Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo 5 6t hứng thú với trò chơi dân gian

Nhưng bên cạnh đó, tôi còn gặp một số khó khăn nhất định: Cha mẹ học sinh có tuổi đời rất trẻ, lại đi làm xa, hầu như chưa dành thời gian để vui chơi, trò chuyện cùng con và chưa nhận

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Kính gửi:

- Hội đồng sáng kiến huyện Võ Nhai

- Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Võ Nhai + Tôi là: Trương Kiên Định ;

Sinh ngày 22 tháng 07 năm 1989 + Nơi công tác: Trường Mầm non Dân Tiến I

+ Chức danh: Tổ trưởng chuyên môn tổ Mẫu giáo

+ Trình độ chuyên môn: Đại học

+ Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến: 100%

Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: Một số biện pháp giúp trẻ Mẫu giáo 5-6T hứng thú với trò chơi dân gian.

I Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Sáng Kiến được áp dụng thuộc lĩnh vực giáo

dục

II Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu: Từ ngày 10 tháng 10 năm 2018

đến 24 tháng 5 năm 2019

III Mô tả bản chất của sáng kiến:

- Về nội dung của sáng kiến:

Trước hết, ta cần hiểu được: Trò chơi dân gian là loại trò chơi do nhân dân nghĩ ra và được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác và người lớn dùng để dạy trẻ học nói, học đếm, học tính toán… Trò chơi dân gian là một hình thức văn hóa phản ánh cuộc sống của mỗi dân tộc, mỗi địa phương qua các thời kỳ lịch sử Chính vì vậy, mỗi dân tộc, mỗi địa phương đều có những trò chơi của dân tộc mình, các trò chơi đó lớn lên, sống mãi theo thời gian với dân tộc mà ngày nay người ta gọi là trò chơi dân gian

Trò chơi dân gian không chỉ chắp cánh cho tâm hồn trẻ, giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, vốn từ, phát triển tư duy, sáng tạo mà còn giúp các bé hiểu và trân trọng

về tình bạn, tình yêu gia đình, quê hương, đất nước

Mỗi trò chơi dân gian đều thường được bắt nguồn từ những bài đồng dao, đôi khi không có nghĩa nhưng lại rấtdễ nhớ và trẻ dễ dàng tiếp nhận theo cách riêng Mỗi trò chơi dân gian có những quy luật nhất định, mang những sắc thái khác nhau

mà trẻ có thể chơi mãi không thấy chán

Tuy nhiên, làm thế nào để trò chơi dân gian không bị rơi vào quên lãng khi thời đại công nghệ lên ngôi, đâu đâu cũng có thể thấy hình ảnh đứa trẻ với chiếc smartphone và những đứa trẻ đó sử dụng ngôn ngữ Game để dần thay thế ngôn ngữ giao tiếp thông thường?

Năm học 2018 – 2019, tôi được Nhà trường phân công chủ nhiệm lớp Mẫu giáo 5 tuổi B trường chính với tổng số học sinh là 22 cháu

Mặc dù có những thuận lợi nhất định như: Ban giám hiệu luôn quan tâm, tạo điều kiện về cơ sở vật chất, động viên tinh thần cho tôi cũng như đồng nghiệp để hoàn thành tốt nhiệm vụ năm học; Luôn được đồng nghiệp quý mến, phụ huynh tin tưởng, học sinh tương đối ngoan

Nhưng bên cạnh đó, tôi còn gặp một số khó khăn nhất định: Cha mẹ học sinh

có tuổi đời rất trẻ, lại đi làm xa, hầu như chưa dành thời gian để vui chơi, trò chuyện cùng con và chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc chơi với con như thế nào để con phát triển tốt; Đồng thời, cha mẹ quá phụ thuộc vào công nghệ

để dỗ dành con, đáp ứng mọi nhu cầu, nguyện vọng của con ngay cả những nhu cầu không chính đáng; Trẻ không có thói quen tham gia chơi trò chơi dân gian, không hào hứng tham gia chơi cùng với các bạn

Nhận thức được điều đó, ngay từ đầu năm học, tôi đã mạnh dạn đề ra một số biện pháp giúp trẻ hứng thú và tích cực tham gia vào các trò chơi dân gian để góp phần phát triển toàn diện cho trẻ như sau:

Biện pháp 1: Lựa chọn trò chơi dân gian phù hợp với chủ đề, với lứa tuổi

và khả năng nhận thức của trẻ.

