Mpt trong nhiing nguyen nhan khdc dan den quyet dinh di cu ciia nhflng lao d$ng di cu nam duoc nghien ciiu la do nhiing biln c6 kinh t l nhu siic ep np nin do cir b?c, 16 dl, viec chfla
Trang 1DI Cir LAO D p N G XUYEN BIEN G l O l KHONG G I A Y PHEP:
D p N G NANG DI ClT, MOI QUAN HE GILTA DI C U , G l O l , VA
TAG NHAN VAN HOA
Nguyin Song* 7~\i cuxtiyen Men gi&i, dgc biet Id di cu trdi phep luon Id mgt quyit dinh kho khdn
LJcua ngudi di cu bai qua trinh nay ludn tiem in nhirng rui ro vd cd nhan ngudi
di cu ciing khong thi dam bdo mgt cdch chdc chdn rang se co the tim kiem du(?c nhieu ca hgi cUng nhir nhimg led ich tie viec di cu xuyen bien giai khong phep Bdi viet nghien ciru
vi nhirng nguyen nhdn thuc day hdnh vi di cu trdi phep xuyen bien giai cua nhdm lao dgng nam di cu tgi mot xa mien nui a tinh Phii Tho Kit qud nghien cuu chi ra rdng ben cgnh cdc nguyen nhdn kinh te thi cdc tac nhdn lien quan den vdn hoa nhu cdu true -chuan mytc xd hgi, gi&i vd quan he gi&i, chien luac hg gia dinh, mgng lu&i di cu ciing gop phdn dnh hu&ng rdt l&n t&i quyet dinh di cu cua nhdm lao dong nam di cu
TCr kh6a: Di cu, di cu ttai pMp, di cu xuyen bien gicri, d6ng nSng di cu
1 Dpng nang kinh te trong vifc thuc
day di cu- lao dgng xuygn bien gioi
Vift-Trung trai phep
Co till noi diju Icien Icinli t^ gia dinli
kh6 Idian, ngheo doi cung voi ngu6n thu
nhSp thdp va thieu viSc lam 14 nhan t6
chinh thiic ddy tam ly mudn ra di cua nguoi
di cu HIU hit nhung trucmg hop lao dpng
nam di cu duoc hoi dSu khjng djnh viec
dua ra quylt dinh di cu la nhim cai thi$n
dieu kien kinh tl gia dinh
*Khoa Nhan hpc, Tni6ng dai hgc khoa hgc xa hgi v i
nhSn v5n, Dai hgc Qu6c Gia Ha Ngi
"Anh cUng chdng muon di ddu, gia vg con a nhd chay vgy ciing khS V&i lai, nha vg con ldm Nhung & nhd ldm cha ra tiin, ngheo qud nen phdi mgo hiem di chui thi ndy"
(Phong vfin sau, lao dong di cu, nam, 38 tadi) Cau h6i dat ra la, mSc du vi|c di cu trai phep sang Tnmg Qu6c lam vipc tilm an rSt nhieu nhung rui ro nhung tai sao loai hinh
di cu lao dong nay lai diln ra manh me din nhu vay? bdi le mot phSn do chi phi ciia viec di cu khong qua cao va no nim trong kha nang chi tra ciia ca nhan va gia dinh nguoi di cu Theo tinh toan, chi phi cho m6i lln di chuyin tir nai xuit cu (xa Chiln
Trang 2Thing, hayea Bmh Mmh, tinh Phu Tboy
tdi n<ri d ^ (hi^en Phu Chau, tinh Phuc
Kiln, Trung Qudc) vao khoang tii 5,5-6
trial ddng tiln Viet Nam tuong &aang vdi
khoang 1600 - 1800^ nhan dan te Ndu tinh
ca chi i:^ ciio lin <g va v l thi nhQng lao
d^ig di cu nam phai Ira vdi sd tiln dao
dpng khoang tu 13-15 trieu ^og
Chi plii tren chi mang tinh chit Uicmg
ddi vi nd con phu thudc v ^ thdi dilm xuit
cu cung nhu ti Id cfagnh v l plii mdi gidi xin
viec va jAd cho ngudi mdi gidi dl ^ a
ngum qua bien gidi
Bdn canh 66, kit qua nghien cuu cho
thiy ^ i ^ nang di cu la do sy kfa^ biet va
ch^ih lech ve muc thu nhap, tiln lucmg va
siic h ^ din ci^ ttii tnidng viec lam cua
Trung Qudc cao hon so vdi d Vi?t Nam Ly
Ihuy^ thi truong lao dpng kep {Dual
Labour Markets) cua Michael Piore cho
