Híng dÉn Tên biện pháp Một số biện pháp giáo dục ý thức tự học, tự quản cho học sinh lớp 36 Trường Tiểu học Vĩnh Hải 1 Nha Trang 1 I Đặt vấn đề 1 Thực trạng Trong những năm gần đây, ngành giáo dục đ.
Trang 1Tên biện pháp: Một số biện pháp giáo dục ý thức tự học, tự quản cho
học sinh lớp 3/6- Trường Tiểu học Vĩnh Hải 1- Nha Trang
I Đặt vấn đề
1 Thực trạng
Trong những năm gần đây, ngành giáo dục đang tập trung đổi mới phươngpháp giáo dục nên công tác chủ nhiệm lớp càng được quan tâm hơn và có nhữngđòi hỏi cao hơn Qua trao đổi cùng đồng nghiệp, được sự chỉ đạo sâu sắc củanhà trường, bản thân mỗi giáo viên càng ý thức sâu sắc hơn tầm quan trọng củacông tác chủ nhiệm và nhiệm vụ cao cả của giáo viên chủ nhiệm
Tuy nhiên yếu tố quan trọng nhất để nâng cao hiệu quả của công tác chủnhiệm đó là sự quan tâm, nhiệt tình của mỗi giáo viên Hiện nay, nhiều giáo viên
đã quan tâm đến công tác chủ nhiệm của lớp mình, dành thời gian công sức đểquan tâm và giáo dục các em Song vẫn chưa có nhiều chuyển biến rõ rệt trongviệc nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm
*Năm học 2020- 2021, tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 3/6với tổng số học sinh 46/17 Qua việc khảo sát đầu năm học tôi nhận thấy các emcòn nhiều em ý thức chưa tốt, chưa có ý thức tự giác trong học tập cũng nhưchưa nắm rõ trách nhiệm của bản thân mình vì các em còn khá nhỏ vẫn cần sựhướng dẫn của người lớn để các em có hướng phát triển đúng đắn hơn Đượcnhà trường phân công chủ nhiệm ngay từ đầu năm học Tôi đã cố gắng làm tốtcông tác chủ nhiệm của mình Tuy nhiên tôi nhận thấy ý thức tự học , tự quảncủa lớp tôi chủ nhiệm chưa cao Còn nhiều hiện tượng không chấp hành nội quycủa trường lớp đề ra,…Các em đều cùng độ tuổi tuy nhiên các em còn nhỏ, mảichơi, nhiều em rất hiếu động chưa ý thức được việc học tập của mình nên lớphọc chưa có nề nếp Ý thức tự giác chưa cao, còn rụt rè, chưa mạnh dạn, chưabiết hợp tác với nhau trong học tập cũng như sinh hoạt Ý thức học bài và chuẩn
bị bài trước khi đến lớp của các em còn hạn chế Giờ truy bài vào đầu mỗi buổihọc chưa có hiệu quả Mặc dù từ đầu năm học giáo viên chủ nhiệm nào cũngđưa ra nội quy của lớp mình Tuy nhiên thực hiện tốt hay không là do phần lớn ýthức của các em học sinh Nhiều em thực hiện tốt nhưng chưa mạnh dạn góp ývới bạn, chưa biết cách nhắc nhở bạn bè cùng thực hiện tốt Sự nhận thức của
Trang 2các em còn non nớt, sự tư duy chưa đạt tới đỉnh cao, còn mang đậm cảm tính vànhìn nhận, học tập theo một khuôn mẫu nhất định.
