BÀI TẬP THẢO LUẬN NHÓM 3 Giải quyết mặt thứ 2 cớ bản vấn đề của triết học Triết học cũng như những khoa học khác phải giải quyết rất nhiều vấn đề có liên quan với nhau, trong đó có vấn đề cực kỳ quan.
Trang 1BÀI TẬP THẢO LUẬN NHÓM 3 Giải quyết mặt thứ 2 cớ bản vấn đề của triết học
Triết học cũng như những khoa học khác phải giải quyết rất nhiều vấn đề có liên quan với nhau, trong đó
có vấn đề cực kỳ quan trọng là nền tảng và là điểm xuất phát để giải quyết những vấn đề còn lại được gọi là vâvs đề
cơ bản của triết học Theo Ăngghen vấn đề cơ bản lớn của mọi triết học, đặc biệt là triết học hiện đại, là vấn đề quan
hệ giữa tư duy và tồn tại, là vấn đề quan trọng giữa tư duy
và tồn tại Vấn đề cơ bản của triết học có hai mặt, mỗi mặt phải giải quyết cho một câu hỏi lớn
Mặt thứ hai của vấn đề cơ bản của triết học được giải quyết thông qua thuyết khả tri luận, bất khả tri luận và thuyết hoài nghi luận
Theo thuyết khả tri gồm hầu hết các nhà duy vật và duy tâm là con người có thể hiểu biết và nhận thức thế giới Là học thuyết triết học khẳng định khả năng nhận thức của con người được gọi là thuyết Khả tri ( Thuyết có thể biết) Thuyết khả tri khẳng định con người về nguyên tắc có thể hiểu được bản chất của sự vật Nói cách khác, cảm giác, biểu tượng, quan niệm và nói chung ý thức mà con người có được về sự vật về nguyên tắc, là phù hợp với bản thân sự vật Những người theo Khả tri luận tin tưởng rằng, nhận thức là một quá trình không ngừng đi sâu khám
Trang 2phá bản chất sự vật Với quá trình đó, Vật tự nó sẽ buộc phải biến thành “Vật cho ta”
Ví dụ: Trong quan điểm "khả tri" như quan điểm của các nhà Marxist cho rằng thông qua hoạt động thực tiễn
sẽ cho con người biết ngày càng sâu sắc về đối tượng, bằng chứng của việc khả tri là con người có thể làm thí nghiệm tạo ra các hiện tượng giống như trong tự nhiên hay khiến cho thế giới tự nhiên phục vụ con người Trong ví dụ nhận biết về con người thì tương tự kiểu: "Nghịch cảnh tiết lộ bản chất con người"
Ngoài ra, để trả lời câu hỏi thứ hai còn có trường phái phủ nhận khả năng nhận thức của con người được gọi là thuyết không thể biết hay còn gọi là thuyết bất khả tri Theo đó, họ cho rằng con người không có khả năng nhận biết được thế giới xung quanh hoặc chỉ nhận biết được
vẻ bên ngoài của thế giới mà thôi vì tính xác thực của hình ảnh về đối tưọng mà các giáic quan của con người cung cấp trong một quá trình nhận thức không đảm bảo tính chân thực
Bất khả tri không tuyệt đối phủ nhận những thực tại siêu nhiên hay thực tại được cảm giác của con người nhưng vẫn khẳng định ý thức không thể đạt được sự tuyệt đối Bất khả tri cũng không đặt vấn đề về niềm tin mà chỉ phủ nhận khả năng vô hạn của tri thức Đại biểu nổi tiếng nhất của “thuyết không thể biết” là Hium (nhà triết học Anh)
và Canto (nhà triết học Đức) Theo Hium, chẳng những chúng
Trang 3ta không thể biết được sự v ật là như thế nào, mà cũng không thể biết được sự vật đó có tồn tại hay không Còn Cantơ thì thừa kế nhận có một thế giới sự vật tồn tại, ông gọi đó là
“vật tự nó”; nhưng chúng ta không thể nhận thức được bản chất thế giới ấy mà chỉ là nhận thức những hiện tượng của nó
mà thôi Thuyết không thể biết đã bị Hêghen và Phoiơbắc phê phán gay gắt Song, đúng như Ph Ăngghen đã nhận xét, chính thực tiễn của con người đã bác bỏ thuyết không thể biết một cách triệt để nhất “Sự bác bỏ một cách hết sức đanh thép những sự vặn vẹo triết học ấy, cũng như t ất
cả những triết học khác, là thực tiễn, chính là thực nghiệm
và công nghiệp Nếu chúng ta có thể chứng minh được tính chính xác của quan điểm của chúng ta về một hiện tượng
tự nhiên nào đó, bằng cách tự chúng ta làm ra hiện tượng
ấy, bằng cách tạo ra nó từ những điều kiện của nó, và hơn nữa, còn bắt nó phải phục vụ m ục đích của chúng ta, thì sẽ không còn có cái “vật tự nó” không thể nắm được của Cantơ nữa”
Ví dụ: Theo tư tưởng "bất khả tri" của David Hume (1711-1776), ông cho rằng tri thức của con người về thế giới khách quan chỉ là những "ấn tượng" rồi từ những ấn tượng đó mà nảy sinh "ý niệm" chứ không phải là tri thức chân thực về bản thân thế giới khách quan Chẳng hạn khi
ta nhận thức về một người nào đó thì ta chỉ có thể thông qua những ấn tượng của bản thân về người đó, rồi dần dần
có ý niệm rằng họ là người như thế này hay thế kia chứ ta không hoàn toàn biết chính xác người đó như thế nào Như
Trang 4dân gian ta có câu "Sông sâu biển thẳm dễ dò, nào ai lấy thước mà đo lòng người"
Tính tương đối của nhận thức dẫn đến việc ra đời của trào lưu hoài nghi luận Thuyết hoài nghi xuất hiện
từ thời cổ đại mà đại biểu tiêu biểu là nhà triết học Hy Lạp
cổ đại Những người theo thuyết hoài nghi đã nâng sự hoài nghi lên thành nguyên tắc trong việc xem xét tri thức đã đạt được và cho rằng con người không thể đạt đến chân lý khách quan Tuy nhiên chúng ta thấy rằng trong quá trình phát triển thì thuyết hoài nghi có nhiều đóng góp nhất định đặc biệt trong thời phục hưng với vai trò chống lại hệ tư tưởng và quyền uy của Giáo hội thời trung cổ, vì hoài nghi luận thừa nhận sự hoài nghi cả đối với kinh thánh và các tín điều tôn giáo
Lấy ví dụ phân biệt Khả tri duy vật và khả tri duy tâm
?
