G i a d i n h v a G i 6 i So 2 - 2 0 1 7 Hanh phiic va con dirong tim kiem hanh phuc theo quan fliem cua Phat giao Ngoc Van Vifin Nghi6n CLTU Gia dinh vS Gifli Pham Thi Thuy Hoc vi6n
Trang 1G i a d i n h v a G i 6 i
So 2 - 2 0 1 7
Hanh phiic va con dirong tim kiem hanh phuc theo quan fliem cua Phat giao
Ngoc Van
Vifin Nghi6n CLTU Gia dinh vS Gifli
Pham Thi Thuy
Hoc vi6n HSnh chinh Qu6c gia co sd ThSnh phfi H6 Chi Minh
Tom tat: La mot trong nhQng ton giao co mat d Viet Nam s6m
nha't, trai qua nhieu the ky, Phat giao da va tiep tuc ducic don nhan nhu mot phdn khong the thieu trong dcd song tinh than cua quang dai quan chiing DUa tren viec tong quan cac tai lieu
CO san va phong van sau cac nha sU tru tri tai mot so'chua 16n 3 thanh pho' Ho Chi Minh trong khuon kho de tai khoa hoc doc lap cap quo'c gia "Hanh phiic cua ngUOi Viet Nam: Quan niem, thUc
trang va chi so' danh gia", bai vie't h\idc d^u de cap de'n mot so'
quan diem nen tang ciia Phat giao ve hanh phiic va kinh nghiem cua cac nha sU trong ilng dung quan diem hanh phiic ciia Phat giao vao doi song thUdng ngayli)
Tif khoa: lianh phiic, S\l hai long trong cuoc song; Phat giao
1 Quan niem cua Phat giao ve hanh phuc
Hanh phuc la che ngu duac dau khd
Trong Phat giao, dudng nhu khong cd mot dinh nghTa ro rang vl hanh
Trang 2V* mdt khai niem d^i Idp vdi nd la dau khd Theo quan niem Phdt gido, chdng ed each gi n l tranh su thuc rdng dau kh6 la mdt phdn cua cudc sdng Nhdn thflc v l dau khd, theo dao Phdt, Id dilm mdu chdt d l loai bd nhflng nguyen nhan dau khd, dat tdi su giai thodt - mdt tinh trang lu do ddi vdi dau khd Ngugc lai, ndu coi dau khd la dilu bdt thudng thi chfing ta se di
tim kilm ai dd d l trdch cfi, d6 Idi cho hg vl dau khd eua ta Bdt hanh cfia
ta ddng nghja v6i ta Id "nan nhdn" cfia mdt ai hodc mdt dilu gl dd Viec
lien tue tdp trung trdch mdc k l khde vd duy tri Idp trudng tu xem minh la nan nhdn se ddn din cam gidc gidn dfl, thdt vgng vd odn hdn klo dai vd cd nguy CO "vuih cihi hda dau khd" cfia ta ^ a t Lai Lat Ma vd Howard C Cutler, M.D., 2016: 188-189)
Hiat gido cho rdng nguydn nhdn cdi r l cua dau khd la vd minh, tham
di \ ^ ghen ghet Dd Id "ba loai ngc ddc cho tam tri" Dat Lai Lat Ma giai thfch "vd mmh" khdng chi Id su thilu thdng tin nhu thudng dugc dfing
trong f nghia hdng ngdy, ma chi mdt nhdn thflc sai ldm co ban vl ban chdt
thdt su cfia bdn nga vd mgi hien tugng Theo Ngdi, khi loai bo eac tinh trang bi tdn thuong cua tdm tri nhu tham lam vd ghen ghit, ngudi ta ed thi dat t ^ tinh trang tinh thdn hodn todn thudn khilt, thodt ly dau khd Trong khung canh Phdt gido, viec ngudi ta suy tu vl su kien ddi sdng mdi ngdy cfia minh dugc ddc trung bdi dau khd cd vai trd vd cfing quan trgng, bdi