ling di cu qudc td bit ngudn tu nhung nhu
ciu vl lao dOng thuc chit (ben trong) cua
cac num; cdng nghiep pliat trien Theo Iy
thuyet nay di cu qudc l i xuat hien la bdi vi
cac nude phat trien cd nhu cau vl lao dpng
nhap cu lau dai, thudng xuyen va nhiing
nude nay ^ic trung cho mpt xa hdi cdng
nghiep phat trien cung nhu nen kinh t l cua
nd^ Cdn ddi vdi cac nen kinh tl dang phat
' Ten dja bin n ^ e n ciiu xa vk huyfn d2 du(;c thay
dSi n l ^ dam bao tmh tuoh Mo mat tbong tin va su an
t o ^ dio d6i tiling n ^ e n cihi
^ Mpt nhan dan tf tuong ung v6i 3.300 ddng tiho Vi?t
Nam v ^ thai diem nghieo c&u
^ N^uem Tuan Himg (2012), 'T^Qng nguySn nhan co
ban v^ di»i ki^n chu y£u thiic dSy di cu quoc tl" Tap
vaQ,S6 28,tr.l49
trien, trong dd cd Viet Nam, khd nSng tao viec Iam ctja n6n kinh te cdn twrng ddi han che, din den vide du thua lao d$ng, ngudi trong ^ tuoi lao dpng thieu viec lam, ho§c fliit ngjii^ gia tSng Ben canh dd la tinh canh tranh cdng v i ^ tai nude di cao, th6m vao dd thu nh$p lai thip horn nhilu so vdi nude din Do vay, din din nhu ciu di cu nhim tim kiem ca hpi vide lam, tao thanh luc diy tu thi trudng lao ddng noi xuit cu Hoat dpng sinh ke cua ngudi dan xa Chiln Thing chii ylu la ndng nghiep, mdt phin nhd dua vao kinh te ddi rung va t ^ dimg dien tich m5t nude ngpt dl nudi tr^ng thuy san, san xuat cdng nghiep va dich v^i cdn han che, do vay kha nang t^o vide Iam tai chd t h ^ ma binh quan so lao d^ng tren mdi hp lai cao din dSn du thua lao ddng
trong gia dmh Di cu tim viec lam dupc coi
nhu la gim p h ^ cai thidn sinh kl gia dinh
va giai quylt viec lam cho nhimg lao ddng
du thiia dd
"O que ciing chang biet lam gi ngoai may thdng miuz cay cdy Rdi ra liic thi di ldm son, liic thi di lam sdt nhung viec lai khong CO deu Di ldm khu cong nghiep cdch nhd mudi may cdy thi xa qud md Itrang lai cimg thdp Anh ciing mudn a nhd ldm, nhimg ldm o gdn nhd thi lucmg khong cao, lai it vi$c, viec thi khong deu Sang hen do, ldm mot thdng bdng minh ldm hai
ba thdng ben ndy" (Phdng vin sau, lao
ddng di cu, nam, 37 tudi)
Trang 3Bang 1 Chi phi xuat cu* va trcr v l
Ciii phi di chuyen va an uong
TiSn mfii gioi qua ciia Ichau
Ti6n moi gioi xin viec
Tong chi phi,
T6ng chi pU cho ca di vk vl
Chi phi xuit cv (viVD)
500.000 4.000.000 1.000.000 5.500.000
Chiphitr*v^(VND)
500.000 3.000.000 3.500.000 9.000.000
NguAn: T4i iiSu thu thSp tai dia ban nghiSn cihi (Bang chi phi xuit cu di v4 tri vl difn
tren kit qua phong vln nhflng lao dpng di cu nam va nguoi thto)
Ly thuyet thi truong lao dong k6p ciing
cho thdy ring di cu dugc xac dinh la do s\r
chSnh Ipch nhu clu vl ngu6n nhan Ivrc
trong thi truong lao dpng viec Idm giua cac
nude phdt triln va dang phat triln Dilm
den ciia nhting lao d^ng di cu nam dupc
nghien ciiu tdp trung nhilu 6 huyen Phiic
Chdu - tinh Phuc Kiln - Trung Qu6c Philc
Kiln Id tinh vdd dia iiinh co nhilu dii niii,
vd Phiic Chdu la mpt trong 3 huy$n c6 nin
kinh tl phat triln ban ca tai Phiic Kiln Tji
viing ven biln, cac ngdnh cong nghiep chu
djo la cdng nghipp nhe, dien tit, thyc phim,
