Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Xây dựng một số kế hoạch dạy học theo chủ đề nhằm phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh trong chương trình Sinh học 11

Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Xây dựng một số kế hoạch dạy học theo chủ đề nhằm phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh trong chương trình Sinh học 11Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Xây dựng một số kế hoạch dạy học theo chủ đề nhằm phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh trong chương trình Sinh học 11Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Xây dựng một số kế hoạch dạy học theo chủ đề nhằm phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh trong chương trình Sinh học 11Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Xây dựng một số kế hoạch dạy học theo chủ đề nhằm phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh trong chương trình Sinh học 11Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Xây dựng một số kế hoạch dạy học theo chủ đề nhằm phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh trong chương trình Sinh học 11Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Xây dựng một số kế hoạch dạy học theo chủ đề nhằm phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh trong chương trình Sinh học 11Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Xây dựng một số kế hoạch dạy học theo chủ đề nhằm phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh trong chương trình Sinh học 11Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Xây dựng một số kế hoạch dạy học theo chủ đề nhằm phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh trong chương trình Sinh học 11Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Xây dựng một số kế hoạch dạy học theo chủ đề nhằm phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh trong chương trình Sinh học 11Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Xây dựng một số kế hoạch dạy học theo chủ đề nhằm phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh trong chương trình Sinh học 11Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Xây dựng một số kế hoạch dạy học theo chủ đề nhằm phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh trong chương trình Sinh học 11Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Xây dựng một số kế hoạch dạy học theo chủ đề nhằm phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh trong chương trình Sinh học 11Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Xây dựng một số kế hoạch dạy học theo chủ đề nhằm phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh trong chương trình Sinh học 11Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Xây dựng một số kế hoạch dạy học theo chủ đề nhằm phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh trong chương trình Sinh học 11Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Xây dựng một số kế hoạch dạy học theo chủ đề nhằm phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh trong chương trình Sinh học 11

2 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: tháng 11/2019

3 Các thông tin cần được bảo mật: không

4 Mô tả các giải pháp cũ thường làm

Để đáp ứng yêu cầu về đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá,hàng năm tôi đều xây dựng lại phân phối chương trình sao cho phù hợp với từngđối tượng học sinh, trong đó có một số chủ đề học tập theo hướng nghiên cứu bàihọc và một số chủ đề trải nghiệm thực tế Trong mỗi chủ đề học tập, để nâng caohứng thú học tập cho học sinh, ngoài những kiến thức khoa học đặc thù của bộ môn

mà học sinh cần nắm được, tôi còn lựa chọn những nội dung ứng dụng gắn liền vớithực tiễn sản xuất ở địa phương Khi dạy một bài học hay một chủ đề học tập cụthể, trong hoạt động hình thành kiến thức mới, tôi thường tiến hành như sau: (1)giao nhiệm vụ học tập cho học sinh; (2) học sinh thực hiện nhiệm vụ, thường thìcác em tự nghiên cứu sách giáo khoa để tìm tòi kiến thức, trong thời gian đó, tôi sẽtheo dõi, hướng dẫn và hỗ trợ học sinh khi cần thiết; (3) học sinh báo cáo kết quả,nhận xét, bổ sung; (4) tôi đánh giá, điều chỉnh và chốt kiến thức

Tuy nhiên, các chủ đề học tập mà tôi xây dựng vẫn thiên về mặt lý thuyết,trừu tượng, ít hình ảnh minh họa, ít nội dung ứng dụng nên thường kém hấp dẫnvới học sinh Khi thực hiện những hoạt động trong bài học, tôi thấy rất khó để cóthể kết nối kiến thức học đường với thế giới thực nhằm giúp giải quyết triệt để cácvấn đề thực tiễn Tôi cũng chưa vận dụng được nhiều kiến thức liên môn để giải

quyết một vấn đề thực tiễn nào đó Giáo án chủ yếu mang tính tiếp cận nội dungchứ chưa chú trọng đến việc phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh

