Các dạng thiết kế nghiên cứu chủ yếu về mâu thuẫn vợ chồng trong một số nghiên cứu quốc tế

Mac dQ t\ IC trung b'mh thi eie ea nhAn da k i t hdn khde manh hon nhQng ngudi khdng kei hdn nhung mAu thudn Uong hdn nhAn lai cd mdi liCn hC vdi linli inuig Mic khde k i m vu mdt sd cAn

Nghign cCru

Gia d i n h vk G i d i S6 6 - 2 0 1 6

Cte dang fliiit kenguan CUU clRJ yoi 1ft* mdu Ihuin va (Mihg Irong mft sA n i W i CIJU qufiic te

TrJin Th| Van Nuong

V i ^ Nghiin cCiu Ga iftih v i Gid

T6m t i t : Biii viol tim hii-u vl cAch thdc thiei k l e i c nghifin cdu

vl mAu thufin v<} chong qua cong trinh khoa hoc xA hoi ciia cac

tic g:ia nude ngoii vdi mong muon tham khao cAc d|ing ihili k l

vi phuong phAp chii d^o dl nghiin cdu vc chii dl niy PhAn

chinh cua bii vilt dl c$p tdi mpt aS kilu tbilt k l nghiSn cdu

miu thufin trong hdn nhan, trong dd minh hoa cAc bp c6ng cy do

lUdng mfiu thuSn vtf chfing v,n cAc chi bio dudc su dyng thudng xuy^n nhftt, Tiic gia bii vilt by vong day si IA nhOng g^i y cho

cAc nghiin cdu can thi^p ve mfiu thuin vp chong tf i Vici Nam

Tir khda: Vo chdng; Mfiu ihuan: NghiSn cilu; Fhuong phAp-Thill k6; Cong cv; Chi bAo; Do luclng

1 D ^ vain de

Trong nhQng nAm gin diy chii de miu Uiuin gia dinh thu hut dupe su quan lAm ciia khdng chi cic nhi nghiin cdu mi cdn ca cic nhi quin 1^

va lap ehinh sich Diiu niy li do mAu Uiuin gia dmh dupe xem xli Uong mdi quan hi v tVi vin dl sue khde gia dinh sifc khde Uil chit va Unh UiAn eiia cac ci nhAn va su bin vdng hdn nhAn Trong dd, thu hut su chu y li

ty I I cac vii ly hdn ngiy cing tAng va dd tudi ly hdn n g i y c i n g tre h o i Ngoii ra v i n d l bao luc gia dmh UiAm chi l i bao lire Uong c i c quan ho veu duong hen hd cung g i y ra nhilu mdi quan ngai cho xa hdi T h I m nOii, cic nghien cuu eung chi ra mAu thuin vp chdng cd l i l n quan d i n hing loai

cic uiCu chung tiim cam chdng An udng vd dd, lAm dung rupu nit rupii

vu su dung rupu bia ngoai gia dinh (Frank D Fincham 2003) Mac dQ t\

IC trung b'mh thi eie ea nhAn da k i t hdn khde manh hon nhQng ngudi khdng kei hdn nhung mAu thudn Uong hdn nhAn lai cd mdi liCn hC vdi linli inuig Mic khde k i m vu mdt sd cAn bCnh dAe biCt nhu ung thu, b^nh Um mdt sd bCnh man tinh khie vu anh hudng tdi chdc nAng ciia hC m i l n djch ndi tilt (Frank D I ineham 2003) D i e b i l l , mAu thuin hdn nhAn inli huiing nghiem trpng d i n chAt lupng eudc sdng gia dmh v i su phAt triln eiia Uc em trong emic sdng hing ngiy v i su hinh Uiinh tfnh cich v i tuonj: lai eua t r i (Orieh & I ineham 2001) Vdi nhQng tie ddng UCn, nghiCn cQii

vO m i u ihuJn hdn nhin thuc su l i mdt chii d l c i n t h i l l cua nghiCn cdu xii hdi hpc gia dinh irong xa hdi hiCn dai ngiy nay

I uv viy niiiu ihu5n va chdng l i mdt trong sd nhQng chu d l tuong ddi khi) khan trong vice thuc hiCn nghiCn cdu v i thu Uiip thdng tin bdi mAu thuAn v4 nhQng xung iloi la nhung pham UQ m i ngudi Uiam gia ft mudn ndi iiri Them nOa mAu thuSn trong quan h i vp chdng c i n g dupe cho l i v.ln d l sau cAnh cira eiia mdi gia dinh V i tAm quan trpng eila ehii d l

nghien cQu eimg vdi nhOng khd khin khi t i l n hinh nghiin cdu eae nhii

khoa hoe dii day cdng lua chon cde loai hlnh thilt k l da dang vdi cAc k j thuat d;lc b i l l ddi v.ri chii d l nay Bii v i l t dudi dAy se Uinh b i y khia canh ihiei k l nghiCn cuu va eich sii dung cie bd cdng cu chi b i o thu IhAp thdng

tin v6 chii dc m i u thuAn vp chdng qua mdt sd nghiCn cdu qude t i g f i n day Mdt sd khdi niem