vi dilu ndy khfch le ngudi ta tham du vdo nhflng thuc hdnh hdu loai trfl cdc cdn nguyen dau khd eua minh (Dat Lai Lat Ma vd Howard C Cutler, M.D., 2016:182)
La mdt ddi Idp eua hanh phuc, nhung khdng trai nghidm dau khd se khdng cd hanh phfic Thiln su Thfch Nhdt Hanh dfing hinh anh hoa sen va
bfin di ty giai v l su song hdnh cua khd dau va hanh phfic trong ddi sdng cfia mdt con ngudi; "Hoa sen khdng themgc vd tda huang tren dd quy hay kim cuang Sen chi nd vd tda ngdt trin bun Hanh phuc vd dau khd cdng vdy, chung nuang tua vdo nhau Chung ta khdng the thdy dugc hanh phiic nggt ngdo neu nhu chi&i ndm trdi vi cay ddng cua khd dau " Diln dat cho
d l hilu hon, thiln su ndi: "Neu chua bao gid bi ddi, ta se khdng biet trdn quy mdn dn Ndu chua bao gid thdy chien tranh, ta se khdng thdy dugc gid tri Idn lao cda hda binh Vi thd, ndu cd dugc nhidig kinh nghiem dau budn
Id diiu rdt td't, nhd thdmd tren nin tdng ay ta nhdn diin dugc hanh phiic "
(Thfch Nhdt Hanh, 2015:37)
D l cd duge su hilu bilt ddy du hem vl quan nidm hanh phfic eua dao
Trang 3chua tai thanh phd Hd Chi minh Ke't qua phdng vdn dugc trinh bay dudi day cho thay, dua iren nen tang dao Phat, quan ni^m hanh phiic cua cac nha su da dugc cap nhat hda va thd'luc hda irong bdi canh cua xa hdi Viet Nam hien nay
Giai thoat khdi dau khd, theo thdy Thich Nhat Tii"^*, con ngudi se di tdi
cam giac hai long, Ihoa man Nha su cho rdng: "Hanh phuc Id sir hdi long, Hdi long Id cdm gidc md minh cdm thdy Ung y, thoa man trudc mot su vdi,
su kien ddi vdi con ngUcfi a khong gian, ihdi gian cu the" Theo nha su,
cd ba mfic dd ciia su hdi long O muc do mSt, dd la su thda man cua cam xiic mang ifnh tam bg, mong manh, 16 thudc vao nhieu dilu kidn CJ mfic
do 2, do la sir lam chii cam xuc Luc dd nhiing ban loan tij cam xiic lam
ly vui mflng, budn gian, yeu ghet mudn Idng di, Iiic ba'y gid tam con ngudi trd nen rat djnh tTnh, khdng bi lac ddng nhu Ihuy trieu len xud'ng Ci mfic
do ba do la su lam chii cac phan ung cam xuc (PVS thay Thfch Nhat Tii chua Giac NgO, TP Hd Chf Minh)
Quan diem cua dao Phat vl hanh phiic dua irdn vice che ngu long Iham
dugc ni irudng Thich Nu Tinh Nguyen''' diln giai; "Hanh phtic Id khi ldm binh yen, khong cd iham vgng khong iham Ihi khong gian, khong gian ihi khong CO hdn odn, tdc ddng den xa hgi lot iian Moi ngUdi giCr dugc tarn khong tham se khong cd odn ihii giel choc, vdy la hanh phiic " Chfl tham theo ni cd cd nghia rdi r5ng: 'Tham ddy Id iham tien, tham bac, iham cd linh yen tinh di, idl cd mgi thu" Nhung mat khac, "khong lluim ldm viec khdng xdy dimg xd hgi vdn minh duac, iham hgc hdi, lliam sdng tdc " Tuy vay, "cdi gi qud di deu Id tham Phdt day khong iham, Cdc su dieu cliinh ldm minh cho nd di vdo con du&ng trung dao, khong khd hanh qud khong dam me vdi due, Dd Id con dudng irung dao"