thiiy san, chl biln thuc phim; con tai vtmg
n$i dia, cdc ngdnh cong nghiep chii djo Id
nguyen Ii$u tho, gia cong vd chl biln thep,
det may, gd, hoa chdt, chl biln chS, san
xuit trang phuc vd dl thi thao'' Cac ngdnh
nghe ndy doi hdi nhu clu Ion vl lao dpng,
ddc biet la nhung lao ddng chan tay vd
khong CO chuyen m6n
"Liic ddu den hgc viic, md no cUng chd
cdn thu viec gi Sau khi dugc dua din chd
ldm, vd thdm cho &, xu&ng ldm cung gdn nai a ludn, duac nghi mot ngdy, hdm sau di ldm ludn vd tinh cong luon Viec thi dem gidn, chi cdn co sue khoe Id duac" (Ph6ng
vln sdu, lao dpng di cu, nam, 35 tuli) Mpt trong nhiing nguyen nhan khdc dan den quyet dinh di cu ciia nhflng lao d$ng di cu nam duoc nghien ciiu la do nhiing biln c6 kinh t l nhu siic ep np nin
do cir b?c, 16 dl, viec chfla tri cdc cdn bSnh hiem ngheo cho ngudi than trong gia dinh, vay mupn ngan hdng dl xay cit nhd cila
cung dl lai nhflng mon no ion tao siic if
len nhung vai nhung nguM lam chii gia dinh, hay nhu tiln hpc phi cho con cdi cung nhu cdc khoan tiln dl trang trdi sinh ho?t phi cho cd gia dinh w Day cung chinh Id nhan to thiic ddy tam 1^ muln ra di ciia nhung lao dpng di cu nam
"Em bdi bac nhiiu qud, di Nhdt vi ciing kiem dugc it nhimg Igi nu&ng hit vdo bdi bgc Vay muon nhiiu, co Idn vay ndng ldi cdn cugc cd mgng, bon ddu gdu vi tgn nhd chung no bdt dua xuong Hd Noi nhSt
Trang 4them trd chung no mai thd cho ve Con mgt
Idn cd lu dang ddnh bj cong an hot, phdi
mdt 300 tri^u mdi lo ndi vu do " (Phdng vin
sau, lao dpng di cu, nam, 27 tuli)
2 c i n true - chuan myc x3 h$i, ^di
vk c&c tac nhan vSn hda anb hudng tdi
quylt d|nh di ctr cua nhdm lao d$ng nam
dicir
Bdn canh nhung nguyen nhan kinh t l
v6n dupc cho 14 ddng vai trd quan trpng
din din vifc quylt dinh di cu cua ngudi di
cu, nghien cuu nay chi ra ring di cu chiu
anh hudng rat Idn tu cac tSc nhan vSn hda,
cau true, diuan muc v^ cac d^c tinh x3 h^i,
dSc bi^t la ylu td gjdi B3ng v i ^ coi gidi
nhu 1^ mpt tac nhan quan trpng anh hudng
tdi quylt ^ n h vk nhihig trai nghiem khae
biet trong di cu cua nam vk nii, c ^ h nhin
n4y gdp phin gi4i thich t^i sao nhfh^ nam
di cu lai lua chon loai Mnh di cu trai phdp
vdi nhieu rui ro thay vl die Iiinh thiic di cu
hpp p h ^ khae
2.1 Chien lucre hg gia dinh quyet dfnh
vi$c di cu
Di cu dupc coi nhu m$t chien lupc sinh
ke va la co hpi de thodt nghdo C ^ qiQ'et
dinh di cu khdng chi phu thudc vko tiing ca
nhan cy thi m4 cdn chju su tac dpng mamh
me tu cac th^nh vien khae trong hp gia (finh
m4 d <te m5i mOt th^nh vidn cd tilng ndi vk
tim anh hudng khae nhau tdi quyet dinh di
cu cua tiing thSnh vi6n khdc Nd dupc thi
h i ^ thdng qua cac mdi quan hf rkng bu$c,
svr ki vpng va cdc nghia v\i mk gia dinh
giao phd cho mdi thanh vidn Ckc khodn
tiln giii vl tu ngudi lao d0ng di cu din trd
thanh ngudn thu nh|p chinh vk quan trpng
nhit cua nhilu hd gia dinh dugrc nghien
ciiu Ciing vdi vifc phdn b6 cdc nguon lyc
dl da d^ng hda cdc ho^t d$ng sinh kl khae thi cdc hO gia (finh cung coi di cu nhu mOt chiln lupc sinh kl quan trpng Do v$y, vifc quyet dinh xem ai Id ngudi di cu khdng cdn
