SKKN Phát huy sự sáng tạo, khơi dậy ý tưởng khởi nghiệp kinh doanh cho học sinh thông qua phương pháp xây dựng câu chuyện bằng hình ảnh trong dạy học Phần II Tạo lập doanh nghiệp – SGK Công Nghệ 10 SỞ[.]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT TRIỆU SƠN 4
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
PHÁT HUY SỰ SÁNG TẠO, KHƠI DẬY Ý TƯỞNG
KHỞI NGHIỆP KINH DOANH CHO HỌC SINH
THÔNG QUA PHƯƠNG PHÁP XÂY DỰNG CÂU CHUYỆN
BẰNG HÌNH ẢNH TRONG DẠY HỌC PHẦN II: TẠO LẬP DOANH NGHIỆP – SGK CÔNG NGHỆ 10
Người thực hiện: Lê Thị Huế Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Công nghệ nông nghiệp
THANH HÓA, NĂM 2019
Trang 2MỤC LỤC
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm 2
2.1.2 Phương pháp xây dựng câu chuyện bằng hình ảnh 3
2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng Sáng kiến kinh
nghiệm
4 2.2.1 Thực trạng dạy học môn Công Nghệ 10 trong trường THPT 4
2.3.1 Cách bước để xây dựng câu chuyện bằng hình ảnh 5
2.3.3 Vận dụng PP XDCCBHA vào dạy học phần Tạo lập doanh
nghiệp – SGK Công nghệ 10
6
2.3.3.2 Phần nghiên cứu thị trường của doanh nghiệp 7 2.3.3.3 Phần mô hình cơ cấu tổ chức của doanh nghiệp 11
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo
dục, bản thân, đồng nghiệp và nhà trường
12
Trang 31 MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài
Ngày nay, cùng với sự phát triển như vũ bão của khoa học – kĩ thuật, hội nhập kinh tế ngày càng được mở rộng, đòi hỏi nền giáo dục cũng phải không ngừng đổi mới, cải tiến để bắt kịp sự phát triển của giáo dục trên thế giới và các nước trong khu vực
Giáo dục hiện nay không chỉ cung cấp cho học sinh các kiến thức hàn lâm, mà phải đồng hành cùng với các em trong thực tiễn cuộc sống Trước những thách thức đó, chương trình giáo dục phổ thông đòi hỏi phải đổi mới đồng bộ từ mục tiêu, nội dung, phương pháp, phương tiện dạy học đến cách thức đánh giá kết quả dạy học, trong đó khâu đột phá là đổi mới phương pháp dạy
học (PPDH) Chỉ có đổi mới PPDH, chúng ta mới có thể tạo ra được sự đổi mới
thực sự trong giáo dục, mới có thể đào tạo ra lớp người năng động, sáng tạo, có tiềm năng cạnh tranh trí tuệ trong bối cảnh nhiều nước trên thế giới đang hướng đến nền kinh tế tri thức [1]
Nhận thức một cách sâu sắc về tầm quan trọng của việc giáo dục thế hệ trẻ thời đại 4.0 là những con người có sự tâm huyết, nhiệt tình, đam mê, sáng tạo, nhiều ý tưởng, sẵn sàng đối mặt và chinh phục các thử thách mới, sẽ khơi nguồn và ươm tạo những ý tưởng khởi nghiệp thành công, năm 2017, Bộ giáo dục và đào tạo đã tham mưu và trình với thủ tướng chính phủ về tổ chức cuộc thi
“ý tưởng khởi nghiệp kinh doanh cho học sinh, sinh viên” [2] Do đó, đổi mới tư
duy dạy học và PPDH để đáp ứng tình hình giáo dục thời đại hiện nay là vô cùng cấp thiết và quan trọng Tuy nhiên, dạy học trong trường THPT nói chung, đặc biệt là bộ môn Công nghệ 10 từ trước tới nay trong nhận thức của phụ huynh HS cũng như của HS đây là môn học có vai trò thứ yếu và mờ nhạt trong nhà trường Việc dạy và học thường diễn ra một cách khô khan, nặng nề, ít gây hứng thú cho HS, do đó hiệu quả giáo dục còn gặp nhiều hạn chế chưa đem lại những kết quả như mong đợi của các nhà quản lý giáo dục cũng như các GV giảng dạy bộ môn
