Với những lý do trên, tôi quyết định chọn vấn đề: "Xác định nội dung và cách thức tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học phần Lịch sử Việt Nam lớp 12 giai đoạn 1930 đến 1945” để ngh
Trang 1PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀINgày nay, thế giới đã và đang có nhiều chuyển biến, quá trình hội nhập và xuthế toàn cầu hóa mang đến những cơ hội và thách thức đối với các quốc gia trênthế giới, trong đó có Việt Nam Giáo dục Việt Nam đang chuyển dần từ tiếp cậnnội dung sang tiếp cận hình thành và phát triển năng lực, nghĩa là từ chỗ quan tâmđến việc học sinh học được cái gì đến chỗ quan tâm học sinh vận dụng được cái gìqua việc học
Sinh thời chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng căn dặn: “Phải tuyệt đối tránh nhồi sọ”, “Không nên học thuộc lòng từng câu từng chữ”,“Tuyệt đối không nhắm mắt tuân theo sách vở một cách xuôi chiều”
Nghị quyết số 29-NQ/TW(2013) của Ban chấp hành Trung ương Đảng(khóaXI) nêu rõ: Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướnghiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năngcủa người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tậptrung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cậpnhật và đổi mới tri thức, kĩ năng, phát triển năng lực Đa dạng hoá hình thức tổchức học tập, coi trọng cả dạy học trên lớp và các hoạt động xã hội, trải nghiệmsáng tạo, tập dượt nghiên cứu khoa học
Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 đã đề ra mục tiêu về Hoạt độngtrải nghiệm hình thành, phát triển ở học sinh năng lực thích ứng với cuộc sống,năng lực thiết kế và tổ chức hoạt động ,giúp học sinh khám phá bản thân và thếgiới xung quanh, phát triển đời sống tâm hồn phong phú, biết rung cảm trước cáiđẹp của thiên nhiên và tình người, có quan niệm sống và ứng xử đúng đắn, đồngthời bồi dưỡng cho học sinh tình yêu đối với quê hương, đất nước, ý thức về cộinguồn và bản sắc của dân tộc để góp phần giữ gìn, phát triển các giá trị tốt đẹp củacon người Việt Nam trong một thế giới hội nhập
Đối với môn Lịch sử, Hoạt động trải nghiệm đã và đang được vận dụng ởtrường phổ thông gắn lý thuyết với thực tiễn, học đi đôi với hành Lịch sử ViệtNam giai đoạn từ năm 1930 đến năm1945, là giai đoạn sau khi Đảng Cộng sảnViệt Nam ra đời đến ngày 2/9/1945, Bác Hồ đọc bản Tuyên ngôn độc lập Đây làgiai đoạn quan trọng có nhiều nội dung để giáo viên tổ chức dạy học trải nghiệmkết hợp giữa lịch sử dân tộc và lịch sử địa phương, dạy học gắn với di sản văn hóa,giáo dục trong nhà trường gắn với thực tiễn, là một trong những giải pháp đổi mớigiáo dục giúp nâng cao chất lượng dạy học
Với những lý do trên, tôi quyết định chọn vấn đề: "Xác định nội dung và
cách thức tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học phần Lịch sử Việt Nam lớp 12 giai đoạn 1930 đến 1945” để nghiên cứu
2 MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
Trang 23 PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- Về nội dung và cách thức tổ chức hoạt động trải nghiệm trong dạy học lịch
sử Việt Nam giai đoạn 1930 đến 1945 trong các bài học nội khóa và ngoại khóa
- Vận dụng đối với học sinh ở trường THPT Đông Hiếu – Thị xã Thái Hòa
4 LỊCH SỬ NGHIÊN CỨUHoạt động trải nghiệm trong dạy học là hình thức học tập trực quan, sinhđộng, vận dụng nhiều kĩ năng tư duy sáng tạo, phân tích đánh giá, rút ra bài học,trách nhiệm cho bản thân, từ đó phát huy tính tích cực, sáng tạo, hình thành các kỹnăng và năng lực cần thiết cho các em
- Chương trình giáo dục phổ thông của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã nêu lênhoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục mà từng học sinh được trực tiếp hoạtđộng thực tiễn trong nhà trường hoặc trong xã hội dưới sự hướng dẫn và tổ chứccủa nhà giáo dục, qua đó phát triển tình cảm, đạo đức, các kĩ năng và tích luỹ kinhnghiệm riêng của cá nhân
- Một số biện pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh trong dạy học
Lịch sử của Tiến sĩ.Nguyễn Xuân Trường- Nguyễn Thị Thanh Thúy trên Báo Giáodục -Thời đại
- Tạp chí giáo dục số đặc biệt tháng 10 năm 2017
- Đinh Thị Kim Thoa (2019) Hướng dẫn tổ chức hoạt động trải nghiệm theoChương trình phổ thông mới, NXB Đại học sư phạm
Trên cơ sở kế thừa, phát triển các đề tài đã có nhằm tìm ra các nội dung vàcách thức tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh thông qua bài dạy môn
Trang 3Lịch sử Việt Nam giai đoạn 1930 đến 1945 nhằm nâng cao chất lượng dạy và họcLịch sử ở nhà trường THPT.