Dugc hdi quan niem ve hanh phiic, su c6 Thanh Tri"" cho biet "Dao Phdt khong noi hanh phiic nhu the ndo ma noi phdi ihodl klid dau vd ihU('rng, v6 ngd thi seed lignh phuc " Su co cung cho rdng Idng tham, kc
ca tham ndi iic'ng la ke thii ctia hanh phtic Nliung cd mot sir ndi tieng khong nhiing khong lam con ngudi ta mat di hanh phuc ma ngugc lai trd nen hanh phiic hcfn, dd la cd tinh thucmg ddi vdi ngudi khac va dugc ngudi
khac yeu thuong: "Neu ngudi khde thuong minh ihi cung trd nen ndi tieng
vi duac yen ihuang Vi vdy minh cdn phdi hodn thien de duac moi ngudt cong nhdn edn liiay ddi dedugc moi ngUai yeu tliuang " (PVS su co Thfch
NO Thanh Tri, nghifin cihi sinh chuyen nganh Phat hgc tai Nhai Ban, PVS
Trang 4nghien cflu)
Hanh phuc Id bdy gid vd tai ddy
Phat gido khuyen con ngudi khdng cdn di tim kidm hanh phfic 6 tuong lai L6i khuyen ndy xudt phat tfl mdt thuc t l Id trong chfing ta vdn tdn tai mdt quan nidm phd bidn rdng hanh phfic Id cai dfch phai din chfl khdng phai Id cudc sdng hien tai Quan niem cdn phai cd nhilu thfl hon nfla thi
m ^ cd hanh phfic khiln cho con ngucri cfl tilp tuc chay theo nhung nhu cdu ma minh mong mudn Theo thiln su Thfch Nhdt Hanh, trong nhilu Kinh, Dflc ThdTdn da day rdng qud khfi da di qua, tuong lai thi chua tdi; chi cd duy nhdt mdt gidy phfit ma ta cd thi thuc su sdng, dd Id gidy phfit hien tai Thiln su cung chi ra mdt gido phdp rdt quan trgng, dd Id gido phdp Hien phdp lac thu Theo gido phap ndy, chfing ta da cd ddy dfi, nlu
khdng mu6n ndi Id qua du thfla, nhihig dilu kldn d l cd hanh phfic ngay
trong hien tai Thiln su tin rdng, nlu chfing ta cd hanh phuc trong hiln tai thi chde chdn tuong lai se cd hanh phfic, cdn nlu khdng ed hanh phuc trong hien tai thi tucmg lai cung khdng thi ed hanh phfic Thiln su dua ra mdt vf du rdt eu thi: Nlu lo rira bat cho mau d l cdm ly tra cho hanh phfic, thi khi cdm ly trd cung lai bd'i ha din tuong lai ma bd quen mdt ly tra
(Thfch Nhdt Hanh, 2015: 27-28) Thiln su di din kit ludn: "Lo lang vd sg hdi vi tuang lai chi ldm hu tuang lai cua minh, cdn tiec nudi vd mac cdm viqud khd se bidn qud khd thdnh nhd tu vd minh khdng co khd ndng sdng trong hien tai Dd la suddng tide" (Thfch Nhdt Hanh, 2015:29)
Kit qua phdng vdn sdu thdy Thfch Nhat Tfl gifip chfing ta hilu bilt ddy
du hon quan niem cfia dao Phdt vl "hanh phfic bdy gid, tai day"
Phdng vdn thay Thfch Nhat Tflve quan di^m "hanh phfic Id bay gid vd tai ddy" cfia dao Phdt
H6i: Dao Phat c6 quan dilm "hanh phOc Id bdy gid vS tai ddy" Xin Thay gidi thich Oidm v l dilu nay a?