Là một GV môn Công nghệ 10, tôi luôn ý thức nhiệm vụ của mình là phải đổi mới phương pháp để nâng cao chất lượng dạy học đồng thời phát huy tính tích cực, vận dụng vào đời sống thực tế, để các em được tự do sáng tạo, tự
do trình bày ý tưởng, quan điểm của bản thân từ đó những em có đam mê sẽ hình thành ý tưởng khởi nghiệp kinh doanh Trong suốt một năm học qua, tôi đã
áp dụng phương pháp xây dựng câu chuyện bằng hình ảnh (PP XDCCBHA))
vào trong quá trình giảng dạy của mình Tôi nhận thấy, hiệu quả và chất lượng
dạy học tăng lên rất nhiều Chính vì thế, tôi chọn đề tài “Phát huy sự sáng tạo,
khơi dậy ý tưởng khởi nghiệp kinh doanh cho học sinh thông qua phương pháp xây dựng câu chuyện bằng hình ảnh trong dạy học Phần II: Tạo lập doanh nghiệp – SGK Công Nghệ 10”, góp phần thực hiện việc đổi mới tư duy và PPDH phát huy tích cực của HS trong trường THPT hiện nay
Trang 41.2 Mục đích nghiên cứu
Thiết kế và xây dựng kịch bản cho quá trình dạy học diễn ra theo đúng chủ đích
1.3 Đối tượng nghiên cứu
- Nghiên cứu việc vận dụng trong dạy học phần Tạo lập doanh nghiệp –
SGK Công nghệ 10
- HS khối 10, trường THPT Triệu Sơn 4
1.4 Phương pháp nghiên cứu
1.4.1 Phương pháp nghiên cứu lí thuyết
- Nghiên cứu các tài liệu và cấu trúc liên quan đến các PP XDCCBHA
- Nghiên cứu nội dung, hệ thống kiến thức chương trình Công Nghệ 10 nhất là nội dung phần Tạo lập doanh nghiệp
- Nghiên cứu các cơ sở lý luận, biện pháp thiết kế và kịch bản cho các nội dung bài học có sử dụng PP XDCCBHA trong phần Tạo lập doanh nghiệp – Công nghệ 10 theo hướng phát huy sự sáng tạo, khơi dậy ý tưởng khởi nghiệp kinh doanh cho học sinh
1.4.2 Phương pháp chuyên gia
Gặp gỡ, trao đổi với các đồng nghiệp để tham khảo và rút kinh nghiệm cho bản thân trong quá trình thực hiện đề tài
1.4.3 Phương pháp thực tập sư phạm.
Tiến hành dạy học theo nội dung đề tài ở các lớp 10 của trường THPT Triệu Sơn 4
1.4.4 Phương pháp thống kê toán học
Sử dụng phương pháp thống kê toán học trong việc tính toán kết quả của quá trình thực hiện
2 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.1.1 Phương pháp dạy học chủ động
Phương pháp dạy học chủ động (Active Teaching), là một thuật ngữ rút
gọn, được dùng để chỉ phương pháp giáo dục, dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học Dạy học chủ động hướng tới việc hoạt động hóa, chủ động hóa hoạt động nhận thức của người học, nghĩa là tập trung phát huy tính tích cực chủ động của học sinh chứ không phải phát huy tính chủ động của giáo viên Do đó đòi hỏi giáo viên phải nỗ lực rất nhiều so với phương pháp dạy học truyền thống
Theo một số nghiên cứu của Bigas (2003), cho thấy mối quan hệ chặt chẽ giữa các hoạt động của người học với hiệu quả học tập Tỷ lệ tiếp thu kiến thức
Trang 5được trải nghiệm và tự mình khám phá kiến thức, đặc biệt là khi truyền đạt lại
cho người khác [3]
Hình 1: Tháp học tập
thể hiện tỷ lệ phần trăm khả năng tiếp thu kiến thức tương ứng với các hoạt động học tập của học sinh (theo hội thảo CPIO – 2010 – ĐHQG TPHCM)