la chuyfn cua tCmg cd nhdn md nd dupc coi nhu la chiln l u ^ sinh k l h$ gia <finh^ Cdu chuyfn dl cu dudi ddy cda mdt nam lao ddng di cu sang lao ddi^ khdng p h ^ d Trung Qu6c dd minh hpa cho vifc cdc hp gia dinh coi di cu nhu mpt trong cdc chiln lupc sinh kl cd ^ nghia nhu thi nao Ddng thdi cung cho thiy nhiing xung ddt va mau thuin giQa lpi ich, sd thich vd quyIn lpi cOa
cd nhdn ngudi di cu vdi lpi ich ctk cd hd gia dinh
"Tdt nghiep phd thdng em di ldm thue ludn, ding mudn tiep tyc hgc nhung bo m? khdng nuoi ndi Nhd tiiy chi cd hai anh em trai nhung m? em Igi bf b^nh nen thudc thang ludn Em trai em kem em hai tudi thdi nhung nd hgc gidi han, m? em bdo em tam nghi mot hai nam di ldm de cd Uen phg them cho bd di nuoi em trai em dn hgc, Igi con co tien thuoc thang cho m? Sau nay em yeu mgt
cd be a Bdc Ninh nhung nhd ngheo qud fdtdng ddm ddn ve nhd M ra mdt, thi Id bgn
em bd nhau, mdy thdng sau em qi^t dinh di Trung Qudc ldm vi^c" ^hdng van sdu, lao
df ng di cu, nam, 23 tudi)
Chant, S and S Radcliffe (1992) Migration and development: the importance of gender Gender and Migration in Developing Countries, S Chant London
and New Yoric, Belhaven Press
Trang 5Ngupc lai, cdu chuy|n di cu ciia dfli vp
chJng dudi ffly lai cho thiy su d6ng thu|n
trong vi6c dua ra quylt djnh di cu cia
nguoi chIng nhdm thay dii chiln lupc sinh
kl gia dinh dl tao dung tilm l\tc kinh t l
vQng chdc cho tuong lai
"Vg chdng anh cd hai chdu rSi, nhung
hai ndm nay va ching anh giri ong bd ngi
nudi, anh sang Trung QuSc duQC mgt ndm
thi don vg sang Hai vgt chdng bin nay ldm
tiit kiem ciing dugic Mong ddnh dum dugc
chitt vdn sau ndy vi cho con cdi da khd, md
cd vdn rdi mlnh co thi tinh chuyen ldm dn
nip" (Phong vln sdu, lao ddng di cu, nam,
34 tudi)
Qua nhflng cdu chuyen tir nhflng ngudi
di cu va ngudi thdn, ta thay di cu dupc coi
nhu m^t hinh thiic nham da dang hoa hoat
dpng sinh kl hd gia dinh vd nd phu thupe
vdo dilu ki$n, hodn cdnh cua timg gia dinh
Vi$c quylt dinh phdn bd, su dyng ngudn
luc hd gia dinh cho boat ddng sinh kd ndo
lai phu thupe vdo chien lupc ciia timg hd
gia dmh ay md d dd can phdi cd su d6ng
thudn til cdc thdnh vidn khdc
2.2 Cuu true, chuan mtrc xd hgi, giai
vd cdc tde nhdn vdn hda dnh hu&ng t&i
quyit dinh di cu
Quylt djnh di cu ludn diln ra trong mdt
bdi canh xd hdi cu the, md d dd nhihig clu
tnic hay chuan muc xd hdi cd thi gdp phan
thiic dly hoac han chl quyIn quylt dinh
cua nhihig cd nhan hodc nhdm' Cac nghien
ciiu nfl quyIn nhdn m?nh ring di cu Id mOt qud trinh vl gidi vd dupc cau tnic bdi cac chuln ravrc xd hOi' Khdng chi v?y, gidi cdn dupc coi id tac nhan trung tdm giiip nghidn cim cdc hien tupng xd hdi, s\r thay d6i xd hpi
va nd ciing la mpt trong nhflng liinh thitc quan trpng nhit ciia su plian hda xd hpi md dnh hudng din di cu (De Haan, 2000: 6) Quan h$ gidi, vai trd va chuan muc gidi ddng vai trd quan trpng dnh hudng tdi quyet dinh
di cu cua cd nam va nfl