Oip: Qud khfi ch? Id ky ijrc, ti/ong lai Id cdi ta dang ky vong chua din cho n€n toan bd hoc thuylt hanh phiic cua Dfic Phdt dua trfin mau chdt bay gid va tai day Tai ddy la khdng gian nd chdn minh c6 mat, cdn bay gid Id thdi gian, khoanh khac minh trdi nghiSm cudc si5ng Khi minh nghe dilu c6 t'nh trilt ly, tfnh hiTu Idi dio minh thi tu dfing lam tam minh ttioai mdi, tdm minh hai Ifing Chinh cai do tao cho minh trdi nghifim hanh phiic Hanh phfic phSi dugc cdm nhan frSn nin tdng d6 Chfi cal qua rdi nd thudc v l qua khfi, qua khCr minh ky fie vd n6 thi minh sg cd ky fie v l dilu dep, ky fie v l dilu xdu Ky fie v l dilu dep thi ddn tdi tile nudi, edn ky
Trang 5vaobSth?nhaaqua,dionetikhiSplai1iiSI(hi)amOt trong nhOng ptiiraig dBn
i S tch cvc A^ iMnh tF^ nghiem hanh ptiOc bay gU vd d day
Tuong lai la k«l qui S hi?n tei, cho n6n h i ^ tai h?nh phOc thi tuong lai tv asng h?nhphlic,thayvitr6ngmongmVaangacon tnmg tKOng lai thi hay n6 luc lao ra nhOng qu5 tiling c6 sfing va Sp n6 aong each N6IMO dOng phut«ig phap, ddng nhan qui di theo m6t quy tiinh dUng, Ididng phSi ddng quy Hnh nhi, ddng quy trtnh nhiSu Ishi In* qudt, p h t di Iheo quy trtnh ddng, \(a I S cS pha duoc lap
a ) Iran bay gid va S day I^gudi nhi/ th£ se tiii nghiam duoc hanh phdc Hanh
phiSc dd dong do tfnh Urn duoc dm nh^n duoc
2 C o n d u d n g di tdi h?nh phdc ^
Gidc ngd dime tinh vd thudng cia cudc dM
Hanh phdc \k so diiih d a IchS dau; hay noi mat cich Hi4c, hanh phdc thuc sg la sii tu tai ttong kh^ dau Khd nglua Ik khOng dude xitog i toai
15ng Trong gito Ij^ TlJ dieu dS cia dao Phat, ngoai vide chi ro nhOng kinh
nghiem khd dau ttlubng flnh trong dM nhu sinh, Ho, b^nb, t&, ^ nghia tham
sau ciia kh6 duoc cho la nam u& c<5 tiiih chip ch?t hay Mm viu Trong trudng h(Jp iray, chtt "kh6" mang ^ ngMa khang duoc toai ^ VI sao khAi^' dugc toai y? Vl ban chit cOa van \at ra cuac ddi con nguM Uk vft thuiing, nhung udc mudn cOa con ngudi lit thudng, do vSy Idid Kh6 do khang dugc toai ^ hien dien thudng true va chi phtfi ddi sdng con ngudi, ngoai trit
nhihig ngudi da "gidc ng6" Nhin vao thuc ti cua ddi stfng, con ngiis lu6n
lu6n utfc mong lian than va nhihig sft hihi yeu qu^ cia bin than nhu ti& iMc, danh vong, flnh yeu, tita ngW, ra nhflng y thiic he, v.v dope trudng" t6n vinh cihi; nhimg cu^ ddi la va thudng nen udc mong ^anh c&i ci^a con ngudi khdng bao gid trd thinh hien thuc Vajiau quS cua su udc mong
khang dugc nhu ^ i^y lam cho con ngudi thit vong, sg Mi, siu mudn vk
lo iu khi nghi d ^ hoic khi mit di nhOng gi minh ydu qu^ dd (Thfch Giic Nhu, http://giacngo.vn/phathoc/luockhao/2015/08/27/3EF443/)
Dd doan brvr khd dau, sg hai, lo iu va siu mudn; hay ndi cich khic, dd dat dugc hanh phdc thuc su trong cudc sdng, con ngudi phai bidt m dudng bin thin theo phuong thiic "Bat chinh dao" mi Phit da day°> Khi nhan
thtic dugc tfnh vd thudng cia ddi tugng, con ngudi giai phdng ^ niem bam
vfu vi mong cho lihiing gl minh yeu thfch dugc vTnh ciu, vi kdtqui li khd dau, thit vong, siu mudn \^ sg hai dugc doan trCr hoin toan Didu quan trong phii dugc rihata manh & day li ngudi thuc chflng dugc cudc ddi vd thudng, cung phai st&ig nhu bao nhieu ngudi khic trong cudc ddi NghTa