5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU5.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí thuyếtTiến hành thu thập tài liệu qua sách, báo, các văn bản liên quan đến đề tài
Trên cơ sở đó để phân tích, tổng hợp và rút ra những vấn đề cần thiết của đề tài
5.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễnTrong quá trình nghiên cứu, bản thân sử dụng các phương pháp như: điều trathực tế qua dự giờ, điều tra trong GV và HS, quan sát sản phẩm, thực nghiệm sưphạm, tổng kết kinh nghiệm…Đó là những cơ sở cho việc triển khai cũng như khảnăng ứng dụng của đề tài
Trang 4PHẦN II PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG I
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG DẠY HỌC PHẦN LỊCH SỬ VIỆT NAM LỚP 12
GIAI ĐOẠN 1930 ĐẾN 1945
I NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM
1 Khái niệm về trải nghiệm
Có rất nhiều quan niệm khác nhau về trải nghiệm Theo Bách khoa toàn thư:
“Trải nghiệm là tiến trình hay quá trình hoạt động năng động để thu thập kinhnghiệm, quá trình trải nghiệm phụ thuộc vào môi trường sống và cảm xúc cánhân”
Học từ trải nghiệm là quá trình học theo đó kiến thức, năng lực được tạo rathông qua việc chuyển hóa kinh nghiệm (theo Kolb, 1984)
Theo UNESCO (2010), “Học tập trải nghiệm là một quá trình phát triển kiếnthức, kỹ năng và thái độ dựa trên suy nghĩ có ý thức về một trải nghiệm từng có
Do đó, người học cần có được trải nghiệm cá nhân cụ thể và chủ động lấy phản hồi
từ những người xung quanh và tự phân tích để đánh giá kiến thức, kinh nghiệmmình có được.”
Như vậy, học trải nghiệm, hiểu một cách đơn giản là quy trình "học thông quathực nghiệm’ Quy trình này giúp học sinh củng cố kiến thức, hình thành và pháttriển các năng lực, kỹ năng, hành xử mới và thậm chí là cách tư duy mới
2 Phân loại trải nghiệm
Hoạt động trải nghiệm gồm 4 nhóm hoạt động chính:
- Hoạt động hướng vào bản thân (khám phá, rèn luyện, thích ứng, tự chủ,sáng tạo, )
- Hoạt động hướng đến xã hội (xây dựng nhà trường, xây dựng cộng đồng…)
- Hoạt động hướng đến tự nhiên (tìm hiểu và bảo tồn cảnh quan, bảo vệ môitrường…)
- Hoạt động hướng nghiệp (rèn luyện phẩm chất, năng lực…)
Lựa chọn linh hoạt, sáng tạo các nhóm hoạt động để đưa ra những phươngthức tổ chức phù hợp nhằm tạo điều kiện cho học sinh trải nghiệm, tìm tòi, vậndụng kiến thức đã học vào thực tế đời sống
Một số phương thức tổ chức chủ yếu nhằm phát huy tính tích cực, chủ động,sáng tạo, sẵn sàng trải nghiệm:
- Phương thức khám phá: tạo điều kiện cho học sinh trải nghiệm thế giới tựnhiên, thực tế cuộc sống, khám phá những điều mới lạ, bồi dưỡng những cảm xúctích cực và tình yêu quê hương đất nước( hoạt động tham quan, thực địa…)
Trang 5- Phương thức thể nghiệm, tương tác: tạo điều kiện cho học sinh giao lưu, tácnghiệp và thể nghiệm ý tưởng( diễn đàn, đóng kịch, hội thi, trò chơi…).