Quan h | gidi, trong dd cd vide thda thuan trdeh nliipm vd b6n ph|n ddi vdi gia dinh vd su phdn cdng lao dpng theo gidi trong gia dinh Id mOt Irong nhflng nlidn td thdc dly tam 1^ muln di cu ciia nhihig lao ddng di cu nam dupc nghidn citu Bdng each phdn cdng lao dpng ciing nhu trdeh nhi$m kilm tiln cho cac thdnh vien trong gia dmh tlii ganh ndng ludn ddt len vai nam gidi Trong Idii nam gidi thudng ddm trdeh nhihig cdng vide ndng nhpc lidn quan din cdc hoat ddng ndng nghiep nhu cdy dat, iam ru^ng vd thu hoach mua mdng thi nfl gidi lai ddm trach vipe trdng cdy vd chdm sdc Dit ndng nghifp ngdy cdng bi thu hep, them vao dd cac hoat ddng sdn xudt 1^ ngdy cdng dupc
CO gidi hda Idiiln cho ngudi dan dng - von dupc coi la luc lupng lao ddng chinh trong gia dinh cd them nhieu thdi gian nhdn rli,
do vdy hp thudng tim kiem nhihig co hdi de
di cu kiem tidn ben ngodi cac boat ddng sdn
' Kabeer, N (2000), The power to clioose:
Bangladeshi Wotnen and Labour Market, tr.24
' Chant, S and S Radcliffe (1992) Migration and development: the importance of gender Gender and Migration in Developing Countries, S, Chant London
and New York, Belhaven Press
Trang 6xuat ndng nghifp vdn ngdy cang trd nen khd
klidnhon
"RUgng nuang bay gid khdng nhiiu
nhu ngdy trudc, cdy bira ding chdng cdn
phdi ldm, dd t^ mdy mdc ldm cho hit
Trudc kia di ldm xa nhd ctr mua vi^ thi vi
giiip vgr cdy bira hay thu hogch, bdy gid
Ididng can nita, va con d nhd cd thi ldm
thay minh hit Vai Itfi, ngi trf Id viic cua
ddn bd Lay va mudi mdy ndm anh chua
bao gid biit xudng bip la gi cd Khong thi
chdp nhdn dugc khi nhin thdy mgt ngudi
ddn dng di cha mua rau, mua nude mdm
Chd biit ngudi ta thi ndo, chit anh khong
bao gid cho va di ldm xa di kiim tiin cd
Dd la trach nhi$m cita thdng ddn dng"
(Phdng vln sdu, ngudi lao ddng di cu, nam,
43 tudi)
Nguydn nhdn di cu khdng chi cliju dnh
hudng msinh mi bdi cdc mdi quan hd gidi
trong gia dinh md cdn cliiu dnh hudng bdi
cdc chudn muc gidi ciing nhu nhiing ki vpng
cua gia dinh, cdng ddng ve vai trd ciia mdi
gidi Vdi nhihig ngudi ddn dng dd l^lp gia
dinli, hp thudng tim kiem nhihig ca hdi Idim
tien bdng each di cu tim viec lam dl lam trdn
trach nhiem cua ngudi idm chii gia dinh
"Ngudi ddn ong phdi cd bdn linh, Ddn
bd thi chi cdn lo chdm soc con cdi, cdn ddn
dng thi lo Idem tiin, chir chii bdo loanh
quanh a nhd tiin kiim khdng ra, nhin vg con
nheo nhdc thdng ddn ong ndo cdn thi dien"
(Phdng vln sau, lao ddng di cu, nam, 39
mil)
Cac chudn muc gidi vd s\r ki vpng
mang tinh truyen thdng ciia cdng ddng vdi
nhiing dac tinh dupc gan cho phu nir nhu thien chiic ldm me, lam vp vdi trdeh nliiem sinh nd, chdm sdc con cai, vd n^i trp npi trp Ngupc Iai, vdi nam gidi thi vai trd ldm cha, lam chdng da dat ngudi ddn dng vdo vj tri tru cdt ciia gia dinh, ngudi chiu trdeh nhidm lo ldng cho kinh t l gia dinh va dilu
nay dupc thi hifn qua cau ndi: "ddn ong
xdy nhd, ddn bd xdy td dm " Nhiing chuln
muc ndy gdp phin dinh hinh hdnh vi ling xfl cung nhu la mdt ylu to quan trpng gidp gidi thich li do di cu ciia nhflng lao dpng di
cu nam dupc nghien ciiu Vdi su ki vpng