Trang 6lien d^ tao cho cudc stfng duoc hanh phtic THiy nhifin, ho chi xem nhiing thfi dd nhu 1^ phuong tien chti khdng phai cdu canh Ngu&i do co mdt cudc
sdng tu chii, khdng bi nd 16 hen tiin bac, danh vong va nhflng tien nghi vat
chfft khac Ho tu tai an ntilen trong vui bu6n, vinh nhuc va thang t r ^ ctia
cudc sdng Day ciaiih la ^ nghia hanh phuc thuc su duoc hi^u nhu la su tix
do trong khd dau
Ngu5i nhu vSy trong dao Riat goi la ngu&i "tinh thiic" hay ngucri "gi^c ngd" Do giac ngo duoc tfnh vd thucfng cua cudc dcri, tam con ngudi duoc tinh hda, khdng cdn bi Idng tham va bam viu chi phdi Long tham v^ tinh bam VIU ddng nghia vdi vd minh, vi nga va ddc ac Nguoc lai v ^ vd minh,
vi nga va ddc ac, ngudi giac ngd cd tri tuft rtft r^o va long tii bi vd bien
Do long ttr bi vd bien, ngucri giac ngd thSy duoc khd dau cua tSt ca moi
chiing sinh nhu la khd dau cda chfnh minh, va nguydn citu giiip tSt ca Long tfl bi chfnh 1^ cdi ngudn cua moi hanh phuc Tvt bi la mdt trong
nhflng di^m chinh y€\i giilp chiing ta cd dcri sdng an lac (Khangser
Rinpoche, 2016: 19-20)
Ngucri giac ngd sdng hanh phdc an nhien tu tai trong dcri v<S tam khdng
bi tham lam bam viu chi phdi, v^ lam tSt ca moi vide vi loi ich cho chiing
sinh v<^ ddng co cua Idng tii bi Ui y nghTa dao dUc Idn nh^t cua Phat giao
Gi& cho tdm binh yen vd ldm viec thien
Trong Phat gido, nguydn 1^ nhan qua dugc ch^p nhan nhu mdt quy luat N^u c6 nhiing vide hay nhflng bidn cd ma minh khdng mudn thi tdt hon
ca la phai loai bo nhflng nguydn nhan cd th^ dan ddn nhflng hau qua dd Nguoc lai, ndu minh mong mudn mdt su viec hay su kien xay ra thi cSn
tim kidm cac nguydn nhan vk diiu kidn lam xu^t hien su viec dd Tuong
tu nhu vSy, ndu chiing ta mudn cd hanh phtic thi phai tfch luy nhflng nguyen nhan tao ndn hanh phiic, va ndu chiing ta khdng mudn dau khd thi phai 1 ^ cho cac nguydn nhan phat sinh ra nd khdng tdn tai Khdng nhung thd, hanh phuc cua chiing ta khdng th^ dua tren su dau khd cua ngufri khac Trong quan hd gifla ngudi vdi ngucri, thidn su Osho dua ra nhflng Idi
khuydn va ddng thdi cung la Icri canh bao: "Dimg bao gid cd gdng hanh phuc bdng cdch ddnh ddi hanh phuc cua ngudi khde Dd Id sutdn bao vd
vd nhdn dao Dd thuc stt Id bao luc "; "Ddng sdng bdng cdch ddnh cdp hanh phuc cua ngudi khde ( ) Ddng ddm dap Un hanh phuc cua ngudi khde md hay giup hg hanh phuc ( ) Hay tao ra mot bdu khi quyen md nai dd tdt cd mgi ngudi diu dugc du phdn vui ve td't Idnh" (Osho, 2012:
48-49) Nhu vSy, d^ cd hanh phiic, con ngudi phai tu dudng dao dflc, lam
Trang 7ngudi phai "lu tdm lich ddc "
De cho tam dugc binh ytn, theo dao Phat, con ngucri phai trai qua mdt
qua trinh ren luySn, lu tap Dudi day la trich y kien cua thiiy Thich Nhat Ttr ve 16 trinh tu tap de dat dugc tam binh yen
Phong van thiy Thich Nhat Tirve quan diem "16 trinh tu tap de dat diWc tam binh yen" ciia dao Phat
HOI: Oao Phat co quan diem hanh phiJc tai tam, mudn cho tam trong sang va binh yen Ihi con ngucri phai lam gi a?
