Hiện trạng du lịch và đề xuất giải pháp phát triển du lịch bền vững cho di tích lịch sử văn hóa nhà tù phú quốc

Nhà Tù Phú Quốc– Kiên Giang là di tích lịch sử cấp quốc gia được công nhận năm 1993 đã thu hút một lượng lớn du khách đến thăm quan.. Theo thống kê của ngành văn hóa, toàn tỉnh Kiên Gian

Tiểu luận

Hiện trạng du lịch và đề xuất giải pháp

phát triển DLBV cho

Di tích lịch sử văn hóa Nhà tù Phú Quốc

Nhà Tù Phú Quốc– Kiên Giang là di tích lịch sử cấp quốc gia được công nhận năm 1993 đã thu hút một lượng lớn du khách đến thăm quan Chính vì thế di tích này đang nhận những lợi ích đồng thời cũng nhận những thách thức, những khó khăn mà du lịch mang lại

1.Sơ Lược về Kiên Giang

Kiên Giang thuộc vùng đồng bằng sông Cửu Long, nằm ở phía tây Nam của Việt Nam , diện tích đất tự nhiên 6.346 km2 Dân số 1.705.539 người, mật độ dân số 268 người/ km2, nguồn lao động dồi dào 1.121.000 người Tỉnh có 143 hòn đảo lớn nhỏ bao gồm người Kinh, người Hoa và người Khmer đang sinh sống với những nét văn hóa độc đáo và nhân văn đa dạng, phong phú… Kiên Giang ở trong vùng vịnh Thái Lan, gần các nước Đông Nam Á (A SE AN) như: Campuchia, Thái Lan, Malaysia, Singapore, Philippine; có địa hình đa dạng, bờ biển dài, có nhiều sông núi và hải đảo, tạo điều kiện thuận lợi để mở rộng giao lưu kinh tế với các nước trong khu vực, là cầu nối các tỉnh miền Tây Nam Bộ với bên ngoài i (1)

Kiên Giang là một tỉnh có cả đồng bằng, rừng, núi, biển và hải đảo; điều kiện về tài nguyên, đất đai, khí hậu tạo cho Kiên Giang có nhiều lợi thế

về phát triển nông nghiệp, đánh bắt, nuôi trồng chế biến thủy hải sản, sản xuất vật liệu xây dựng và đầu tư phát triển du lịch với nhiều loại hình du lịch phong phú, đa dạng

Trên địa bàn tỉnh có rất nhiều di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh quan trọng Theo thống kê của ngành văn hóa, toàn tỉnh Kiên Giang có hàng trăm di tích lịch sử - văn hóa, trong đó có 22 di tích cấp quốc gia và 13 di tích cấp tỉnh được phân bố khắp các huyện, thị mà tập trung nhất là ở Rạch Giá, Hà Tiên, Phú Quốc, U Minh Thượng…Do có vị trí tự nhiên thuận lợi, là tỉnh có tiềm năng du lịch rất lớn với các danh lam thắng cảnh và di tích lịch

sử, Kiên Giang đủ điều kiện để phát triển du lịch, đặc biệt đảo Phú Quốc sẽ được tập trung đầu tư thành trung tâm du lịch sinh thái biển đảo chất lượng cao của khu vực Những Năm qua lĩnh vực du lịch được quan tâm khai thác, nhiều khu du lịch đã được tổ chức quy hoạch, nhiều dự án du lịch được mở rộng và đầu tư mới, cơ sở hạ tầng như sân bay, bến cảng, phương tiện và hệ thống đường giao thông tới các khu du lịch trong tỉnh được đầu tư nâng cấp, tạo thuận lợi cho khách đến tham quan Tổng lượt

khách tham quan du lịch đến Kiên Giang 2 tháng đầu năm 2011 là 1.039.374 lượt khách, trong đó khách quốc tế chiếm 47.481 lượt Tổng doanh thu du lịch 2 tháng tăng 37,8% so với cùng kỳ 2010, doanh thu khách quốc tế tăng 20,6% so với cùng kỳ.(2)