Các trò chơi dân gian vô cùng phong phú về thể loại, nội dung và hình thức thể hiện, không phải trò chơi nào cũng phù hợp với trẻ Vì vậy, giáo viên cần dựa vào tình hình nhận thức của trẻ để cân nhắc và lựa chọn những trò chơi phù hợp, đơn giản, dễ hiểu và dễ nhớ Đồng thời, căn cứ vào chủ đề đang thực hiện mà sưu tầm những trò chơi hợp lý, góp phần nâng cao hiểu quả tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ

Trẻ mẫu giáo lớn ham học hỏi, thích tìm tòi, khám phá và tìm hiểu về thế giới xung quanh, thực sự là những chủ thể với những năng lực riêng, có khả năng tư duy, sáng tạo và giao tiếp với mọi người; Có kỹ năng nghe, hiểu lời nói của người khác và nói cho người khác hiểu Trẻ Mẫu giáo lớn chủ động, độc lập, có sáng kiến, biết tự tìm kiếm các phương thức giải quyết các nhiệm vụ đặt ra, tự kiểm tra kết quả trong hoạt động học và chơi

Nhiệm vụ của trò chơi dân gian ở trẻ Mẫu giáo lớn rất đa dạng, để giải quyết được nhiệm vụ của trò chơi đòi hỏi trẻ phải dựa vào vốn kinh nghiệm về các sự vật, hiện tượng trong cuộc sống, trẻ phải biết phân tích, biết tổng hợp, biết liên hệ các sự vật hiện tượng để thực hiện trò chơi của mình Các hành động chơi của trẻ 5 tuổi đòi hỏi phải có tính liên tục và tuần tự Nhiều trò chơi đòi hỏi phải suy nghĩ kỹ trước khi thực hiện động tác chơi như chơi “ Ô ăn quan”, “Cờ C” … đây là cơ sở

để phát triển tư duy logic cho trẻ

VD: Chủ đề trường mầm non: Cô có thể sưu tầm và lựa chọn các trò chơi như: Nhảy bao, thả đỉa ba ba, kéo co…

Chủ đề Gia đình thân yêu: Nu na nu nống, chi chi chành chành, ô ăn quan… Chủ đề Những con vật bé yêu: Rồng rắn lên mây, Mèo đuổi chuột, Bịt mắt bắt

dê, Cắp cua bỏ giỏ……

Chủ đề Tết mùa xuân: Trò chơi Cướp cờ, Bịt mắt đánh trống, Ném còn… Chủ đề giao thông: Trò chơi Đua thuyền, Đua xe bò……

Biện pháp 2: Lựa chọn bài đồng dao, chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi và địa điểm chơi cho trẻ.

- Chuẩn bị đồ dùng đồ chơi: Đồ dùng đồ chơi của trò chơi dân gian cũng thật

sự phong phú và mang đặc thù riêng biệt, mỗi trò chơi có mỗi loại đồ dùng tương ứng mà khi thiếu nó thì chúng ta không thể thực hiện được

VD: Trò chơi “ Bịt mắt bắt dê”, nếu thiếu tấm vải bịt mắt thì không thể thực hiện được, hay trò chơi “Kéo co” nếu không có dây thì cũng không thể tổ chức … Chính vì vậy, trước khi tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi dân gian nào đó, giáo viên cần phải tìm hiểu trước về cách chơi và luật chơi, cũng như các đồ dùng trong trò chơi cần đến Để từ đó có thể chuẩn bị đầy đủ những thứ cần thiết cho một trò chơi và thu hút được trẻ

- Dạy trẻ đọc thuộc bài đồng dao trong trò chơi:

Khác với các trò chơi vận động và các trò chơi khác, trò chơi dân gian trong quá trình chơi trẻ phải vừa hát hoặc đọc bài đồng dao nào đó Các bài đồng dao sẽ mang đến sự vui tươi và nhí nhảnh nhộn nhịp ở trẻ Mặc dù, không phải bài đồng dao nào cũng mang lại ý nghĩa cho trẻ, song bài nào cũng phù hợp với tư duy trẻ thơ và hồn nhiên của trẻ

VD như: Trò chơi “ Chi chi chành chành” thì trẻ phải vừa chơi vừa hát:

“ Chi chi chành chành Cái đanh thổi lửa Con ngựa đứt cương

Ba vương ngũ đế….”