Dap: Qi cho tarn dirpc binh yen, theo dao Phat, con ngucri phai trai qua mOt
qua trinh tu tap g6m co ba tm cot: dao dire, thien dinh va tri tug
Hoi: Moi tru cot co nhung noi ciung nhu the nao a?
Dap' V^ dao dire co bdn phi/ong dien: lam chu Idi noi, lam chu hanh ddng, lam chu nghe nghiep, lam chu sy no luc Moi phucmg diSn nhu vay bao gdm nhQng noi dung cu the Lam chu Icri noi co bdn n6i dung: n6i si/that, noi Idi hoa hgp, noi lich su, noi Idl co ich Lam chu hanh dong la khdng giet ngudi, bao v6 hda binh,
khong trom cap, chia se sd hOu, khdng ngoai tinh, chung thiiy vp ch6ng Lam chii
nghS nghiep thi tranh sau nghe: san xuat budn ban vu khi, nghe lau xanh, ngh§
cd bac, bao che doc dupe, do te, budn ban nd le Lam chu su' nd li/c la chan chinh trong nghe nghiep Nhu vay, ai c6 duoc bdn phuang dien nay se thoat dupe noi
sp hai luat phap Thoat khoi noi so luat phap thi tu ddng minh co hanh phiic Nhu vay la dao dii'c theo dao Phat rat quan trong, ai dii c6 giau sang di nua ma sdng bat an thi khdng hanh phuc
Hoi: vang Hay qua a The cdn Ihien dmh la lam gi a'>
Dap' Thien cd hai phucmg dien This nha'l la chanh mem, lu"c la lam chii y thiJc
cua mmh, di dimg nam ngoi Khi di biet minh di, khi an biet minh an, khi ngdi biet minh ngdi, khi ndi biet minh ndi, lam chu hanh dong Ti; dd lam chu dupe rui ro trong lao ddng, lam chu nhung linh hudng dien ra xung quanh, nguPi do se di§m tinh sang sudt, ban linh khdng co sp hai Thir hai la chanh djnh, ndi ndm na la gii/ trang thai budng xa cua tam, de tam dat su yen lang, yen tmh tuyet doi Neu ISm minh dinh vao doi tuang nhu mat thay tai nghe, ludi cham lam tam vudng vao nhiJng thCr dd Nen khi minh tam khdng cdn bi vudng vao qua khir, hien tai vi lai (tucmg lai) moi hidn tupng cua cudc sdng, chu the cua nhan thiJc, tdt va xau con nguPi khdng vd cam nhung ma nd khdng bi vudng dinh vao tam nhu mdt tam guang nhin rd moi su vat nhung khdng cd cam xuc trong su vat dd Luc dd con
Trang 8Hoi: Cdn tai cdt trf fti6 c6 J nghia nhu thd ndo a?
Ddp: Tnj cdt trf tu& gfim hal phuang diSn, tSm nhin ch3n chfnh va tu duy didn
chinh Tarn nhin chan chinh tao ra hai d\$u chOng ta quan tdm la thd gidi quan va
nh$n t h i ^ quan Th^ gidi quan cho rang khdng c6 nguyen nhan dSu tiSn, khdng
sg thuong d^, ma tfn dj doan, khdng sd nhffng diSu may ri3i thi nd thodt Id^di n5i
sg hai thi hanh phiic Hanh phiic dat ducfc tilr nhan thi?c diing Tu duy chdn chfnh
Id tu duy phCi hop vdi nhdn qud, tu duy khdng bj thiic day bdi Idng tham vd si/ gian dfl, ngufri nhu th^ tu ddng tao cho minh hanh phiic ndi tai, nhu vdy thi dao diic ldm minh thoat khdi nfii sg hai v§ ludt phdp Thi6n djnh ldm minh sdu sac ndi tai, thay rd moi vat dang la khdng dua phan ting chd quan cOa minh vao sir vat, khdng dan nhdn, dat tdn, dp dat Idn su vat Trf tud lam cho minh h i ^ diing, thciy dOng,
tu duy diing d^ dan 66n hdnh ddng diing Cd ba phuong didn ndy ddu gdp phSn
tao ndn hanh phDc
Hdi: Ngudi ddn hidn nay ho c6 quan nidm hanh phOc Id khi cd nhi€u ti€n, dd
dn ngon, chiic vu, c6 moi thii ho mdi hanh phOc hay ra xd hdi thiy moi vide tdt ho mdi hdi Idng NhOng quan dilm ddi Ihudmg nhu vay Oieo cdch nhin cua dao Phat thi nhu thd ndo a?