Trong chương trình Sinh học 11, có một số bài thực hành, các em học sinhđược tiến hành các thí nghiệm theo yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, thái độ, năng lựcnhất định và tiến hành theo một quy trình có sẵn trong mỗi bài học nên các em chưađược làm quen với các hoạt động có tính chất nghiên cứu khoa học - một hoạt độnggóp phần tích cực vào việc hình thành và phát triển phẩm chất và năng lực của họcsinh Chính vì vậy, học sinh sẽ khó khăn trong việc đánh giá được sự phù hợp, năngkhiếu, sở thích của bản thân với nghề nghiệp thuộc các lĩnh vực liên quan đến bộmôn Sinh học

Trong quá trình dạy - học, tôi nhận thấy khâu tự học chưa được coi trọngđúng mức, không ít học sinh đọc sách giáo khoa mà không định hướng được nộidung mình cần tìm hiểu, không biết lấy ví dụ, không gắn kết được kiến thức màmình tìm kiếm được ở trong sách với bất kì hình ảnh thực tế nào mặc dù kiến thứccủa môn Sinh học lớp 11 rất gần gũi với thực tiễn cuộc sống Tình trạng học “đốiphó” diễn ra khá phổ biến, nhiều học sinh chưa biết sắp xếp hợp lí thời gian chomỗi bài học, chưa có ý thức chủ động tìm kiếm kiến thức mới

Trước thực trạng đó, tôi lựa chọn chủ đề: Xây dựng một số kế hoạch dạy học theo chủ đề nhằm phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh trong chương trình Sinh học 11.

5 Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp sáng kiến

Phẩm chất và năng lực là hai thành phần cơ bản trong cấu trúc nhân cách nóichung và là yếu tố nền tảng tạo nên nhân cách của một con người Do vậy, trongmọi thời đại, các chương trình giáo dục đều hướng tới mục tiêu hình thành phẩmchất và năng lực con người

Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từ chương trìnhgiáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học Để thực hiệnđược điều đó, nhất định phải thực hiện thành công việc chuyển từ phương phápdạy học theo lối “truyền thụ một chiều” sang dạy cách học, cách vận dụng kiếnthức, rèn luyện kĩ năng, hình thành năng lực và phẩm chất Tập trung dạy cách học,

cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới trithức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chứchình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứukhoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy vàhọc Đồng thời phải chuyển cách đánh giá kết quả giáo dục từ nặng về kiểm tra trínhớ sang kiểm tra, đánh giá năng lực vận dụng kiến thức giải quyết vấn đề, coitrọng kiểm tra đánh giá trong quá trình học tập để có tác động kịp thời nhằm nângcao chất lượng của hoạt động dạy học và giáo dục

Là một giáo viên giảng dạy môn Sinh học ở trường THPT, tôi nhận thấymôn Sinh học là một bộ môn khoa học tự nhiên có rất nhiều ứng dụng trong thựctiễn cuộc sống Trong chương trình Sinh học 11, bên cạnh những bài học lý thuyếtthì có rất nhiều bài thực hành để củng cố kiến thức và các bài ứng dụng các kiếnthức sinh học vào thực tiễn sản xuất Do vậy, xây dựng kế hoạch dạy học theo chủ

đề giáo dục STEM sẽ giúp học sinh được học tập, trải nghiệm và thấy được ý nghĩacủa tri thức của bộ môn Sinh học với cuộc sống, nhờ đó mà ngày càng nâng caohứng thú học tập của học sinh với bộ môn Sinh học Ngoài ra, việc tổ chức các hoạtđộng nhóm và hướng dẫn các em tự học sẽ giúp các em hợp tác với nhau, chủ động