Thiei ki^nghiin cuu Thiol k l nghiin edu l i mdt chuong trinh ddn dAt nhi nghiCn cdu trong quA trinh thu thAp sd l i l u phAn tfch v i If giai cie

Ihdng t.n thu thap dupe I)d l i mdt md hinh Id-gic eho phip n h i nghiin euu rut ra cac ket luAn khoa hpc liCn quan d i n cdc quan h i nhAn q u i eflng nhu nnh khai quit ciia eudc nghiCn eih, (Vu Manh I x n 2016) Theo dd hai vie, n i y sc tim hicu v l viCc xAy dung mdt chuong uinh nghiCn cdu sao eho qua Uinh Ihu thip sd lieu, phan tfch v i 1^ g i i i c i c thdng tin thu IhAp

>l.'i vdi chu de mAu thuin vp chdng dat hiCu qua tdi da

W.;« rA,«i,, v<r</,„„,: K h i i niCm m i u thuAn vp chdng duoc t i l p cAn vdi nghia rdng 14 m i u thudn giua c i c cAp ddi l i vp chdng hoAe chung sdng nhu vpehdng va d i „ x h i l u la loan bd qua trinh xung ddt giira vo v i chdng

Tran Thi Van Ni/ctaK 31 hao gdm tu Kit ddng quan diem Uanh luAn cai nhau bAng ngdn lu/phi ng<^ tu (vcrba|^on-vcrbal) din nhQng hinh ddng bao luc

2 C4c phit hien chinh

Wallace coi viCc thill kimdt eudc diiu Ua la viCc tao ra cdng cu (inuu-menlation) Hai dang cdng cu mi dng dinh nghia li cdng cu chi vao cae giae quan eiia con ngudi (nhu "Uij giae") vi cdng cu "cic giic quan dupe ting eudng bing ky nghi" Loai diu tiCn cd thl dupe thl hiln tdi nhAt bing quan sat tham du Uong dd cdng eu ehii ylu cua ngudi diiu tra li tai

va mAL Loai thu hai cd thl dupe thl hiCn lot nhAt Uong mdt eudc diiu Ua,

ma bang hdi hav mdt chuong uinh phdng vin hd trp dK^m cho thu UiAp du liOu can ban bang giae quan (dAn Uieo Baker 1998: 283) Ddi vdi ciiu dl nghiCn cuu vl mAu UiuAn vp chdng - dupe xem li mdi qui uinh ehju tic ddng bdi nhilu ylu id vdi diin biln gdm ed yeu id nguyCn nhAn khdi ngudn cd qua irmh eao trao va kei Unic di hai loai cdng cu li quan sui tham du va diiu Ua bing bang hoi dlu dupe cic nha nghien euu sir dung iCii da Mill loai cdng cu nay cd su kliae hilt va nhQng uu dilm nhuoc dilm rilng: dQ lilu cd dupe tir quan sal phan anh hi thdng cac hinh d«>ng vi cie phan ung giQa hai dm tac li vp va chdng trong qui Uinh miu thudn; cdn

du lieu cd duoe iQ hang hoi phan anh he thdng chu quan ciia nhung dinh hudng va nhQng moi quan he giua cic ci nhAn- nhQng cam gide vi v tudng ding chu y eiia ngudi tra Idi khuynh hudng cua hp hinh ddng ddi vdi ngudi vp/ehdng va khuynh hudng nhAn dinh eung nhu danh giA Idn nhau theo nhilu each khac nhau Ngoii ra cic nghiCn cQu dupe ihill k i d l do ludng vl chii dl mAu thudn vu ehdng thudng hudng din mdt sd giai doan

cu thl trong qui trinh miu Uiudn lim ddi tuong nghiin euu Chdng han, mdt sd nghiCn cQu tip trong tim hilu nhQng nguyOn nhAn ddn tdi mAu thudn v(iehdng diin biln cua qua trinh miu Uiudn mdt so nghiCn edu lai chi lap trong vao bilu hiCn eao nhd't ciia mAu Uiudn vpehdng la bao luc dl lim kieiii thdng tin Nhu vay viVi nhung dAc dilm dd mdi loai cdng cu di(?u Ua dupe dp dung cho cue muc dfch nghiin cQu khic nhau

