Hoàn thiện các hình thức tiền lương tại Công ty Xây dựng thuỷ lợi Hải Phòng.DOC

Hoàn thiện các hình thức tiền lương tại Công ty Xây dựng thuỷ lợi Hải Phòng

ơng biểu hiện giá trị sức lao động mà họ đã bỏ ra, tiền lơng là thu nhập từ quátrình lao động của họ, phần thu nhập chủ yếu đối với đại đa số lao động xã hội

và ảnh hởng trực tiếp đến mức sống của họ

Xét trong phạm vi doanh nghiệp, để có thể tồn tại và phát triển trong nềnkinh tế thị trờng, mỗi doanh nghiệp phải tìm cho mình một hớng đi đúng, mộtcách thức trả công thích hợp “Hoàn thiện các hình thức trả công” là một trongnhững mục tiêu mà các doanh nghiệp đang hớng tới nhằm thu hút đợc một lực l-ợng lao động có tay nghề, có trình độ hết lòng vì công việc, đây là điều kiện tiênquyết để doanh nghiệp có thể đứng vững trong cạnh tranh và phát triển

Tại Công ty Xây dựng thuỷ lợi Hải Phòng, tiền lơng cũng là một vấn đề rất

đợc Công ty chú ý phát triển Tiền lơng bình quân không ngừng tăng lên qua cácnăm và tơng đối cao so với các Công ty khác trong cùng ngành của thành phố.Nhng có một hạn chế là trong cách trả công của Công ty cha tạo đợc động lựccho ngời lao động

Để nâng cao vai trò của tiền lơng, để nó trở thành công cụ hữu hiệu tạo

động lực lao động cho ngời lao động trong Công ty Xây dựng thuỷ lợi Hải

Phòng, em chọn đề tài : Hoàn thiện các hình thức tiền l“ ơng tại Công ty Xây dựng thuỷ lợi Hải Phòng.”

Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong số liệu, tài liệu và tập thể cán bộ côngnhân viên của Công ty Xây dựng thủy lợi Hải Phòng

Các phơng pháp nghiên cứu chủ yếu đợc sử dụng:

- Phơng pháp phân tích tổng hợp

- Phơng pháp thống kê

- Phơng pháp so sánh

Kết cấu luận văn gồm :

Phần I : Lý luận chung về tiền lơng.

xây dựng thuỷ lợi Hải Phòng.

Phần III: một số giải pháp nhằm hoàn thiện các hình thức tiền lơng

tại Công ty xây dựng thuỷ lợi Hải Phòng.

Luận văn đợc hoàn thành nhờ sự hớng dẫn của thầy giáo Th.S Lơng Văn

úc và sự giúp đỡ của các cán bộ công nhân viên Công ty Xây dựng thuỷ lợi Hải

Phòng trong qúa trình thực tập của em

Em xin chân thành cảm ơn !

Sinh viên

Đặng Thị Thanh Hoà.

Tại Việt Nam, trong nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung tiền lơng đợc hiểu:

“Là một phần thu nhập quốc dân biểu hiện dới hình thức tiền tệ đợc Nhà nớcphân phối một cách có kế hoạch cho cán bộ công nhân viên theo số lợng và chấtlợng lao động mà mỗi ngời cống hiến.” Với quan điểm này thì tiền lơng đợcphân phối công bằng theo số lợng và chất lợng đã hao phí và đợc kế hoạch hoá từcấp trung ơng đến cấp cơ sở, đợc nhà nớc thống nhất quản lý

Từ khi chuyển sang cơ chế thị trờng tiền lơng đợc coi là giá cả của sức lao

động bởi vì sức lao động đợc hiểu là một loại hàng hoá đặc biệt “Tiền lơng là số

lợng tiền tệ mà ngời sử dụng lao động trả cho ngời lao động theo giá trị hao phísức lao động trên cơ sở hợp đồng lao động.” Tiền lơng đợc trả dựa trên sự thoảthuận giữa bên mua và bên bán theo giá trị sức lao động đã hao phí.

Tiền lơng phản ánh nhiều quan hệ kinh tế, xã hội khác nhau Nó chịu sự tác

động của các yếu tố này, đồng thời nó cũng tác động tới sự phát triển sản xuất,cải thiện đời sống và ổn định chính trị – xã hội Tiền lơng, trớc hết là số tiền màngời sử dụng lao động ( ngời mua sức lao động ) trả cho ngời lao động ( ngời bánhàng hoá sức lao động ) Đó là quan hệ kinh tế của tiền lơng

Mặt khác, do tính chất đặc biệt của loại hàng hoá sức lao động mà tiền lơngkhông chỉ thuần tuý là vấn đề kinh tế mà còn là một vấn đề xã hội rất quantrọng, liên quan đến đời sống và trật tự xã hội Đó là quan hệ xã hội của tiền l-

ơng

1.2 Tiền công

Về bản chất, tiền công cũng nh tiền lơng đều là số tiền ngời sử dụng lao

động trả cho ngời lao động theo giá trị sức lao động hao phí Chúng chỉ khácnhau ở hình thức biểu hiện Tiền lơng đợc trả cho ngời lao động khi thực hiệncông việc một cách cố định và thờng xuyên theo một đơn vị thời gian Còn tiềncông đợc trả cho ngời lao động khi họ thực hiện một công việc tuỳ thuộc vào : sốlợng thời gian làm việc thực tế, số lợng sản phẩm sản xuất ra đợc nghiệm thu,khối lợng công việc thực tế đã đợc thực hiện

Tức là tiền công không phải một khoản thu cố định Ngoài các yếu tố nhtrên nó còn phụ thuộc vào hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp ( vì

đây chính là nguồn để chi trả) và chịu sự chi phối, tác động mạnh mẽ của thị tr ờng

-2 Vai trò của tiền lơng, tiền công

Tiền lơng là lĩnh vực không chỉ các doanh nghiệp quan tâm mà nó còn đợctoàn xã hội chú ý Sở dĩ nh vậy vì tiền lơng liên quan trực tiếp đến các vấn đề xãhội cũng nh kinh tế và tiền lơng đợc xem là biện pháp kích thích vật chất chủyếu đối với ngời lao động

Đối với ngời sử dụng lao động, tiền lơng thờng đợc tính là một yếu tố cấuthành chi phí sản xuất kinh doanh Do đó nó đòi hỏi phải đợc sử dụng một cáchhợp lý cùng với các yếu tố đầu vào khác để đem lại hiệu quả cao trong sản xuấtkinh doanh

ở nớc ta hiện nay, với đại đa số ngời lao động thì tiền lơng là mối quantâm hàng đầu của họ, nó là động lực chủ yếu thúc đẩy họ làm việc tốt hơn bởi vìtiền lơng chính là phần thu nhập chủ yếu, ảnh hởng đến mức sống của họ Cuộc

sống của họ phụ thuộc vào mức tiền lơng mà họ nhận đợc từ công việc Vì thế,tiền lơng trớc hết là biện pháp kích thích vật chất Biểu hiện rõ nhất là nếu tiền l-

ơng thoả đáng, phù hợp với sức lao động mà họ đã bỏ ra sẽ khiến họ hăng háilàm việc Ngợc lại, nếu tiền lơng mà họ nhận đợc quá thấp, không xứng đáng sẽlàm giảm đi sự kích thích trong lao động Ngời lao động sẽ không quan tâm đếncông việc của mình và có thể sẽ tìm kiếm công việc khác làm thêm bù vào phầnthu nhập của mình hoặc tìm kiếm công việc mới có thu nhập cao hơn đủ đảmbảo cho cuộc sống của mình

Tiền lơng thoả đáng không những kích thích vật chất mà còn kích thích vềmặt tinh thần bởi vì nó có thể biểu hiện giá trị, địa vị và uy tín của ngời lao động

đối với gia đình, tập thể lao động và cả xã hội Nghiã là tiền lơng chính là biểuhiện của quyền lực, địa vị và sự thành đạt Động lực đợc tạo ra từ đó

Với doanh nghiệp coi tiền lơng nh một yếu tố đầu t cho sản xuất thì tiền

l-ơng đợc sử dụng nh một đòn bẩy kinh tế Với mức tiền ll-ơng thoả đáng con ngời

sẽ làm việc hăng hái hơn, dẫn đến năng suất lao động tăng và tiết kiệm đợc thờigian hao phí lao động Nó là công cụ thúc đẩy kinh tế của chính doanh nghiệp