ve vai trd gidi cang Idn, thi quylt tdm di cu cang cao
Cd su chenh Ifch rdt Idn vl s6 lupng lao dpng di cu nam chua kit hdn vdi sd lao ddng di cu nam da kit hdn Trong tdng sd
60 lao dpng di cu nam xuyen bidn gidi Viet
- Trung lam viec khdng phep dupc phdng vln thi chi cd 8 trudng hpp id chua kit hdn cdn lai 52 trudng hpp da kit hdn vdi dd tudi dao ddng tu 25-55 tudi Dilu ndy phdn anh tmh trang hdn nhdn dnh hudng rIt Idn tdi viec di cu bdi vai trd vd trdeh nhiem dii vdi gia dinh cua nam gidi dd kit hdn vd chua kit hdn la khdc nhau Ddi vdi nhflng lao ddng di cu nam chua kit hdn, cdc khodn tiln luong giii vl thudng chi la mang tinh chit phu gidp them cho bd m? vd trach nliiem giii tiln vl cho gia dinh ciing khdng qua ndng nl gidng nhu nhiSng nam lao dpng di cu da kit hdn Hlu hit cdc trudng hpp lao ddng di cu nam chua kit hdn dupc hdi ddu cd nhiing cdu trd ldi tuong tu rdng vifc gui tiln vl nha Id dl thi hien vai trd vd trach nliidm cda ngudi con trong gia dinh
Trang 7dd la bilt vdng ldi vd thd Iiifn minh Id
ngudi con cd hieu Cung cd trudng hpp
dupc bl me ding y cho di sang Trung
Qudc ldm viec nhung thudng khdng bj b6
m? fhiic dp vide cln phdi gui tiln vl cho
gia dinh ma viec gili tidn phan Idn la do ty:
nguyen vd tu nghi ring minh cln phai cd
trdeh nhifm giii tiln vl cho bd m? dl din
ddp cdng on smh thdnh va nudi dudng
Ngupc Iai, vdi nhitog lao d^ng di cu
nam da kit hdn thi cd nghia vy vd trdeh
nhifm ndng hi ban trong vifc cln phdi giii
tiln vl nhd Cdng vdi vifc phai Idm trdn
vai trd, trdeh nhifm ciia mpt ngudi con
trong gia dinh, thi nhflng lao dfng di cu
nam cdn phai gdnh vac thdm vai trd, trach
nhiem Iam chdng va lam cha
"Minh throng bd me cdi tdm la quan
trgng nhdt, cdn minh ndi hay md cdi tdm
khdng CO thi viet Chdng qua minh khdng tdn
dimg ca hgi thdi chi khong phdi minh khdng
cd thdi gian kiim tiin Chi cd kinh ti thi bd
m(, anh em chu khdng phdi lo ldng Cdn
khong bo m^ cdng ndng ng hon vdi chu Vdi
Igi cdng phdi nudi con cdi cho bdng bgn bdng
be chir, khdng chu bdo sau ndy l&n kem ban
kem be quay lai nd lai hdn minh " (Phdng vln
sdu, lao ddng di cu, nam, 40 tudi)
Ket qud nghidn ciiu cho thiy vifc lua
chpn di cu lao dfng xuydn bien gidi nhu Id
cdch dl nhflng lao ddng di cu nam bao vf
va ddp ling nhimg ky vpng xa hdi vdn duac
gdn chon nam gidi Tinh nam vd nhflng ddc
tinh gidi cho ring dan dng phdi la ngudi
manh md, cd y chi, ddc ldp va quylt dodn,
vd hon cd hp la ngudi chu cua gia dmh
chiu trach nhifm ldnh dao vd bdo vf td am cua cd gia dinh Dd chinh la each dl ngudi ddn dng duy tri dupc vai trd, tilng ndi vd ca thi dien cila minh trong gia duih, ddng hp
vd rOng hon Id vdi cOng dong ldng xdm Qua dd ed thi ndi rdng, cdc tac nhdn lidn quan din vdn hda, cdc clu Wie, chuln mvrc
xd hdi rdng Idn vd gidi ciing nhu quan hf gidi ddng vai trd quan trpng trong cdc quylt dinh di cu cila nhdm dii tupng nghien ciiu
2.3 LifC hut tic vdn xd hgi: ngudi thdn, bgn be vd cdc mdi quan h$ quen biit