và tự lực thực hiện các nhiệm vụ học tập mà giáo viên giao cho

Trường THPT Yên Thế là một trường học nằm ở khu vực miền núi của tỉnhBắc Giang, các em học sinh ở đây chủ yếu sinh sống và học tập ở vùng nông thônnên đa số các em có kiến thức cơ bản về trồng trọt, chăn nuôi…; nhiều em ngoàigiờ học còn trực tiếp tham gia sản xuất cùng ông bà, cha mẹ Đây là một yếu tố vôcùng thuận lợi với học sinh khi học chương trình Sinh học 11 Chính vì vậy, vớinhững chủ đề học tập và trải nghiệm mà tôi xây dựng được, tôi thấy học sinh thamgia rất hào hứng và tích cực, qua đó hình thành và phát triển được năng lực vàphẩm chất của học sinh Đặc biệt với giải pháp “Hướng dẫn học sinh tự học” vừagiúp học sinh chủ động tìm hiểu kiến thức vừa cần thiết trong giai đoạn hiện naykhi một số địa phương phải thực hiện “Giãn cách xã hội” để phòng, chống dịchCovid – 19

6 Mục đích của giải pháp sáng kiến

6.1 Đưa trải nghiệm sáng tạo vào trong quá trình học tập Học sinh đượchọc trên cơ sở dự án, được giao nhiệm vụ theo từng dự án, từ đó phát huy tối đa khảnăng tư duy sáng tạo và ứng dụng các kiến thức khoa học vào cuộc sống Bên cạnh

đó, thông qua hoạt động nhóm, hoạt động cộng đồng và hoạt động tập thể, học sinhđược rèn luyện khả năng tư duy, sáng tạo, phản biện, tranh luận và đánh giá hiệntượng một cách logic

6.2 Rèn luyện cho học sinh phương pháp, kĩ năng tự học, biết linh hoạtvận dụng điều đã học vào thực tiễn, đem lại hứng thú, kích thích trí sáng tạo, từ đókhơi dậy lòng ham học hỏi và mong muốn được khám phá thế giới khoa học củacác em

6.3 Học sinh được cọ xát, tranh luận, bảo vệ ý kiến của bản thân cũng nhưtạo thói quen hợp tác với các thành viên trong nhóm Mỗi chủ đề được thiết kế theonhiều giai đoạn, tương ứng với mỗi giai đoạn học sinh đều phải trình bày ý tưởng,thiết kế và sản phẩm cuối cùng của mình Vào giai đoạn cuối, các nhóm sẽ có cơhội trình bày ý tưởng, tư duy và giải pháp

6.4 Giúp học sinh hình thành tính tích cực, độc lập, tự giác trong học tậpcũng như nề nếp làm việc khoa học Rèn luyện cho học sinh thói quen độc lập suynghĩ, độc lập giải quyết vấn đề khó khăn gặp phải trong cuộc sống, giúp các em tựtin hơn trong việc định hướng nghề nghiệp bản thân Ngoài ra, phương pháp tự họcthúc đẩy lòng ham học, ham hiểu biết, khát khao vươn tới những đỉnh cao của khoahọc, sống có hoài bão, ước mơ, từ đó quyết định sự phát triển các phẩm chất nhâncách và quyết định chất lượng học tập của học sinh

6.5 Giúp học sinh dễ dàng tiếp cận với chương trình giáo dục phổ thôngmới của Bộ GD & ĐT dự kiến sẽ đi vào thực tiễn từ năm học 2022 – 2023

7 Nội dung

7.1 Thuyết minh giải pháp mới hoặc cải tiến

7.1.1 Giải pháp 1: Xây dựng kế hoạch dạy học chủ đề giáo dục STEM trong chương trình Sinh học 11: Chủ đề Mứt dừa – sản phẩm an toàn từ thiên nhiên.