Câu hát chẳng có ý nghĩa rõ ràng, thế nhưng khi thiếu đi câu hát thì trò chơi không thể diễn ra được và trẻ cũng không hứng thú với trò chơi nữa

Trò chơi chỉ có thể được tổ chức khi trẻ đã thuộc lời đồng dao Chính vì vậy, tôi thường cho trẻ làm quen với lời đồng dao của các trò chơi dân gian trước khi hướng dẫn trẻ chơi vào các thời điểm trong ngày của trẻ như: hoạt động chiều, hoạt động ngoài trời, trò chuyện sáng Khi trẻ đã thuộc lời đồng dao, tôi tổ chức cho trẻ

chơi các trò chơi tương ứng với lời đồng dao đó Vì thế, trẻ chơi rất hứng thú và tích cực tham gia vào trò chơi

* Chuẩn bị địa điểm:

Đồ dùng đã có, lời đồng dao đã thuộc nhưng nếu thiếu đi địa điểm để tổ chức thì trò chơi cũng không thể diễn ra Với loại hình trò chơi dân gian mang tính tập thể cao, thì số lượng trẻ chơi đông nên đòi hỏi địa diểm phải có diện tích rộng, như: “Kéo co, cướp cờ, mèo đuổi chuột…”

Nhưng lại cũng có những trò chơi tĩnh, trẻ hay chơi theo các nhóm nhỏ như ” Chi chi chành chành”, ” Tập tầm vông”, “Cắp cua” Chính vì vậy, giáo viên cần nắm vững cách chơi, luật chơi, đặc điểm của từng trò chơi để từ đó lựa chọn địa điểm cho phù hợp trước khi tổ chức cho trẻ chơi

Biện pháp 3: Tổ chức trò chơi phù hợp với từng hoạt động

Mỗi hoạt động của trẻ đều nhằm đạt được một mục đích nhất định Vì thế, hoạt động nào cũng có tính chất riêng của nó Chính vì vậy, giáo viên cần chú ý lựa chọn và tổ chức các trò chơi dân gian cho phù hợp với tính chất của từng hoạt động

Tôi luôn tận dụng mọi lúc, mọi nơi có thể để tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ mọt cách hợp lý: Trong hoạt động góc, hoạt động chiều, lúc đón và trả trẻ, tôi lựa chọn những trò chơi mang tính nhẹ nhàng hướng dẫn trẻ như: Chi chi chành chành, Kéo cưa lừa xẻ, ô ăn quan, đánh cờ, cắp cua… hoặc trò chơi bắt nguồn từ những bài đồng dao lặp đi lặp lại một cách thoải mái như:

“Con gà cục tác cục ta Hay đỗ đầu hè hay chạy rông rông

Má gà thì đỏ hồng hồng Cái mỏ thì nhịn, cái mồng thì tươi Cái chân hay đạp hay bơ Cái cánh hay vỗ lên trời gió bay”

hoặc những trò chơi kết hợp với lời giúp trẻ phát triển ngôn ngữ Ngoài ra việc để trẻ đã biết hướng dẫn lại cho những trẻ chưa biết chơi cũng là cách để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ một cách hiệu quả