đó

Nâng cao vai trò khuyến khích vật chất của tiền lơng, xác định đúng đắnmối quan hệ trực tiếp giữa tiền lơng và cống hiến của ngời lao động hay tập thểlao động trong sự nghiệp phát triển và nâng cao hiệu quả sản xuất xã hội là đặc

điểm chủ yếu của tổ chức tiền lơng hiện nay

3 Các nguyên tắc cơ bản của tổ chức tiền lơng

3.1 Yêu cầu của tổ chức tiền lơng

Tổ chức tiền lơng muốn thực hiện tốt cần đảm bảo các yêu cầu sau đây:

- Đảm bảo tái sản xuất sức lao động và không ngừng nâng cao đời sống vậtchất và tinh thần cho ngời lao động

Để tiền lơng phát huy đợc đúng chức năng và vai trò thì nó phải đảm bảocho ngời lao động có đợc phần thu nhập ổn định để trang trải cho cuộc sống sinhhoạt hàng ngày, không ngừng nâng cao trình độ lành nghề và phát triển cá nhâncho ngời lao động cũng nh gia đình của họ

- Làm cho năng suất lao động không ngừng nâng cao

Tiền lơng phải là động lực kích thích ngời lao động hăng say lao động,khuyến khích họ áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất phát huy tinhthần sáng tạo và gắn bó với công việc Do vậy tổ chức tiền lơng phải đạt yêu cầulàm tăng năng suất lao động

- Đảm bảo tính đơn giản, rõ ràng, dễ hiểu

Tiền lơng luôn là mối quan tâm hàng đầu của ngời lao động, thể hiện kếtquả lao động của họ Một chế độ tiền lơng đơn giản, dễ hiểu sẽ tác động trực tiếptới động cơ và thái độ làm việc của ngời lao động, làm tăng hiệu quả của hoạt

động quản lý

- Đảm bảo tuân thủ các yêu cầu về mặt pháp luật nh mức lơng tối thiểu,thời hạn trả lơng, các chế độ phụ cấp, tiền thởng

3.2 Những nguyên tắc cơ bản của tổ chức tiền lơng

3.2.1 Trả lơng ngang nhau cho lao động làm công việc nh nhau

Nguyên tắc này đảm bảo đợc tính công bằng, sự bình đẳng trong phân phốitiền lơng giữa những ngời lao động nh nhau trong một doanh nghiệp, làm giảmtối đa sự so sánh và bất bình đẳng trong tiền lơng Những ngời lao động khácnhau về tuổi tác, giới tính, trình độ nhng có hao phí lao động nh nhau thì đợc trảlơng nh nhau Nguyên tắc này nhất quán trong từng chủ thể kinh tế, trong từngdoanh nghiệp cũng nh trong từng khu vực hoạt động Làm công việc gì thì hởnglơng theo công việc đó, làm việc ở ngạch công chức, viên chức nào thì xếp lơng

ở ngạch công chức, viên chức đó Nguyên tắc này đợc thể hiện trong các thang

l-ơng, bảng ll-ơng, trong các chính sách về tiền lơng của Nhà nớc

3.2.2 Đảm bảo năng suất lao động tăng nhanh hơn tăng tiền lơng bình quân

Tăng tiền lơng và tăng năng suất lao động có quan hệ chặt chẽ với nhau, tác

động qua lại lẫn nhau Tăng tiền lơng là bịên pháp kích thích con ngời hăng saylàm việc để tăng năng suất lao động Nhng tăng tiền lơng phải dựa trên cơ sởtăng năng suất lao động Do đó tốc độ tăng năng suất lao động phải nhanh hơntốc độ tăng tiền lơng bình quân Điều này đợc thể hiện rõ trong quá trình sảnxuất bởi nguyên nhân trực tiếp của tăng tiền lơng là do trình độ tổ chức và quản

lý lao động ngày càng hiệu quả hơn Tăng năng suất lao động, ngoài các nguyênnhân trên còn có các nguyên nhân khác tạo ra nh đổi mới công nghệ sản xuất,nâng cao trình độ trang bị kỹ thuật trong lao động, khai thác và sử dụng hiệu quảcác nguồn tài nguyên thiên nhiên

Trong các doanh nghiệp, thờng thì tăng tiền lơng dẫn đến tăng chi phí sảnxuất kinh doanh, còn tăng năng suất lao động lại làm giảm chi phí cho từng đơn

vị sản phẩm Một doanh nghiệp chỉ thực sự kinh doanh có hiệu quả khi chi phínói chung cũng nh chi phí cho một đơn vị sản phẩm đợc hạ thấp, tức là mứcgiảm chi phí do tăng năng suất lao động phải lớn hơn mức tăng chi phí do tăngtiền lơng bình quân

3.2.3 Đảm bảo mối quan hệ hợp lý về tiền lơng giữa những ngời lao động làm các nghề khác nhau trong nền kinh tế quốc dân

Nguyên tắc này nhằm đảm bảo sự công bằng, bình đẳng trong trả lơng chongời lao động khác nhau ở các ngành khác nhau dựa trên các cơ sở:

- Trình độ lành nghề bình quân ở mỗi ngành

Các công việc ở mỗi ngành nghề khác nhau thì có sự khác nhau về đặc

điểm tính chất phức tạp của kỹ thuật và công nghệ nên đòi hỏi phải có nhữngtrình độ lành nghề khác nhau Sự khác nhau này cần phải đợc phân biệt trong trảlơng, nhằm khuyến khích ngời lao động rèn luyện nâng cao tay nghề và kỹ nănglàm việc, nhất là các công việc đòi hỏi kiến thức và tay nghề cao

- Điều kiện lao động

Tuỳ vào điều kiện lao động là bình thờng hay điều kiện nặng nhọc, độc hại,hao tốn nhiều sức lực mà tiền lơng trả cho họ là khác nhau

- Sự phân bố theo khu vực sản xuất

Một ngành có thể đợc phân bố ở những khu vực khác nhau về địa lý kéotheo những khác nhau về đời sống vật chất, tinh thần, văn hoá, tập quán gây ảnhhởng tới mức sống của ngời lao động Do đó, cần có chính sách tiền lơng hợp lý

để có thể sử dụng hợp lý lao động xã hội, khai thác có hiệu quả các nguồn lực,tài nguyên thiên nhiên ở mọi miền đất nớc để thúc đẩy kinh tế phát triển

- ý nghĩa của mỗi ngành trong nền kinh tế quốc dân

Trong từng thời kỳ, từng giai đoạn phát triển của đất nớc mà một số ngành

đợc xem là trọng điểm, vì có tác dụng lớn đến sự phát triển chung của toàn bộnền kinh tế Dùng tiền lơng để thu hút và khuyến khích ngời lao động trong cácngành có ý nghĩa kinh tế quan trọng, là một biện pháp về đòn bẩy kinh tế và cầnphải đợc thực hiện tốt

II Hình thức tiền lơng theo thời gian

1 Khái niệm, đối tợng, điều kiện áp dụng

1.1 Khái niệm

Hình thức tiền lơng theo thời gian là hình thức tiền lơng trong đó tiền lơng

đợc xác định phụ thuộc vào : mức lơng cấp bậc và số lợng thời gian làm việcthực tế của ngời lao động

Theo định nghĩa này thì việc trả lơng là không quan tâm trực tiếp tới số ợng, chất lợng công việc trong quan hệ với tiền lơng nhận đợc

l-1.2 Đối tợng áp dụng

Hình thức tiền lơng theo thời gian đợc áp dụng cho các đối tợng sau:

- Những ngời làm công việc khó định mức đợc cụ thể, nh công nhân phụ,công nhân sửa chữa.