Kết quả khảo sát đầu năm như sau:
Bảng 1: Kết quả điều tra khảo sát đầu năm về ý thức tự học, của học sinh
Nội dung
TổngsốHS
HS có ý thứchọc tập tốt
Ý thức họctập chưa cao
HS chưa có ýthức học tập
Ghichú
Làm việc tốt Làm việc
bình thường
Chưa làm tốtviệc
Ghichú
Môn
Hoàn thành
Chưa hoànthành
a Ưu điểm
Trang 3- Đa số các em học sinh đều gần trường thuận tiện cho việc đi lại
- Lớp học sạch sẽ, thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông đảm bảo vệsinh an toàn Bàn ghế đầy đủ đúng quy cách, kích thước Hệ thống ánh sáng đảmbảo với tiêu chuẩn của lớp học
- Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, chính quyền địa phương, của hộiphụ huynh và hiệu trưởng nhà trường đến việc nâng cao chất lượng dạy – học trongnhà trường đặc biệt công tác chủ nhiệm lớp
- Đơn vị thường xuyên tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn, chuyên đề vềcông tác chủ nhiệm lớp
- HS đa số các em ngoan, có ý thức vươn lên trong học tập
b Nhược điểm
- Ban cán sự của lớp còn chưa làm việc khoa học
- Chất lượng học sinh chưa được cao
- Nhiều HS có tư tưởng ngại học Các em không chỉ ngại học mà còn haymặc cảm thích đi chơi hơn đi học, chỉ học khi có sự giám sát của các thầy cô,của bố mẹ hoặc người thân Một số em cũng chỉ là học qua loa, chiếu lệ Nhìnchung là các em chưa có hứng thú trong học tập
2 Nguyên nhân
- Việc thành lập ban cán sự của lớp còn chưa được khoa học Ban cán sựlớp học chưa biết rõ về nhiệm vụ của mình Chưa làm việc khoa học Nhiều khichưa chỉ đạo được các bạn học sinh trong lớp
- Trong quá trình chủ nhiệm lớp, giáo viên chưa quan tâm đến điều kiệngia đình của từng em
- Một số học sinh chưa xác định động cơ học tập đúng đắn nên chưa chămhọc; chưa nắm được phương pháp học tập và mất cân bằng.Các em chưa biết sắpxếp và phân bố thời gian hợp lí cho việc học và các hoạt động khác dẫn đến hiệuquả học tập không cao
- Chưa có sự hỗ trợ quan tâm của gia đình, hoặc quan tâm chưa đúng cách
Trên đây là một số nguyên nhân chủ yếu dẫn đến việc các em lười học, ýthức tự học chưa được cao, qua nghiên cứu tôi đã rút ra Đó cũng chính là một
Trang 4trong những cơ sở để tôi đưa ra biện pháp: Một số biện pháp giáo dục ý thức tự
học, tự quản trong công tác chủ nhiệm lớp 3/6 – Trường Tiểu học Vĩnh Hải 1 – Nha Trang.
II Biện pháp áp dụng
Biện pháp 1: Hướng dẫn học sinh lập thời gian biểu, thu thập thông tin
về học sinh trong lớp chủ nhiệm.
Tôi giới thiệu thời gian biểu dành cho lớp học hai buổi/ ngày để phụ huynh,
học sinh tham khảo Tôi khuyến khích học sinh tự lập thời gian biểu và thựchiện đúng theo kế hoạch đã lập ra
- Giải trí hoặc giúp bố mẹ như quét nhà, …, tắm gội
- Ăn cơm tối
sẽ tới tận nhà để tìm hiểu Trong phần tìm hiểu, có phần hỏi về góc học tập ở nhà, và em thường tự học hay học dưới sự giúp đỡ của người lớn
Qua phần tìm hiểu đầu năm, tôi sẽ lên kế hoạch cho công tác chủ nhiệm của mình
Trang 5SƠ YẾU LÍ LỊCH
1 Họ và tên học sinh:……… …
2 Ngày tháng năm sinh:……….…
3 Dân tộc:………
4 Đặc điểm gia đình (con thương binh – liệt sĩ, có công với cách mạng, con hộ nghèo)………
5 Gia đình có mấy con………… Em là con thứ mấy……….……
6 Sống chung:………
7 Họ tên cha, mẹ hoặc người thân………Nghề nghiệp…….…
8 Địa chỉ của gia đình:………
9 Số điện thoại để liên lạc:……….…
10.Môn học yêu thích:………