1 Nội dung giải pháp

1.1 STEM là gì?

STEM là thuật ngữ viết tắt của các từ Science (Khoa học), Technology(Công nghệ), Engineering (Kỹ thuật) và Mathematics (Toán học), thường được sửdụng khi bàn đến các chính sách phát triển về Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật vàToán học của mỗi quốc gia

Việc đưa giáo dục STEM vào trường phổ thông mang lại nhiều ý nghĩa, phùhợp với định hướng đổi mới giáo dục phổ thông Cụ thể là:

- Đảm bảo giáo dục toàn diện: Triển khai giáo dục STEM ở nhà trường, bêncạnh các môn học đang được quan tâm thì các lĩnh vực Công nghệ, Kỹ thuật cũng

sẽ được quan tâm, đầu tư trên tất cả các phương diện về đội ngũ giáo viên, chươngtrình, cơ sở vật chất

- Nâng cao hứng thú học tập các môn học STEM: Qua việc học sinh đượchoạt động, trải nghiệm, học sinh sẽ thấy được ý nghĩa của tri thức với cuộc sống,nhờ đó sẽ nâng cao hứng thú học tập của học sinh

- Hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất cho học sinh: Khi triển khaicác dự án học tập STEM, học sinh hợp tác với nhau, chủ động và tự lực thực hiệncác nhiệm vụ học; được làm quen hoạt động có tính chất nghiên cứu khoa học

- Kết nối trường học với cộng đồng: Để đảm bảo triển khai hiệu quả giáodục STEM, cơ sở giáo dục phổ thông thường kết nối với các cơ sở giáo dục nghềnghiệp, đại học tại địa phương nhằm khai thác nguồn lực về con người, cơ sở vậtchất

- Hướng tới giải quyết các vấn đề có tính đặc thù của địa phương

- Hướng nghiệp, phân luồng: Học sinh được trải nghiệm, đánh giá được sựphù hợp, năng khiếu, sở thích của bản thân với nghề nghiệp thuộc lĩnh vực STEM 1.2 Hình thức tổ chức giáo dục STEM

Dạy học các môn học thuộc lĩnh vực STEM: Đây là hình thức tổ chức giáo dục STEM chủ yếu trong nhà trường Theo cách này, các bài học, hoạt động giáo dục STEM được triển khai ngay trong quá trình dạy học các môn học STEM theo tiếp cận liên môn

Hoạt động trải nghiệm STEM: Trong hoạt động này, học sinh được khámphá các thí nghiệm, ứng dụng khoa học, kỹ thuật trong thực tiễn đời sống

Hoạt động nghiên cứu khoa học và tổ chức các cuộc thi sáng tạo khoa học

kỹ thuật: Hoạt động này dành cho những học sinh có năng lực, sở thích và hứngthú với các hoạt động tìm tòi, khám phá khoa học, kỹ thuật giải quyết các vấn đềthực tiễn

Trong chủ đề giáo dục định hướng STEM: Mứt dừa – sản phẩm an toàn từ

thiên nhiên, tôi đã chọn hình thức “Dạy học môn học thuộc lĩnh vực STEM” Trong

hình thức tổ chức này, chủ đề STEM được triển khai ngay trong quá trình dạy họcphần “Quang hợp ở thực vật” trong chương trình Sinh học 11 theo cách tiếp cậnliên môn, nội dung mà học sinh cần tìm hiểu trong chủ đề bám sát chương trìnhcủa các môn học liên môn như: Sinh học, Công nghệ, Hóa học và Toán học

1.3 Điều kiện triển khai giáo dục STEM

- Về kiến thức liên quan trong các lĩnh vực: Sinh học, Công nghệ, Hóa học,Toán học mà học sinh cần có để thực hiện chủ đề cũng tương đối đơn giản và dễhiểu, lượng kiến thức không nhiều và các em đã được học từ lớp 6 đến lớp 11

- Về thực tiễn: Môn Sinh học vốn là môn khoa học tự nhiên có nhiều ứngdụng trong thực tiễn cuộc sống mà trong chương trình học, ngoài tìm hiểu kiếnthức về lý thuyết, các em cũng thường xuyên được thực hành ứng dụng nên chủ đềgiáo dục STEM mà tôi lựa chọn cũng không quá khó thực hiện với học sinh