- Đối với những công việc đòi hỏi phải đảm bảo chất lợng cao

- Đối với những công việc mà năng suất, chất lợng chủ yếu phụ thuộc vàomáy móc

- Đối với những ngời làm công tác quản lý

Ngoài ra còn có thể dùng cho các hoạt động sản xuất tạm thời, sản xuấtthử

1.3 Điều kiện đảm bảo hiệu quả

Để các hình thức tiền lơng theo thời gian khi áp dụng đem lại hiệu quả thìcần thực hiện tốt:

- Phải quy định rõ chức năng, nhiệm vụ của ngời lao động, nghĩa là phảixây dựng bản mô tả công việc rõ ràng cho mỗi công việc

- Phải tiến hành đánh giá thực hiện công việc có khoa học, nghiêm túc, giúpngời lao động biết đợc mình đang làm việc ở mức độ nào, cái gì đã đạt đợc, cáigì cha đạt đợc, nguyên nhân vì sao, từ đó giúp họ có điều kiện hoàn thành côngviệc tốt hơn

- Nên sử dụng các khuyến khích đối với ngời lao động: cũng thông qua

đánh giá thực hiện công việc giúp cho ngời cán bộ nhân sự đa ra các quyết địnhnhân sự đúng đắn có liên quan đến quyền lợi của ngời lao động nh : xem xét ai

sẽ đợc thởng

2 Các hình thức tiền lơng thời gian

2.1 Chế độ tiền lơng thời gian đơn giản

Là chế độ tiền lơng mà số tiền nhận đợc của mỗi ngời công nhân do mức

l-ơng cấp bậc cao hay thấp và thời gian làm việc thực tế nhiều hay ít quyết định.Công thức tính:

L TT = L CB x T

Trong đó: L TT : tiền lơng thực tế ngời lao động nhận đợc

L CB : tiền lơng cấp bậc tính theo thời gian

T : thời gian làm việc thực tế của ngời lao động.

Cách tính lơng này đơn giản và khi áp dụng hình thức này sẽ kích thích

ng-ời lao động đi làm đủ thng-ời gian quy định, đồng thng-ời đảm bảo cho công nhân mộtkhoản tiền thu nhập nhất định trong thời gian đi làm việc Nhng lơng trả theo chế

độ này mang tính bình quân, không khuyến khích sử dụng hợp lý thời gian làmviệc, hạn chế năng suất lao động, không tạo sự hăng say làm việc Do đó, khôngtạo đợc động lực cho ngời lao động, chỉ thuần tuý đo lờng đợc sự hiện diện của

công nhân đối với công việc sản xuất, chứ cha đo lờng đợc sức cố gắng hoặchiệu quả của sản xuất.

2.2 Chế độ tiền lơng thời gian có thởng

Chế độ này là sự kết hợp giữa chế độ tiền lơng theo thời gian đơn giản vớitiền thởng khi đạt đợc những chỉ tiêu về số lợng hoặc chất lợng đã quy định.Tiềnlơng đợc tính:

L TT = L CB x T + L T

Trong đó:

L T : là số tiền thởng mà ngời lao động nhận đợc

Chế độ tiền lơng này phản ánh đợc trình độ thành thạo và thời gian làmviệc thực tế, gắn chặt với thành tích công tác của từng ngời thông qua các chỉtiêu xét thởng đã đạt đợc Vì vậy, nó khuyến khích ngời lao động quan tâm đếntrách nhiệm đối với công việc và kết quả công tác của mình, qua đó tạo động lựctrong lao động

III Hình thức tiền lơng sản phẩm

1 Khái niệm, đối tợng, điều kiện áp dụng

1.1 Khái niệm

Hình thức tiền lơng sản phẩm là hình thức tiền lơng mà trong đó tiền lơng

đợc xác định phụ thuộc vào : mức lơng theo cấp bậc, mức lao động và số sảnphẩm thực tế đợc sản xuất ra và đợc nghiệm thu

Hình thức trả công này đã gắn tiền lơng nhận đợc với kết qủa của lao độngthực tế, do đó có tác dụng làm tăng năng suất lao động Đồng thời nó có tácdụng trực tiếp khuyến khích ngời lao động học tập, rèn luyện nâng cao trình độlành nghề và kỹ năng làm việc, phát huy sáng tạo, nâng cao tính tự chủ, tự giáctrong làm việc của ngời lao động

1.2 Đối tợng áp dụng

Hình thức tiền lơng này đợc áp dụng để trả công cho những ngời làm cáccông việc có thể định mức, những công nhân trực tiếp sản xuất Nó đợc áp dụngrộng rãi nhất là trong các doanh nghiệp sản xuất, chế tạo sản phẩm

1.3 Điều kiện áp dụng

Để các hình thức tiền lơng theo sản phẩm khi áp dụng đem lại hiệu quả thìcần thực hiện tốt:

- Công tác định mức lao động phải thực sự có khoa học, tức là phải xâydựng đợc các định mức lao động có căn cứ khoa học, làm cơ sở để tính toán đơngiá tiền lơng, xây dựng kế hoạch quỹ lơng

- Đảm bảo tổ chức và phục vụ tốt nơi làm việc, tạo điều kiện thuận lợi chongời lao động trong các thao tác thực hiện công việc.

- Tổ chức tốt công tác kiểm tra chất lợng và nghiệm thu sản phẩm đúng vớiquy định đã đợc đặt ra, tránh hiện tợng chạy theo số lợng

- Giáo dục tốt ý thức và trách nhiệm của ngời lao động để họ vừa phấn đấunâng cao năng suất lao động, vừa bảo đảm chất lợng sản phẩm, tiết kiệmvật t, nguyên liệu, sử dụng hợp lý máy móc và trang thiết bị làm việc khác

2 Các chế độ tiền lơng theo sản phẩm

2.1 Chế độ tiền lơng sản phẩm trực tiếp cá nhân

Đây là chế độ tiền lơng sản phẩm áp dụng đối với từng công nhân mà trong

đó tiền lơng nhận đợc sẽ tỷ lệ thuận với số lợng sản phẩm đợc sản xuất ra đợcnghiệm thu Tức là cách trả công cho ngời thực hiện công việc làm việc độc lậpvới nhau Công thức tính:

L = ĐG x Q

Trong đó: L: là tiền lơng thực tế mà ngời công nhân nhận đợc.

Q: là số lợng sản phẩm thực tế hoàn thành, nghiệm thu.

ĐG: đơn giá tiền lơng tính cho một đơn vị sản phẩm hoàn

T : mức thời gian hoàn thành một đơn vị sản phẩm

Tiền lơng trả theo phơng pháp này tạo đợc mối quan hệ giữa tiền lơng củacông nhân nhận đợc và kết quả lao động thể hiện rõ ràng Do đó khuyến khíchcông nhân cố gắng nâng cao trình độ lành nghề, tích cực làm việc để nâng caonăng suất lao động, tăng tiền lơng thực trực tiếp Chế độ tiền lơng này dễ tínhtoán, dễ hiểu, nhng do đợc tính dựa theo số lợng sản phẩm làm ra nên ngời lao

động sẽ dễ chạy theo số lợng mà ít quan tâm đến chất lợng, đến việc sử dụng tốtmáy móc, nguyên vật liệu và không có tinh thần tập thể

2.2 Chế độ tiền lơng sản phẩm tập thể

Đây là chế độ tiền lơng mà trong đó tiền lơng đợc trả cho một nhóm nhữngngời lao động cho khối lợng công việc thực tế mà họ đã đảm nhận và sau đó đợcphân chia tới từng ngời theo một phơng pháp nhất định nào đó

Công thức tính :

ĐVới : L CBi: là tiền lơng cấp bậc của công nhân i

n : là số ngời làm việc trong tổ.