Dap: Phat gido khich Id con ngudi khdng ndn tu duy ring phai cd dugc com ngon, do dep, tidn nghi dO ddy Id hanh phi^c, thuc ra nd ch? Id tidn fch Hanh phiic
thudc vi cdm xOc Ngudi ta danh ddng tidn fch vd cdm xOc, ho ngd nhdn d dilm
xuat phdt, tilr dilm ngd nhan dd dan den Idl sdng than, rau, sau bi, phiSn ndo vd nhflng thii minh nfi luc md khdng dat duoc hoac dat duoc ft md minh kj' vong qud nhiSu Hidn nay nhidu ngudi Ian Idn, vat ch^t vdn tao ra nhihig phdn Omg, cdm xiic nhung lai ddnh ddng nd Id hanh phOc Ngudi ndo sdng theo Idi dd khd nhi^u hon vui, tai vl nhan thflc sai van dd
Gifl gin hanh phiic gia dinh
Dao Phat coi gia dinh Id mdt ti^u thd gidi Gia dinh khdng binh ydn thi con ngucri sdng trong tilu thd gidi dd khdng binh ydn va xa hdi cung khdng binh ydn Chfnh vi thd, Dflc Phat cd "Kinh Hanh phuc ngudi tai gia" day cho nhflng ngucri cu si cd vg vd con cdi each d^ gifl gin hanh phflc gia dinh Trong Kinh Hanh phflc ngucri tai gia, Dflc Phat chi ra bdn didu md ngudfi
cu sT tai gia c ^ phai lam d^ tao cudc sdng hidn tai dugc hanh phuc:
1 Phai cd mdt nghd nghidp gidi, phai sieng nang va nhiet thanh trong nghd nghidp cua minh
2 Phai bao ve ngudn thu nhap cua minh dflng d^ bi thiSn tai Ikm tdn
Trang 93 Tranh xa ban ac Ludn can th$n va hoc hdi vdi nhimg ngucri cd diic
hanh va tri int
4 Chi tieu phai phii hgp vdi thu nhap cua minh, khdng tieu pha lang phi ti6n bac trong cd bac va tuu s k
Con de tao cho ddi sd'ng tuong lai dugc hanh phuc, Diic Phat khuyen phai thuc hien bd'n dieu sau day:
1 Co ni^m tin tron ven ve gia tri dao dflc va tam linh (tij-c la cd diic tin Tam bao, Phat, Phap, Tang va tin luat nhan qua)
2 Thuc hanh nam didu dao diic bang each khdng gidt hai, khdng trdm cap, khdng ta dam, khdng ndi ddi va khfing diing nhiitig cha't lam nao loan tam iri nhu rugu va ma tiiy
3 Bd thi va lam nhung cdng viec ttr thidn
4 Phat tri^n tri tue de tha'y duoc ban cha't vd thudng ciia cudc ddi, va giup doan tan khd dau (Thfch Giac Nhu, http://giacngo.vn/phathoc/luock-hao/2015/08/27/3EF443/)
D^ cd them nhflng hieu biet li^n quan ddn viec gii? gin hanh phiic trong gia dinh, chiing tdi trich d5n phong va'n true tidp cac nha su Theo su ba Thich Nir Tinh Nguyen, hai yeu td quan trong de gifl gin hanh phiic gia dinh la tinh thuong va tri tue
Phong van sU ba ni trudng Thfch HU Tjnh Nguyen v l con dUdng giai
thodt de c6 hanh phiic gia dinh
Hdi: Dao Phat giiip con ngudi giai thoat cung la each lam hanh phuc han, nhiJng bien phap ben nha Phat muon cho nguPi thudng, phat tu" tai gia hanh phuc
la gi a?