- Về cơ sở vật chất: Mặc dù THPT Yên Thế là một trường miền núi, điềukiện cơ sở vật chất còn nhiều thiếu thốn như: không có vườn sinh học, thiếu cácđiều kiện thực hành ứng dụng sinh học… Tuy nhiên, khi thực hiện chủ đề này, họcsinh của trường có một lợi thế là đa số các em đều sinh sống ở vùng nông thôn,hàng ngày các em được tiếp xúc với việc trồng trọt ở địa phương nên việc tiếnhành chủ đề cũng khá dễ dàng với học sinh ngay từ những bước đầu là chuẩn bị cơ

sở vật chất Để tiến hành bài học, tôi chia một lớp (ví dụ: 11A10 có 48 học sinh)thành 6 nhóm (mỗi nhóm từ 6 đến 8 học sinh) theo địa bàn thôn, xã để thuận tiệncho học sinh hoạt động nhóm Mỗi nhóm sẽ tiến hành thực hành chủ đề STEM tạigia đình của một học sinh; các dụng cụ khác, học sinh có thể mượn của gia đình,

hàng xóm hoặc có thể mua những dụng cụ đơn giản hoặc tái chế để tiết kiệm chiphí và góp phần bảo vệ môi trường

- Trong khi các nhóm hoàn thành nội dung ở nhà, học sinh của mỗi nhóm sẽhọp định kỳ để tháo gỡ những vướng mắc, đồng thời tôi sẽ thường xuyên liên lạc,trao đổi với các nhóm để giúp đỡ các em khi cần thiết

1.4 Các hoạt động trong bài học STEM

1.4.1 Hoạt động tìm hiểu thực tiễn, phát hiện vấn đề

Trong các bài học STEM, học sinh được đặt trước các nhiệm vụ thực tiễn:giải quyết một tình huống hoặc tìm hiểu, cải tiến một ứng dụng kỹ thuật nào đó.Học sinh cần phải thu thập được thông tin, phân tích được tình huống, giải thíchđược ứng dụng kỹ thuật, từ đó xuất hiện các câu hỏi hoặc xác định được vấn đề cầngiải quyết

1.4.2 Hoạt động nghiên cứu kiến thức nền

Từ những câu hỏi hoặc vấn đề cần giải quyết, học sinh được yêu cầu/hướngdẫn tìm tòi, nghiên cứu để tiếp nhận kiến thức, kỹ năng cần sử dụng cho việc trảlời câu hỏi hay giải quyết vấn đề Đó là những kiến thức, kỹ năng đã biết hay cầndạy cho học sinh trong chương trình giáo dục phổ thông Hoạt động này bao gồm:nghiên cứu tài liệu khoa học (bao gồm sách giáo khoa và các tài liệu khoa họckhác); quan sát/thực hiện các thí nghiệm, thực hành; giải các bài tập/tình huống cóliên quan để nắm vững kiến thức, kỹ năng

1.4.3 Hoạt động giải quyết vấn đề

Về bản chất, đây là hoạt động sáng tạo khoa học, kỹ thuật, nhờ đó giúp chohọc sinh hình thành và phát triển các phẩm chất và năng lực cần thiết thông quaviệc đề xuất và kiểm chứng các giả thuyết khoa học hoặc đề xuất và thử nghiệmcác giải pháp kỹ thuật

1.5 Tiêu chí xây dựng bài học STEM

- Tiêu chí 1: Chủ đề bài học STEM tập trung vào các vấn đề của thực tiễn xãhội, kinh tế, môi trường và yêu cầu tìm các giải pháp

- Tiêu chí 2: Cấu trúc bài học STEM theo quy trình thiết kế kỹ thuật, họcsinh cần: xác định vấn đề - nghiên cứu kiến thức nền - đề xuất nhiều ý tưởng cho

các giải pháp - lựa chọn giải pháp tối ưu - phát triển và chế tạo một mô hình(nguyên mẫu) - thử nghiệm và đánh giá - hoàn thiện thiết kế

