Tic gia cho r4ng, hi$n tai, gia dinh Vi^t Nam dang c6 nhflng bitfn doi vi ciu true, quy mo v i chOc ning, vi viy, di xiy dung gia finh bin vilng v i hanh phiic, dn diy m^nh vai tro cua
Trang 1Gia d i n h v a G i 6 i
S6 1 - 2 0 1 7
Gliir gin vd phM huy nhfiiig gId bj van hOa tot Sep cua nhan ddn net Nam fli xdy dung gia dinh ben viing ve hanh phuc
6S Le Thi
Tdm t i t : Bii vitft diim l^i mpt so n6t cO ban vi vi tri, vai trd cua gia dinh trong xa h^i Vi|t Nam, dong thdi xem x^t tic d$ng ciia qua trinh cdng nghiep hda, bi^n dai hda v i h^i nh|tp qudc ttf dtfn cic gia dinh Tic gia cho r4ng, hi$n tai, gia dinh Vi^t Nam dang
c6 nhflng bitfn doi vi ciu true, quy mo v i chOc ning, vi viy, di xiy dung gia (finh bin vilng v i hanh phiic, dn diy m^nh vai tro
cua N h i nUdc, cdng dong xa h9i, doin the quin chung v i moi thinh vien trong gia (Unh
Tii khda: Gia dinh; Bien doi gia dinh; Gia tri gia i£nh
1 Vai ndt ve vj tri, vai bd cua gia dinh trong xa h9i V i ^ Nam
Theo truyin A6ag lieh su cOa din tdc Viet Nam, gia dinh l i mdt trong
ba ytfu ttf nin ting ciia xa htfi, bao gdm nhi (tOc l i gia dinh), ling v i nude
Gia dinh l i mtft mat xfeh d i hiiu duoc sdu sic con ngudi v i lich sit dit
Trang 2vin hda, tinh thin cua xa hdi Viet Nam
Oiii tich Hd Chi Minh da ndi: "Rit quan tim din gia dinh li diing, vi nhiiu gia duih cdng lai mdi thinh xa hdi Xa hdi tSt thi gia dinh ciing tdL
Gia dinh tdt thi xa hdi cing tdt Hat nhin ciia xa hdi li gia dinh" (Hd Chi
Minh vi vih di giai phdng phu ntt, 1977)
IQiii niem gia dinh duoc sil dung di chi mdt nhdm ngudi duoc hinh thanh tren co sd ciia quan hc hdn nhin (quan he tinh giao vi quan he tinh cam) cimg vdi quan he huyit thdng nay sinh tSt quan he hdn nhin dd (quan
he giua dng bi, cha me vi con cii; quan he vdi ho hing ben ndi, ben ngoai)
Nhu viy, gia dinh li mdt thiit chi xa hdi die thO, duoc hinh thinh, tin
tai vi phit diin tiin co sd cua mdi quan he hdn nhin vi quan he huyit
thdng Gia dinh li ciu ndi gifla ci nhin vi xa hdi Mdi ngudi trong xa hdi
li thinh vien ciia mdt gia dinh
2 Qua trinh cdng nghiep hda, hi^n d^l hda, hda nhap vao nen vin
hda the gidi cua nude ta h i ^ nay vi iAc dpng cua nd den xa hpi, gia
dinh, nhan dan Vi#t Nam
2.1 Su phit triin cic nginh nghi mdi, cie co sd kinh doanh mdi d cic
dd thi da tao ra su di cu ciia ngudi lao ddng tir ndng thdn ra thinh thj, chi yiu li nam ntt thanh nien Theo thing ke ciia Bd Lao ddng, Tiiuong binh
vi Xa hdi, "ttong vdng 5 nim tir 2008 din 2013 da cd 6,5 dieu ngudi tir ndng thdn ra thinh thi kiim sdng, 7% sd dd li dudi 30 tudi" (Bio Gia dinh
vi Xa hdi, ngiy 14/08/2013) Trong xu hudng hdi nhip vdi thi gidi, ca nam vi ntt ngudi Viet Nam sang lao ddng xuit khiu tai cic nude nhu Hin Qudc, Ang-gd-la, chiu Phi, v.v ngiy cing nhiiu Cie nginh dich vu tit in udng, may mie din giio due, y ti, thdng tin, v.v ciing dd nin phit diin, gdp phin cai thiCn ding ki diJi sdng ciia cic gia dinh Thu tinh nhin tao duoc thuc hien thinh cdng 6 cic eo sd y ti