Cdc thai ki nghiin cdu Iheo hudng quan sdt thuc nghiem

CJidng nhu ludn giai cua Wallace d iron, cdc nghiin euu Uieo hudng lAm

ly hiK thudng su dung phuong phdp quan sai dl tun hilu nhQng phin ling eua cue ddi lac hdn nliAn Uong qua irinh immg uc vdi nhau txn hp eho rdng: "nghiCn cuu nhQng gi ngudi ta ndi vl hp khdng thav the duiK vice nghiCn cuu xem hp hinh xu nhu thl nio" (Raush Barry Iknel va Swain

1975 5) Chu dl nghiin cuu mAu Uiudn vo chdng qua cae nghiin euu lAm

ly h.K cung ihu.tng dupe Uiue hi^n theo hudng dd \ ao nhung nAm 1970

cua thl ky XX phuong phip quan sdl da dupe sir dune trong cdc nghiCn

cdu vl hdn nhAn dl thilt klva dinh gid cic chuont; trinh can ihiep, Nhumg

nghiCn cuu niy lAp tnuig v Jo cic eudc thao luAn tic giai quv ci v in do trong

phdng lhi nghilm vi cung cAp thdng Un ehi tilt xcin nhihig c.lp ddi co true

irAcva khdng true trie hanh xu nhu thl'nio Uong qudirlnh mdu thudn Vdi

phwxig phip nay cac nhi nghiin cuu cung chi ra rani; cac niOiih de lieu

cue va hanh vi Ueu cue trong giao Ulp cd anh liuiTiii: \,ui dcti vice giai

quvei mAu Uiuin (Frank D Fincham 2003)

Thilt k l thi nghilm - thuc nghilm cQng l i moi phifiTnc phdp duoc sii

dung nhilu uong c i c nghiin euu v l mAu thudn vo chdng ihco do cdc nha

nghiCn cdu se dua ra cde tinh hudng nhdn tao bdt chuiic cdc tinh hudng

Uiuc d l thu dupe c i c phan Qng tir c i c ddi tdc N.uhicn ciru ciia (loiiman

sudung phutmg phdp quan sdi ngudi vp v i ngudi ctuMii; irong suoi eudc

hpi thoai vA ghi lai nhQng hinh vi tieh cue v i tiCu L uc cua ho sau dd cdng

tdng nhQng khde b i l l giQa hdnh vi tfch cue v i lieu circ ciia ho iheo thdi

gian Phat hiCn eiia Gottman tfir phuong phdp quan s.n cuoc h6i ihoai giai

quylt mAu thudn cho thiy eie cAp cd hinh vi tich cue hdi long vdi hdn

nhin eiia ho hon v i cQng it ly hdn hon so vdi nhinig cap itncii vO liou cue

((Jottman 1993)

T h i l l k l k i l u nghiCn cQu nhAt k^ (Diary Studies) cuim Id nidi dang cua

nghien cuu quan sdt KiCu Uiu UiAp thdng tin nav giup phac hoa nhirng

CAng diing hdn nhin g i n l i l n vdi nhQng cAng Uidim khde irong eudc sdng

hang n g i y Cdc nghiOn cQu ghi nhAt k^ eho ihA'y nlumu cap ddi cd su luimg

tac hdn nhdn cAng U,ang hon d n h i v i o nhQng ng.iv ap lire euoc sdng cao

hon l i v ^ nhQng ngiy binh Uiudng khde v i v i o nhun,^ iho, diOni v i diu

d i l m no, hp irai nghilm su canh uanh

ITu d i l m ndi bit Uiiy rd d c i c nghiin cdu sir dung ihi g.dc vO quan ho

vo chdng Ihay quan hC sdng chung) la viec ea ha, dd, ide hdn nhdn eung

Uiam gia vao q u i uinh nghiCn cdu NhAt l i trong nhun nj_.h,cn em idn, Iv

hoc Jhuc n g h ^ uong phdng U,i nghiCm vdi cdmiu, khong qua I.m nhung

^ e h o d|iy l « e Uanh nhilu chilu md la toin d i l n v e phan ung cuu ca hu

ddi t i c cua eudc hdn nhin .Ngoui ra mdt sd nghiin euu idp irung va., ehu

2 ^ " " ^ ! r T ' " " * " ' ^ " ' ^ ' " '"^ '''S «"9">^ ^hon mau con ihein

I T L l " - 1 ^ - "**" ^ ' ''""^ «'^ '^' - " "hirng ihili kl hOi

sirc 1.1 dang va thu vr ^

Cac thiit Unghun cuu theo hudng dUu tra Uiuc nghiem

,'x^i " ' l ! ' i " " * " ' " ^ " "•' " " ^ ' "^''*^'" "^ - " a " 'hiKin vo chdng khdng chi

nm hilu nhOng edp vp chdng n i o thudng xay ra m.,u ihudn mdu i h u l d.;