2.1.2 Phương pháp xây dựng câu chuyện bằng hình ảnh
Xây dựng câu chuyện bằng hình ảnh là sự kết hợp giữa nhiều phương tiện truyền thông Nó được xây dựng dựa trên hình ảnh, kết hợp với văn bản, giọng nói, chuyển động, âm nhạc, tạo nên một sản phẩm phong phú để diễn đạt, chia
sẻ, mô tả, trình bày về một câu chuyện [4]. PP XDCCBHA là PP điển hình của dạy học theo tình huống và phát huy tính sáng tạo của học sinh
Ưu điểm:
- Có khả năng cung cấp thông tin một cách đầy đủ hơn khi sách giáo khoa (SGK) chưa trình bày hoặc không trình bày tới nó
- Gây chú ý, quan tâm, hứng thú cho học sinh
- Học sinh dễ tiếp thu trong quá trình nhận thức, giảm tính trìu tượng của kiến thức
- Tạo điều kiện làm nảy sinh óc sáng tạo, khích lệ sự thay đổi thái độ, hành vi của học sinh theo chuẩn mực đạo đức, chính trị - xã hội
10%
đọc 20% nghe 30% nhìn 50% nghe và nhìn 70% trao đổi với người khác
80% sử dụng trong thực tế
90% truyền đạt cho người khác
Trang 6- Hỗ trợ và phát huy mọi giác quan của người học Tăng độ tin cậy và khắc sâu kiến thức
Hạn chế:
- Mất nhiều thời gian, thích hợp cho việc vận dụng nhưng chưa thích hợp cho việc truyền thụ kiến thức có hệ thống
- Đòi hỏi cao với giáo viên và đối với người học: giáo viên cần biết làm việc với tư cách là người điều phối, cần kết hợp hài hòa sự hiểu biết về công nghệ với kiến thức chuyên môn sư phạm tương tác với nhau Còn với học sinh các em cần phải tự lực để vận dụng tri thức [4]
2.2 Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
2.2.1 Thực trạng dạy học môn Công Nghệ 10 trong trường THPT
Dạy học Công nghệ 10 trong trường THPT hiện nay nói chung, và trong trường Triệu Sơn 4 nói riêng vẫn còn nhiều khó khăn và bất cập Là một bộ môn thực nghiệm nhưng Công Nghệ không kéo dài suốt 3 năm học như những bộ môn
khác mà lại phân thành hai nhóm: Nông nghiệp (dạy lớp 10) và Công nghiệp (lớp
11 và 12) hoàn toàn khác nhau về mặt bản chất Do đó việc tạo ra niềm say mê và
yêu thích bộ môn này cho học sinh là điều vô cùng khó khăn Hơn nữa với bộ môn như Công Nghệ 10, thường chỉ cần có một giáo viên để giảng dạy, nên việc trao đổi chuyên môn trong tổ, nhóm cũng như sự đóng góp của bộ môn này trong thành tích chung của nhà trường hầu như là không đáng kể
2.2.2 Thực trạng giáo viên
Trước đây ở hầu hết các trường THPT trong cả nước việc quan tâm đến chất lượng giảng dạy và sự đầu tư của giáo viên cho bộ môn này còn rất hạn chế, bởi các giáo viên tham gia giảng dạy không phải là giáo viên được đào tạo đúng chuyên ngành mà là giáo viên của các bộ môn khác tham gia giảng dạy
Trong những năm gần đây, cùng với sự đòi hỏi về việc nâng cao chất lượng giáo dục sách giáo khoa Công nghệ 10 đã được đổi mới để cho phù hợp Song song với việc đó chất lượng đội ngũ giáo viên giảng dạy cũng đã được quan tâm hơn rất nhiều Hiện nay ở các trường THPT đều đã có GV dạy Công nghệ tốt nghiệp đại học đúng chuyên ngành nên việc dạy học theo phương pháp đổi mới đã có nhiều thuận lợi Là một giáo viên tốt nghiệp chuyên ngành Kỹ thuật Nông nghiệp, đã tham gia trực tiếp giảng dạy Công nghệ trong 10 năm qua, tôi nhận thấy rằng việc dạy bộ môn này trong nhà trường vẫn còn nhiều điều đáng quan tâm, đặc biệt làm thế nào để đem lại hứng thú cho học sinh, giúp cho các em nhận thức được vai trò của môn học, bản thân tôi cũng phải tìm tòi
