VĂN HÓATRÔ CHƠI CỦA THÈN THẦN: Hiền Trang tác phẩm đầy thách đô' của mình, Jorge Louis Borge đã cuốn sách dày 410 trang, mỗi cuốn sách bao gồm cái, dấu câu và dâu cách - nghĩa là mọi
Trang 1VĂN HÓA
TRÔ CHƠI CỦA THÈN THẦN:
Hiền Trang
tác phẩm đầy thách đô' của
mình, Jorge Louis Borge đã
cuốn sách dày 410 trang,
mỗi cuốn sách bao gồm
cái, dấu câu và dâu cách -
nghĩa là mọi cuốn sách đã
từng có và sẽ có trên đời, vé
tất cả những gì đã biết và sẽ
được biết tới Nói cách khác,
đó không phải là một vũ trụ
sách, đó là một vũ trụ Thư
viện là cõi vũ trụ.
C
ổ nhà vãn người Tây Ban
NhaCarlos Ruiz Zafon
có lí do chi đê Borges (sự
uyênbác)không thê trộncùng với
Neil Gaiman (tínhgiải trí), “chỉ là
kê chuyệnthôi; nhừng cách khác
nhau đểsửdụng mật mà và hình
ànhvà ngôn từvàtiêng động”
Vàvì khôngcó lí do chi đê không
làmvậy, nênông liền làmvậy,
băng cách viếtNghía trang nhưng
cuốn sách bị lãng quên, chuồi tiêu
thuyết bốn tập độclập tựamột
biên niên uhuyên vê Barcelona,
nơi nhừngkẻ mộng mơsè bị kéo
vê phía một mêcung thư viện bí
ânđê câtgiấu nhùng cuốn sách mà
không hay đóchi là chương đâu
thuyết như tòa lâu đài làm bàng
thủy tinhgiừa mộtvương quốc bị
bò quên, lộng lâyvô cùng vàcũng
mongmanh vô kể,săn sàngbốc
Cuốn "Trò chơi của thiên thần" (dịch giả Ngô Hoàng
Việt), cóng ty Nhã Nam và Nhà xuất bản Van học
phối hợp xuất bản Nguổn: Netabook.
cháymọi ngọc ngà thành tro bụi
ngay khi đên lúc
Được đọc nhừng tập tiểuthuyết
như thê nàyluôn là một ân điên, khiên ngay cảmộtvài đêm không
ngủ cũng chỉ là chuyệnphùdu,ta
châp nhận cái giao kèo mơ hôđôi
lấy vài đêm thức trắng ấy đểquăng
mình vàomột giâc chiêmbaolưu huyêt, vàta nhận lại một thứgì đẹp
đẽ vâng, những cuốn sáchcùa
Carlos Ruiz Zafón làminh chứng rằngrốtcuộc vần còn một thứ gì
nên sê quá tham vọngnếu định viết
về cả bon tậpsách củaông trong khuônkhômột bài viêtđôi ngàn
từ, thayvì thế,hày chi ngầu nghiên
chọn ra một trongsô đó, Trò chơi cùa thiên thần.
DavidMartin, một nhà văn trẻ trên bờvực lụn bạinhận được
mộtđề nghịkhông-thể-từ-chối từ một ngườiđàn ông bí hiểm: một trăm ngànfrance đôi lại việc anh
sẽ sáng tác mộtcâu chuyện khiên
mọi ngườicóthể sốngvì nó, chết
vì nó, giết chóc vì nó và đê mặc
cho mình bị giết chóc vì nó, một câu chuyện khiến người tatin, mơ,
dâng hiên, hy sinh, chuộctội -
hay, mộttôn giáo mới mộtKinh
Thánh mới Giống như Faust, anh
băng lòng, đâu hay biêtminh đà bán linhhôn choquỷ dừ
Đó trướchết là một tiểu thuyết noir, lăt léonhùng ngóc ngáchvà
nâp trongngóc ngách là nhùng
kẻtruy lùng giâu mặt,gợi nhớ
vềnhừng bộphimthời kỳ đinh
cao cùa Jean-Pierre Melville, tàn
nhẫnmà cùng bănkhoăn triết lí
Đótiêp theo là một bào tàng ngây thơ về Barcelonathế kỷ 20.Cuộc
điềutra, rượt đuổi và chạy trốn
qua thành phô được làm nên từtội
ác vàhoài niệm, từthiênthânvà
địa ngục, từ tâmhồnsi tình đến
chêt cùa nhừng cư dânhừu từ và
từnhũng bóng ma bât từ nán lại
trong hoangphê, từnhùng ngôi nhà bị nguyên rủa vànhừng cuôn
sáchbịvùi quên, từnhùngô cửa
sổnhìnrasươngmù và nhùng đại
lộ trong hũ nút.Trên tưcách nhà văncủa một nơi chôn, CarlosRuiz
Zafón ngang hàng vớiPaul Auster
củaNewYork, Patrick Modiano
củaParis hay Orhan Pamuk của
Istanbul Sô phậncủa Barcelona là
Bộ tiểu thuyết như tòa lâu đài làm bằng thủy tinh giữa một vương quốc bị
bỏ quên, lộng lay vô cùng
và cũng mong manh vô
kể, sẵn sàng bốc cháy mọi ngọc ngà thành tro bụi ngay khi đến lúc.