2.Phú Quốc và tiềm năng phát triển du lịch

Quần đảo Phú Quốc thuộc tỉnh Kiên Giang gồm hơn 37 hòn đảo lớn nhỏ nằm trong vùng biển Tây Nam có tổng diện tích 600km²

Trong số này, Phú Quốc là đảo lớn nhất, có hình dáng như một con cá khổng lồ, miệng há rộng ở phía Bắc (cách thị xã Hà Tiên, Kiên Giang khoảng 50km) đuôi nằm về phía Nam (cách thành phố Rạch Giá 120km) (3) Phú Quốc là một huyện đảo có vị trí quan trọng về kinh tế, chính trị, quốc phòng –

an ninh, đối ngoại của vùng đồng bằng sông Cửu Long Đây là hòn đảo lớn nhất và đông dân nhất trong chính huyện đảo của cả nước

Phú Quốc được thiên nhiên ưu đãi đề phát t riển kinh tế , nhất là du lịch sinh thái Nó được gọi là “ Hòn đảo Ngọc” vì nó vừa mang lại tiềm năng kinh tế to lớn, vừa có nhiều cảnh đẹp với một chuỗi 37 hòn đảo lớn nhỏ Rừng núi chiếm ¾ diện tích đảo, núi đồi xen lẫn các đồng bằng nhỏ hẹp phân bậc Khí hậu nơi đây ôn hòa hầu như quanh năm đều mát mẻ, có nhiều tài nguyên thiên nhiên ,các bãi biển xanh trong như Bãi Trường, Bãi Khem

…, đặc sản : nước mắm, ngọc trai, hải sản cùng hàng hàng loạt các di tích lịch sử

:Khu Tượng, Cửa cạn là khu căn cứ của ông Nguyễn Trung Trực…Vườn quốc gia Phú Quốc còn trên 5000 ha rừng nguyên sinh với hệ sinh thái đa dạng Và đặc biệt là Nhà Tù Phú Quốc – một di tích lịch sử không thể bỏ qua khi đến hòn đảo này

Phú Quốc hội tụ đầy đủ các yếu tố lý tưởng để phát triển nhiều loại hình

du lịch

như nghỉ dưỡng, chữa bệnh, du lịch sinh thái, du lịch MICE, du lịch về nguồn…

Cùng với những thuận lợi để phát triển du lịch ở Phú Quốc thì Nhà nước nói chung cũng như Tỉnh Kiên Giang đã có những kế hoạch đầu tư và kêu gọi những nhà đầu tư trong và ngoài nước vào du lịch Phú Quốc Đến nay đã có 39 dự án được cấp phép đầu tư Mặt khác xây dựng cơ sở vật chất ,kỹ thuật, mở ra nhiều phương tiện để thuận lợi cho lưu thông như có thêm nhiều chuyến tàu cao tốc mỗi ngày, mở đường bay : Tp HCM – Cần Thơ – Phú Quốc , Quý II/2010 Cảng An Thới đi vào hoạt động và sắp tới là

mở đường bay quốc tế…

Do chỉ mới đưa vào hoạt động du lịch cách đây không lâu, nên các hoạt động du lịch ở đây còn hạn chế nhiều Đa số khách du lịch đến đây chỉ nghe hướng dẫn viên giới thiệu về nhà tù và tự tham quan là chủ yếu Vẫn chưa khai thác hết tiềm năng của khu di tích trong hoạt động du lịch

Khoảng 30% dân số của Đảo là tỷ phú trẻ, nhưng là thiên về các ngành đánh bắt nuôi trồng thủy hải sản, sản xuất ngọc trai và nước mắm Ngành du lịch ở đây còn rất trẻ, và thiếu nhiều kinh nghiệm cũng như cơ sở vật chất, nhân sự mặc dù nơi đây tiềm năng phát triển du lịch không thiếu

3.Nhà tù Phú Quốc _ Căng cây Dừa

Đi về phía nam đảo, Di tích lịch sử nhà lao Cây Dừa, tức nhà tù Phú Quốc, tọa lạc tại thị trấn An Thới, huyện Phú Quốc Nhà lao này được xây dựng từ thời Pháp, thuộc xóm Cây Dừa trước đây nên mới có tên gọi như vậy Thời Việt Nam Cộng Hoà, nhà lao Cây Dừa được mở rộng trở thành trại giam lớn nhất đương thời với tên gọi là Trại giam tù binh chiến tranh Phú Quốc hay Trại giam tù binh Cộng sản Phú Quốc

