠM PHÁP LUẬT Ở SINH VIÊN HIỆN NAY 2.1 Tình hình vi phạm pháp luật của sinh viên hiện nay

Sinh viên là những người học tập tại các trường đại học, cao đẳng, trung cấp Ở đó

họ được truyền đạt kiến thức bài bản về một ngành nghề nhất định để chuẩn bị cho công việc sau này Họ được xã hội công nhận qua những kiến thức, bằng cấp đạt được

trong quá trình học tập Vốn là những con người trí thức được đào tạo, trang bị những kiến thức và mang trong mình xứ mệnh đưa đất nước ngày một phát triển, vậy mà tình hình vi phạm pháp luật ở sinh viên hiện nay lại là một vấn đề hết sức đáng lo ngại Số lượng sinh viên vi phạm pháp luật ngày càng gia tăng một cách nhanh chóng kèm theo mức độ nguy hiểm của hành vi vi phạm pháp luật ngày càng nguy hiểm cho xã hội Theo thông tin tại trang thông tin điện tử tỉnh Nghệ An đã thống kê được từ đầu năm đến nay, Công an TP Vinh đã thụ lý 36 vụ, 49 đối tượng; trong đó 3 đối tượng là học sinh, 1 đối tượng là sinh viên Lào đang học tại Trường Đại học Vinh, còn lại chủ yếu là sinh viên đang học tại các trường đại học, cao đẳng, trung cấp trên địa bàn với các hành vi: trộm cắp tài sản, cướp tài sản, mua bán, vận chuyển trái phép pháo nổ; tàng trữ, mua bán trái phép chất ma túy, đánh bạc… Công an thành phố đã truy tố trước pháp luật 11 vụ, 11 đối tượng; số còn lại xử phạt hành chính Và trong năm 2016, Công an

TP Vinh cũng đã phát hiện, xử lý 874 trường hợp học sinh, sinh viên vi phạm Luật Giao thông đường bộ với các lỗi chủ yếu như: Điều khiển xe môtô, xe đạp điện không đội mũ bảo hiểm, không chấp hành tín hiệu đèn giao thông, không có giấy phép lái xe…(3)

Một trong những vụ việc đáng nhắc đến như vụ việc của một sinh viên năm cuối của trường đại học tại Hà Nội , vì uống rượu, đã lái xe ô tô gây tai nạn liên hoàn trên phố đi

bộ Tam Bạc, đâm liên tiếp 3 ô tô phía trước cùng chiều làm hư hỏng nặng 4 ô tô và làm chết nữ công an phường.(4)

Một vụ việc khác xảy ra đêm ngày 25/05/2016, tại góc giao lộ QL1 – đường số 17, phường Linh Trung, quận Thủ Đức, từ mâu thuẫn trong cuộc nhậu đêm mà 3 sinh viên đại học thuộc hệ thống Đại học Quốc gia Hồ Chí Minh đã ra tay đánh đập bạn nhậu đến chết rồi bỏ trốn cho đến khi bị bắt giữ.(5)

Là con người trí thức, học cao, hiểu rộng lại đem những kiến thức của mình để đi giết người và người đó không ai khác đó là lại cha ruột của mình Câu chuyện về nữ sinh giết cha ruột, giấu thi thể, tạo hiện trường giả đang là một câu chuyện khiến người