Trin Thi Van Suoag 33

li gl mi edn dupe ky vpng ly giai nguyCn nhAn tai sao \ i diCn biln nhu the nao Dira vio dac tfnh so sAnh dieo chilu canh vl khdng gian - Uidi

gian Uii cic nghiin cdu vl chu dl niy duoc chia lam hai loai li nghiin

cdu Ijch dai (longditudinal research) va nghiin cuu ddng dai (nghiin cdu Ihco khdng gian) (cross-sectional research) Dua uCn quan dilm Iv diuylt eho ring mAu Uiuin/ xung ddt li mdt qui uinh ed diln biln diav ddi Uieo thdi gian do dd phuong phap nghiin cdu Ijch dai phu hpp d l nghiin cQu nhQng thay ddi cua c i nhAn theo Uidi gian uong mdi quan hi vdi vps^chdng minh Tuy vAy cung rAt nhilu nhA nghiin cdu sir dung each nghiin cdu ddng dai - Idt cat ngang dl tim hilu vl diuc Uang mAu Uiuin vo chdng tai mdt thdi dilm nio dd

VI mat phuong phdp sQc manh eua nghiin edu lich dai U,! hiln d: i) jiup eho viec md la cAc khudn mdu cua su biln ddi Uieo Uidi gian: ii) giup

m vile khdi qudt hda vl hudng vA mQc dd ciia quan hC nhAn qua giQa cdc

biln sd x i hdi hpc (Vu Manh Loi vi Nguyin Huu Minh 1996) Cu thl trong nghiin cuu ciia minh FaiUi Troupe (2008) da tin dung duoc tdi da sQc manh ciia loai nghiin cdu nay dl tim hilu dupe nhQng Uiay ddi Uong eupc ddi cua cde ei nhdn theo thdi gian UCn quan din nhQng mAu Uiuin trong quan hC vp chdng TAl ca cde eudc hdn nhAn dlu ddi mAt vdi su chuyin ddi xay ra Uong sudt chilu dii eiia mdi quan hi nhu kit hdn, thay ddi nghi nghilp cd con eon lit rdi nhi sdng tu lAp vi nghi huu NhQng su chuyin ddi nay cd thl Id ngudn gdc eiia mAu diudn utmg hdn nhAn vi gia dinh Do vAy, ehi nghiin euu lieh dai Uieo nhjp Uidi gian mdi Idl ta dupe

su biln ddi eung vdi nhQng mAu Uiudn eua cA nhAn ngudi vp^chdng v i gia dinh Uico Ihdi gian - gdn vdi cic giai doan dudng ddi ciia ho vi quan he

nhAn qua giQa nhQng hien sd xa hdi hpc vdi fmh Uang miu Uiudn vp ehdng Tic gia sd dung ^ Idp du lilu tQ diiu ua qude gia vl gia dinh v a hd gia dinh, nghiCn cQu sudung nhdm mdu lu 289 cApddi dl khao sit vl cac

ky thuat giai quyei mdu Uiuin vi nhQng tic ddng cua su chin nan (uim

edm - depression), viCc cd eon, su khae bill vi lua tudi, diu nhAp chung

tdc giQa cdc cap ddi din mAu Uiuin Uong hdn nhAn Kit qua phAn tfch hdi

quy da biCn cho didy cic eudc iranh luAn nay lua cd lie ddng UCu cue vi nhQng miu ihudn dupe Uiao luin mdi cdch bmh tinh cd tac ddng tfch cue

din mAu thuin theo thdi gian Nhu vdy eich ihQc vo vd ehdng Uil hiCn

uong qui uinh diln ra xung ddt anh hudng nghiCm trong din vAn dl

miu thudn giQu vo vd ehdng Uieo thdi gian hoAc li nd cing lAm nghilm

trpng hon hoic nd nhc hon nhilu Cic yeu td nhu lua tudi thu nhAp chiing tdc dupe xem nhu nhQng biln can thilp din biln "Uanh luAn nay

lua" Nghia li ban thin vAn dl gdc rl gdy mAu Uiudn khdng phai li ylu

., L^Sas^.2>;'•'

i* NgMn cdu Gia dinh va &di Quy^ 26, s6 6, tr 29-40

id then chdt anh hudng lilu cue den quan hi vp chdng mi thuc chit li each thuc hai bCn phan ung uong qud Uinh mAu thudn mdi eo idc ddng Idn hon theo thdi gian