Tháng 9/1946, thực dân Pháp trở lại chiếm đóng Phú Quốc Địch chọn Phú Quốc để lập nhà tù lớn nhất Đông Nam Á, giam cầm các chiến sĩ

cách mạng, vì hòn đảo này có vị trí quân sự chiến lược, xa đất liền, xa các

cơ quan báo chí ngôn luận để chứng dễ bị đàn áp tù nhân Giữa năm 1953, Pháp dùng doanh trại của đám tàn quân Quốc Dân đảng để xây dựng nhà tù, gọi là Căng Cây Dừa Nhà tù có diện tích khoảng 40 ha, hình chữ nhật, chia làm bốn trại A, B, C, D Toàn Căng có hàng rào thép gai dày bao quanh, phía trên mắc dây điện trần và đèn bảo vệ Chòi canh thường xuyên có lính gác Mỗi cổng lại có một tiểu đội lính tuần tiễu được trang bị tiểu liên và súng trường Vành ngoài có công sự chiến đấu Số lượng tù binh thời kỳ này có khoảng 6.000 người Đến tháng 4/1954 thì có khoảng 14 nghìn tù nhân đều

là nam giới Chi bộ trong Nhà lao Cây Dừa đã lãnh đạo tù nhân đấu tranh, viết nội san bí mật, tổ chức nhiều cuộc vượt ngục thành công Chỉ tính từ tháng 7/1953 - 9/1953 đã có 5 cuộc vượt ngục lớn Hiệp định Giơnevơ được

ký kết (7/1954) Pháp trao trả cho ta số tù binh ở Nhà tù Phú Quốc

Thời Mỹ - Ngụy, năm 1956 chính quyền Sài Gòn cho sửa sang “ Căn Cây Dừa” cũ lập nên trại “ Huấn chính Cây Dừa” để giam giữ tù binh cộng sản

Năm 1967, lại cho xây dựng trại giam Tù Binh Cộng Sản Việt Nam Đây là trại giam lớn nhất của chính quyền Sài Gòn ở miền Nam Việt Nam Giam giữ gần 40.000 tù binh, trong đó có 4.000 người đã hy sinh tại đây

Năm 1972, Trại giam có tất cả là 12 khu được đánh số từ khu 1 đến khu 12, mỗi khu lại được chia thành nhiều phân kh u, thường có khoảng 4 phân khu trong 1 khu Mỗi khu trại giam có khả năng chứa khoảng 3.000 tù nhân Một phân khu chứa được 950 tù nhân Riêng phân khu B2 dành riêng

để giam giữ các sĩ quan tù binh có cấp bậc lớn nhất là Thượng tá Trại giam

Tù binh Chiến tranh Phú Quốc do 3 tiểu đoàn quân cảnh (7, 8, 12)

canh giữ Bao quanh mỗi khu nhà lao là tầng tầng lớp lớp hàng rào kẽm gai

10 – 15 lớp kem dày, mắc dày đặc bóng đèn điện Bên cạnh bộ máy cai ngục, lúc cao nhất tới bốn tiểu đoàn lính gác trang bị đầy đủ vũ khí và phương tiện cơ động, canh giữ, tuần tiễu ngày đêm Ngoài biển có lúc một hải đoàn hải quân tuần tiễu vòng ngoài…

Cuối năm 1972, xây thêm khu 13, 14 Đến đầu năm 1973 thì Hiệp định Paris ký kết Trại giam không còn hoạt động nữa Ngày nay nhà giam gần như hoang phế, chỉ còn lại đồng cỏ tranh mênh mông với vài trụ xi măng xiêu vẹo và nền gạch loang lổ, xa xa vài căn nhà mới mọc lên Năm 1996, Nhà lao Cây Dừa được công nhận là khu di tích lịch sử cấp quốc gia và đang được trùng tu tái tạo để đón tiếp du khách

