Thử phân tích khái niệm và đề xuất bộ chỉ báo nhận diện bình đẳng giới ở việt nam

Ban chtft cua binh diing gidi Id s^ ttfn trong vd tao dieu kitfn cho ca nam vd nil ciing nhau phat triin vd cong hitfn cho xa h^i; ddng thdi nhu cdu cua cdc cd nhdn cung dUdc dap ttng nh

Gia e3inh v a G i 6 i

S6 1 - 2 0 1 7

Thuf phan tich khdi niem vd de xuat ho chi hdo

nh$n dien hinh ding gidfl 6 Viet Nam

Le Thj Vmh Thi

Tdm t^t: Binh ddng gidi Id sii thita nl^n vd coi trpng cac ddc

diim gitfng va khde nhau gifla phu nO va nam gidi Ban chtft cua binh diing gidi Id s^ ttfn trong vd tao dieu kitfn cho ca nam vd nil ciing nhau phat triin vd cong hitfn cho xa h^i; ddng thdi nhu cdu cua cdc cd nhdn cung dUdc dap ttng nhu nhau Td thi^c tiSn

binh ding gidi vd cM bdo nhdn ditfn binh ddng gidi b Vi$t Nam

qua dd g6p phdn vdo vitfc ddnh gia cu th^ ve thuc tiSn binh ddng gidi, ciing nhu giup cho v i ^ hinh thdnh nhdn thiic xa h$i vl khai

nitfm binh ding g^di mtft each dung din, voh Id mot trong nhOng

v&i dtf quan trong dl Lu^t Binh ddng gidi di vdo cupc Bong

Tit khoa: Gidi; Binh ding gidi; Khai niem; CM bao

1 Khdi niem Binh d i n g gidi

Binh ddng gidi (KX}) Id khdi nitfm T& trim tupng cd nhllu ndi dung d nhung cdp dd riCt kbdc nhau, phdn dnh mdt bitfn tupng xa hdi phiic hap rit

khd ndm bdt, rtft khd do dim d l ddnh gid mdt cdeh cu tbl Cdc qudc gia

do chiu anh hudng khde nhau bdi cdc ytfu id thudc thuong tdng Idtfn true,

nhap nen thudng co nhOng quan niem khdng gi6ng nhau, 1 ^ cho viec

hinh thanh cdc chi sS do dac nhan biet vi BDG cung kh6 trinh duoc su

khac biet

Su phat tri^n kinh ti xa hfti 6 m6i qufic gia Uong cic thcfi kj khic nhau lu6n k6o theo su van dang va phdt driSn cua khai niem BEX} vi sll thay d6i

he thfing chi bao nhan bifit v^ BDG trong thuc tien xa hfii

Dfii vai mfit vSii dl quan trong vita trila tuong viB phiSc hop vi lufin

lufin van dfing, phSt ni^n theo diiu kien kinh tSxa hfii nhu khii niem BiXJ thi chiing ta cin bat diu ttt phan tich khii niem da dugc chuSn hfia, chi ra

cic chi sfi ii nhan bitt hien nang BDG; ttt dfi tfing hpp khii quit dua ra

bfi chi bio vi nhiing chi sfi vl BDG 6 Viet Nam Vugt len nhitag khfi khan

nky, nfiu Viet Nam co duoc mfit su thfing nhit chung vl khii niem thi nio

M BEX), thi tttn co sd dfi se xiy dung mfit he chi sfi dinh gii tinh hinh

thuc tiin BDG, sao cho via sit vfii quan niem chinh thfing cda qufic gia vtta phd hop vdi nhin thiic chung ciia qufic t l vi phin inh dung nhitag thinh tuu, tfin tai cia BEX}, dugc nhiiu ngufii thia nliin dil dfi la mfit viil dl rit khfi, nhung lai cfi j ngMa cho cfing tic nghien ciiu, nhim thiic

iiy thuc hien vi dinh gii mfit cich cu thi hien frang BDG 6 Viet Nam

2 Cach tiep can nghien cuu van de binh ding gidi

Cich t i ^ can nghien ciiu v9h dl BEX} b Viet Nam cia chiing tfii li xuit

phit ttt phan tich cic dinh nghia BEX} rUt ra nhttng biiu hien dac mmg khfing thi thiiu, qua dfi he thfing hfia mfit t)fi clii bio dl cfi nhttng nhan biit ban diu cho cic chi sfi BtXi 6 Viet Nam

Cufii thiky XX vi nhttng nam diu thiky XXI vin dl "gifii" "dua gifii vio phit triin" vi "Binh dang gifii" da dugc xa hfii tiiao luan, trao dfii rfing kliip Theo dfi khii niem BDG da dugc xic dinh tuong dfii thfing nhit li