- Phương thức cống hiến: tạo điều kiện cho học sinh mang lại những giá trị xãhội bằng những đóng góp, cống hiến thông qua hoạt động tình nguyện, lao độngcông ích,tuyên truyền…
- Phương thức nghiên cứu: tạo điều kiện cho học sinh tham gia dự án nghiêncứu nhờ trải nghiệm thực tế
Giáo dục nước ta đang thực hiện bước chuyển từ tiếp cận nội dung sang tiếpcận năng lực của người học Để nâng cao chất lượng giảng dạy, hình thành và pháttriển phẩm chất, năng lực cho học sinh, giáo viên cần đa dạng hóa các hình thức tổchức dạy học Trong quá trình học tập trải nghiệm, tùy từng nội dung mà lựa chọncách thức tổ chức nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo cho học sinh
3 Đặc điểm của hoạt động trải nghiệm
Hoạt động trải nghiệm (HĐTN) là hoạt động giáo dục do nhà trường địnhhướng, thiết kế và hướng dẫn thực hiện, tạo cơ hội cho học sinh tiếp cận thực tế,thể nghiệm các cảm xúc tích cực, khai thác những kinh nghiệm đã có và huy độngtổng hợp kiến thức, kĩ năng của các môn học để thực hiện những nhiệm vụ đượcgiao hoặc giải quyết những vấn đề của thực tiễn đời sống
Nội dung HĐTN rất đa dạng và mang tính tích hợp, tổng hợp kiến thức, kĩnăng HĐTN đã giúp cho các nội dung giáo dục thiết thực hơn, gần gũi với cuộcsống thực tế hơn, đáp ứng được nhu cầu hoạt động của học sinh, giúp các em vậndụng kiến thức đã được học vào trong thực tiễn cuộc sống một cách dễ dàng hơn
HĐTN được tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau Các hình thức tổ chức
đa dạng, phong phú tạo điều kiện cho việc giáo dục học sinh sinh động hơn, nhẹnhàng, hấp dẫn hơn, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý Trong quá trình thiết kế, tổchức, đánh giá các HĐTN, giáo viên lẫn học sinh đều có cơ hội thể hiện sự sángtạo, chủ động, linh hoạt của mình
HĐTN có khả năng thu hút sự tham gia, phối hợp, liên kết nhiều lực lượnggiáo dục trong và ngoài nhà trườn, giúp HS được lĩnh hội các nội dung giáo dụcqua nhiều kênh khác nhau, với nhiều cách tiếp cận khác nhau Điều đó làm tăngtính đa dạng, hấp dẫn và chất lượng, hiệu quả của HĐTN
Học qua trải nghiệm giúp lĩnh hội những kinh nghiệm mà các hình thức họctập khác không thực hiện được Mục tiêu quan trọng của hoạt động học tập là lĩnhhội kinh nghiệm lịch sử xã hội loài người và thế giới xung quanh bằng nhiều conđường khác nhau để phát triển nhân cách Sự đa dạng trong trải nghiệm sẽ manglại cho học sinh nhiều vốn sống kinh nghiệm phong phú
4 Các phẩm chất, năng lực được hình thành qua hoạt động trải nghiệm
4.1 Phẩm chất
Trang 6- Yêu nước: là yêu thiên nhiên, yêu truyền thống dân tộc, yêu cộng đồng, là
sẵn sàng tham gia và vận động mọi người tham gia vào các hoạt động giữ gìn, bảo
vệ đất nước, xây dựng Tổ quốc Biết gìn giữ các giá trị di sản văn hoá của quê hương,tôn trọng bản sắc dân tộc Tích cực tham gia trong công tác bảo vệ thiên nhiên vàmôi trường
- Nhân ái: sẵn sàng tha thứ, tôn trọng văn hóa, tôn trọng cộng đồng, có lòng
bao dung, biết yêu thương và giúp đỡ con người, yêu thiên nhiên, cuộc sống…
- Chăm chỉ: thể hiện những kĩ năng học tập hàng ngày, dám nghĩ dám làm và
luôn đặt câu hỏi, tích cực rèn luyện, vượt qua trở ngại, khó khăn, thử thách để đạtthành tích tốt trong học tập
- Trung thực: là thật thà ngay thẳng, mạnh dạn nói lên ý kiến của mình, biết
nhận lỗi, sửa lỗi, bảo vệ cái đúng cái tốt Có lối sống tích cực, nhận thức và hànhđộng đúng đắn
- Trách nhiệm: quan tâm đến sự phát triển hoàn thiện bản thân, tham gia hoạt
động cộng đồng, đóng góp cho việc giữ gìn và phát triển môi trường tự nhiên, củacộng đồng, đất nước Có thái độ tích cực trong công việc, cố gắng hoàn thành côngviệc được giao với tinh thần trách nhiệm cao
4.2 Năng lực chung
- Năng lực tự chủ và tự học: Tự chủ là vượt qua được khó khăn, thử thách