Theo kit qud nghien ciiu thu dupc thi vifc di cu lao ddng xuyen bien gidi sang Trung Qude lam vifc khdng phdp thudng diln ra theo nhdm, cd rat it nhiing trudng hpp di cu mpt each ddc Ijp Qua kit qud phdng vln thu dupc tai dia ban oho thiy nhiing ngudi di cu lao ddng hpp phdp theo hop ddng lao ddng (chu ylu Id sang Ddi Loan) vd cd nhiing ngudi di cu lao ddng khdng phep thdng qua mdi gidi din trudc
da thilt lap dupc cdc mdi quan he vd mang ludi quan hf tai noi din, tit dd hp ddng vai trd la tnmg gian cho vifc tim kilm vd dua nhflng Nam di cu cd nhu clu tir Vif t Nam sang Trung Qudc Iam vifc Nhd do ma nhflng ngudi d que nha dd dupc cung d p trudc nhflng thdng tin vl cdng vifc, tiln luong, va cd nhflng thdng tin vl cdc khodn chi phi di Iji cii thi Do vdy nhflng ngudi
cd y dinh di eu tim vifc ldm cOng sd cam thdy ydn tam ban trong vifc dua ra quylt dinh di cu ciia minh Cac mlu chuyen dudi ddy dupc cung cap tfl nhiing lao dpng di cu nam vd nhirng ngudi thdn cua hp cho thiy
Trang 8vide quen bilt hoae cd quan he hp lidng vdi
nhflng lao dpng di cu din trudc, dang cdn
lao ddng d Trung Qudc hay da trd ve anh
hudng rat Idn tdi quyet dinh di cu ciia
nhflng ngudi chua di cu Nd gdp phan thdc
dly hoac han chd vifc quylt dinh cd hay
khdng di cu eiia ngudi di cu
"Cd ngudi quen di cimg minh ding bdt
lo Thai gian ddu nghe ndi Id di chui qua
bien gidi cUng sa, nhimg stm cd nhiiu ngudi
trong long ding di nen anh quyit dinh di
cimg Vdi lai stmg dd minh cd ngudi quen
nhdn tien xin viec cho roi thi ding yin tdm
Ndi thdt neu ben kia khdng cd ngudi quen
bdo di thi anh ding d nhd thdi, di thi ndy
ding mgo hiem chu" (Phdng vdn sdu, lao
dpng di cu, nam, 37 tudi)
Tiong sd nhiing ngudi dupc hdi, cd
mpt vai trudng hpp la di trdn gia dmh vi sa
ix) me ngdn cdn khdng ddng y cho dfr-^Vd
nlu nhu khdng dua vdo mdi quan he quen
biet thi hp dd khdng lya chpn di cu xuydn
bien gidi khdng phdp va cdn phai ndi ddi
gia dinh minh Dudi ddy la cau chuyfn chia
se eua mpt bd me ed con di cu Sang Tnmg
Qudc ldm vifc khdng phep
"Nghi ldm luc thuong con r&t nude mdt
chdu a, nd m&i hon hai chuc tudi ddu, hgc hit
cdp hai ddphdi di ldm thue Hdm nd dl Tnmg
Qudc Id no di trdn cd chu dy chir Luc di n&
ndi ddi Id di ldm dHd Ngi, sang ben dd rdi no
mdi dien vi bdo di ldm Trung Qudc ding dint
bgn ldng bin" (Phdng van sdu, me lao ddng
dicu, nil, 49 tudi)
Nghien cuu ciing ehi ra ring mang ludi
quan hf xd hpi trong di cu tao ra nhiing
chudi di cu Nhung lao dOng di cu nam da tdng ldm vifc ben Trung QuIc da trd vl hodc trd vl thdm gia dmh theo dinh ki vao nhiing dip eudi ndm thudng Iai ddn ngudi quen di cung.Vide di chuydn mpt each dd ddng, tifn lpi lai ket hpp vdi vifc trong ldng
cd ngudi ehuyen nh|in mdi gidi tim vifc lam cho t£ii noi din da khiln cho nhiing ngudi di
cu cam thdy ydn tam vd quylt djnh di chuyin Thdm vdo do, nhiing thdng tin vd nhiing cdu chuyfn kl tfl nhung ngudi di cu trudc trd vl cflng nhu mang ludi nhflng ngudi quen cdn dang ldm vifc t?i noi din cho thay mjng ludi xa hdi ndy nhu Id mdt hinh thuc bao trp xa hpi cho nhflng ngudi mudn di cu Hp tin rdng vifc cd nhflng lien lac xd hdi tai ncd din trudc khi di chuyin se giup hp cd thi ddi mat dupc nhiing nii lo vd nguy hiem tai noi din