"Binh ding vl phip luat, vl xa hfii, bao gfim binh d^g trong tiip can ngufin nhan luc, ngufin vfin vi cic ngufin luc san xuit khic, binh ding

uong this lao cfing viec vi binh ding vl tilng nfii" (Thfing qua su binh

ding gifii vl quyin, ngufin luc vi tilng nfii: Dua vih dl gifii vio phit Oriln, 2001)

Theo quan niem niy 3 nhfim vSh dl da dugc dl cap:

- Binh ding trong tiip can cic ngufin luc hoat dfing Nghia li nam, ntt diu dugc thfing bio vi phin bfi cic ngufin luc diu vio ciia hoat dfing muu sinh, dit dai tiin vfin, tri thttc, kinh nghiem, gifing ciy, gifing con Thfing bio vi phin bfi cttng theo mfit he tilu chuin nhu nhau, khfing phan biet

- Binh ding trong thu hudng vl thanh qua boat ddng Nam nu ciing dupe x ^ hang loai lao ddng theo titfu chuIn nhu nhau, ciing tao ra nhung thdnh tfch, ktft qua nhu nhau, thi cilng dupe nhdn liln luemg, tiin thudng

vd cdc dai ngd khde e»mg nhu nhau Khdng cdn nhihig vfln dung vd ly lam

gidm Ihilu su thu hudng cOa phu nQ

- Binh eldng trong "Stic ndng*' ciia y kitfn tDng gidi Hitfn nay d Viet

Nam kh4teg chi cd d viing cao miin nui md ca d ddng bdng \ ^ miin xudi vdn cdn tdn tai nhOng trd ngai k h i ^ cbo {diu IH^ khteg dupe tham du cdc hdi nghi quan trpng: hdi nghi san xudt; hdi nghi phdn bd ngudn luc cho cdc ktf hoach, hoat ddng Vi vdy, su Idng nghe titfng ndi cua phu nir bi han chtf

rdt nhiiu Thuc ttf cho thdy su thuc hitfn binh ddng ln»ig fA\kn bd ngudn luc

ddu vdo, binh ddng trong thu hudng thdnh qua ddu ra vd binh ddng vl titfng ndi khdng d l thuc hitfn Mdt trong nhung nguytfn nhdn gdy ntfn Id su khde bitft namAiu Ngodi nhihig ntft tuong ddng hp e:dn e:d nhung d i ^ khde nhau: chiiu e:ao trung binh; e:dn ndng trung binh; dd co cua co bdp; nhip

d ^ cua con tim; rdi thai ngbtfn; sinh nd vd chdm sdc con thdi ky cdn btf dm

ciia frfiu nil khde nam gidi £>ilu dd ddn dtfn chd nhip d6 thao tdc, ktft qua

vdn hdnh mdy mdc thitft bi d mdt thfri diim ndo dd khdng nhu nhau, ktft qua ddu ra khdng bdng nhau Qiung la rtft khd dat dupe binh ddng vl quyin tham gia, quyin thu h i ^ g thu thdnh qua boat ddng cho nam vd cho nfi, ntfu nhu gia eTmh, cdng ddng co sd vd todn xa hdi, khdng tdp uung ddu tu lim kitfm n h ^ g quytft sdch b l trp nhdm khdng chtf di dtfn giam thiiu nhihig khitfm khuytft, khuytfn khi'ch nam vd nu hpp tdc chia se tdt nhihig bdn biu vudng mdc trcmg cudc sdng d l ca hai cimg phdt triin Idu bin

Theo tinh thdn ndy, ndm 2003 UNESCX) tai Viet Nam trong mdt tdi litfu chinh Ihfic da dinh nghia: BDG Id su coi trpng ngang bdng cua xa hdi ddi vdi nhung diim tuong ddng hodc khde bitft giira phu nu vd nam gidi, ddn

dtfn tdt ytfu phai coi trpng vai trd md mdi p(A dam nbdn Nam vd nQ diu

Id nhihig dcTi ldc ddy du trong mdt gia dinh, mdi cdng ddng vd todn xa hdi

An sdu trong dinh nghta ndy ela he Id vtM chung ta nhimg diiu kitfn giup

xa hdi, gia dinh, cdng ddng thi hitfn su trdn uong d^i vdi nhihig net tuong ddng vd kbdc biet, coi uong vai trd mdi gidi dam nhdn vd xdc dinh nam

nii Id nbOng "d6i tdc ddy du" (tdc gia nhi&i manh) trong gia dinh va cdng

ddng NhOng diiu kitfn ndy theo chiing tdi ciing Id nhihig chi bdo d l nhdn ditfn BDG Dd Id:

- Htf thdng chinh sdch ddnh rieng cho phu nfi

- Htf t h ^ g cdc giai jAdp ban chtf tdc ddng ngupc chiiu cua cdc chmh

- Vd danh muc cdc nghi thfch hop cbo ritfng nam vd nQ

Ddng thudn vdi quan diim cua UNESCO nhiiu qudc gia da ban hdnh nhiing chmh sdch ddnh ritfng cho phu nii, ddc bitft trong linh virc thai san, chdm sdc y ttf; da xdc dinh danh muc ngdnh nghi thich hpp vdi phu nii

hodc nam gidi Vd budc ddu da tinh dtfn cdc giai ph&p ban chtf tdc ddng

ngupc chiiu cua chinh sdch uu titfn phu nQ Vi du nhu su giam thutf cho cdc doanh nghitfp ddng lao ddng nff d Vitft nam

6 Vitft Nam Ludt Binh ddng gidi ndm 2006 quy dinh "Blnb ddng gidi

Id vitfc nam vd nii cd vi tri, vai trd ngang nhau, dupe too eJilu kitfn phdt huy ndng luc cua muih cho su phdt triin gia dinh, cdng ddng vd thu hudng nhu nhau thdnh qud phdt triin"

Dinh nghia ndy mdt Idn nfia nhdn manh:

- nam vd nii cd vi tri ngang nhau;

- dupe tao diiu kitfn ngang nhau cho su phdt triin;

- vd hudng thu thdnh qua ngang nhau

VI mdt ly ludn vd thuc titfn, vai trd thudng dupe nhdn ditfn nhu nhOng boat ddng (hay nhiing cdng vitfc) dupe chd d d Vi bf Id "ehd dihig" md con ngutt chitfm giii dupe, nhd vdo ktft qua thuc hitfn vai trd vd nhd vdo

su eldnh gid d^i vdi ktft qua dy Ktft qud thuc hitfn vai trd Id ytfu td cd Ihl

do lufmg dupe (do bdng tiin, b ^ g dai lupng thdi gian hay bdng gid tri sit

dung ngay) ntfn thudng mang i ^ khdch quan Su ddnh gid ktft qud thuc hitfn vai trd thudng mang tinh chii quan nhiiu hon, vl phai phu thudc vdo nhllu ytfu td chii quan (eh6 quan trong ehu thi ddnh gid vd bj chi phd! bdi phong luc tdp qudn, nhdt Id tdp qudn trpng nam khinh nff) VI vdy, d ddu

cdn cd su bdt cdp giiia vai trd vd vi tri eua phu nG Ihl b dd vSn cd nguy co

tao ra nhiiu bdt cdp khde

Su irtiil hpp giiia vai trd vd vi trf khdng nhihig Id thudc do quan trpng

di ddnh gid litfn bd phu nii Suy cho cClng dd cQng Id nhfing thudc do c(ia

BEKj vd tu ban thdn nd da khdng dinh nhimg v3h d l litfn quan, cdc diiu

kitfn dupe tao ra cho su ^in ddu cua hai gidi sa tham gia cua hai gidi vdo

boat ddng chung, ddc bitft Id lao ddng vitfc 1dm, gido due - ddo taio, hoat ddng quan IJ lanh dao Ty Itf nam nfi trong Onb vuc ndy Id nhfing thdng

sd quan trpng nhdL

Thdnh qua phdt triin cd thi gdm nhiiu ytfu td: tiin luong, liln thudng, mdc sdng vdt chdi, linh thdn, su suy tdn ciia xa bdi su ndng cao siic khde,

3 De xuat cac chi bao nhan biet binh d ^ g gidi d Viet Nam

Tii nhiing phdn tfch trtfn, chiing ta cd ihl tdng hpp rdt ra 6 chi bdo nhdn bitft BEKJ d Viet Nam nhu sau:

3.1 Cdc ditfu kitfn dupe tao ra nhu nhau cho su phin diu cua hai gidi

nam vd nfi Nhfing diiu kitfn ndy cd tfnh dtfn eldc diim tdm sinh 1^ cua mdi gidi, hodn canh ndi chung ciia todn xa hdi va ddc diim viing niiln 3.2 Dd Id mtic dd tham gia nhu nhau cua e:a hai gidi vdo boat ddng ehung, ddc bitft Id cdc boat ddng quan trpng nhu vitfc lam, lao ddng nghi nghitfp, gido due ddo tao, quan ly lanh elao Ty Itf nam nfi, tuong quan cua

ly le dd Id chi sd quan trpng nhdt

3.3 Nam nfi dupe hudng thu cdng bdng thdnh qua cua su phdt triin

3.4 Dd la sir tu nguyCn hop ldc, tfch cue chia se vdi phu nfi cdng viec

ndi trp, gido due con chdu, chdm sdc ngudi gid, ngudi dm dau tdn tdt, khdng cdn quan niem cbo r ^ g nhfing cdng vitfc dy Id viec cua rieng phu nfi, khdng cdn bao hdnh vdi phu nfi vd em gdi