Dap Tinh thudng va tri tud Tmh thuong ti; bi rat rdng tdn, khdng cd chap Tri lud la tri sang khdng mfi lam, khdng d§m trudc, khdng ed chap Khdng cd chap thi ban nga dupe lot dan di, hda ddng vao vdi moi nguPi, dd la nidm vui chung, bPt ich ky Con ngudi tir nhd ma sdng bPt ich ky thi nd da hanh phue rdi Ngay con
nguoi binh thudng khdng ich ky la hanh phiie Chi cd tinh thuong, tdm tir Phat lis
tai gia giu nam gidi trudc h^t la tam tir, khdng lam hai Ian nhau, khdng hai con ngudi, khong hai sue vat Tdn trong Ian nhau, tdn trong muu sinh, (uc nao cung
g\Q minh trong sang Ma tham t^ g6c, tam khdng tham, khdng tham khdng gian,
khdng gian thi khdng md md t6i tam khdng bi^t ling xir, Nen ngucri thudng git? nam gidi se giQ duoc hanh phue Gia dinh hanh phuc la mdt tieu thg gidi rdi, ai ciing CLT
Trang 10khdng c6 chiSn tranh
6 mdt gdc nhin khde, su cd Thanh Tri quan nidm hanh phflc vg chdng
c ^ phdi dua trdn su ddc Idp, khdng phii thudc Idn nhau
Phdng v^n sU cd Thanh Til v l hanh phOc trong gia* dinh
Hdi: Su cd cd ICri khuydn gi d l moi ngudi dat dugc hanh phOc trong ddi sdng gia dinh?
Ddp: DiSu cdt y l u nhat fd tir minh ldm hdn ddo cho chinh minh, dimg dua vao
d ^ tugng bdn ngodi cho minh an lac giai thodt ma tu minh phdi tao ra su an lac gidi thodt dd, bdng nhilu phuong phap khde nhau dat duoc muc dfch do, tu minh phdt hidn ra chii khdng dang ndo cho minh Ap dung cho moi tdng Idp cQng cd t h i duoc Vf du trong gia dinh ngudi phu nii cdn ti/ tao hanh phiic cho minh Ididng cd c^d ngudi chdng dem din Ngucri chdng cung nhu thd, mdi ngudi ddu tao ra, tfch cue tao ra hanh phiic, khdng mong chd gi d ngudi khde M&i ngudi cd y thiic nhu vdy sd tao ra hanh phiic gia £nh
Nhung didu chi ddn cua dao Ridt vd con dudng di tdi hanh phflc qua that Id khOng qua cao sidu D6 la nhiing Idi khuydn gian di va cung rSt thuc
td, ai cung cd th^ lam dugc d^ tim kidm hanh phuc cija minh
3 Ke^ luan
Hanh phuc la muc dich cu6i cung cfla con ngudi Ndi cdch khac, nd la muc dich cua mgi muc dich Theo each didn dat cua Aristote, hanh phflc
la muc dfch duy nhSt ma chflng ta bao gid cung lua chgn vi chinh nd, chfl khdng phai vi muc dfch ndo khac (dUn theo Matthieu Ricard, 2011:27) Matthieu Ricard (2011:27) thi khang dinh "Mt k^ ai tuydn bd mong udc mdt didu gi khac thi ngudi dd khOng that su bidt la minh mudn gi: ngudi
dd cd thi dang di tim hanh phuc du6i mdt tdn ggi khac"
Cung nhu cac tdn gido khde, dao Phat coi hanh phflc la muc tidu cudi ciing cua con ngudi va tu coi minh cd sfl mdnh mang lai hanh phflc cho
con ngucri Di cd dugc hanh phuc, theo quan nidm ciia dao Phat, eon ngudi cdn phai bidt chd ngu khd dau Xa hdi con ngudi diy rdy nhflng bdt c6ng,
dau khd va con ngudi khflng thi tim ddn mot ncri ndo chi cd hanh phuc ma khdng cd bdt cdng dau khd Hanh phuc chi cd th^ cd dugc khi con ngudi nhdn thflc dugc nguydn nhdn ciia bdt cdng dau khd, vugt Idn trdn bdt cdng dau khd, ndi each khac la tu do vdi bdt cdng dau khd
Hanh phuc la cdi tdn tai ben trong con ngudi (hanh phflc tai tam) Mdc