Với hoạt động chơi ngoài trời: Mỗi trò chơi có một sắc thái riêng, một quy luật riêng vì thế khi tổ chức cho trẻ chơi tôi luôn dựa vào tính chất, tác dụng của từng trò chơi dân gian, lựa chọn trò chơi phù hợp với lứa tuổi và thời điểm Đối với trò chơi dân gian nhằm phát triển các tố chất vận động, mang tính tập thể đòi hỏi phải có không gian rộng, nên tôi chọn tổ chức vào buổi hoạt động ngoài trời, hoạt động chiều Trò chơi dân gian thực sự lôi cuốn được trẻ bởi những tiềng cười nói của tất cả các bạn cùng chơi như: “ Thả đỉa ba ba”, “ Tượng đứng”, “Rồng rắn lên mây”, “Bịt mắt bắt dê”, “Nhảy lò cò”…

Với chơi hoạt động ở góc: nên tổ chức cho trẻ các trò chơi có thể chơi theo nhóm nhỏ trong một không gian hẹp như: “Nhặt ốc” “Cắp cua””, “Chi chi chành chành”…

Với lĩnh vực phát triển thể chất: nên lựa chọn các trò chơi vận động nhằm rèn luyện thân thể khoẻ mạnh, hoạt bát và năng động Nhiều trò chơi đòi hỏi trẻ phải mạnh mẽ, nhanh chân, nhanh mắt, nhanh miệng Trẻ phải có sức khỏe mới có thể vui chơi và ngược lại vui chơi giúp cho trẻ thêm khỏe mạnh và năng động

Tôi thay thế trò chơi vận động bằng trò chơi dân gian như kéo co, cướp cờ, đẩy gậy, nhảy dây…

Ngoài ra, việc tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian cũng góp phần giúp phát triển các tổ chất vận động ở trẻ Trẻ nhanh, khéo léo hơn khi tham gia vào hoạt động

VD: Trong trò chơi “Chi chi chành chành” là buộc trẻ phải phải nhanh miệng đọc lời ca và nhanh rút tay ra khi câu đồng dao cuối cùng được đọc lên, nếu không nhanh ngón tay sẽ bị giữ lại, và như thế sẽ bị thua cuộc

Hoặc với trò chơi “ Rồng rắn lên mây”, khi trẻ hát xong câu cuối: “ Xin khúc đuôi, Tha hồ thày đuổi”, lập tức trẻ làm “ đuôi”(đứng sau cùng) phải chạy thật

nhanh, nếu không sẽ bị “ thầy” tóm lấy, sau đó có thể bị ra khỏi lượt chơi hoặc lại phải làm“ thầy” để đi đuổi những trẻ khác

Để trẻ phát triển tốt cả 5 lĩnh vực: Nhận thức, Ngôn ngữ, Thẩm mỹ, Tình cảm KNXH, nên chọn những trò chơi phù hợp Đồng thời cung cấp những kĩ năng cần thiết cho trẻ, như: Kĩ năng hoạt động theo nhóm; Rèn luyện khả năng ghi nhớ và tư duy cho trẻ…

VD: Đối với lĩnh vực phát triển nhận thức, có thể sử dụng trò chơi “nhảy cạnh”, để cho trẻ vừa nhảy qua từng cạnh vừa đếm số cạnh mà mình đã nhảy qua; hoặc “Chơi chuyền”, “Chơi chắt” để trẻ đếm số chuyền, số chắt đã lấy được; hoặc các trò chơi khác như Trồng nụ trồng hoa, Ô ăn quan… Từ đó lồng ghép củng cố kiến thức về toán (Cao – thấp, ôn số lượng trong phạm vi 10)

Với lĩnh vực phát triển thẩm mỹ (âm nhạc) nên chọn các trò chơi có giai điệu

và lời hát như các trò chơi: “Tập tầm vông”, “Vuốt vẻ vuốt ve”…

Tôi luôn lựa chọn những trò chơi dân gian nhẹ nhàng, để gây hứng thú cho trẻ đến với hoạt động học, hoặc để lồng ghép, chuyển tiếp từ hoạt động này sang hoạt động khác nhằm gây hứng thú cho trẻ

Đối với việc lồng ghép trò chơi dân gian vào hoạt động học và cá hoạt động khác trong ngày, tôi luôn cân nhắc, tìm tòi và đưa ra những phương án để lồng ghép sao cho trẻ tiếp nhận một cách nhẹ nhàng nhất, mà vẫn không ảnh hưởng đến nội dung chính của hoạt động học