11.Môn học cảm thấy khó:……… ……
12.Góc học tập ở nhà (có, không)……….……
13.Em sợ nhất điều gì?:……… ……
14.Những người bạn thân nhất của em:………
15.Sở thích:………
Biện pháp 2: Tổ chức bầu Ban cán sự lớp, phân công nhiệm vụ cho các cán sự lớp
Mỗi giáo viên chủ nhiệm lớp, muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, muốn đề ra các biện pháp giáo dục học sinh phù hợp đạt hiệu quả cao nhất, thì việc bầu chọn và xây dựng đội ngũ Ban cán sự lớp là một công việc rất quan trọng mà người giáo viên chủ nhiệm nào cũng cần phải làm ngay sau khi nhận lớp mới Khi các em mới vào lớp 3 các em chưa biết nhận định và đánh giá các bạn của mình Để phát huy tính tích cực của học sinh tôi đã tạo dựng và rèn luyện cho các em thể hiện tinh thần dân chủ và ý thức trách nhiệm đối với tập thể, nên tôi tổ chức cho các em ứng cử và bầu cử để chọn lựa ban cán sự của lớp
* Bước 1: Tổ chức bầu ban cán sự lớp
Trang 6Việc bầu chọn và xây dựng đội ngũ ban cán sự lớp là một công việc rấtquan trọng mà người giáo viên chủ nhiệm nào cũng cần phải làm ngay sau khinhận lớp mới Những năm học trước, lớp trưởng, lớp phó tôi thường chọn lựa vàchỉ định học sinh làm Nhưng năm nay tôi muốn tạo dựng và rèn luyện cho các
em thể hiện tinh thần dân chủ và ý thức trách nhiệm đối với tập thể, nên tôi tổchức cho các em tự ứng cử và bầu cử để lựa chọn Lớp trưởng, lớp phó Tiếntrình bầu chọn ban cán sự lớp được diễn ra như sau:
Trước hết, tôi phân tích để các em hiểu rõ về vai trò và trách nhiệm củangười Lớp trưởng, lớp phó; cũng như nhóm trưởng và các thành viên trong lớp.Hiểu được vai trò và vị trí của từng người trong bộ máy quản lý lớp học.Khuyến khích các em xung phong ứng cử, sau đó chọn các học sinh tiêu biểu để
cả lớp bầu chọn
Tổ chức cho học sinh bỏ phiếu; giáo viên phát cho mỗi học sinh 1 phiếutrống (phiếu chỉ có chữ ký của giáo viên chủ nhiệm), hướng dẫn học sinh cáchbầu chọn: ghi tên 3 bạn mình lựa chọn vào phiếu
Những học sinh đạt số phiếu cao nhất sẽ được bốc thăm để nhận “chứcvụ” của mình ( Lớp trưởng, 2 lớp phó)
Lần đầu tiên các em được bỏ phiếu, được thể hiện quyền “dân chủ’ củamình, tôi thấy các em rất vui, rất hào hứng, và 3 em được bầu chọn cũng cảmthấy “oai”, thấy tự hào về bản thân mình khi được các bạn đã tin tưởng và tínnhiệm bầu chọn
* Bước 2: Tiến hành phân công nhiệm vụ cụ thể cho ban cán sự
Sau khi đã bầu chọn được ban cán sự của lớp, tôi giao nhiệm vụ cụ thểcho từng em như sau:
- Lớp trưởng: Có nhiệm vụ thay mặt cô giáo chủ nhiệm quản lý lớp và tổchức điều khiển các hoạt động của lớp, trong lớp như: thể dục đầu giờ, giờ chào
cờ, giờ múa hát tập thể và điều hành công việc ra, vào lớp, thu thập kết quả củacác tổ báo cáo với cô giáo, điều hành giờ sinh hoạt lớp
- Lớp phó học tập: Có nhiệm vụ hỗ trợ lớp trưởng, chịu trách nhiệm vềviệc học tập của lớp như: ôn bài đầu giờ và giữa giờ, làm thay khi lớp trưởng
Trang 7vở cho bạn tránh tình trạng lộn xộn, nói chuyện, làm việc riêng…
Lớp học được chia thành 4 tổ (tổ 1 và 2 có 12 bạn, tổ 3 và 4 có 11 bạn), cách tạo
tổ ngẫu nhiên, tổ trưởng, tổ phó và thư ký do các thành viên trong tổ tự bầu luânphiên
Bước 3: Tổ chức báo cáo các mặt hoạt động của lớp
Vào cuối mỗi tuần, vào tiết sinh hoạt lớp ngày thứ sáu, Lớp trưởng, lớpphó cùng các tổ trưởng báo cáo tình hình học tập của lớp, tình hình tự quản củacác tổ với GVCN