để đổi mới PPDH, đổi mới cách truyền đạt để mỗi giờ Công Nghệ không còn là
sự nhàm chán, là sự bắt buộc học đối với học sinh
Trang 72.2.3 Thực trạng học sinh
Học sinh với bộ môn Công nghệ nói chung đều ít có hứng thú, bởi xuất phát từ thực tế cho thấy rằng đây không phải là bộ môn thi tốt nghiệp, cũng không phải là môn đòi hỏi thi học sinh giỏi, lại cũng không là môn thi đại học
cho nên tâm lý của học sinh đều xem Công nghệ là “môn phụ của những môn
phụ” học với thái độ thờ ơ, không quan tâm Do đó giáo viên cần phải nắm rõ
đặc điểm của học sinh, cũng như đặc trưng của môn học để dạy học một cách chủ động, để mỗi giờ lên lớp không còn là gánh nặng với học sinh và với cả bản thân mình Trong 10 năm qua cùng với những trải nghiệm thực tế ở các lớp về các phương pháp giảng dạy của mình tôi đã gom cho mình một số kinh nghiệm
và mạnh dạn phát triển nó thành đề tài, với hi vọng sẽ góp một phần nào đó để các đồng nghiệp dạy cùng môn với tôi có thể tham khảo để đưa giờ học Công nghệ trở thành giờ học được học sinh chờ đợi trong từng tuần
2.3 Giải pháp và tổ chức thực hiện
2.3.1 Cách bước để xây dựng một câu chuyện bằng hình ảnh.
Hình ảnh được lựa chọn từ những mô hình, dự án, hoặc những hình ảnh từ cuộc sống thực tế có thể xảy ra được ghi lại Khi xây dựng một câu chuyện cần bao gồm các bước sau:
- Xác định thông điệp, mục đích câu chuyện
- Xây dựng ý tưởng
- Thu thập dữ liệu: hình ảnh, tường thuật, giộng nói, âm nhạc…
- Xây dựng câu chuyện bằng hình ảnh
- Chia sẻ, trình chiếu, xuất bản câu chuyện hình ảnh [4].
2.3.2 Tiến trình thực hiện
Tiến trình các giai đoạn được trình bày sau đây là tiến trình lí tưởng của
PP XDCCBHA Trong thực tiễn vận dụng có thể linh hoạt, chẳng hạn có những giai đoạn được rút gọn, kéo dài hơn hoặc bỏ qua tùy theo trường hợp cụ thể
Các bước tiến hành PP XDCCBHA:
1 Giới thiệu: Giáo viên và người học giới thiệu tổng quan về một vật –
một thiết bị kỹ thuật, hay một từ vựng thông qua hình ảnh
2 Giải thích: Giáo viên và người học sử dụng một chuỗi ảnh/ tranh để
giải thích một hiện tượng hay một quá trình nào đó
3 Kể chuyện: Giáo viên và người học có thể kể câu chuyện về một nhân
vật hay một sự kiện thông qua hình ảnh
4 Tạo tình huống học tập: Giáo viên lôi cuốn người học vào một câu
chuyện trực quan và khuyến khích người học giải quyết những vấn đề nêu ra trong câu chuyện đó
5 Giới thiệu bài mới: Giáo viên có thể giới thiệu những khái niệm, ý
tưởng mới, thông tin nền như là một hoạt động khởi động nhằm lôi cuốn người học vào quá trình học tập, hay nhằm mô tả một vấn đề
Trang 86 Giúp người học tổng kết những kiến thức mới: Giáo viên có thể yêu
cầu người học xây dựng Câu chuyện hình ảnh mô tả lại những gì họ đã được học, hay để tổng hợp kiến thức v.v
7 Để ôn tập và đánh giá kết quả học tập: Giáo viên có thể xây dựng
một Câu chuyện hình ảnh như là một bài tổng kết trực quan về những khái niệm
chính trong bài học nhằm ôn tập và tổng kết bài.[4].