Q 0 : mức thời gian của cả tổ

T 0 : mức sản lợng của cả tổ

Việc chia lơng cho từng cá nhân trong tổ rất quan trọng trong chế độ tiền

l-ơng sản phẩm tập thể Có hai phl-ơng pháp chia ll-ơng thờng đợc áp dụng: phl-ơngpháp dùng giờ hệ số và phơng pháp dùng hệ số điều chỉnh

- Phơng pháp dùng giờ – hệ số:

+ Tính đổi số giờ làm việc thực tế của từng công nhân về số giờ làm việc

thực tế của công nhân làm công việc bậc 1 (T qđi)

T qđi = T i x H i

Trong đó: - T i : số giờ làm việc thực tế của công nhân i

- H i : hệ số lơng công việc bậc i

+ Tính tiền lơng cho một giờ làm việc quy đổi (L I)

+ Tính tiền lơng cho từng ngời (L i)

i I

i

T L L

Tiền lơng trả theo chế độ này có tác dụng nâng cao ý thức trách nhiệm,tinh thần hợp tác có hiệu quả giữa các công nhân làm việc trong nhóm để cảnhóm đạt kết quả lao động tốt, khuyến khích các tổ nhóm lao động làm việc theomô hình tổ chức lao động theo tổ tự quản Mặt khác, lại có sự hạn chế khuyếnkhích tăng năng suất lao động cá nhân vì tiền lơng phụ thuộc vào kết quả lao

động của cả nhóm, dễ dẫn đến sự ỉ lại vào tập thể

2.3 Chế độ tiền lơng sản phẩm gián tiếp

Là chế độ tiền lơng áp dụng cho những công nhân phụ mà công việc của

họ có ảnh hởng nhiều tới kết quả lao động của công nhân chính hởng lơng theosản phẩm

Tiền lơng thực tế của công nhân (L tt) đợc tính theo công thức:

L tt = ĐG x Q tt

Trong đó: Q tt : là sản lợng hoàn thành thực tế của công nhân chính

ĐG: đơn giá tiền lơng của công nhân phụ Đợc tính:

L ĐG =

M x Q

L: lơng cấp bậc của công nhân phụ.

M : mức phục vụ của công nhân

Q : mức sản lợng của một công nhân chính.

Do tiền lơng của công nhân phụ phụ thuộc vào kết quả làm việc thực tế củacông nhân chính nên nó nâng cao tinh thần trách nhiệm của họ trong lao động đểgóp phần nâng cao năng suất lao động của công nhân chính Nhng cũng có thểlàm hạn chế sự cố gắng làm việc của họ vì kết quả đó còn chịu tác động củanhiều yếu tố khác ngoài sự phục vụ

2.4 Chế độ tiền lơng khoán sản phẩm

Chế độ này áp dụng cho những công việc mà nếu giao từng chi tiết hoặcgiao từng bộ phận công việc thì sẽ không có lợi mà phải giao toàn bộ khối lợngcông việc cho công nhân hoàn thành trong một thời gian nhất định Khi giaokhoán phải có phiếu giao khoán, trong phiếu phải có nhiều thông tin trong đó có

đơn giá khoán chặt chẽ để thoả mãn về tiền công Trờng hợp khoán tập thể thìphải chia lơng nh chia lơng tập thể

Tiền lơng khoán đợc tính nh sau:

L = ĐG K x Q K Trong đó: ĐG K: đơn giá khoán cho một sản phẩm hay công việc

Q K : khỗi lợng sản phẩm hay công việc khoán cần hoàn thànhTrả công theo chế độ này giúp ngời lao động phát huy sáng kiến và tíchcực cải tiến lao động để tối u hoá quá trình làm việc, giảm thời gian lao động,hoàn thành nhanh công việc giao khoán

L: tiền lơng theo sản phẩm với đơn giá cố định.

m: % tiền thởng cho 1% hoàn thành vợt mức chỉ tiêu thởng

h : % hoàn thành vợt mức chỉ tiêu thởng.

Chế độ tiền lơng này khuyến khích công nhân tích cực làm việc hoàn thànhvợt mức sản lợng, tạo ra sự ganh đua và tinh thần hăng hái trong lao động để cóthởng Yêu cầu cơ bản khi áp dụng chế độ này là phải xác định đúng đắn các chỉtiêu, điều kiện thởng, nguồn thởng tránh bội chi quỹ lơng.

2.6 Chế độ tiền lơng sản phẩm luỹ tiến

Thờng đợc áp dụng cho những khâu yếu hoặc những khâu quan trọng củasản xuất mà việc nâng cao năng suất lao động ở đó có tác dụng thúc đẩy sản xuất

ở những sản xuất bộ phận khác có liên quan Công thức tính:

L tt = ĐG x Q tt + ĐG x K x (Q tt– Q 0 )

Trong đó:

L tt : tổng tiền lơng trả theo sản phẩm lũy tiến

ĐG: đơn giá cố định của một sản phẩm hoàn thành.

Q tt : sản lợng thực tế hoàn thành

Q 0 : sản lợng đạt mức khởi điểm

K : tỉ lệ tăng đơn giá hợp lý để có đợc đơn giá luỹ tiến.

Nguyên tắc xác định tỷ lệ tăng đơn giá hợp lý: Ngời ta chỉ dùng một phần

số tiết kiệm đợc về chi phí sản xuất gián tiếp cố định để tăng đơn giá Tỷ lệ tăng

đơn giá do vai trò sản xuất của khâu sản xuất đó quyết định và đợc tính theocông thức sau:

d cđ x t c

K =

d 1

Trong đó:

d cđ: Tỷ trọng chi phí sản xuất gián tiếp cố định trong giá thành sản phẩm

t c : Tỷ lệ số tiền tiết kiệm về chi phí sản xuất giá tiếp cố định dùng đểtăng đơn giá

d 1 : Tỷ trọng tiền công của công nhân sản xuất trong giá thành sản phẩm khi hoàn thành vợt mức sản lợng 100%

Với chế độ tiền lơng này sẽ tạo động lực để tăng năng suất lao động, nhng

dễ làm cho tốc độ tăng tiền lơng lớn hơn tốc độ tăng năng suất lao động, vi phạmnguyên tắc tiền lơng

phần II phân tích và đánh giá các hình thức tiền lơng tại Công ty xây dựng thuỷ lợi Hải Phòng

I Những đặc điểm của Công ty có ảnh hởng đến các hình thức trả công

1 Quá trình hình thành và phát triển của Công ty

Công ty Xây dựng thuỷ lợi Hải Phòng tiền thân là công ty công trình thuỷlợi đợc thành lập theo Quyết định số 183/QĐ-TCCQ ngày 7/2/1968 Là đơn vịxây lắp chuyên ngành thi công xây dựng các công trình thuỷ lợi, nhiệm vụ chủyếu của Công ty là hoạt động sản xuất kinh doanh và phục vụ công tác phòngchống lụt, bão của thành phố

Khi thành lập lại theo Nghị định 388/HĐBT Công ty đã đợc đổi tên làCông ty Xây dựng thuỷ lợi Hải Phòng tại quyết định số 1305/QĐ-TCCQ ngày12/11/1992 của UBND thành phố Hải Phòng Công ty có đầy đủ t cách phápnhân, có quyền tự chủ về tài chính, tự chủ về hoạt động sản xuất kinh doanh theo

định hớng của thành phố và theo cơ chế thị trờng có sự quản lý của Nhà nớc,hạch toán kinh tế độc lập, đợc sử dụng con dấu theo mẫu quy định của Nhà nớc.Trụ sở giao dịch của Công ty tại Km57, quốc lộ 10 thuộc địa phận xã Trờng Sơn,huyện An Lão, thành phố Hải Phòng

Hiện nay Công ty đã mở rộng thị trờng, đầu t trang thiết bị, đổi mới côngnghệ quản lý, đào tạo nâng cao tay nghề cho cán bộ công nhân, nâng cao chất l-ợng sản phẩm Công ty đã tham gia đấu thầu và thắng thầu nhiều công trình có

độ kỹ thuật phức tạp trong phạm vi cả nớc Ngành nghề đăng ký sản xuất kinhdoanh của Công ty đa dạng, phù hợp với sự phát triển chung của khu vực

Nhiệm vụ và ngành nghề đăng ký hiện nay của Công ty gồm có:

- Xây dựng các công trình thuỷ lợi

- Khai thác sản xuất vật liệu xây dựng

- Xây dựng cơ sở hạ tầng nông, lâm nghiệp, thuỷ sản, đờng giao thôngnông thôn, xây dựng công nghiệp và dân dụng quy mô vừa

- Cải tạo đồng ruộng, gia cố thân đê, xây dựng công trình nớc sạch nôngthôn

- Xây dựng các công trình cầu giao thông, cầu cảng

- Đầu t kinh doanh phát triển nhà đô thị

Về phơng diện sản xuất Công ty đợc tổ chức dới hình thức là các đội xâydựng Các đơn vị này hoàn toàn độc lập với nhau nhng có cùng nhiệm vụ là thicông xây dựng các công trình Các đơn vị này chịu sự chỉ đạo trực tiếp của Công

ty (giám đốc) Tuy nhiên để phát huy tính tự chủ, năng động, sáng tạo trong thicông, trong quản lý lao động và khai thác thị trờng, Công ty đã giao một sốnhiệm vụ và quyền hạn cho các đội xây dựng nh đợc phép tìm kiếm hợp đồng,

ký hợp đồng theo mùa vụ đối với ngời lao động, tự hạch thi công công trình vàtrả lơng đối với ngời lao động

Đợc sự quan tâm chỉ đạo của các cấp, các ngành quản lý từ TW đến địa

ph-ơng cùng với đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý có năng lực của Công ty, trongnhững năm gần đây Công ty đã phát triển và mở rộng sản xuất rất nhiều, Kết quảhoạt động sản xuất kinh doanh không ngừng tăng lên qua các năm, thể hiện quamột số chỉ tiêu ở biểu sau:

Biểu1: Tình hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty qua các năm.