Học sinh tự bầu cho mình một đội ngũ cán sự lớp có đầy đủ uy tín, đượccác bạn tin yêu Những học sinh được các bạn bầu chọn cảm thấy tự hào nhậnthấy rõ vai trò, trọng trách và sự tin tưởng của các bạn, của cô giáo đối với mình
để phấn đấu học tập cũng như lãnh đạo tốt các hoạt động của lớp
Những năm trước đây tôi thường làm bầu ban cán sự lớp nhưng chưa chỉ
rõ vai trò của các ban Sau khi nghiên cứu tôi đã phân công được từng nhiệm vụ
cụ thể cho từng em học sinh để các em hiểu rõ vai trò cũng như trách nhiệm củamình trong việc chỉ đạo việc học tập của các bạn HS ở lớp Cuối mỗi tuần, vàotiết sinh hoạt lớp ngày thứ sáu, Lớp trưởng, lớp phó cùng báo cáo các mặt hoạtđộng của lớp Căn cứ vào báo cáo của từng em, tôi nắm bắt được khả năng quản
lí lớp của từng em Và cứ 2 tuần, tổ chức họp ban cán sự lớp 3 lần để tổng kếtcác mặt làm được của lớp, động viên khen ngợi những việc các em đã làm tốt,đồng thời chỉ rõ những thiếu sót và hướng dẫn các em cách khắc phục nhữnghạn chế còn tồn tại cho các tháng học sau
Biện pháp 3: Giám sát việc tự học, tự quản của học sinh
Trang 8Để làm tốt được công tác chủ nhiệm lớp, đưa lớp mình vào nề nếp nghiêmtúc thì giáo viên chủ nhiệm phải xây dựng được ban cán sự lớp năng động Khi
đó, giáo viên chủ nhiệm có thể giảm bớt được phần nào công việc Mặt khác,học sinh sẽ nêu cao vai trò tự quản của bản thân
* Bước 1: Giao quyền hạn cho nhóm tự học
Làm thế nào để xây dựng được một tập thể lớp tự quản theo đúng nghĩacủa nó Tức là các em tự quản lý: hành vi, đạo đức, tác phong, nề nếp, hoạt độngcủa lớp khi không có giáo viên Điều này giáo viên chủ nhiệm phải tạo trước chocác em ý thức tự giác và việc quản lý theo dõi hoạt động của đội ngũ cán bộ lớpphải được thực hiện thường xuyên Muốn vậy, ngay từ đầu năm học giáo viênchủ nhiệm cho tiến hành việc theo dõi thi đua của các nhóm Các nhóm trưởng,nhóm phó, tự quản lý thành viên của nhóm mình, phân công theo dõi chéo nhaugiữa các nhóm dưới sự giám sát của ban cán sự tương ứng với nội dung từnghoạt động Ví dụ: Những sai phạm của các nhóm, thành viên trong lớp được ghitên và nêu ra trong tiết sinh hoạt cuối tuần
* Bước 2: Các nhóm báo cáo kết quả
Tiết sinh hoạt lớp là tiết quan trọng nhất trong một tuần thời lượng rất ít
mà công việc lớp trong tuần có rất nhiều thì làm sao giải quyết truyền tải hết Vìvậy giáo viên chủ nhiệm phải tập cho lớp việc đánh giá, xếp thi đua trước Mỗi
bộ phận có sẵn bản tổng hợp báo cáo Đến tiết sinh hoạt các em tự thông báo kếtquả thi đua, các nội dung được thực hiện trong một tuần (những việc đã làmđược và không làm được với lý do cụ thể), tình hình lớp trong tuần, số bạn viphạm học tập (không chuẩn bị bài, không thuộc bài…), vi phạm việc rèn luyệnđạo đức tác phong ( mất đoàn kết, mất trật tự…), vi phạm về công tác văn thể,lao động, tự quản
* Bước 3: Nhận xét của giáo viên
Giáo viên chủ nhiệm theo dõi, ghi sổ từng nội dung sinh hoạt trong tuầnthông qua báo cáo của từng bộ phận Lần lượt giải quyết từng nhóm vụ việc, tìm
lý do sai phạm, đưa ra biện pháp xử lý Sau đó nhận xét kết quả thi đua tuyên
Trang 9dương tổ, cá nhân tốt Triển khai nội dung tuần tiếp theo và nhắc nhở các emthực hiện tốt các nội dung của lớp trong tuần tiếp theo.