- Tiêu chí 3: Phương pháp dạy học bài học STEM đưa học sinh vào hoạtđộng tìm tòi và khám phá, định hướng hành động, trải nghiệm và sản phẩm

- Tiêu chí 4: Hình thức tổ chức bài học STEM lôi cuốn học sinh vào hoạtđộng nhóm kiến tạo, là cơ sở phát triển năng lực giao tiếp và hợp tác

- Tiêu chí 5: Nội dung bài học STEM áp dụng chủ yếu từ nội dung khoa học

và toán mà học sinh đã và đang học

- Tiêu chí 6: Tiến trình bài học STEM tính đến có nhiều đáp án đúng và coi

sự thất bại như là một phần cần thiết trong học tập Tiêu chí này cho thấy vai tròquan trọng của năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo trong dạy học STEM

2 Các bước xây dựng bài học STEM

- Bước 1: Lựa chọn chủ đề bài học

Căn cứ vào nội dung kiến thức trong chương trình môn học, quy trình hoặcthiết bị công nghệ có sử dụng của kiến thức đó trong thực tiễn để lựa chọn chủ đềcủa bài học

- Bước 2: Xác định vấn đề cần giải quyết

Sau khi chọn chủ đề của bài học, cần xác định vấn đề cần giải quyết để giaocho học sinh thực hiện sao cho khi giải quyết vấn đề đó, học sinh phải học đượcnhững kiến thức, kỹ năng cần dạy trong chương trình môn học đã được lựa chọn(đối với STEM kiến tạo) hoặc vận dụng những kiến thức, kỹ năng đã biết (đối vớiSTEM vận dụng) để xây dựng bài học

- Bước 3: Xây dựng tiêu chí của thiết bị/giải pháp giải quyết vấn đề

Sau khi đã xác định vấn đề cần giải quyết/sản phẩm cần chế tạo, cần xácđịnh rõ tiêu chí của giải pháp/sản phẩm Những tiêu chí này là căn cứ quan trọng

để đề xuất giả thuyết khoa học/giải pháp giải quyết vấn đề/thiết kế mẫu sản phẩm

- Bước 4: Thiết kế tiến trình tổ chức hoạt động dạy học

Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học được thiết kế theo các phương pháp và

kỹ thuật dạy học tích cực với 3 loại hoạt động học đã nêu ở trên Mỗi hoạt độnghọc được thiết kế rõ ràng về mục đích, nội dung và sản phẩm học tập mà học sinh

phải hoàn thành Các hoạt động học đó có thể được tổ chức cả ở trong và ngoài lớphọc

3 Kết quả thu được

3.1 Sản phẩm được tạo ra từ giải pháp

Kế hoạch dạy học chủ đề STEM “ Mứt dừa – sản phẩm an toàn từ thiên nhiên”(được trình bày chi tiết tại Phụ lục I)

3.2 Kết quả khi thực hiện giải pháp

Sau mỗi chủ đề, tôi đều dành khoảng 5 - 10 phút để củng cố kiến thức và đểkiểm tra mức độ hiểu bài, mức độ ghi nhớ kiến thức của học sinh Sau khi chấmbài và nhận xét bài làm của học sinh, tôi đều thống kê điểm của từng lớp để cóhướng điều chỉnh phương pháp dạy học của mình sao cho phù hợp với học sinhnhất, từ đó giúp các em làm bài tốt hơn ở những bài học sau

Kết quả kiểm tra ở lớp 11A4, 11A6 của năm học 2019 - 2020 do tôi giảngdạy:

- Nội dung kiểm tra: Bài thực hành: Phát hiện diệp lục và carotenoit ;

- Hình thức kiểm tra: 10 câu trắc nghiệm;