Nguồn: Báo cáo kết qủa hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty.

Qua số liệu bảng trên ta thấy tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh củaCông ty ngày càng phát triển, đợc thể hiện trên sự tăng trởng của các chỉ tiêu quacác năm Đặc biệt trong năm 2001 đã có sự tăng trởng vợt bậc hơn các năm trớc,lợi nhuận thu đợc bằng 198,9% so với năm 2000 Cũng trong năm này Công ty

đã mở rộng địa bàn hoạt động của mình sang nhiều tỉnh, thành phố khác trong cảnớc, qui mô Công ty lớn mạnh hơn cả về số lợng và chất lợng, Công ty đầu t muasắm mới nhiều máy móc trang thiết bị, nâng cấp trụ sở hoạt động của mình Năm

2002 hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty càng đợc củng cố và phát triển:tổng doanh thu tăng 137,9%; lợi nhuận tăng 107,9%; lao động thực tế bình quântăng 117,8%; thu nhập bình quân tăng 110% so với năm 2001

Với một cơ sở vật chất hạ tầng và đội ngũ cán bộ lao động nh hiện tại,Công ty Xây dựng thuỷ lợi Hải Phòng đang đợc cấp trên đánh giá cao trong khảnăng phát triển của những năm tiếp theo

2 Đặc điểm của hệ thống tổ chức bộ máy quản lý

2.1 Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý

Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của Công ty đợc thể hiện ở sơ đồ trang sau

Đứng đầu là giám đốc, tiếp đến là ba phó giám đốc: hai phụ trách kỹ thuật vàmột phụ trách tài chính Ban giám đốc này quản lý trực tiếp các bộ phận chứcnăng nh phòng kế hoạch kỹ thuật, phòng kế toán tài vụ, phòng hành chính tổchức Các phòng này thực hiện những nhiệm vụ chuyên môn nghiệp vụ giúpgiám đốc quản lý toàn bộ hoạt động của Công ty

Các đội xây dựng, ban chỉ huy công trờng, xởng sản xuất chịu sự quản lýtrực tiếp của giám đốc Công ty và là tuyến trực tiếp tạo ra sản phẩm cho Công ty

2

đội công trình 3

đội công trình 4

đội công trình 5

đội công trình 6

đội công trình 7

đội công trình 8

đội thi công cơ

giới

đội san ủi và ctđr

Bch công trờng cống số 6

Xởng cơ

khí

Ban quản

lý dự

án

Chi nhánh tại tphcm

Biểu 2 : Sơ đồ bộ máy quản lý của Công ty Xây dựng thuỷ lợi Hải Phòng.

Phòng hành chính tổ chức

Nh vậy Bộ máy quản lý của Công ty đợc tổ chức theo mô hình cơ cấu trựctuyến chức năng đã phân rõ đợc chức năng nhiệm vụ, quyền hạn của các phòngban, và các đơn vị trực thuộc Công ty Các phòng ban tham mu cho Ban giám

đốc theo chức năng của mình, điều này đảm bảo sự tập trung thống nhất chỉ đạo,quản lý của giám đốc, giám đốc là ngời ra quyết định cao nhất Bên cạnh đó, nócũng đảm bảo quyền tự chủ, sáng tạo của các phòng ban, đơn vị trực thuộc Công

ty trong việc hoàn thành tốt các nhiệm vụ đợc giao

2.2 Chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị theo quy chế hoạt động của Công ty

- Ban giám đốc: phụ trách chung tất cả các vấn đề của Công ty

- Phòng hành chính tổ chức: quản lý nhân sự Công ty; tham mu cho Công

ty về công tác cán bộ, công tác tuyển dụng tổ chức bộ máy Công ty tr ớc mắtcũng nh lâu dài; theo dõi tiền lơng, việc thực hiện các chính sách về tiền lơng;

đảm bảo sự làm việc, hoạt động thờng xuyên của khối văn phòng Công ty, đảmbảo an toàn cho con ngời và tài sản của Công ty

- Phòng kế hoạch kỹ thuật: tham mu cho lãnh đạo Công ty về công tác sảnxuất kinh doanh, về chiến lợc phát triển của Công ty; nghiên cứu, tiếp cận thị tr-ờng xây dựng cơ bản; lập hồ sơ đấu thầu, xác lập các hợp đồng với chủ đầu t, tổchức thi công công trình; bố trí xe máy, vật liệu; theo dõi tiến độ, quản lý chất l -ợng và tiến hành nghiệm thu công trình; giải quyết các vấn đề về an toàn lao

động

- Phòng kế toán tài vụ: chi trả kịp thời tiền lơng, tiền nhân công lao động;quản lý kho, quỹ đảm bảo an toàn, cấp phát vật t kịp thời, đảm bảo nguồn vốncho hoạt động sản xuất kinh doanh; kiểm tra, quản lý chứng từ của các đơn vịgửi về đảm bảo tính hợp lý, hợp pháp của chứng từ; báo cáo hoạt động tài chínhnhanh, định kỳ, quyết toán kịp thời, chính xác

- Đội, xởng, công trờng: đáp ứng nhiệm vụ sản xuất kinh doanh Công tygiao thông qua lệnh sản xuất, lệnh điều động; quản lý, sử dụng lao động mộtcách hợp lý, đợc phép thuê lao động để đảm bảo tiến độ thi công và chất lợngcông trình, chủ động tìm kiếm khai thác việc làm cho cán bộ công nhân viêntrong đơn vị

3 Đặc điểm về lao động của Công ty

Toàn bộ số lao động của Công ty tính đến ngày 31/12/2002 là 331 ngời.Nhận thức rõ tầm quan trọng của nguồn lực này mà công tác tuyển dụng và sắpxếp lao động luôn đợc Công ty quan tâm Vì vậy trong hai năm qua Công ty đã

bổ sung đợc đáng kể những sinh viên tốt nghiệp đại học vào công tác tại doanhnghiệp, tiến tới trẻ hóa đội ngũ cán bộ, lao động trực tiếp đợc bổ sung là nhữngngời đã có tay nghề qua các trờng đào tạo

Bên cạnh đó Công ty cũng đã mở đợc một số lớp đào tạo bồi dỡng kiếnthức cho đội ngũ công nhân vận hành máy nhằm nâng cao tay nghề và kỹ năngcủa họ Cơ cấu lao động hiện nay của Công ty đợc thể hiện qua các bảng sau:

Biểu 3: Cơ cấu lao động toàn Công ty theo trình độ,

II Lao động quản lý

012565682318068591800

100192,3101,5111,5109,5100133,3113,3109,2100160

Nguồn: Phòng hành chính tổ chức

Qua số liệu trong bảng ta thấy hầu hết các loại trình độ đều có sự tăng lên

số lợng lao động, cũng nh chất lợng lao động Một mặt nó phản ánh sự tăng ởng về quy mô, nhng mặt khác nó lại làm tăng mức chi tiền lơng, tăng quỹ tiền l-

tr-ơng Tổng số lao động tăng lên trong năm qua là 50 ngời, trong đó chủ yếu làtăng công nhân sản xuất (42 ngời) Tỷ trọng lao động gián tiếp trong tổng số lao