Qua giải pháp này tôi nhận thấy ý thức tự phục vụ, tự quản của các emđược nâng lên Lớp trưởng, lớp phó cùng mọi thành viên trong lớp đều phát huyđược hết khả năng của mình Nhờ đó, ý thức chấp hành tốt mọi nội quy cùng vớichất lượng giáo dục của lớp được nâng lên rõ rệt Các nhóm đã xác định rõ đượcnhiệm vụ của mình Việc ghi chép các hoạt động của lớp cũng như của nhóm rấtchi tiết, cụ thể
Báo cáo trước lớp một cách trung thực
Biện pháp 4: Phối hợp với các GV bộ môn trong việc giáo dục ý thức
tự học, tự quản của học sinh.
Để giúp GVCN nắm vững được tình hình tự học, tự quản của học sinhngoài giờ GVCN lên lớp Qua các giáo viên bộ môn cùng nhau phối hợp trongviệc giáo dục, đánh giá học sinh tự học, tự quản
Giáo viên bộ môn quan sát, nhắc nhở trong quá trình học tập, nhắc các emnghiêm túc thực hiện tốt các quy định, không phân biệt giáo viên chủ nhiệm haygiáo viên bộ môn, động viên giáo viên trong các khối quan tâm nhắc nhở trongcác hoạt động khác
Ví dụ: Sau mỗi buổi học có giáo viên bộ môn, tôi liên hệ kịp thời với giáoviên bộ môn đó những vấn đề phát sinh trong lớp về nề nếp cũng như học tập rồidành thời gian chấn chỉnh các em
Phối hợp với các tổ chức trong trường Việc kiểm tra đánh giá nề nếp tácphong hàng ngày, hàng tuần các em sẽ có ý thức thực hiện tốt để không ảnhhưởng đến thi đua của lớp
Thông qua việc này, giáo viên kịp thời điều chỉnh các kỹ năng của các em,
dễ dàng có sự đánh giá chính xác quá trình rèn luyện của học sinh, tạo sự côngbằng trong xếp loại, đánh giá học sinh
Biện pháp 5: Xây dựng niềm tin và kích thích tinh thần tự học
- Do cuộc sống hiện nay, các em tiếp cận nhiều hình thức giải trí, các emđam mê những ứng dụng trên điện thoại thông minh quá nhiều nên việc phải
Trang 10học, phải vất vả với những con số khiến các em chán nản, chỉ làm cho xong, làmcho có Chính vì thế, tôi làm thế nào để khơi gợi tinh thần ham học, hứng thúhọc tập, trước hết là những môn học do tôi phụ trách và những môn các giáoviên khác giảng dạy
- Tôi đặt ra cho các em yêu cầu, các em sẽ tham khảo thêm những bài vănhay, những câu văn hay hoặc những cách giải khác Các em có thể lên internet
để tìm hiểu, có như thế các em đã bước đầu biết vận dụng công nghệ vào bài họccủa mình
Bằng hình thức trên, công nghệ thông tin thời hiện đại đã giúp các emtrong việc học chứ không chỉ là những trò chơi hay những video giải trí đơnthuần nữa
Bên cạnh đó, trong quá trình dạy, để khơi gợi niềm tin và kích thích tinhthần tự học, tôi dã lồng ghép vào các môn học bằng cách kể cho các em các câuchuyện nói về những tấm gương tinh thần tự học Ví dụ khi dạy các bài liênquan đến Bác Hồ, tôi thường các em nghe câu chuyện về Bác Hồ, Bác là tấmgương tự học Với khát vọng tìm kiếm con đường cứu nước, giải phóng dân tộc,hơn 30 năm bôn ba nước ngoài, Bác Hồ đã biết tự học, tự hoàn thiện bản thân.Người có thể nói được nhiều thứ tiếng và am hiểu sâu sắc nền văn hóa của nhiềudân tộc trên thế giới Kết quả đó là nhờ tinh thần tự học không mệt mỏi của Bác
Ngoài ra trong những tiết sinh hoạt lớp hay tiết dạy kĩ năng sống, tôi
kể cho cho các em nghe câu chuyện về Cao Bá Quát, vềNguyễn Hiền và những tấm gương cụ thể trong cuộc sống, biếtvượt qua khó khăn để tự học và hoàn thiện mình
Biện pháp 6: Trao đổi kịp thời với phụ huynh về việc học của con em mình.