3.5 Cd thi cd nhiing don vi tien titfn, nhfing md hinh td chfic thuc titfn

dupe ddu lu xdy dung sao cho nen dd nhung thdnh qua cua BDG dupe biiu hiCn rd ret, khdng chi trong mong mudn, tren Idi ndi cua eon nguin md Id

trong thuc titfn smh ddng, tren thuc ttf cudc sdng thudng ngdy Don vi dd

khdng cdn nan bao hdnh ddi vdi phu nfi, \ii em gdi khdng phdi nghi d nhd,

nhudng quyin dtfn Idp cho em trai, titfng ndi cua phu nfi dupe Idng nghe, ^ kitfn ddng ciia ho dupe tdn trong Khdi vpng cua [^u nfi dupe chd ^ thdm dd Fhu nfi cung dupe hudng cdng bdng nhu nam, cdc chtf dd bao trp bao hiim

y ttf- xa hdi cdc phdc Id cdng cdng cilng vdi nhflng suy tdn vl linh thdn lao

d ^ g bdc cao, lao ddng lien titfn, chitfn sy thi dua, anh hilng lao ddng 3.6 Cudi ciing id chi bdo phan dnh su trudng thdnh cda ca hai gidi Ddc biet Id gidi nu cdn dupe Idn hon vl tdm vdc, cao hon vl trinh dd thdng thao hon ky ndng sdng vd ky ndng nghi, thuytfn giam nhiiu hon vl nhfing benh tdt phd bitfn tudi tho dupe ktfo ddi hon

Tfi nhfing dinh nghia da dupe phdn U'ch, ehdng tdi rut ra 6 chi bdo nhdn ditfn BDG nhu da iruih bdy d trtfn \^ mdi chi bdo diu chda dung trong dd nhfing thdng tin dinh tfnh, dinh lupng rd ret

Khi khao sdt thuc liln, ngudi ta phai phdn U'ch bd chi bao, Idy ra nhfing thdng Un dinh tfnh, dinh lupng cdn thu thdp, rdi sfi dung nd nhu nhung chi

sd nhflng cdng cu chuyCn dung, d l do ludng thuc trang BDG mdt cdeh

Trong 6 chi bao ntfu trtfn, edc chi bao 1,2, 3 Id quan trpng bon cd Nd phan dnh thuc chdt ndi dimg quan trpng nhdt cua BDG Khdng tao ra ditfu kitfn xudt phdt nhu nhau d l phu nfi Oiam gia nhu nam gidi vdo boat ddng chung thi khdng thi cd su hudng thu nhu nhau thdnh qua thu dupe Do dd, mpi su nd luc d l thuc bitfn BDG chi la vd vpng khdng t b l trd thdnh hitfn thuc dupe Chi bdo thd 4 Id diiu kitfn khdng tbl thitfu Nd phdn dnh su Ian Ida cda tu'uidng binh ddng gidi vdo Hnh vuc gia dlnb, tao tbtfm hpp luc thdc diy su thuc hitfn BDG chdng di dtfn thdnh cdng

Chi bao thd 5 khdng dinh su chdp nhdn hay chua chdp nbdn cua thuc tiin ddi vdi cac chi bao da chpn Do dd nd cung khdng dinh mdc dd bin vihig cua thdnh qua thu dupe

Chi bdo thd 6 do dtfm thdnh qua BDG uong Rnh vuc Irudng thdnh ciia

con ngudi b hai gidi Thdc diy thuc hitfn BfXJ khdng chi cdn cho su phdt

triin san xudt, hodn thien quan he cho gia dhih, cho cdng ddng md hon thtf

nd edn dem dtfn hanh phdc vd phat triin todn ditfn con ngudi Sdu chi bdo neu trtfn hpp thdnh bd cdng cu ddnh gid thuc Uln thuc thi BDG Ddng then dd cung Id 6 titfu thfic ndm trong muc titfu p h ^ ddu thuc hitfn BDG mdt cdeh bin vung.H

Tai li^u trich ddn

Thdng qua su binh d ^ g gidi vi quy^n, ngudn luc vi titfng ndi: Dua vdh dl gidi vdo phdi uiln 2001 Nxb Vdn hda d&n tdc

Ludt Binh ding gidi 2006 Nxb U o d0ng - xa hdi Hd Ndi

UNESCO 2003 Thiic diy binh ddng gidi Uong gido due