2.3.3 Vận dụng PP XDCCBHA vào dạy học phần Tạo lập doanh nghiệp – SGK Công nghệ 10 để phát huy sự sáng tạo, khơi dậy ý tưởng khởi nghiệp kinh doanh cho học sinh
2.3.3.1 Phần Xác định ý tưởng kinh doanh (Bài 54: Thành lập Doanh
nghiệp)
Để dạy phần này, GV cho HS xem một câu chuyện bằng hình ảnh về ý tưởng kinh doanh khởi nghiệp của Học sinh Nguyễn Thị Thiên Ngân – Trường
THPT Lấp Vò 2, với ý tưởng “Chuỗi nhà hàng ẩm thực khoai môn” [5].
(GV đang kể câu chuyện bằng hình ảnh và yêu cầu học sinh thảo luận)
Trang 9Câu hỏi thảo luận:
- Các hình ảnh trên nói về lĩnh vực kinh doanh nào?
- Theo em ý tưởng trên xuất phát từ lí do nào? Ý tưởng đó theo em có tính khả thi hay không? vì sao?
- Khi đi vào hoạt động theo em gặp những thuận lợi và rủi ro gì? Hãy liên
hệ bản thân để đưa ra một ý tưởng khởi nghiệp phù hợp với tình hình thực tế của bản thân và tại địa phương
Yêu cầu: HS thảo luận trong thời gian quy định, HS thấy được những
hình ảnh được trình chiếu thuộc lĩnh vực sản xuất nông nghiệp Việc lựa chọn loại hình kinh doanh này là một ý tưởng khởi nghiệp có tính rất khả quan đối với một học sinh THPT, vừa phù hợp với đam mê, năng lực cũng như tình hình thực
tế của địa phương
GV nhận xét: Chuỗi nhà hàng ẩm thực khoai môn là một ý tưởng có tính
khả thi cao, trong khi nhu cầu của các bạn trẻ đặc biệt là học sinh, sinh viên đang có nhu cầu sử dụng sản phẩm lớn Mỗi một cá nhân đều có một lí do để lựa chọn cho mình một ý tưởng khởi nghiệp kinh doanh phù hợp với năng lực bản thân, gia đình cũng như các nguồn lực khác cho phù hợp Cô bạn Nguyễn Thị Thiên Ngân – Trường THPT Lấp Vò 2 cũng vì đam mê của bản thân, vì để thõa sức sáng tạo, không ngại khó, ngại khổ để hình thành một dự án có tính thiết thực cao Dự án đã tạo ra được rất nhiều sản phẩm có giá trị, tạo công ăn việc làm cho người dân và hơn hết là để thõa lòng đam mê của bạn Với những con
số thiết thực như vậy, chúng ta mong rằng dự án của bạn sẽ được các nhà doanh
nghiệp “để mắt” tới để đưa dự án vào thực tiễn.
Nội dung bài học: Sau khi tìm hiểu các hình ảnh trong dự án, GV dẫn dắt
vào nội dung bài học:
Ý tưởng kinh doanh có thể xuất phát từ nhiều lí do khác nhau:
- Nhu cầu làm giàu cho bản thân và có ích cho xã hội
- Muốn kiếm sống và khẳng định bản thân
- Muốn thử sức trên thương trường
- Muốn tận dụng các nguồn lực của bản thân, gia đình và xã hội
Thị trường của doanh nghiệp là bao gồm các khách hàng hiện tại và khách hàng tiềm năng của doanh nghiêp
- Khách hàng hiện tại: là khách hàng thường xuyên trao đổi hàng hóa với doanh nghiệp
- Khách hàng tiềm năng: là đối tượng mà doanh nghiệp sẽ hướng tới
* Từ việc tìm hiểu ý tưởng kinh doanh trên, học sinh sẽ đưa ra các ý tưởng cũng như xây dựng một ý tưởng kinh doanh mà các em sẽ triển khai tại địa phương
Trang 10(Một vài sản phẩm về ý tưởng kinh doanh của học sinh)
2.3.3.2 Phần nghiên cứu thị trường của Doanh nhiệp (Bài 54: Thành lập doanh nghiệp)
GV cho HS nghiên cứu các hình ảnh về cuộc cạnh tranh khốc liệt giữa 2
ông lớn: P&G và Unilever [6]
(Cuộc cạnh tranh P&G và Unilever – cuộc chiến chưa có hồi kết)