- Trao đổi với phụ huynh qua nhiều cách khác nhau Gặp trực tiếp, liênlạc qua điện thoại hoặc các ứng dụng trên điên thoại như nhóm zalo và hệ thốngedu.vn phối hợp với Vietel Qua nắm số điện thoại và địa chỉ gia đình ở tìmhiểu sơ yếu lí lịch đầu năm Hiện nay, tôi đã có đầy đủ thông tin của tất cả các
em trong lớp Có gì cần thiết và đột xuất tôi cũng có thể liên lạc bằng nhiều hìnhthức trên
Trang 11- Đầu năm, ở cuộc họp Phụ huynh, tôi đã nêu ra kế hoạch của cả năm học,nhờ sự phối hợp của phụ huynh Công tác chủ nhiệm muốn thành công haykhông một phần là nhờ vào sự phối hợp giữa nhà trường và phụ huynh Phụhuynh trang bị cho con em mình đầy đủ đồ dùng học tập, các em có góc học tậpphục vụ việc học, ngoài ra PH cùng phối hợp với giáo viên để theo dõi việc tựhọc ở nhà của các em PH lớp 3/6 đã nhắc nhở các em, bên cạnh sự nhắc nhởtheo dõi hằng ngày của giáo viên chủ nhiệm
III Kết quả đạt được
Những biện pháp tôi đã làm cũng rất bình thường và cũng không mất quánhiều thời gian Nhưng kết quả đạt được lại rất khả quan Rõ ràng qua cách làm này,tôi thấy kết quả học tập của học sinh ngày càng tiến bộ rõ rệt Các em ngày càngchăm ngoan
Các em dù mới lớp 3 nhưng cũng biết chia sẻ với nhau rất nhiều việc, bancán sự lớp biết phối hợp với nhau thực hiện các nhiệm vụ của mình, bạn học tốthơn biết kèm cho các bạn học còn chậm Mối quan hệ của thầy, cô giáo và các
em rất gần gũi nên dù có bất cứ việc gì các em cũng đều chọn cô giáo là chỗdựa, chỗ tư vấn, chia sẻ những kỷ niệm vui buồn
Kết quả đạt được cụ thể như sau:
Ngay từ đầu năm học đến hết học kì 1, lớp tôi đã thực hiện tốt các nề nếptheo quy định của lớp và của nhà trường đề ra; duy trì sĩ số 100% trong học tập.Trong lớp nhiều học sinh đã có tiến bộ rõ rệt, đã có nhiều học sinh thi đua học tốt cácmôn học và thực hiện tốt các hoạt động ngoài giờ, giữa giờ và dưới cờ
Kết quả cuối học kì 1:
Bảng 1: Kết quả cuối học kỳ I về ý thức tự học của học sinh
Nội dung
TổngsốHS
HS có ý thứchọc tập tốt
Ý thức họctập chưa cao
HS chưa có ýthức học tập
Ghichú
Ghichú