động của doanh nghiệp năm 2001 là 21,3% giảm xuống còn 20% năm 2002 Tuy

có giảm nhng số liệu này cha phản ánh sự cải thiện sử dụng lực lợng lao động,nâng cao năng suất lao động trong doanh nghiệp Tỷ trọng công nhân sản xuấtcần chiếm cao hơn vì đây mới là bộ phận trực tiếp sản xuất ra sản phẩm

Ngoài số lao động có trong biên chế, mỗi năm Công ty còn thu hút hàngtrăm lao động phổ thông lao động theo mùa vụ, phục vụ cho các công trình xâydựng với các công việc chỉ cần lao động không qua đào tạo Việc sử dụng lao

động này đã tiết kiệm cho Công ty những khoản tiền lớn nh bảo hiểm xã hội, cácchế độ phúc lợi mà vẫn đảm bảo nhân lực để thực hiện đúng tiến độ sản xuất.Chi phí cho loại lao động này lại rẻ do tận dụng đợc nhân lực nhàn rỗi trong khu

vực xã, huyện nơi có công trình xây dựng Công tác trả lơng cho loại lao độngnày chỉ cần xem xét khối lợng và chất lợng công việc mà ngời đó hoàn thành đểtrả lơng cho hợp lý mà không cần xem xét tới các yếu tố cá nhân

Biểu 4: Cơ cấu lao động các đơn vị theo tuổi

STT Tên đơn vị số ng-Tổng

ời

Độ tuổi

<30 30 - 40 40 - 50 >50Số

ngời % Số ng-ời % Số ng-ời % Số ng-ời %1

Đội thi công cơ giới

Đội san ủi & CTĐR

02299269778102061837

014,3404550535346,63533,458,8694014,32217,633,3

3617410347553311377

42,842,8203522,220,417,626,73520,829,410,32014,33641,233,3

44144654461553944

57,228,6202022,212,229,426,720255,917,233,342,92523,619

02101700251112633

0 14,32005,614,4001020,85,93,56,728,51717,614,4

Tổng: 331 134 40,5 89 26,9 73 22 35 10,6Nguồn: Thống kê từ danh sách cán bộ công nhân viên Công ty năm 2002.Theo biểu trên thì tỷ lệ ngời lao động ở độ tuổi dới 30 chiếm 40,5% tổng

số lao động của Công ty, ở các khoảng tuổi sau thì tỷ lệ này giảm dần Do tínhchất công việc khá nặng nhọc nên đòi hỏi ngời lao động cần có sức khoẻ, từnhững số liệu ở trên cho thấy Công ty đang có một cơ cấu theo tuổi tơng đối hợp

lý Có thể nói Công ty có cơ cấu lao động trẻ, chỉ có hai đơn vị có tỷ lệ lao động

từ 40 tuổi trở lên chiếm trên 57%; số đơn vị còn lại tỷ lệ lao động này đều chiếmdới 50%, có đơn vị chỉ chiếm 11,8%

Với cơ cấu lao động trẻ này, bên cạnh vấn đề trả công thích đáng, phù hợp

để giữ lao động, Công ty cũng phải luôn quan tâm tới vấn đề đào tạo nâng caotrình độ tay nghề cho ngời lao động nhằm tăng cao năng suất và hiệu quả lao

động Đối với đội ngũ lao động trẻ mới bổ sung, thờng tâm lý vẫn còn rất giao

động trong việc lựa chọn cho mình một nơi làm việc phù hợp Do vậy, Công tyngoài vấn đề tiền lơng cần phải bố trí công việc phù hợp với khả năng, trình độcủa ngời lao động đồng thời tạo cho họ cơ hội thăng tiến

4 Đặc điểm về xe máy, thiết bị của Công ty

Để đáp ứng yêu cầu đổi mới theo hớng công nghiệp hoá hiện đại hoá,Công ty đã tăng cờng đầu t trang thiết bị cơ giới đa vào sản xuất Từ chỗ lao

động thủ công là chính đến nay Công ty đã có lực lợng xe máy, thiết bị mạnh,chủ động thi công các công trình lớn có độ kỹ thuật phức tạp, thay thế cho cácphần việc nặng nhọc, tăng năng xuất lao động và chất lợng sản phẩm, cải thiện

điều kiện làm việc cho ngời lao động trong doanh nghiệp

Với số lợng xe máy hiện tại, Công ty đang huy động hoạt động ở hầu hếtcác đơn vị sản xuất của mình

Biểu 5: Bảng thống kê xe máy, thiết bị hiện có của Công ty.

Đơn vị : cáiSTT Tên xe máy, thiết bị Số lợng có Đang sử dụng Hệ số sử dụng(%)

II Phân tích và đánh giá những vấn đề chung của tiền

l-ơng ở Công ty Xây dựng thuỷ lợi Hải Phòng

1 Quy chế tiền lơng của Công ty

1.1 Quy định trả công

Thực hiện các Nghị định và văn bản hớng dẫn của Chính phủ và Bộ lao

động thơng binh xã hội, Công ty đã tiến hành xây dựng quy chế tiền lơng vớinhững quy định sau:

- Ngời lao động làm công việc quản lý, kỹ thuật, nghiệp vụ đợc trả theocấp bậc và chức danh nghề nghiệp theo cấp của doanh nghiệp

- Ngời lao động làm công việc sản xuất đợc trả theo kết quả sản phẩm hoànthành với đơn giá quy định của doanh nghiệp, không hạn chế mức thu nhập theokết quả

- Phụ cấp độc hại, lu động đợc trả theo tính chất công việc và ngày côngthực hiện.

- Những ngày doanh nghiệp tổ chức họp, học tập ngời đợc triệu tập tham

dự, vẫn đợc trả công và phụ cấp (nếu có)

- Khi cần điều động làm việc vào các ngày nghỉ, ngày lễ, đợc bố trí nghỉ bùhoặc thanh toán tiền lơng theo chế độ

- Thời hạn thanh toán tiền lơng đợc doanh nghiệp tổ chức làm hai kỳ

+ Kỳ 1: từ ngày 15 đến ngày 20 hàng tháng

+ Kỳ 2: từ ngày 05 đến ngày 10 tháng sau

Nếu đơn vị thanh toán tiền lơng chậm sau một tháng thì phải trả tiền lãicho số tiền lơng chậm thanh toán theo tỷ lệ tiền vay ngân hàng cùng thời kỳ chongời lao động

Thanh toán tiền lơng phải đợc công khai, ngời lao động đợc xem xét và kýtrực tiếp vào bản lơng của mình, trờng hợp cá biệt đợc lĩnh hộ, ngời lĩnh hộ phảighi rõ họ tên và chịu trách nhiệm về số tiền đã lĩnh hộ đó

1.2 Tiền lơng tối thiểu doanh nghiệp

Mức lơng tối thiểu của Công ty lựa chọn đợc lấy trong khoảng khung lơngtối thiểu của doanh nghiệp Cụ thể đợc tính nh sau:

Khung dới của tiền lơng tối thiểu mà Công ty áp dụng năm 2002 là210.000đ (mức lơng tối thiểu do Nhà nớc quy định) Khung trên của tiền lơng tốithiểu đợc tính theo công thức:

TL minđc = TL min x (1 + K đc )

Trong đó:

TL minđc: tiền lơng tối thiểu điều chỉnh tối đa doanh nghiệp

đ-ợc phép áp dụng

TL min: giới hạn dới của khung lơng

K đc : hệ số điều chỉnh tăng thêm của doanh nghiệp

- Thành phố Hải Phòng : K 1 = 0,2

- Ngành xây dựng cơ bản : K 2 = 1,2

Vậy : K đc = 0,2 + 1,2 = 1,4

TL minđc = 210.000 x (1 + 1,4) = 504.000đ

Nh vậy khung lơng tối thiểu của Công ty có thể áp dụng là từ 210.000đ đến504.000đ

Căn cứ vào hiệu qủa sản xuất kinh doanh, khả năng thanh toán chi trả lơng

đối với ngời lao động, căn cứ vào khung lơng tối thiểu của mình, Công ty Xâydựng thuỷ lợi Hải Phòng lựa chọn mức lơng tối thiểu cho năm 2002 là 350.000đ.Năm 2003, Nhà nớc áp dụng mức tiền lơng tối thiểu mới là 290.000đ.Khung lơng tối thiểu của Công ty cũng thay đổi theo tức là từ 290.000đ đến696.000đ, Công ty vẫn áp dụng mức lơng tối thiểu doanh nghiệp nh của năm