Ngày 17-04-2009, Bộ Văn hoá – Thể thao – Du lịch quyết định đầu tư hơn 19 tỷ đồng t u bổ, tôn tạo, phát huy giá trị di tích nhà lao Cây Dừa nhằm

mở rộng việc trưng bày hiện vật, đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu lịch sử… của du khách trong và ngoài nước khi đến thăm Phú Quốc Theo đó, từ nay đến hết năm 2009 sẽ tôn tạo và hoàn thành, đưa vào phục vụ các hạng mục: khu B2, cổng tiểu đoàn 7 quân cảnh, nhà và cổng Ban chỉ huy trại giam

… Sở Văn hoá – Thể thao – Du lịch Kiên Giang làm chủ đầu tư tôn tạo, trùng

tu di tích lịch sử này (4)

Nhà tù này từng được coi như “ Địa ngục trần gian” với những màn hành hạ, tra tấn tù binh dã man bằng mọi cực hình, công khai bắn giết một lúc hàng trăm người,“đóng kim”, Chuồng cọp Catso, Chuồng cọp kẽm gai , “

ăn cơm nhạt”, “lộn vỉ sắt”, “ gõ thùng”, “ đục răng” và “ bẻ răng”, “roi cá đuối”,

“đóng đinh”…

Những g m án hành hạ, đánh đập nhằm làm suy giảm khả năng chiến đấu của các chiến sĩ cộng sản ngoài ra quân đội Mỹ còn dùng mọi thủ đoạn

để dụ dỗ tù binh đi theo con đường bán nước, hại dân với âm m ưu là tiêu diệt cả ý chí lẫn tinh thần cách mạng của tù binh

Nhưng không phải trong vòng kẽm gai với vũ khí được trang bị đến tận chân răng thì chúng muốn gì cũng được Những người tù binh cũng tự tổ chức thành từng nhóm, đoàn kết với nhau đấu tranh để tồn tại, để bảo vệ phẩm chất của người chiến sĩ cách mạng Có biết bao nhiêu cuộc vượt ngục, cuộc đấu tranh và cũng có rất nhiều tù binh đã ngã xuống, nhưng cuối cùng Cách mạng cũng đã thành công

Di tích nhà tù Phú Quốc đã phản ánh sự ác liệt của cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ, tính chất độc ác và tàn bạo của chúng, đồng thời phản ánh phẩm chất kiên cường bất khuất của các cán bộ chiến sĩ cách mạng Nó góp phần chứng minh rằng một đế quốc lớn, giàu mạnh cũng không thể nào khuất phục được một dân tộc kiên cường, quyết đấu tranh đến cùng để giành lại độc lập, tự do, hạnh phúc

4.Thực trạng du lịch

Khu di tích Nhà tù ngày nay không rộng, nằm trên khu vực chính nhà lao cũ, có nhà trưng bày hiện vật xây hai tầng và khu trưng bày ngoài trời những hiện vật nguyên gốc và hầu như nguyên vị trí Nhà lao Cây Dừa được công nhận là di tích lịch sử năm 1996 và bắt đầu mở cửa đón du khách đến tham quan Nhà lao Cây Dừa đã đi vào văn học qua cuốn ký sự lịch sử của nhà văn Chu Lai Di tích này là một địa điểm tham quan không thể thiếu trong các chương trình tour du lịch của các công ty lữ hành

Khách du lịch đến Phú Quốc đa số là nghỉ dưỡng, du lịch sinh thái kết hợp tham quan những danh lam , di tích lịch sử

Trong các tour du lịch đến Phú Quốc, Di tích Nhà tù Cây Dừa là một điểm đến quan trọng Du khách đến đây sẽ được nghe thuyết minh về “ Địa ngục trần gian” và những chiến tích lẫy lừng nơi đây Vì thế mà ngoài những tour được yêu cầu thiết kế riêng thì hầu như tất cả khách du lịch đến đây đều được tham quan di tích này Mỗi năm khu di tích đón hơn 10 nghìn lượt khách Có những tù nhân cũ trở về thăm lại nhà ngục xưa Nhiều du khách trẻ tuổi ở mọi miền đất nước, khi đến Phú Quốc du lịch, ngoài những

thắng cảnh nổi tiếng, cũng không quên ghé thăm di tích này Khách nước ngoài đến thăm di tích mỗi lúc một đông hơn Còn học sinh trên đảo thường đến đây để học những trang sử sống động về Phú Quốc và lịch sử đấu tranh của dân tộc