2 Ketlu$n Bdn canh vifc chd y vdo nhflng ly do kinh td thiic dly tdm ly mudn di cu cua nhdm lao dpng di cu nam nhu dilu kifn kinh tl gia dmh khd khdn, ngheo ddi cimg vdi ngudn thu nh$p thdp vd thilu vifc ldm Nhiing bidn cd kinh td nhu cd bac, na nin; chi phi di cu tuang ddi thip so vdi thu nhap
tu di eu mang lai Su khde biet vd chenh Ifch vl muc thu nhap, tiln luong, siic hip ddn vd nhu clu vl nguin nhan luc vifc ldm cua thi trudng vifc ldm cua Trung QuIc cao hon so vdi d Vift Nam v.v Nghien ciiu nhin manh din tim quan trpng cua vifc phdn tich nguyen nhan di cu ndi chtmg
vd cua lao dpng di cu nam ndi rieng cln dua vdo cdc tac nhan lidn quan din vdn hda, cdc cdu tnic vd chuln myc xa hdi
Trang 9Phan tieh gidi Idm ndi bdt dupe nguyen
nhdn di eu dong thdi hilu dupc tde dpng
cda nhilu nhdn t6 khdc nhau thuc dly di cu
han la Ii do kinh tl Khi tim hilu vl dpng
ndng di cu cln ddt ngudi di cu trong mdt
bli cdnh gia dhih cu thi vd xem xdt trong
m6i lidn hf vdi C0ng ding vdn hda - xd hdi
md ngudi di cu thudc vl Cd nhu vdy mdi
cd thi quan sdt vd dua ra nhOng phdn tich
hop ly Dilu ndy ddc bift cd y nghia khi di
tim hilu ddng ndng di eu cua lao dfng di
cu xuyen bidn gidi khdng phep, bdi neu chi
vi ly do kinh tl thi nhflng lao dfng di cu
nam ndy se khdng lua chpn hinh thuc di cu
xuydn bidn gidi khdng phep chua day
nhflng nil ro
Tdi lif n tham khao
1 Ddng Nguyen Anh (1998), "Vai trd cua
mgng lirdi xa hgi trong qua trinh di cu", trong
Do Vdn Hoa (cb), Chinh sdeh di ddn d Chdu A,
Nxb.Ndng nghifp
2 Chant, S and S Radcliffe (1992),
Migration and development: the importance of
gender Gender and Migration in Developing
Countries, S Chant London and New York,
Belhaven Press
3 Guest, P (1998), The Dynamics of
Internal Migration in Vietnam, United Nations
Development Program
4 Nghidm Tuan Hung (2012), "Nhflng nguySn nhan co ban va dieu kien chd ylu thuc
dly di cu quoc tl", Tgp chi Khoa hgc DHQGHN,
Khoa hoc Xd hfi va Nhan vdn, S6 28
5 Lan Anh Hoang (2008), Social
structures and the ability to choose: migration decision-making in rural Vietnam
6 Ravenstein (1989), "The laws of
migration" Journal of Royal, Statistic Societ,
June 1898, Vol 52, pp 241-301
7 Kabeer, N (2000), The power lo
choose: Bangladeshi Women and Labour Market
8 Massey, D S., Arango, J., Hugo, G., Kouaouci, A., Pellegrino, A., & Taylor, J E (1993), "Theories of international migration: A
review and appraisal" Population and
Development Review, 19(3), 431-466
9 Lee, Everett S (1996) "General theory
of migration" Demography, Vol 3
lO.Meghan Benton (2014), Sphere of
exploitation thwarting actors who profit from illegal labor, domestic servitude, and sex work
ll.Oberg, S., (1997), "Theories on inter-regional migration: an overview", in H H
Blotevogel and A J Fielding (eds) People,
Jobs and Mobility in the New Europe, pp 3-22
12 Piore, M J., (1979), Birds of Passage:
Migrant Labour in Industrial Societies,
Cambridge: Cambridge University Press