Ngiiii ra de ly giai edc you td ddn din mAu thudn \x} chdng cung nhu

kiOm chdng hC ihdng cic ly thuyl't nghiin cQu vO mdu thudn vp chdng nhilu nha nghiCn cdu da thill kl cdc nghiin cQu ddi chdng/ so sdnh Ni;hien cdu ciia Gottman (2003) so sdnh cdc cAp dang uuc trie vi khdng true irAc dl tim ra cdch hp hanh \u nhu thl nio irong qui trinh giai quylt miu thudn Birchler liary R; Webb Linda J (1977) trong nghiin eihi

"PhAn biet cae hinh vi tuiing tic trong edc eudc hdn nhAn hanh phdc vu khdng hanh phue" Id lua chpn SO cAp hanh phue vi SO cAp khdng hanh phiic Ic kilm dinh cho cdc gia ihuyOi eiia minh KOi qua chi ra ring nhQng cap khdng hanh phue bicu Id il su gAn koi, ldi cudn v.ti ngudi kia trong ed cic boat il.nig giai tri c i lua chpn din nhihig chia sc tinh due Vd e;ie cAp khdng hanh phiic Nv Id su hdng hut tmng v iOc gidi quyci vin ile bdi ehinh nhung mdu thudn ehua dupe giai quvOi,

ThOm m 'I phutmg phdp trong dang thilt kO diiu tra thuc nghilm vc chii 1 miu thudn va chdng dd li irac nghipm tAm ly Theo mdt sd cdch iiOp cin cho ring mdu thudn vo ehdng bdt ngudn ti^ sir khde hioi vl tfnh each giOa hai ngudi (Bono et all 2(K)2), do l.i, cac nghiCn cdu dp dung cdc trie nghiCm lAm ly 10 xdc dinh cdc nhdm Ifnh edeh khic nhau vd xdc dinh nguyCn nhin mdu thudn giQa vu vii ehdng Id do ylu id khde bill tfnh edeh hay cue yCu td xa hdi khde Oppenheimer (1988) eho rdng su thinh cdng ciiu hdn nhdn phu thudc vio cdc ylu id: sir chpn lua v a qud trinh xi hdi hoj Su lua chpn v<t chdng ihuimg do sir ddi chilu nhung dile dilm gidng nhau hoAc bd sung cho nhau h.iy nhung die dilm lilm ning mi hp ddnh

gii cao, ngudng md Bd danh gid "5 mill tinh edeh ehii ylu" (Ihe hig five personality iruiisi • dugc chip nhin vd sir dung phd biln nhdt trong md

hinh vc unh each eon ngu.n irong lain li^ hoc hin lAm v i 5 loai tinh edeh

CT bdn nhu sau: hu.mg ngoai (cxtraversion); lAm ly bii on incuroiicisini: 11 chiu (agrccabkncssi; tin i.,m (conscientiousness) vi cdi md (opcncM 1.' cxpenencei ShiOu khao sdt cho UiAy cd anh hirong cua tinh each cua

cu nhdn va cue ddi i.ie din nhQng mAu ihudn liln cd nhAn dAc bill li giQa han he ban cung phdng hay cdc cAp v.r ehdng (Buss 1991) Cde nghiin euu khic CQng chi ra chinh su quy kit ea nhdn tao nCn miu thudn giua In

< r a / ^ , va cdng su 119%) cho ring li'nh each dl chiu , ugrccublcncss) cd hen he chdidK dCn kiOu cd thl g.uf gin dupe cde quan hi x3 hdi mdt cich hai h.x Oppenheimer (I9K8) lai nhdn manh du mdi ci nhAn nghiOng nhilu him vl mil tfnh cich nao s.mg ludn xav ra kha nAng la cic cAp vp

Trin Thi VAn NiAAig 35 Chdng se day ddi hoAc khdng day ddi nhQng dAc dilm cdn tdn tai dl Uifch