Theo thống kê, năm 2010, “ đảo ngọc” này đón 235.000 lượt du khách tăng 8% so

với cùng kỳ năm 2009, trong đó có trên 62.500 lượt khách quốc tế, tăng 17%

so với cùng kỳ (5) Trong điều kiện kinh tế quốc tế năm 2010 vẫn còn gặp nhiều khó khăn do ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính và suy thoái kinh tế toàn cầu, lượng khách đến Phú Quốc vẫn tăng đáng kể Ðiều đó đã thể hiện Phú Quốc đang là điểm đến khá hấp dẫn đối với du khách trong và ngoài nước

Hiện Phú Quốc có 72 cơ sở lưu trú với gần 1 500 buồng có n ăn g lực phục vụ cho trên 2000 lượt khách đến lưu trú trong ngày Riêng Khu di tích lịch sử văn hóa nhà tù Phú Quốc năm 2010 đón 120 đoàn với gần 70.000 lượt khách đến tham quan (6)

Để nâng cao chất lượng phục vụ, hiện các nhà hàng, khách sạn trên đảo cũng đầu tư cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng các phương tiện, dịch

vụ ăn uống và mua sắm , cũng như dịch vụ lặn ngắm san hô, câu cá khám phá trên biển đáp ứng nhu cầu hưởng thụ của du khách khi đến đảo Nhiều ngôi chùa, đình, đền hay các vườn tiêu trên đảo cũng được địa phương tổ chức các tour tham quan

Theo cán bộ thuyết minh khu di tích lịch sử Nhà tù Phú Quốc cho biết, mỗi ngày có 100 - 150 khách du lịch tham quan khi di tích, còn những ngày

lễ, tết thì có 300 - 400 khách tham quan

Bắt đầu từ tháng 12 hàng năm đến dịp Tết Âm lịch là mùa cao điểm của ngành du lịch Phú Quốc, vì thời tiết trên đảo mùa này tương đối đẹp, biển ít sóng gió, thuận lợi cho du khách đến tham quan nghỉ dưỡng, đặc biệt

là khách quốc tế, đến nhiều từ các nước Nga, Anh, Pháp, Thụy Sỹ

Nhiều ngôi chùa, đình thần hay các vườn tiêu trên đảo cũng được địa phương đưa vào chương trình du lịch để thu hút khách

5.Tác động của Du lịch

Du lịch đã góp phần thúc đẩy phát triển nền kinh tế của Phú Quốc nói riêng, của Tỉnh Kiên Giang nói chung Thu nhập bình quân đầu người tăng lên nhờ hoạt động dịch vụ thay vì đa số người dân nơi đây sống bằng nghề đánh bắt thông thường

Khi du lịch bắt đầu được khai thác tại di tích Nhà tù, di tích này nhận được sự quan tâm nhiều hơn của Nhà nước cũng như chính quyền địa phương trong việc tôn tạo, tu bổ di tích này Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Kiên Giang đã thi công công trình tu bổ, tôn tạo khu di tích lịch sử Nhà tù Phú Quốc Công trình này gồm 12 hạng mục như nhà ăn, nhà bếp, nhà ban chỉ huy trại giam, nhà ban chỉ huy quân cảnh, hàng rào kẽm gai, nhà giam giữ, chuồng cọp kẽm gai… Sau hơn một năm rưỡi thi công, đến nay các hạng mục