i 2 Nhin ehung, cie su kien ndi den cd nhflng he qui tich cue din hdn nhin vi gia dinh d nude ta Ddi sdng nhiiu gia dinh duoc cii thien vi mil
vil chit vi dnh thin Ci nhin duoc lua chon trong hdn nhin Hdn nhin
diin la den co sd hiiu biit nhau, yen nhau, khdng phai do cha me sip dit, bat budc mdn ding hd ddi Quan he gitta vo vi chdng, cha me vi con cii, cha me gii va con cii dudng thinh duoc cai thien ding ki
Gia dinh phd biin dude diy vita li don vi san xuit Vila li don vi tieu dilng Ngiy nay, die biet d cic thinh phd, nhiiu gia dinh chi cd vo hole chdng lim cdng in luong nudi gia dinh hay kinh doanh kiim tiin Vi viy,
Trang 3Lai etf nhiing he qua tiiu cue nhu cic thinh vien gia dinh ft d<^ tu
han, anh hufng d ^ hanh phdc ehung Mdi ngudi mtft viec sing di ttfi vi,
met mdi chi m u ^ nghi ngoi Cha me di ving ca ngiy, ft hiiu con minh
hoc hinh ra sao, ban b& v<^ ai Vitc chim sdc btf me gia cung kem di, chi
biit cho btf me mtft stf tiin hing thing, coi dd li dA rtfL Anh hu^g bio chi, mang Internet, trd choi cic loai dtfn 10 tre khiin chung ft trd chuyen
vdi btf me, cd thu vui riing, thfeh giao du vdi ban b^ ciJng Ilia Mtft stf thanh nien nghien ma tdy, trai gii bOa iai, khi6i nan mai dim vi benh
HIV/AIDS phit triin
Trong (pii tnnh htfi n h ^ vko nin van hda tbigiiA, nhihig diim tieu cue
trong quan he hdn nhin gia dinh cOa thtf gidi cung anh hudng dtfn thanh niin Vi^ Nam Cic vu ly hdn, ly diin da ting len vi duoc coi li binh thudng Theo ktft qua Diiu ha gia dinh Viet Nam nim 2006 ciia Btf Van hda, Tlii thao vi Du lich thi trong cic vu ly h<te, ty li vo ddng don ly htfn chiiin 47%, chdng diing don 26.1% ci hai vg chtfng dihig don 13%
Nguyen nhin ly htfn li do miu thuin \Si s6ng 27.7%, ngoai tinh 25% bao
luc gia dinh 6.7%, 1^ do siic khoe 2,2%, xa nhau liu ngiy 1,3%
Su htfi nhip \^o thtf gidi ciing tim nay sinh nb&ig quan he htfn nhin
x\iy€n qutfc gia Mdt stf trudng hop ptai nu Viet Nam Iiy ditfng ngudi Hin
Qutfc Trung Qutfc, Dii Loan etf cutfc s^g Ididng hanh [rfide Nan budn
bin {Au nit vi tre em gii dang phit triin, nan nhin chu ytfu li phu nii ndng
thtfn n^ite ft hiiu bitft
23 Ttfc dtf gii hda din stf d nude ta dang ting len ro ret anh hudng din
CO ciu, chiic nang d mtft stf gia dinh
Do mik sinh giam di ding ki tudi tho trung binh ting len, nim 1999 stf ngudi cao tutfi (NCT) chitfm 5,8% din nim 2012 ty le niy li 7,1% Theo du bio cua Lien hiep qutfc, ty 16 NCT Viet Nam se ting len 25% vio nam 2050 (Bio Gia dmh \^ Xa hdi ngiy 16/09/2013)
Stf gia dinh ba, btfn thtf he ciing chimg s6n$ giam di ding ki Do dtf
viec chim sdc nguM cao tudi bi anh hudng Ty le NCT stfng etf don budn t» thit vong dang ting lin Ty le stf gia dinh khuytft thtf he ting len hai
lin (Bio Gia dinh vk Xa htfi, ngiy 18/09/2013)
Dao diic truy^ thtfng ddi hdi con cii bio hiiu vdi cha me nay da giam
sdL Con cii khdng cdn b chung nhi, khdng chim sdc btf me gii khi tfm dau Hoic dng b& gii stfng chung, nhung d ^dng rieng, an rieng Nhu vay,