VD: Khi ổn định tổ chức để bắt đầu nội dung giáo dục của ngày hôm đó, tôi dùng trò chơi “ Tập tầm vông” hay “ Nu na nu nống”… để vừa luyện phát âm vừa thu hút trẻ vào bài học

Ngoài ra khi lựa chọn trò chơi dân gian trong các hoạt động học, một điều cần đặc biệt lưu ý đó là: phải lựa chọn trò chơi phù hợp với chủ đề và nội dung giáo dục đó

Đối với chủ đề “Thế giới động vật”, Lĩnh vực phát triển thể chất - nội dung giáo dục: Ném trúng đích, cô có thể lựa chọn tổ chức các trò chơi: ” Bịt mắt bắt dê”, hoặc “ Mèo đuổi chuột”…

Đối với chủ đề “Thế giới thực vật”, Lĩnh vực phát triển thẩm mĩ – Nội dung giáo dục: Vẽ hoa, cô có thể tổ chức cho trẻ chơi trò chơi “Hái hoa” để ổn định, gây hứng thú cho trẻ đến với hoạt động học

Chủ đề “Tết và mùa xuân”, Lĩnh vực phát triển TCKNXH – Nội dung giáo dục: Ngày tết quê em, cô có thể tổ chức cho trẻ chơi 1 trong các trò chơi như “Đua thuyền”, “Tung còn”… vì đây là thời điểm thích hợp để giới thiệu cho trẻ các trò chơi truyền thống của dân tộc trong dịp lễ tết Ngoài ra có thể giới thiệu them một số trò chơi khác thường được tổ chức trong dịp này như: Đi thăng bằng trên cây, Bịt mắt đập niêu…

Riêng những trò chơi mới trẻ chưa biết thì tôi tổ chức hướng dẫn cho trẻ vào chơi hoạt động theo ý thích

Trong trò chơi dân gian còn có loại trò chơi sáng tạo, trò chơi này cô hướng dẫn trẻ làm những đồ vật bằng vật liệu trong thiên nhiên như làm chong chóng, xếp con trâu, con châu chấu bằng lá cây, trò chơi này giúp trẻ khéo tay phát huy sáng kiến, phát triển năng khiếu thẩm mỹ

Để có thể tổ chức tốt trò chơi sáng tạo này, cô cần chuẩn bị đầy đủ những nguyên vật liệu cần thiết như: Lá cây, dây, que tre, giấy màu….để hướng dẫn và cùng trẻ thực hiện

Biện pháp 4: Động viên tất cả các trẻ tham gia vào trò chơi.

Một ưu thế của trò chơi dân gian chính là ở chỗ nó có thể dung nạp tất cả những ai muốn chơi Không bao giờ trò chơi dân gian quy định số người chơi nhất định Vì vậy tôi luôn khuyến khích, động viên tất cả các trẻ tham gia chơi càng đông càng vui Nếu chơi “ Bịt mắt bắt dê”, mỗi khi có một người vào thêm, vòng chỉ rộng ra một chút chứ trò chơi không thay đổi Còn trò chơi “ Rồng rắn lên mây” thì thêm một người, “ cái đuôi” sẽ dài ra một chút và tất cả mọi người đều

được chơi, được chạy như nhau Những trò chơi “ Thả đỉa ba ba”, “ Chi chi chành chành”, “ Nhảy lò cò”,… cũng tương tự như vậy.Trong khi chơi, mọi trẻ đều bình đẳng như nhau Nếu trẻ nào ích kỷ, chơi không đúng luật chơi, chen lấn các bạn khác sẽ bị tập thể phê phán, loại trừ bằng cách không cho chơi chung Qua đó tinh thần tập thể của các trẻ được nâng lên rất nhiều

Biện pháp 5: Phối hợp với phụ huynh để hướng dẫn trẻ chơi trò chơi dân gian

Đối với trẻ mầm non thì thời gian trẻ ở lớp với cô giáo nhiều hơn là ở nhà với bố mẹ Để đảm bảo thông tin hai chiều giữa phụ huynh và giáo viên được thường xuyên, có hiệu quả thì việc phối hợp với phụ huynh là điều không thể thiếu trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ ở gia đình