+ Thuyết khả tri là gì? Thuyết khả tri( Thuyết có thể biết) là học thuyết của những nhà Triết học cả duy vật
và duy tâm trả lời một cách khẳng định: Con người có khả năng nhận thức được thế giới Khẳng định về nguyên tắc con người có thể hiểu được bản chất của sự vật Nói cách khác, cảm giác, biểu tượng, quan niệm và nói chung ý thức
mà con người có được về sự vật là nguyên tắc là phù hợp với bản thân sự vật
+ Chủ nghĩa duy vật: Là những người cho rằng vật chất giới tự nhiên là cái có trước và quyết định ý thức
Trang 5của con người; học thuyết của họ hợp thành các môn phái khác nhau của chủ nghĩa duy vật
+ Chủ nghĩa duy tâm: là những người cho rằng
ý thức, tinh thần có trước giới tự nhiên; học thuyết của họ hợp thành các môn phái khác nhau của chủ nghĩa duy tâm
Thuyết khả tri duy vật là học thuyết của các nhà triết học duy vật cho rằng con người có khả năng nhận thức được thế giới trên phương diện duy vật tức cho rằng vật chất giới tự nhiên là cái có trước và quyết định ý thức của con người
Thuyết khả tri duy tâm là học thuyết của các nhà triết học duy tâm cho rằng con người có khả năng nhận thức được thế giới trên phương diện duy tâm tức cho rằng ý thức, tinh thần có trước giới tự nhiên; học thuyết của họ hợp thành các môn phái khác nhau của chủ nghĩa duy tâm
VD 1 : Cùng là 1 hiện tượng nhưng 2 học thuyết lại có khả năng nhận thức khác nhau : VD: Thuyết khả tri sẽ nhận thức được sự ra đời của con người nhưng lại có cách giải thích khác nhau về nguồn gốc xuất hiện con người
Thuyết khả tri duy vật VD : Con người là sự tiến hoá của loài vượn ( đặc biệt theo học thuyết Đacuyn)
Thuyết khả tri duy tâm VD : Những truyền thuyết : Phương Tây truyền thuyết Adam và Eva, Phương Đông (TQ)
là truyền thuyết nữ thần Oa,…
VD 2 : Thuyết khả tri sẽ nhận thức được sự công bằng trong cuộc sống nhưng lại có cách nhìn nhận khác nhau
Trang 6Ví dụ : Nhìn thấy người ăn cắp, ăn trộm,… (làm những việc trái với đạo đức xã hội)
Thuyết khả tri duy vật: Nhận thức được những người đó
sẽ bị chịu sự trừng phạt của pháp luật, chính quyền…
Thuyết khả tri duy tâm: Nhận thức rằng những người
đó bị báo ứng, chúa trời trừng phạt…
VD 3 : Dưới hai góc độ khả tri duy vật và khả tri duy tâm, con người sẽ có những cách lý giải hiện tượng, sự việc khác nhau về hiện tượng bóng đè:
Dưới góc độ duy vật: là chứng liệt do ngủ (sleep paralysis) xảy ra ngay trước khi ngủ hay ngay khi thức giấc
Dưới góc độ duy tâm: là một hiện tượng do ma quỷ, thế lực tâm linh tạo nên
VD 4 : Lý giải về sự xuất hiện của mặt trăng, mặt trời, các hiện tượng tự nhiên:
Dưới góc độ duy vật: là các hành tinh nằm trong Hệ Mặt Trời, dưới sự tác động lẫn nhau của các sự vật trong và ngoài Trái Đất tạo nên các hiện tượng tự nhiên
Dưới góc độ duy tâm: theo Thần thoại Hy Lạp là do vị thần bầu trời Uranus cùng những vị thần khác cai quản
VD 5: Cái chết của một con người
Khả tri duy vật: cái chết là sự chấm dứt vĩnh viễn của mọi hoạt động sống như hô hấp, trao đổi chất hay sự phân chia các tế bào
Khả tri duy tâm: sự chết được tin là do linh hồn rời khỏi thể xác
Trang 7Về thuyết khả tri luận duy tâm (con người nhận thức và cho rằng tinh thần, ý thức là cái có trước): quan niệm con người sống chết có số, học tài thi phận
VD6: Con người bị bệnh:
Thuyết khả tri duy vật: do yếu tố di truyền, do yếu tố môi trường, do yếu tố lây nhiễm
Thuyết khả tri duy tâm: do ông trời, thần linh quyết định VD7: Trong xã hội có người giàu - người nghèo: Thuyết khả tri duy vật: do có người họ cố gắng nỗ lực nên đạt được thành công, trong khi có những người lại ỷ lại, không làm gì cả
Thuyết khả tri duy tâm: con người tin rằng sống chết có số phú quý tại trời