mtfi lien he doc suy ytfu
Trang 4sdng vdi con cai chua trudng thinh Nhu ciu sdng binh ding, tu do ciia ci nhin ting len Viec hda hop duoc loi Ich ci nhin vdi loi ich tip thi dong cie gia dinh gip nhiiu khd khin do nhu ciu hudng thu tu do ciia mdi ngudi ting lin Tinh Ich ky ci nhin eflng ling len
Nhin chung, gia dinh diiyin thdng coi dong vi hudng vi qui kbit, cdn gia dinh tiien dai lai hudng vi tuong lai
2.4 Nan bao lire gia dinh dang tdn tai d mdt sd gia dinh vdi nhiing hiu qua hit siic ning ni, thudng xuit phit tit nhihig miu thuin gian don, tao nen nhiing bi kieh dau xdt, khd ciiu van ndi
Tbeo Luit Phdng, chdng bao luc gia dinh, Chuong I Diiu 2 thi cic
hinh vi bao luc gia dinh gdm: bao luc the xic: dinh dip, dim chim vi lam dung tinh due; bao luc tinh titan: chiti ming, ling ma, khdng ndi chuyen, giy sfle ep thudng xuyen vi tim ly; bao lite kinh ti: kiim soit thu
nhip, chi tieu, ddi hoi thinh vien gia dinh phai dip flng nhu ciu tii chinh vuot qui khi ning ciia ho, dip phi tii sin chung ciia gia dinh hay tii sin
rieng ciia vo hoic ehdng; bao life xa hdi: nhu nguoc dai, khdng cho tiip
xiic ban bi, thin tdc, ling xdm
Theo thdng ke ciia Tda in Nhin din Tdi cao, trung binh mdt nim d nude ta cd 8.000 vu ly hdn do bao luc gia dinh Nguyen nhin bao luc bit ngudn tii cic te nan xa hdi mi chdng hay vg mic phii Thfl nhi't, dd cd thi
li tic dOng ciia ruou vi ma tiiy lim giam Slit khi ning nhin thiic cfia con
ngudi, thudng xay ra b ngudi chdng Hai li cd nhflng khd khin vi kinh ti
khiin vg chdng luc due, dd Idi cho nhau Ba li nhin thiic ciia ci nhin vg hay chdng thip, sdng vdi nhau hing ngiy cd Wc bit ddng J kiin, ho lai khdng chiu nghe nhau, cDng nhau bin bac di giii quyit Ddi khi Idi ndi, cir chi thiiu tdn dong nhau din din bao luc gia dinh Bdn li ni tudng trong nam khinh nfl, chdng coi Ihudng vg, niu dii y li dilng vu lire Vg cam chiu khdng dim td cio vdi chinh quyin dia phuong C^ng ddng xa hdi it can thiep, vi viec nhi ai ngudi iy lo Chinh quyin dia phuong can thiep yiu dt, chi ggi len hdi khiin ke bao hinh khdng sg su ding phat ciia Nhi nude Hiu qua cua bao luc gia dinh rit Idn Nan nhin eia bao luc ludn sdng dong sir sg hai, lo iu, bi tdn thit vi vil chit vi tinh thin, vi viy, khd cd thi hoin thinh tdi vai dd ddi vdi gia dinh Khi ning lan nit gia dinh ril Idn
3 Cac gia dinh Viet Nam dang bien do'i ve caii trtic, quy mo va vi?c
t h ^ hif n cac chijrc ning
3.1 Cic chiic ning ciia gia dinh
Trang 5hdn cd dang ky chmh thiic, gia dinh ehung stfng ttr nguyin khdng cudi xin, gia dinh xay dung lai sau ly hdn, gia dinh gda vg/gda ehdng, gia dmh chi
CO me hay btf stfng vdi cac con, gia dinh dtfng tiiih luytfn ii
Gia dinh hat nhin hien nay li hinh tiuie ^6 bitfn nhit Gia dinh stfng
ba, btfn thtf he chi chitfm ty le khoang 20% Ngay trong gia dinh stfng ba thtf he thi vg ehdng tre ed phdng rieng, dng bi cd {rfidng rieng vui choi giai tri tu do, ki ca in riing trinh nhung xung ddt do stfng chung nhiiu thi he Hoac eon cii stfng dnh^ ben canh, thinh thoang dtfn cham sdc dng