- Mức độ kiểm tra: nhận biết, thông hiểu

3.2.1 Kết quả kiểm tra ở các lớp đối chứng

Số lượng, tỉ lệ

HS đạtđiểm khá(điểm 7)

Số lượng, tỉ lệ

HS đạtđiểm trung bình(điểm 5, 6)

Số lượng, tỉ lệ

HS chưa đạtyêu cầu(điểm < 5)

Số lượng, tỉ lệ

HS đạtđiểm khá(điểm 7)

Số lượng, tỉ lệ

HS đạtđiểm trung bình(điểm 5, 6)

Số lượng, tỉ lệ

HS chưa đạtyêu cầu(điểm < 5)

47 12/47 = 25,5% 19/47 = 40,4% 12/47 = 25,5% 4/47 = 8,6%

Số lượng, tỉ lệ

HS đạtđiểm khá(điểm 7)

Số lượng, tỉ lệ

HS đạtđiểm trung bình(điểm 5, 6)

Số lượng, tỉ lệ

HS chưa đạtyêu cầu(điểm < 5)

Số lượng, tỉ lệ

HS đạtđiểm khá(điểm 7)

Số lượng, tỉ lệ

HS đạtđiểm trung bình(điểm 5, 6)

Số lượng, tỉ lệ

HS chưa đạtyêu cầu(điểm < 5)

Số lượng, tỉ lệ

HS đạtđiểm khá(điểm 7)

Số lượng, tỉ lệ

HS đạtđiểm trung bình(điểm 5, 6)

Số lượng, tỉ lệ

HS chưa đạtyêu cầu(điểm < 5)

45 25/45 = 55,6% 13/45 = 28,9% 7/45 = 15,5% 0/45 = 0%+ Kết quả trung bình ở 2 lớp:

Tổng

số HS

Số lượng, tỉ lệ

HS đạtđiểm giỏi(điểm 8, 9, 10)

Số lượng, tỉ lệ

HS đạtđiểm khá(điểm 7)

Số lượng, tỉ lệ

HS đạtđiểm trung bình(điểm 5, 6)

Số lượng, tỉ lệ

HS chưa đạtyêu cầu(điểm < 5)

93 55/93 = 59,1% 28/93 = 30,1% 10/93 = 10,8% 0/93 = 0%

3.2.3 So sánh kết quả

Tôi đã phân tích kết quả thu được tại các lớp thực hiện chủ đề STEM (11A5,11A10) và các lớp đối chứng (11A4, 11A6) Sau đó, tôi so sánh kết quả bài kiểmtra của học sinh các lớp trên Tôi nhận thấy, ở các lớp thực hiện chủ đề STEM, kếtquả học tập của học sinh có sự tiến bộ rõ rệt, tỉ lệ học sinh đạt điểm giỏi, khá tăng,

tỉ lệ học sinh đạt điểm trung bình giảm, không có học sinh không đạt yêu cầu

Như vậy, ở các lớp thực nghiệm nhiều em học sinh đã chủ động, tự giác,tích cực, trong học tập Các em rất hứng thú với các sản phẩm đẹp mắt, an toàn dochính tay mình làm ra Chính vì vậy mà các em đã hiểu bài hơn và qua đó kết quảhọc tập của các em đã tốt hơn

7.1.2 Giải pháp 2: Xây dựng kế hoạch hướng dẫn học sinh tự học chủ đề:

“Sinh trưởng và phát triển ở động vật” trong chương trình Sinh học lớp 11.