2002 để tính tiền lơng trả cho ngời lao động là 350.000đ

1.3 Hệ thống thang bảng lơng

Công ty áp dụng hệ số để tính lơng cho cán bộ công nhân viên trong Công

ty theo hệ thống thang, bảng lơng quy định của nhà nớc ban hành kèm theo nghị

định 26/CP ngày 23/5/1993

- Bảng lơng viên chức chuyên môn, nghiệp vụ, thừa hành, phục vụ ở cácdoanh nghiệp

- Bảng lơng chức vụ quản lý doanh nghiệp

- Thang lơng A.1 và A.6 trong hệ thống thang lơng công nhân sản xuất

2 Phân tích, đánh giá thực hiện quỹ tiền lơng của Công ty

2.1 Công tác xây dựng quỹ tiền lơng của Công ty

Quỹ tiền lơng đợc xác định theo công thức:

V KH = [L đb x TL mindn x (H cb + H pc ) + V vc ] x 12 tháng

Trong đó các nhân tố đợc xác định nh sau:

a Lao động định biên (L đb )

Công ty Xây dựng thuỷ lợi xây dựng định mức lao động theo phơng pháp

định mức lao động tổng hợp theo định biên công thức tổng quát nh sau:

L đb = L yc + L pv + L bs + L ql

Trong đó:

L yc : là định biên lao động trực tiếp sản xuất

L pv : là định biên lao động phụ trợ và phục vụ

L bs : là định biên lao động bổ sung để thực hiện chế độ ngày giờ nghỉ

theo quy định đối với L yc , L pv

L ql : là định biên lao động quản lý.

- Lao động trực tiếp sản xuất (L yc) : năm 2002 Công ty hiện đang sử dụng

210 ngời

- Lao động phụ trợ và phục vụ (L pv) : năm 2002 đang sử dụng 25 ngời

- Lao động quản lý (L ql) : gồm ban lãnh đạo, các trởng phó phòng nghiệp

vụ, đội trởng, đội phó các đơn vị sản xuất, cán bộ kỹ thuật và nghiệp vụ Năm

2002 doanh nghiệp đang sử dụng 65 ngời

- Lao động bổ sung (L bs) : doanh nghiệp không áp dụng chế độ làm việc ngày lễ và ngày nghỉ hàng tuần

(L yc + L pv ) x Số ngày nghỉ theo chế độ quy định

L bs =

(365 – 60)

Số ngày nghỉ theo pháp luật quy định bao gồm các ngày nghỉ sau đây,doanh nghiệp đang áp dụng đợc tính vào đơn giá tiền lơng

+ Số ngày nghỉ phép bình quân cho một lao động trong năm là 12

+ Số ngày nghỉ việc riêng đợc hởng lơng tính bình quân trong năm cho mộtlao động theo thống kê năm 2001 là:

26 ngày

= 0,1 ngày/ngời/năm

281 ngời+ Thời gian vệ sinh phụ nữ theo chế độ quy định ( quy đổi ra ngày) tínhbình quân trong năn cho một lao động :

53 ngời x 1,5h x 12tháng

= 0,5 ngày/ngời/năm8h x (210 ngời + 25 ngời)

12 ngày + 0,1 ngày + 0,5 ngày

L bs = (210ngời + 25ngời) x = 10 ngời

(365-60) ngày

L đb năm 2002 = 210 + 25 + 10 + 65 = 310 ngời

b Mức l ơng tối thiểu của doanh nghiệp ( TL mindn)

Căn cứ vào hiệu qủa sản xuất kinh doanh, khả năng thanh toán chi trả lơng

đối với ngời lao động, căn cứ vào khung lơng tối thiểu Công ty lựa chọn mức

l-ơng tối thiểu cho năm 2002 là 300.000đ

c Xác định hệ số l ơng cấp bậc công việc bình quân ( H cb)

Căn cứ vào tổ chức sản xuất, tổ chức lao động, trình độ công nghệ, tiêuchuẩn cấp bậc kỹ thuật, chuyên môn, nghiệp vụ và định mức lao động để xác

định hệ số lơng cấp bậc công việc bình quân của tất cả số lao động định mức.Trong đó:

hi : là hệ số lơng của ngời i

n : là tổng số lao động trong doanh nghiệp

Hệ số lơng cấp bậc công việc bình quân của doanh nghiệp năm 2002 là 2,49

n

h H

n 1 i i cb







d Hệ số các khoản phụ cấp bình quân ( H pc) :

Căn cứ vào các văn bản quy định và hớng dẫn của Bộ Lao động thơng binhxã hội xác định đối tợng và mức phụ cấp đợc tính trong thang lơng, bảng lơngban hành kèm theo nghị định 25/CP và 26/CP, doanh nghiệp áp dụng các phụcấp sau :

- Phụ cấp chức vụ lãnh đạo đối với đội trởng, trởng phòng nghiệp vụ hệ số0,3 ( số ngời hởng là 17)

- Đội phó, phó trởng phòng nghiệp vụ hệ số 0,2 (số ngời hởng là 11)

- Phụ cấp trách nhiệm tổ trởng hệ số 0,1 (số ngời hởng là 5)

- Hệ số phụ cấp lu động 0,2 áp dụng cho toàn bộ lực lợng (300 ngời)

Hệ số phụ cấp bình quân đợc tính cho năm 2002 là:

Ngoài ra Công ty còn có một số loại quỹ tiền lơng khác nh:

+ Quỹ tiền lơng làm thêm, đợc doanh nghiệp tính bằng 3% quỹ lơng kếhoạch:

3.536.232.000 x 3% = 106.086.960 đ+ Quỹ BHXH, BHYT, công đoàn bằng 18% quỹ lơng kế hoạch:

3.536.232.000 x 18% = 636.521.760 đ+ Quỹ tiền thởng, phúc lợi bằng 0,1% quỹ tiền lơng kế hoạch:

3.536.232.000 x 2% = 70.724.640 đTổng quỹ tiền lơng kế hoạch năm 2002 của Công ty là:

3.536.232.000 + 106.086.960 + 70.724.640 = 3.713.043.600 đ

2.2 Tình hình thực hiện quỹ lơng của Công ty

Trong vài năm gần đây do hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty đạtkết quả tốt nên tiền lơng của ngời lao động luôn đợc cải thiện Quỹ tiền lơngnăm sau không ngừng tăng cao trội hơn quỹ tiền lơng của năm trớc

Biểu 6: Tình hình thực hiện qũy tiền lơng của Công ty qua các năm.

ĐVT: tr.đChỉ tiêu KH 2000TH % KH 2001TH % KH 2002TH %Quỹ lơng chung 2.789 2.999 107,5 3.293 3.412 103,6 3.713 4.370 116,3

Nguồn: Số liệu phòng hành chính tổ chức

Nhu cầu về nhân lực tăng cao, dẫn đến quỹ tiền lơng cũng ngày càng tăngcao Tổng quỹ tiền lơng thực hiện năm 2001 tăng bằng 113,7% so với quỹ tiền l-

ơng thực hiện năm 2000, quỹ tiền lơng thực hiện năm 2002 tăng bằng 128% sovới quỹ tiền lơng thực hiện năm 2001

Trong việc thực hiện ta thấy ba năm vừa qua năm nào Công ty cũng bị vợtchi quỹ lơng, nguyên nhân chủ yếu là do khối lợng công việc tăng lên và số lợnglao động cũng tăng lên Ta xét biểu sau:

Biểu 7: Tình hình thực hiện năng suất lao động qua các năm.