"tig vdi eudc hdn nhin Khi chi mdt ngudi ngudi Uiay ddi ed Uil se lac ddng ldi Cin bing quyIn luc hoAc tao ra nhQng cAng ddng uong quan hi

vi do do gdp fMn tao ra su bit dn Uong hdn nhAn vi ngupc lai

nghU^" ''*^'' '^"* ***" '*""'" "^ ''***''* '^"^ '•**^" '^'^

'*^'-MAu Uiuin vpehdng dupe xem li mdt chii dl nghiin cdu khi nhay cam

mi khdng pha, ngudi tra ldi nio cung dl ding chia se vi khdng dl ding

dl thu IhAp dupe cdc thdng Un chi tilt vO mdc dd miu thudn vd cae anh huong eua nd Do vAy cdc nghiin cdu djnh tfnh vi dinh luong dlu da duoc triln khai dl nhdn diln van dl Cde nghiin euu djnh luong ed gdng dl do ludng mue ,lo phd bien eua tinh Uang mAu thudn Uong cic cAp vo chdng vaunh uang mdu thudn vp chdng trong cAc cAp da kit hdn nhim cung cip Uflfig "n loan diCn eho vAn dl niy Tuy nhiln nghiCn euu djnh luong gdp pha, ban chlboi su che gidu cua bdi canh, su phdc tap eua cic vin dl miu Ihudn vi tinh tu nhien phd biln cua mdu thudn Uong eudc sdng Do vAy si; ket hcTj vdi cdc nghiin euu djnh tfnh li cin ihici dl tim tdi di sdu vio edc ngdc ngdeh vi khdm phd nhQng trai nghiCm ciia cic ddi lac trong qua Uinh nay s,nh vi gidi quylt TTieo dd, cde bd cdng cu vdi cde dang cAu hdi khde nhau cung dupe sir dung linh ddng dl tdi mi hda viCc thu ihAp cue Ihdng tin mdt cdch chAn Uiirc nhit

OO-i, th« dilm nay da cd rAt nhilu bd cdng cu danh gid vl mdu Uiudn

vp ehdng du^e xAy dung dl do ludng vl tinh Uang niv tu muc dd nho li nhung bat ddng din mue dd eao hon li bao lue, Mdt sd bd cdng cu duoc th.lt kl dl nhan diln cic ylu td nguy co cd kha nAng gAy ra mAu thudn

? ^ ? ' ' ^ f "^ *"" ' • P '"""^ '^^ ^^° ^''^^ ''i^" c^^o "hai cua miu thudn

.lo li cdc hAnh vi bao lue giua vp vd ehdng (VD: Conflict Tactics

Scale-CT) (.Straus 1.17-): ddn theo Oiild Trends, 2003.) Mdt sd loai cdng cu khac lai lAp tning vio khai thdc Uidng Un vl cde cich thuc giai quylt xung ddt/ mdu thuin giua vp vi chdng (Olson Foumier & Druckman 1985: ddn heo Child rnrnds 2(K)3, Ddng luu y li md, sd bd cdng cu duoc Uiilt k l theo cae g.a, doan cua qud uinh xung dpi, td khi xuit hiCn cae nguyCn nhdn nay smh miu thuin Do ludng vl su hai Idng ddi vdi ngudi ban ddi

nhQng mong mudn diiu ehinh thay ddi ngudi ban ddi (,\reas of Change

Trends 2003); 1 im hiCu cAn ke nhQng nguyOn nliAn ylu id tic ddng din imh trang mdu Jhudn ,Q cic ylu id khich quan den chii quan (Ccmsuuctiim ol Problems Seale-CPS; HeadKrrington 1998: din theo

ChiW Trends 2003); E)o ludng su khic bill giQa vp \a chdng Uong cich nhin mpi vile v i lim hilu xem ngudi tra ldi cam UiAy nhu thl nio v| su

khae wet niy (Beicr-Slemberg Discord QuesUonnaire-DQ) (Beicr &,

Sternberg 1977: din Uieo Child Trends 2003);

Cac bp cdng cu dupe thilt k l d l tim hilu true Ulp v l cic ITnh \m

Ihudng xay ra mAu thuin hdn rdiAn mite dd mdu thudn trong cic linh vuc

,\o va ngudi tra Idi tir danh gia lua chpn v l nhQng loai mAu thuin xuit hiln

trong eudc sdng ciia hp theo thang do mdc dd cd sin (\'D: bd cdng eu n.X.S, (Spanier 1976: ddn theo Child Trends, 2003) Theo dd cic chi bdo

vi edc linh VIK: miu thudn v i miic dd nghilm trpng cua mdu thudn dupe

sir dung kha da dang uong cdc nghiin curu qude t l Thuc t l l i viec phAn chia linh vuc mang tfnh tuong ddi vd cd sir mdc ndi vdi nhau nCn khd tlm

hilu dugc Uiuc chAt su khic bill hay mdu Uiudn bit ngudn tir dAu Mil

khac viCe ddnh gid mdc dd nghilm irpng phu thudc vio cam nhAn chii quan cua ngudi u i Idi nd khiln cho khdng lupng hda dupe chfnh xdc mifc