Nhiều bậc phụ huynh ngày nay đã quên mất tầm quan trọng của việc chơi trò chơi dân gian, các làn điệu dân ca, hò, vè Khi đón con về nhà, nhiều phụ huynh đã mỏ những băng đĩa hình siêu nhân, hoạt hình, hoặc không ngại ngần giao cho con chiếc smartphone và cho trẻ tùy ý sử dụng Trẻ xem các clip bạo lực, chơi game bạo lực, và những game thời công nghệ đó dần đi sâu vào tiềm thức trẻ thay vì những bài đồng dao hay, những trò chơi dân gian vui nhộn

Cha mẹ là nguồn cổ vũ động viên, khuyến khích, tạo điều kiện cho trẻ được vui chơi tốt hơn, từ đó giúp hình thành và phát triển nhân cách của trẻ một cách có hiệu quả Vì vậy, tôi đã đề ra một số giải pháp cho việc kết hợp với các bậc phụ huynh như sau:

Tại lớp, ngay từ khi bắt đầu năm học mới, tôi xây dựng góc “Bé với trò chơi dân gian”, ở đó có tranh ảnh, tên các trò chơi dân gian và cách chơi Từ đó thông qua buổi họp phụ huynh dầu năm, qua góc tuyên truyền, khi phụ huynh đón trả trẻ tôi trao đổi với phụ huynh, cho phụ huynh biết tầm quan trọng của trò chơi dân gian đối với trẻ Hướng dẫn phụ huynh hướng cho con chơi trò chơi gì, chuẩn bị cho con đồ chơi nào; Nhờ phụ huynh dạy trẻ lời đồng dao lời nói, lời thơ của các trò chơi dân gian …Đến chủ đề nào thì giáo viên lại kết hợp với phụ huynh để sưu tầm những trò chơi mà phụ huynh biết, huy động thêm đồ dùng, đồ chơi, phế liệu

gia đình có như các loại chai nhựa, bìa, lịch cũ, các loại vỏ sò ốc…để làm giàu thêm đồ chơi của lớp

Hơn nữa, trong mỗi năm học Nhà trường luôn tổ chức các hoạt động có sự gắn kết giữa phụ huynh, học sinh và giáo viên, đặc biệt là hoạt động Bé vui hội xuân Khi tham gia Hội, bé và bố (mẹ) sẽ được tham gia các trò chơi cùng nhau như: Tung vòng cổ chai, Đi bao đôi (Lấy ý tưởng từ trò nhảy bao bố), Đá gà… dưới sự hướng dẫn của cô giáo Nhờ đó, trẻ sẽ cảm thấy vui vẻ, yêu thích các trò chơi dân gian và tăng thêm tình yêu thương của trẻ với gia đình, với những người xung quanh

- Về khả năng áp dụng của sáng kiến:

Sáng kiến được áp dụng lần đầu tiên lại lớp mẫu giáo 5 tuổi B, Trường mầm non Dân Tiến I và có thể được triển khai áp dụng tới tất cả các lớp trong trường mầm non

IV Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:

+ Điều kiện về cơ sở vật chất:

Đồ dùng đồ chơi phải đầy đủ, an toàn, phong phú và mang tính thẩm mĩ cao Các khu vực để trẻ chơi ở trong lớp phải được bố trí gọn gàng, thuận tiện cho việc hoạt động của trẻ Nếu chơi ngoài trời thì sân phải rộng, sạch và không có vật cản làm ảnh hưởng đến quá trình chơi của trẻ

Tận dụng các nguyên vật liệu có sẵn ở địa phương để tổ chức chơi cho trẻ Sưu tầm các tài liệu về việc tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ theo từng vùng miền

+ Điều kiện về con người:

Giáo viên phải có sự am hiểu nhất định về các trò chơi dân gian theo từng vùng miền để có hướng hướng dẫn trẻ phù hợp

Giáo viên phải tự học, tự tìm kiếm tài liệu để làm giàu vốn kiến thức và kinh nghiệm cho bản thân