54 TiaSóng www.tiasang.com.vn SỐ 19 NGÀY 05.10.2021
Trang 2VÀN HÓA
đồngthời đầm máunhư một cuộcđấu súng
trong mơ
Lúc sinh thời, CarlosRuiz Zafón nhận được
rất nhiều lời đềnghịđể chuyển thể các tác phẩm
cùaông thành phim, nhưng lần nào ông cũng
từ chối “Chăngcógì sai khi chuyển thể sách
thànhphimnhưng tại sao mọi thứ lại cứ phai là
một bộ phim điện anh một mini series hay một
series truyênhình?Saomột cuônsách không
thêchỉ là một cuốnsách?”, ông chất vấn Và
ông bao, những cuôn sách cua ông “ôn khi là
chínhnó” Đángđê suy nghĩ về một câu hoi
nhự thế,sao một cuốn sáchkhông thểchí là một
Khôngcần bàn, Carlos Ruiz Zafón làngười
cokhả năng mise-en-scène (dàn cành) không
thua gì nhừng tiêu thuyêtgia vĩ đại cua thê ký
19 Ong tạo nên những vũ đài điện anh ngoạn
mục chi băngngôntừ, nàolàhìnhanh trinh
bạchungụccuamột người thiếu phụ chết dưới
hồ băng, nào là trường đoạn giằnggiật dừ dội
trên cáp treo giừa bâu trời Barcelona khi trời
ngatôi, nào là cành tòa dinhthự cũxưa chìm
trong biền lừa Chúng quáphù họp đê được
chuyên thành một bộ phim, nhưngtácgiálại
khăngkhăng giừ chúngnhư chúng vần là, như
thê ông đà lây đượccuônsách này từNghía địa
những cuốn sách bị làng quên, nơi mồi người
chọn lây một cuốn sách và lập lời thề sè báo vệ
nó vĩnh viền
Ông muốn bào yệsự sinh động vôhìnhấy -
điêu vôn là bàn chât tự nhiêncua văn chương,
dù nghẹtthở rợn ngợp hay tráng lệ đên mâythì
cũngkhông nhìnthây được, tâtcà bị gói chặt
trongnhững conchừ màu đenngay ngăn Vãn
chương làgiác mơ, ta hình dung được nó như
một người năm mơ tươngnhư đã nhìn rõ vạn
vật trong mơ, nhưng tât thày sẽ tanbiênngay
khi ta tinh giâc, takhông thê thâybànlai diện
mục cua giâc mơ Khác với mọi mônnghệ thuật
thị giác, văn chương tạonênnhữngphóng chiếu
trong đầu mồi người, nó không dựa trênhình
anh hiện thực vững chác nào Vănchươngđích
thực là thếđấy, lộng lẫy vô cùng và cùng mong
manh vô kê,săn sàngbôc cháy mọi ngọc ngà
thànhtrobụingay khiđên lúc
Cho nên sau những lópkịch noir, những
hành lang bàotàng vê một thành phô, Trò chơi
cùa thiên thánđêncùng đích là một nghiên
ngầmvề vãn chương, vê sự viết Hành trìnhvật
lộn đê sôngcua David Martintrùng vớihành
trìnhvậtlộn đê viêtcủa anh Thỏa thuận giừa
anh và người đànông bí hiêm tóm lược lại chi
là: nêumuốn sống, anh phải viết Và chăngphải
đây là địnhmệnh không thê tránhkhói của mọi
Nhà vàn người Táy Ban Nha Carlos RuizZafon Nguồn: NYT.
Sẽ không thể lôi văn phương ra từ một tâm hồn lành lặn an ổn, chỉ những kẻ đã
bị bể dập tan tành và trải qua nhưng cuộc đại phẫu hư ảo thì từ những vết nức toác mới nảy lên được văn chương.
nhà văn, ỵới họ, sống và viết là một, “khôngthề sống mà
không viết”, nói như Pablo Neruda Và giốngnhư David
Martin, đêviết nên một tác phẩm đề đời, mọi nhà văn phải
đánh bạn vớiquý dừ vàbán linh hôn cho cái ác Sè không thê lôi văn chương ra từmộttâm hôn lành lặn an ôn, chi
những ké đà bị bêdập tan tành và trài quanhừng cuộcđại phâu hưảo thì từ nhừng vêt nứt toác mới nảylên được
văn chương Mọi nhà vănđêu sông trong ngôi nhàvới căn phòng nguyên rua khóa kín và bị một bóng ma ám ảnh, đôi
khi bóng ma âylàchínhhọ, họ tự sănđuôi và giamcâm mình Nhìn xem,DavidMartin đã li lợm viêt ban thào nguy
hiểm ấy đến cùng bất chấp sự can ngăn vànhững lời cảnh
báo Tình yêukhôngngăn càn được anh, quyênlựckhông ngăn can được anh, sựhoài nghi, sự ghê tom và sựcăm
phân cùa chính mình không ngăn cán được anh, không gì
cái ham muônmãnh liệtkhông thê gòcương Tât cả chi
bới David Martin tin răng chi câu chuyện ây mới cứu được đời anh Không phải biêt, mà là tin.Anh đà dấnquá sâu đê
không thê không tin Văn chương là một loạicuông giáo,
mà mọi loạicuông giáo đêu đitới hủy diệttín đô
Biêt làvậy, nhưng làm saokhác đi đây với một nhà văn? Trongtác phẩm cùa Goethe,quý Mephistopheles đànhắn nhu với Faust ràng: “Đừng âuyếm nhữngnồi khốn khố của minh, nó ănmòn ngươi như một conkên kền vậy”, nhưng
khôngâuyếm những nồi khốnkhố thì làm sao hoài thai vănchương, làmsao hoài thaicáiđẹp? Với một nhà văn,
không thê sống màkhông viết, không thểviết mà không tự
húy hoại mình □