bi Vi vay, dng bi thiiu su cham sdc ihudng xuyen cua con cai, thitfu
khdng khi dim Sm, tinh cam cha con, dng chiu
3 ^ Gia dinh vi viec thixc hiin cic churc ning
Chdc ndng phat triin kinh te VCA y nghia diy dii thi gia dinh Ii don vi
tu chu vi san xuit, tieu thu san p h ^ lim ra, tu hoach toan Id lai trong san xuiL Nhin ehung hien nay, hinh thiic kinh ttf hd gia dinh vin Ii chu ytfu
vk ttfn tai dudi nhiiu hinh thiic
I^y nhien cd gia dinh khdng cdn li don vi san xu^ theo diing nglua
do cd su tham gia dan xen cua cic chu gia dinh (chtfng hay vg) rit da dang Vf du d mdt stf gia dinh ndng thdn chdng ra thinh phtf tun viec lim, chtfng hay vg di xuit k h ^ lao ddng, kiim tiin gui vi nudi gia dinh d thinh [rtitf, stf gia dinh kinh doanh nhd rit ddng, Ihitdng chi cd vg hoic chtfng dihig ra kinh doanh Cdn stf ddng Ii cdng nhin, vien chiic Nhi nude hay lim viec cho cie co sd Icinh doanh tu nhin Hnh lucmg hing thing nudi gia dinh
Nhin ehung dtfn nay, ehiic ning lim kinh ttf vin li mdt chiic ning co ban, quytft dinh viec nudi stfng cie thinh vien, dam bao sir tdn tai ciia gia dinh, gdp [rfiin lo Idn vio su phdi tri&i kinh ttf cua dft nude Chiic ning lim kinh itf da thu hiii nhiiu tim siic ciia ea gia dinh, tao ra su mil cin bang vdi cic chiic ning kh^c nhu giio due tre em, chim sdc ngudi tfm nguM gii, giQ gin su cin bing tim I^ tinh cam giOa cie thinh vien
Chia: ndng tdi sdn xudt ra con ngudi Nam nii ktft h&i di sinh eon, bao
dim su phit triin ndi gitfng din ttfc vi duy tri uu thtf ddng ho Vdi viec thuc hien ktf hoach hda sinh de, mdi gia dinh chi sinh 2 con thi nhiiu cap vg chdng da i ^ thai khi bitft minh sinh eon gii do tu tudng trgng nam khinh
nii Dich vu phi thai is cic benh vien phu san dugc titfn hinh di ding
Ty stf gidi tinh khi sinh tu nhien li 104 trai/100 gii Nim 2012, ty le niy li 113,2 lrai/100 gii Cd 21 tinh thinh cd ty 16 115 trai/100 gii, trong stf dd 9 linh vi thinh phtf cd ty le li 120 trai trd len (Bio Gia dinh vi Xa
Trang 6CJiflc ning tii sin xuit ra eon ngudi & cic gia dinh vin dugc xem dong Nhm Chung, da sd cac cip nam ntt da kit hdn diu mudn cd con E)d Ii mdt diim CO ban gin bd cudc sdng ddi vg chdng vi dugc ho hing ndi ngoai ehd dgi, thiic diy
Chiic ning tdm ly tinh cam Diy Ii mdt chiic ning hit siic quan trgng
dong gia dinh mi khdng mdt thi chi nio thay thi duix Trong gia dinh, cic thinh vien vg hay chdng, cha me vi con cii cd mdi quan he tinh cim die biei: yeu thuong, chim sdc lin nhau, vg chdng ciing lao ddng lim kinh tinudi gia dinh Tinh cam gifla cha me vi con cii li tu nhien Con cii dugc xem li tuong lai ciia gia dinh, ciia ddng ho
Titmg gia dinh, cic thinh vien thudng sdng thit tbi hien tinh cim tim
tu ciia minh qua Idi ndi vi hinh vi ling xir Vg chdng dugc xi hoi sau nhflng gid lao ddng vit va di kiim tiin Gia dinh li noi con cii nhin dugc