1 Nội dung giải pháp

Trong quá trình dạy học nói chung, dạy học ở trường THPT nói riêng, giáoviên luôn giữ một vai trò quan trọng đặc biệt không thể thiếu được đó là sự tổchức, điều khiển, hướng dẫn, chỉ đạo hoạt động học tập của học sinh

Nhưng thực tế cho thấy rằng, dù giáo viên có kiến thức uyên thâm đến đâu,phương pháp giảng dạy hay đến mấy nhưng học sinh không chịu đầu tư thời gian,không có sự lao động của cá nhân, không có niềm khao khát với tri thức, không có

sự say mê học tập, không có kế hoạch và phương pháp học tập hợp lí, không tựgiác tích cực trong học tập thì việc học tập không đạt kết quả cao được Vì vậy,

có thể khẳng định vai trò của hoạt động tự học luôn giữ một vị trí rất quan trọngtrong quá trình học tập của người học Tự học là yếu tố quyết định chất lượng vàhiệu quả của hoạt động học tập Trong đó giáo viên có vai trò đặc biệt quan trọngtrong việc động viên, khuyến khích, hướng dẫn học sinh tự học một cách đúnghướng và hiệu quả

Trong xã hội phát triển, vai trò của giáo dục ngày càng quan trọng, là độnglực thúc đẩy sự phát triển và tiến bộ của xã hội Giáo dục phải đào tạo được thế hệtrẻ năng động, sáng tạo, có đủ tri thức, năng lực và có khả năng thích ứng với đời

sống xã hội, làm phát triển xã hội Muốn vậy, thế hệ trẻ phải có năng lực đặc biệt

đó là khả năng tự học, tự nâng cao, tự hoàn thiện và những khả năng này phải đượchình thành từ cấp tiểu học Có như vậy mới rèn luyện cho họ được kĩ năng tự học,

tự nghiên cứu, không ngừng nâng cao vốn hiểu biết về văn hóa, khoa học kĩ thuật

và hiện đại hóa vốn tri thức của mình để trở thành người công dân, người lao độngvới đầy đủ hành trang bước vào cuộc sống

2 Các bước thực hiện giải pháp

2.1 Bước 1: Nắm rõ đối tượng học sinh

Đối tượng học sinh lớp 11 tôi đang giảng dạy trong năm học 2019 - 2020 có

04 lớp Lớp 11A4 và 11A10, mỗi lớp có 45-48 em học sinh, trong đó mỗi lớp đều

có 08 em dự định dự thi đại học có môn Sinh học, còn lại các em khác đều chọn thitốt nghiệp các môn Khoa học tự nhiên Lớp 11A5 và 11A6, mỗi lớp có 45 – 48 emhọc sinh, trong đó không có em nào dự định thi đại học có môn Sinh học và tất cảcác em đều chọn thi tốt nghiệp các môn khoa học xã hội Tuy nhiên, các em đềuphải có kiến thức cơ bản về môn Sinh học nói chung và phần “Sinh trưởng và pháttriển ở động vật” nói riêng Loại sách giáo khoa mà các em đang sử dụng làm tàiliệu nghiên cứu bài học là sách giáo khoa Sinh học 11 ban cơ bản

Điểm thuận lợi khi tôi giảng dạy ở 04 lớp này đó là: các em có ý thức họctập khá tốt, nhiều em ngoan ngoãn, chăm học; tại phòng học của 04 lớp này có đầy

đủ phương tiện học tập hiện đại, cần thiết để phục vụ cho quá trình học tập của cácem: tivi màn hình rộng có kết nối internet, loa…; nhiều em có điện thoại thôngminh riêng; gia đình các em có đầy đủ điện thoại thông minh và máy tính hỗ trợcho quá trình học tập Chính vì vậy mà việc cung cấp thông tin cho các em từinternet cũng dễ dàng hơn đối với giáo viên

Tuy nhiên, số lượng học sinh ở 04 lớp này tương đối đông: 45 – 48 học sinh

và khả năng tiếp nhận kiến thức môn Sinh học của các em cũng chưa đồng đều ở

cả 04 lớp

2.2 Bước 2: Xây dựng tài liệu hướng dẫn học sinh tự học chủ đề: “Sinh trưởng vàphát triển ở động vật” trong chương trình Sinh học lớp 11 sao cho phù hợp với đốitượng học sinh