đề ra, năm 2001 tỷ lệ này bằng 118% và năm 2002 tỷ lệ này là 122% So sánhnhững số liệu này với các tỷ lệ thực hiện quỹ tiền lơng ở biểu 6 ta thấy rằng tỷ lệcủa NSLĐ bình quân theo doanh thu luôn cao hơn tỷ lệ của quỹ tiền lơng giữathực hiện với kế hoạch Nh vậy khối lợng công việc thực hiện tăng lên nhiều đãlàm quỹ tiền lơng tăng lên nhng năng suất lao động vẫn đợc đảm bảo và tăngcao

Cũng từ số liệu của biểu trên ta có thể thấy có sự tăng lên về số lợng lao

động của thực hiện so với kế hoạch Năm 2000 tăng 0,4%, năm 2001 tăng 0,36%,năm 2002 tăng 6,8% Điều này cũng đẩy quỹ tiền lơng thực hiện tăng cao hơnquỹ tiền lơng kế hoạch, dẫn đến vợt chi quỹ tiền lơng

Ngoài ra còn do nhiều nguyên nhân khác nh : tiền thởng tăng do trong năm

có nhiều sáng kiến đợc khen thởng hoặc nhiều ngời đạt danh hiệu lao động giỏi,tăng quỹ tiền lơng làm thêm giờ do công việc nhiều

Tóm lại, việc kinh doanh tốt giúp doanh nghiệp không những hoàn thànhnghĩa vụ với Nhà nớc, đầu t nâng cấp phát triển Công ty mà còn tạo khả năng tạo

động lực lao động cho ngời lao động thông qua mức lơng cao Việc vợt chi quỹlơng là thuộc khả năng của doanh nghiệp

III Phân tích và đánh giá hình thức tiền lơng thời gian áp dụng tại Công ty Xây dựng thuỷ lợi Hải Phòng

1 Phân tích và đánh giá chung

Đối với bộ phận lao động gián tiếp kể cả ở các phòng ban cũng nh ở các

đội, Công ty áp dụng chế độ tiền lơng trả theo thời gian đơn giản Tiền lơng thựclĩnh của mỗi ngời dựa vào bậc lơng của họ và số ngày làm việc thực tế trong kỳcủa ngời lao động Do phụ cấp mỗi ngời đợc hởng cũng tính theo số ngày làmviệc thực tế của ngời lao động, nên để có đợc lơng cao và ổn định thì ngời lao

động phải đi làm đầy đủ số ngày quy định trong tháng Ngời lao động sẽ luônchú ý đến việc đi làm đầy đủ hơn là việc sử dụng nh thế nào cho hiệu quả giảiquyết công việc là tối u

Hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty đạt đợc lợi nhuận cao đã tạo

điều kiện cho Công ty áp dụng mức tiền lơng tối thiểu để tính tiền lơng cho ngờilao động là 350.000đ, bằng 166,6% so với mức lơng tối thiểu Nhà nớc quy định(210.000đ) Điều này đã khích lệ đến thái độ và tinh thần của ngời lao độngtrong quá trình làm việc Nhng không vì thế mà không có hiện tợng lãng phí thờigian làm việc, hiệu quả làm việc không cao Nguyên nhân là do tiền lơng mà họnhận đợc cha gắn với kết quả lao động mà họ đã đạt đợc trong thời gian làmviệc Ngời lao động sẽ đi làm đầy đủ số ngày hơn, nhng hiệu quả một ngày làmviệc ở Công ty thì con số ngày đi làm đầy đủ sẽ không đánh giá đợc Tiền lơng ở

đây mang tính chất bình quân

Một điều nữa là kết quả lao động của họ cũng cha đợc gắn kết với kết quảhoạt động của Công ty Bởi vì những ngời hởng lơng thời gian là những lao độnggián tiếp, họ chủ yếu làm việc trong các phòng ban, do đó mà họ không trực tiếptạo ra sản phẩm, không biết đợc số lợng và chất lợng trong những đơn vị thờigian Chính vì điều đó mà họ sẽ không nỗ lực để nâng cao năng suất, chất lợngtrong lao động

Vấn đề đặt ra ở đây là làm thế nào để ngời lao động đi làm không chỉ cómặt, chấm công và hởng lơng mà phải là làm việc thực sự với sự cố gắng và nỗlực của mình, tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả

Tiền lơng trả theo thời gian năm 2002 đợc thể hiện qua bảng sau:

Biểu 8: Tình hình thực hiện tiền lơng thời gian của Công ty năm 2002.

hiện

So sánhChênhlệch

%

4 Tiền lơng thời gian bình quân đ/ng/th 1.153.846 1.200.980 47.134 104,1

Nguồn: Báo cáo thực hiện tiền lơng, thu nhập năm 2002

Từ số liệu của biểu ta thấy quỹ tiền lơng thời gian của Công ty chiếmkhoảng 25% tổng quỹ lơng (980/4370) Tiền lơng thời gian bình quân năm 2002

là 1.200.980đ cao hơn mức thu nhập bình quân chung của cả doanh nghiệp Với cách tính lơng này thì có lợi cho những ngời có thâm niên cao, làmviệc lâu năm tại Công ty Đây là một yếu tố làm thay đổi quỹ tiền l ơng thời gian

và thờng theo hớng tăng lên cho dù có tăng lên hay không tăng lên số lợng ngờihởng lơng thời gian

2 Phân tích và đánh giá chế độ tiền lơng thời gian áp dụng tại Công ty

Chế độ tiền lơng thời gian giản đơn Công ty áp dụng cho cán bộ quản lýcác phòng ban của Công ty và lao động gián tiếp ở các đơn vị, đội sản xuất Cụthể bao gồm:

* Tiền phụ cấp bao gồm phụ cấp lu động và phụ cấp chức vụ, trách nhiệm(nếu có):

0,2 x TL mindn Phụ cấp lu động = x Số ngày làm việc thực tế trong tháng

26

Phụ cấp chức vụ, trách nhiệm = TL mindn x Hệ số phụ cấp.

* Tiền l ơng làm thêm ngày : đợc tính nh sau

- Lơng làm ngày lễ = 300% lơng làm ngày bình thờng

- Lơng làm ngày chủ nhật = 200% lơng làm ngày bình thờng

Ví dụ: Cô Nguyễn Thị Sửu hiện là cán bộ phòng hành chính tổ chức, có hệ

số lơng là 3,54; hệ số phụ cấp chức vụ là 0,3 Số ngày làm việc thực tế trongtháng 3/2003 là 26 ngày

Nh vậy ta tính đợc tiền lơng thực lĩnh của cô Sửu trong tháng 3 nh sau: 3,54 x 350.000

26 0,2 x 350.000

Phụ cấp lu động = x 26 = 70.000đ

26Phụ cấp chức vụ = 0,3 x 350.000 = 105.000đ

Lơng thực tế cô Sửu nhận đợc là:

L tt = 1.392.000 + 70.000 + 105.000 = 1.567.000đ

Số tiền công này phụ thuộc trực tiếp vào số ngày công làm việc thực tế củacô Sửu Qua quan sát theo dõi trong tháng 3/2003 thấy trong 26 ngày công, cóngày công việc của cô Sửu không thể gọi tên cụ thể, có ngày về sớm, nhng cũng

có những giai đoạn công việc bận rộn đòi hỏi phải làm thêm giờ Nh vậy, cónhững ngày công cô Sửu làm việc không đầy đủ hoặc không hiệu quả nhng vẫn

đợc tính làm một công vì hôm đó cô đã có mặt tại Công ty Đây chính là nhợc

điểm lớn của công tác trả lơng này mà Công ty vẫn phải điều chỉnh khắc phục đểtránh lãng phí thời gian, tăng hiệu quả và năng suất lao động

V Phân tích và đánh giá hình thức tiền lơng sản phẩm áp dụng tại Công ty Xây dựng thuỷ lợi Hải Phòng

1 Phân tích và đánh giá chung

Hình thức tiền lơng theo sản phẩm chỉ thực hiện đợc khi có tiến hành cáccông tác định mức, tổ chức phục vụ nơi làm việc và công tác kiểm tra, nghiệmthu sản phẩm Tại Công ty Xây dựng thuỷ lợi Hải Phòng:

1.1 Công tác định mức lao động và xây dựng đơn giá tiền lơng sản phẩm, đơn giá tiền lơng khoán sản phẩm

Đầu năm Công ty lập kế hoạch sản xuất kinh doanh, căn cứ vào các chỉtiêu, hợp đồng đã ký Sau đó giám đốc và phòng kế hoạch kỹ thuật sẽ dựa vào