đã hoàn thành theo đúng với thiết kế Giai đoạn 1 có tổng số vốn đầu tư là 9,8

tỷ đồng Trong dự án này chỉ phục dựng lại 1 phân khu B2 (trong tổng số 12 khu) gồm 12 nhà giam tù binh, 2 nhà bếp, 2 nhà quân cảnh, 2 nhà ăn và một

số công trình hạng mục khác Sau khi hoàn thành giai đoạn 1, đơn vị thi công

sẽ tiếp tục thi công 2 gói thầu còn lại gồm xây dựng cơ sở hạ tầng và lắp đặt các tượng bên trong Dự kiến đến cuối năm nay sẽ hoàn tất giai đoạn 2 và giai đoạn 3 là xây dựng lại phòng trưng bày bảo tàng lịch sử và phòng chiếu phim cho du khách, tổng vốn đầu tư là 28,9 tỷ đồng (7)

Ngoài ra Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng đảo Phú Quốc đến năm 2030 Mục tiêu của việc điều chỉnh nhằm xây dựng đảo phát triển bền vững; hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo tồn di tích lịch sử, văn hóa và bảo vệ môi trường; bảo đảm an ninh, quốc phòng vùng biển và hải đảo Du lịch là một trong những định hướng phát triển chính của đảo Phú Quốc Trong hệ thống các khu du lịch, quy hoạch có

15 khu du lịch sinh thái Các công trình xây dựng được khống chế thấp tầng,

các khách sạn không được vượt quá 8 tầng Các khu nghỉ dưỡng hỗn hợp tùy theo vị trí mà bố trí một hoặc nhiều khách sạn Theo dự báo, đến năm

2020 Phú Quốc sẽ đón khoảng 2-3 triệu khách/năm, đến năm 2030 khoảng 5-7 triệu khách/năm Nhiều một dự án gồm 12 dự án thành phần được đề ra nhằm phát triển một khu phức hợp du lịch - giải trí cao cấp như: Khu khách sạn, Casino 5 sao (tiêu chuẩn Las Vegas), 2 khách sạn 4 sao, 1 khách sạn 3 sao, 2 khu nghỉ dưỡng/ Condominiums, khu shopping cao cấp, khu phức hợp chiếu phim và giải trí, công viên nước, khu nhà hàng khách sạn và mua sắm, bệnh viện Quốc tế, hệ thống nhà máy nước, nhà máy điện, hệ thống 3 sân golf tiêu chuẩn Quốc tế, khu dịch vụ sân bay và các hạng mục hỗ trợ,… (8)

Việc mở cửa di tích, đón các đoàn khách trong và ngoài nước đến tham quan cũng là một điều kiện thuận lợi cho việc trùng tu và phục dựng lại

di tích Phí tham quan cũng như những đóng góp của du khách góp phần tăng kinh phí tôn tạo cho di tích

Du lịch tại các di tích lịch sử văn hóa đã tạo cơ hội giao lưu văn hóa giữa các dân tộc, các quốc gia, giới thiệu văn hóa Việt với bạn bè quốc tế Những cựu chiến Mỹ, Pháp quay trở lại với chiến trường g x xưa hay những

du khách quốc tế đến đây vẫn không khỏi ngỡ ngàng trước “ địa ngục trần gian” và trên hết là ý chí của dân tộc Việt Nam , kiên cường, bất khuất và lòng yêu nước nồng nàn của các thế hệ

Vẫn cảm giác như thế đối với người Việt Nam , đối với các thế hệ trẻ khi đến đây Việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích nhằm giáo dục truyền thống yêu nước và tinh thần đấu tranh cách mạng cho thế hệ trẻ nước ta, đồng thời, giới thiệu cho khách tham quan hiểu rõ hơn lịch sử đấu tranh giành tự do, độc lập của dân tộc ta là việc làm cần thiết và có ý nghĩa quan trọng Mặt khác thăm quan di tích đã nâng cao lòng tự hào dân tộc và trách nhiệm gìn giữ những di tích quý giá của người Việt Nam

Nguồn nhân lực phục vụ cho du lịch cũng như những du khách trong và ngoài

nước, đã được đào tạo chuyên nghiệp hơn từ kiến thức lịch sử- văn hóa- xã hội cũng như ngoại ngữ cần có Người dân địa phương cũng đã tự nâng cao trình độ văn hóa của bản thân để có thể kinh doanh phục vụ du lịch

Du lịch đã làm góp thêm phần thu nhập cho người dân ở Đảo Phú Quốc nói chung