dd miu thudn vd khd khin Uong vieV- khdi qudt trin diln rdng Trong mpt

sd trudng hc^ nCn duty Uil cie ihang do chung chung nhu: Thudng xuyCn Uiinh Uioang khdng bao gid bAng thang do v l mdc dd thudng xuyln xay ra v i quy udc bAng sd Idn uong mdt thdi gian nhit djnh nio dd Ng.vii ra viCc diiCi k i c i c cAu hdi tu thudt (self- report) cin cd mdt ide ddng nghi diuAt giup luo ra cic mco d l kilm tra nhQng y kiln m i bl ngoii

l i khdng mudn hay khdng thich ira Idi Khi dd nhQng chi bdo chi tilt vi nhQng thdng tin rdi gan gui v.iri diTJ sdng hing ngiy dupe dua ra d l ngudi tra ldi d l ding chia sc mdt cdch khdeh quan v l nhQng mdu thudn eua hp H.- cdng cu cua Cioiiman (1999) (ddn theo Child Trends 2003) Id mdt vi

du nhu thl' \'.ri nhung trie nghilm "diing/sai" d l cAp tdi nhQng tinh hudng dng xu giua vp vi ehdng lehdng han: nhQng vin d l nhd bdng dung iro ICn lo ChuyCn: chdng/vp tdi ludn dua ra hang loai nhQng nhu cdu vd Iv; Idl khdng d l dang giu duiK binh Unh trong sudt eudc Uanh ludn; mdt ngudi tnmg chung tdi ludn ndi nhQng diiu md sau dd phai hdi tile; ) (Jua

xUx nguiri trd ldi khdng true tilp khdng djnh vp chdng ho cd mAu thudn hay

khdng nhung thdng tin thu duix: vdn phan dnh ddv du cic chi bio v l nhQng mau Uiudn trong eudc sdng eiia ho HoAe nhilu ngudi khdng mudn tra ldi ring hp cd hanh v, bao luc vdi chdng/vp minh nhung cic cdu hdi khdng

am ehi vnCc ICn an v a coi cic hdnh ddng dd IA rAt nghiCm uong HoAc mdt

sd eau ho, du(K Uiioi kleoi nhu hanh ddng bao luc IA mdt su day dd Uieo quan diCm iroyOn thdng TTieo hudng niy ngudi ua Iiri ft bi roi vio cam giAc pham ldi vi dang bj tra hdi Hop dudi diy dua ra mdt cdng eu duoc xem lu cd ehion diuat Ie khai khac thdng tin chi Uil v^ muc dd cua mau

Tran Thf Van JivMag 37

H p p 1 : B p ( » n g c y D y a d i c AdJKistmefrt S c a l e ( D A S , Spainer,

1976: d i n t h e o Child T r e n d s , 2 0 0 3 )

Ciu 1.-Hiu h « moi ngu« diu cinhOhg bit ddng trong mdi quan h i cua ho" Xin vuttng dinh giA mdt cAch tuwig dSmiicdOhdahophaybAtdfingc^ artiwn va voWiIng miih trong mfii vin d l duoc iet kC dua day theo cAc rnUc d6 nhu sau;

»=Lodnft«5o6*(«ng 1= Hiu hit li bdl ddng

2= Thui^ xuyin bS ddng 3= ThliO) thoang bH ding

4= Hiu hit li ddng thuin 5= Hoin loin ddng (hudn

1 (ac vin d l tdi chirti gia dinh

2 CAc vin d l v l gidi tri, nghf ngoi

3 VAn dl ton giAo

4 CAc bilu hien sd Ihich

5 Ban be

6 Quan he tinh due

7 CAc phong hic tap quAn (CAc hAnh vi (Mng hoic chuii muc)

8 Trill ly sdng

9 Cich ling xii va cha me hoic cha me ben va/ch(Sng

10 Mgc dfch, mgc tieu \« nhiJng iSlu fti li quan Irong

11 Khodng Ihdi gian ben nhau

12 Ra cic quylt Anh qua, trong

13 CAc nghia vu gia (Snh

14 Th« gian rAnh * cho cic hoat dOng va sd ttiich

15 Quylt ( M l nghi nghiCp

CAu 2: Cic anWch! vul I6ng tri W cic e*u hii sau t d dung thang dJfai du« d»y

0= Luin ludn j= Gin nhirludn luin

2=Khithu&igxuyin 3= Thinh Iho&ig

4=mmkhi 5=Chu»6aog*>

16 Anh/chi c6 thu*,g thAohiAn hay can nhdctt viec lyhfln.ly than hay h » chi gap mil Irong quan he aia anh ehi khong7

17 AnhASv hay vofchlng »*/chi c6 thudng xuyen ra Wiii nha sau khi cSi * a u khOng?

18 » * chuig, anh/chi c6 thuftig ngW ring moi chuyin giOa anh va chi daw (Sin ra tt d?pttiflng?