su chim sdc, yeu thuong vd han ciia cha me (Thiing vQng tin vio tuong lai nroi sing, dugc tao cie co hdi hoc hinh vi vui choi giii tri
Diim ndi bit ciJa su chuyin biin ifl gia dinh truyin thdng sang gia dinh hien dai li gia dinh duyin thdng by sinh quyin Igi ci nhin, ddi hdi ci nhin phuc tilng Igi ich ciia gia dinh vi ddng hg Su dn dinh ciia gia dinh truyin Uidng dua vio mdi quan he ring budc chit che vi trich nhiem vi ngMa vu gifla cha me vi con cii, dng bi, hg hing theo chiiu doe
O gia dinh hien dai li xu hudng ngiy cing di cao su giii phdng ci nhin, tu do vi hanh phiic ci nhin dong gia dinh Su dn dinh vi bin viing ciia gia dinh phu thudc vio mdi quan he tinh cim, tim 1^ gifla ddi vg ehdng (theo chiiu ngang) vi gifla cha me vdi con cii chua trudng Ihinh (theo chiiu doc)
Gia dinh thuc hien chiic ning lim 1^ tinh cam qua hinh vi cu thi: Idi ndi, thii dg ciia vg chdng ddi vdi nhau, ciia cha me ddi vdi con cii dong sinh boat hing ngiy Vg hay chdng chll y Idi ndi, viec lim cua minh tie ddng din ddi tic ra sao, lim cho hg vui vi, quen hit vil va khd khin da phai dii qua vi cdng viec sin xuit hay cdng viec kiim tiin hing ngiy, hay lim ndi dg gia dinh, nudi dudng, chim sdc con cii
CAifc ning nudi dudng con cii, xa hdi hda con ngudi Gia dinh cd dich
nhiem cung cip cho xa hdi nhflng thi he nam nfl thanh nien, nrong lai cua
dii nude, gidi giang ci vi dao dfle vi tri thiic tii ning Hidn nay, d mdt sd
gia dinh, cd su giim slit vi dich nhiem nudi day con cii nen ngudi! Hg quan niem don gian cd nhiiu tiin di con cii in ngon mie dep, duoc hoc hinh vui choi Nhiiu gia dinh khoin cho nhi trudng ci day van vi day li Nhi dudng lai chi quin hoc suih tim liing d«n Idp vi chii yiu day kiin
Trang 7Oia me li tim gutmg ttft cho con cii noi theo Chung hoc tap nhiing diic tinh ttft cua cha me vi hay bit chudc nhOng mit xiu cua hg Thuc hien chiic ning nutfi dudng con cai la trich nhiem ning ni cua gia dinh Nhung
he qua xiu khdng chi riing gia dinh ginh chiu ma ca xa hdi c&ng chju anh hudng ben thtf hi tuong lai la luc lumig eo ban dua din ttfc Viet Nam tiin kip cic nude tien titfn trin thtf gidi
4 Chung ta d n lam gi de xay dung gia dinh m\ no, hanh phuc
4.1 Vai trd cua Nha nude
- Tao diiu kien di cac gia dinh cd viec lim tfn dinh, cd thu nhip di nudi stfng cic thinh vien va day dd con cii nen ngucri
- Thuc d^y viec thi hinh cic luit i^ip co ban chii ^: Luit Hdn nhin
vi Gia dinh, Luit Binh ding Gift, Luit Phdng chtfng bao luc trong gia
dinh; dtfng \hbi nghiem tri thich ding cic tnidng hgp vi pham phip luit
- Cung cip cie kitfn thiic cin thitft cho cic cip nam nii dtfn tutfi kit hdn
di ho hiiu vi cd trich nhiem hon trong vin di hdn nhin
- Hudng din cic bic cha me cich nutfi dudng con cii, khuytfn khfch cic cip vg chdng thuc hien nguyen tic binh ding gidi trcmg gia dinh, tao diiu kien di cic gia dinh ddng gdp cdng siic vio cdng viec xa htfi d cdng
dtfng thtfn xdm vk dia phuong
- Cung cip cie tii Ueu kitfn thiic thdng qua cie Idp hgc tai chiic, qua sinh hoat cua cic doin thi nhu Doin Thanh nien Hdi Phu nii, Htfi Ngudi
cao tudi, vk thdng qua he thtfng thtfng tin bio chf, mang Internet, [^t
thanh, truyin hinh
4.2 Vai trd ciia cdng ddng xi hdi vi cic doin the q u ^ chung Hing xdm ling giing "ttfi liia, tit din cd nhau" Cdng dtfng thdn xdm
v^ cic doin thi ehii ^ giiip dd cie gia dinh gkp khd khin vi kinh ttf, viec
1 ^ ; giup dd cic gia dinh vg chdng cd miu thuin sdm giai toa cic vudng mic qua khuyen rin; can ngin viec dilng bao luc trong gia dinh eua chtkig dtfi vdi vg, ctia cha me vdi con cii ki ca canh bio cic hinh dtfng bao luc gia dinh cd thi hi phat 2 trieu dtfng hay bi ktft an til; ddng thdi giiip dd nhung ngudi bi bao luc htfi phuc siic khde, giiip hg tiin bac di hg mua
thutfc vk cd phuong tien chiia benh
43 Vai trd ciia cic thinh vien tnmg gia dinh
- Cd su khuyen rin diing din cua hg ndi vi hg ngoai dtfi v6i ddi vg
ehdng di hg chung siic lim in Cie thinh vien gia dinh bitft ktft hgp quyin
Trang 8cam vdi nhung khd khin cua nhau trong viec kiim sdng nudi gia dinh, trong smh boat hing ngiy vi fixing nudi day con cii
- Mdi ci nhin dit minh trong hoin canh ddi tic Vg chdng ciing bin bac each giai quyit cic khd khin, miu thuin ndi bd Cudc sdng gia dinh khd danh khdi nhflng miu thuin xung ddt trong sinh hoat hing ngiy Oia me l^iai tim hiiu cic xung ddt, xic dinh vai trd ciia minh tim cich cii thien
cac mdi quan he Die biet lidSix^ din chu vdi con cii khdng thien vi
diia nio Cin lim cich thao luin cic vih di, thiic diy con cii ndi ra, ndi
hit, die biet nhflng vih di di giy tranh cai lien quan din tu6i vi thinh niin
5 Gia tn cua gia dinh
Trudc hit gia dinh li phuong thfle tdn tai ciia ci nhin Su tan ra ciia gia dinh ddng nghia vdi su tan ra ciia xa hdi Gia dinh Ii hing sd ciia con ngudi vi xa hdi Gia dinh li mdt tibio xa hdi, li co sd xiy dung nen xa hdi rdng Idn Do dd su hflng manh ciia mdi qudc gia din tdc phu Ihudc nhiiu vio su tdn tai vi phit triin ciia mdi gia dinh
Hien nay mflc sdng ngudi din dugc cii thien tudi ihg ting len Sd ngudi cao tudi tang lin Ddi sdng gia dinh, sinh boat gia dinh dang thay ddi, vai trd gia dinh ting len, phdc Igi cdng cdng phii ling len Ngoii ra gia dinh ciing li ngudn hudng lac dua d*n quan he hdn nhin gifla vg vi chdng, quan he giua cha me vi con cii Ticng gia dinh cin cd
su Idn trgng lin nhau giOa vg vi ehdng Gia dinh Ii su gip gd doin kit vdi nhau di chung sdng hanh phdc
Cudi cimg, cin gifl gin vi phit huy yiu Id duyin thdng tdt dep ciia gia dinh Viet Nam, ddng Ihdi dip nhin cic gii tri vin hda tien tiin ciia thi gidi Vi viy cin ddi mdi vi canh tin duyin thdng gia dinh Viet Nam Tit
ca chiing ta, cic thinh viin gia dtoh, vdi su hd dg ciia Nhi nude \* cdng ddng xa hdi, cin cd ging phin diu di thuc hien irdc mo cao dep: cd cudc sdng gia dinh hanh phdc bin liu, dong su kit ndi yeu thuong.B
Til lieu trich din
Bio Gia dtah v» Xa hOi, sSra ngiy 14/08/2013, 18A)9/2013, 13/07/2012
Hd Chf Minh vi vin di giii phdng phu nil 1977 Nxb Phu nfl