19 Anh/chi oS Ihuflng giai biy tam sv vtf vpfching rrtnh?

20 AnWchi c6 Ihudng thudng cim tiiy hii Sic vi da kit hOn?

21 V9 cMng anh ehi c6 Ihudng xuyCn trar* cai k> Ming khdng?

22 AnhWi, va vqfching mmh c6 IhuOig lamngua kia cdmthSykh6 chiu, bocminh khfing''

' ^ :ACSQ,^SS3-'

IS Nghiin cdu Gia dinh va Gidi Quy6i 26, so 6, tr 29-40

thuin \ o chdng

Nhu viy cac ciu hdi ngoii viCc tim hiC'u vl mue dd thudng xuyln miu Ihudn cdn Uiu dupe th<^g Un v^ mdc dd nghilm upng eua mAu thuin? TAc

gia dimg mdt Ioat 7 cAu hdi nhd d l do eu thl mdc dd mAu thudn, td vice

t'lm hita vi V nghi ly hdn da tilng Ide ICn trong diu hay thudng xuyln cin

nhic viCc dd (cAu 16) din vile cin cd mdt khoang thdi gian yOn tinh dl suy \ei lai mpi viec sau nhihig trAn cai va (edu 17) din vile Un tudng v4

hy vpng d l cQu van eudc hdn nhAn (cAu 18), din thii dd cd gAng chia se lAm su dl tlm lai su ddng diuAn giQa hai ngudi (cAu 19); rdi lilp dd cd ve nhu la su thii vpng cd ging Tun cAu ua Idi thuc su hdi Ulc hay khdng hdi

tile vi eudc hdn nhAn ndy (cAu 20) vi cudi cQng IA hdi tryc tilp vl mdc

dd iranh cai to til'ng vi su khd ehju khdng thl c h ^ nhin dupe vdi ddi phiKmg (cAu 20, 21) NhQng cAu hdi irCn dupe tdi tao lai mdt cich cdn than

Id nhQng Uidng lin ma ngudi u vin sir dung Uong eudc sl«ig hing ngiy vi

hon nua dd Id "khi lu chua bill vO ngudi mi chiing la dang diiu Ua, khao S.1I bing nhilu cich ta phai diiCi kO eupe diiu Ua ciia minh nhu thl chiing

la Id bill vl hp" lliiker 1998: 282) CAc cdu hdi ciia Spainier dupe Uiill kinhu mdi su ddng cam vxii diln biln tAm trang ciia ngudi Ua ldi nhu mdt eudc Ud ehuyCn giQa nhQng ngudi ban UiAn thilt hilu rd qui Uinh mi

ngu.n u i Idi uii qua Uong mdi quan h? eua minh BCn canh dd m^nh dl

khdng dinh d diu cdu hdi (1) vdi chiln lupe tAm If dim ddng gidp ngudi

tri Mri Ihoai mai khi chia se vO vAn dl eua minh

3.KAhiin

Nhu v.iy ei> dil IhAy cich Uide hiCu qua dupe su dung Uong nhilu

nehiln euu qude t l vi mdu Uiudn vp chdng li cich tilp cin xem xei miu

thuin U m.i qui innh vi khic bi?t theo tOng giai doan dudng ddi, do dd

cic ihieM kC nghien cuu vl ehii dl niy rAt da dang vi chii ylu dupe xiy

dung dico phuimg phdp diiu ua Ijch dai, ddi chQng vi so sinh Thim chf cie nghiCn cdu chi diing phuong phip quan sdi cung duoe Uiilt k l theo hu.mg heh da., ed quan sai so sinh theo tdng giai doan cua hdn nhin Ngoii ra, khung phin tfch mau Uiudn vp chdng Uiudng dAt uong mdi luong quan g,Qa c i ngudi vp vi ngudi chdng vdi vAn d l miu thuin vi dilm manh cua cic nghiin cuu qude 11 ehi'nh li khdeh thl nghiin euu thudng li

ea ngud, \-g/<Mmg vk ddi tie hdn nhan eiia hp

Dya UCn IS ihuvoi vl quA umh xung ddt die dilm vl qui trinh giao

lip i ^ d i l m hd gia dinh vi cic ylu td uio nin su khic b.oi ed nhdn nhu

unh cich so Uifch 1.1 dupe tfnh din trong qui uinh Uiilt k l nghiin cdu dl phan inh ro hon vo su khic biCl thuc t l g,ua vo vi chdng