trong cuộc sống Tự thực hiện những công việc của bản thân trong học tập, chủđộng, tích cực tham gia các hoạt động.Tự học là khả năng xác định được nhiệm vụhọc tập một cách tự giác, chủ động Tự học bằng nhiều phương pháp học tập hiệu quảkhác nhau, biết phát huy ưu điểm và khắc phục hạn chế của bản thân
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Giao tiếp là khả năng lựa chọn nội dung,
cách thức, thái độ giao tiếp, lắng nghe tích cực, chia sẻ khi cần và biết hỗ trợ bạncùng thực hiện nhiệm vụ nhóm Năng lực hợp tác thể hiện trong tinh thần làm việcnhóm, đồng đội, cá nhân sẽ không đề cao giá trị bản thân mà biết điều chỉnh chophù hợp với đội, nhóm
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phân tích được tình huống nảy sinh
vấn đề, hình thành được những câu hỏi có tính khám phá cái mới trong vấn đề
Trong quá trình giải quyết vấn đề, cá nhân sẽ phát huy được tiềm năng sáng tạocủa bản thân mình Sự sáng tạo sẽ đề ra các phương pháp giải quyết vấn đề mộtcách hiệu quả nhất
4.3 Năng lực chuyên môn
- Năng lực tìm hiểu tự nhiên và xã hội: Tìm hiểu tự nhiên là khả năng tìm tòi
và khám phá các sự vật hiện tượng trong tự nhiên, giải thích được một số hiệntượng khoa học đơn giản Vận dụng được các kiến thức khoa học tự nhiên để phântích, giải thích hiện tượng và giải quyết các vấn đề một cách khoa học
Trang 7- Năng lực công nghệ: Nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của các thiết
kế, vận dụng được tư duy thiết kế trong tìm tòi, sáng tạo
- Năng lực thẩm mỹ: là nhận diện và cảm thụ cái đẹp, biết thể hiện được cái
đẹp trong hành vi, trong lời nói, trong sản phẩm… Biết được giá trị của cuộc sống
và trân trọng giá trị đó, đề xuất ý tưởng, thể hiện ý tưởng sáng tạo
- Năng lực thể chất: là khả năng sống thích ứng và hài hòa với môi trường,
với tự nhiên, biết rèn luyện sức khoẻ thể lực và nâng cao sức khoẻ tinh thần
- Năng lực tin học: là khả năng sử dụng thiết bị kỹ thuật số, máy tính… để
tìm kiếm thông tin phục vụ tích cực và hiệu quả cho học tập và cuộc sống
- Năng lực tính toán: Biết suy luận và giải quyết vấn đề logic, hiệu quả, biết
tạo sự kết nối giữa toán học với cuộc sống hằng ngày
- Năng lực ngôn ngữ: là khả năng hiểu và phản hồi tích cực các nội dung đã nhận
thức Biết trình bày và bảo vệ quan điểm cá nhân Có khả năng nghe, hiểu và chắt lọcnhững thông tin quan trọng từ các cuộc thảo luận, đối thoại
4.4 Năng lực đặc thù của hoạt động trải nghiệm
Ngoài những năng lực chung, năng lực chuyên môn thì hoạt động trải nghiệmcòn có những năng lực đặc thù
- Năng lực thích ứng với cuộc sống: Hiểu biết về bản thân và môi trườngsống, kĩ năng điều chỉnh bản thân và đáp ứng với sự thay đổi Thay đổi được cáchsuy nghĩ, biểu hiện thái độ, cảm xúc của bản thân để đáp ứng với yêu cầu, nhiệm
vụ, hoàn cảnh mới Thể hiện được khả năng tự học, sự tự tin trong giao tiếp, ứng
xử và trong các mối quan hệ…
- Năng lực thiết kế và tổ chức các hoạt động: Kĩ năng lập kế hoạch, kĩ năngthực hiện kế hoạch và điều chỉnh hoạt động, đánh giá hoạt động Có thái độ làmviệc nhiệt tình và tinh thần trách nhiệm cao Biết đóng góp vào thành công chung,luôn tuân thủ và chấp hành với quyết định của tập thể
- Năng lực định hướng nghề nghiệp: là khả năng hiểu biết về nghề nghiệp,rèn luyện phẩm chất, năng lực liên quan đến nghề nghiệp, kĩ năng ra quyết định vàlập kế hoạch học tập theo định hướng nghề nghiệp
II ĐẶC ĐIỂM CỦA VIỆC DẠY HỌC LỊCH SỬ LỚP 12 THPT
1 Vị trí của chương trình lịch sử Việt Nam lớp 12
Theo chương trình THPT môn Lịch sử, phần lịch sử Việt Nam lớp 12 chiếmmột vị trí quan trọng Đây là thời kỳ lịch sử có nhiều biến động, được đánh dấu mởđầu bằng cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp và kết thúc bằng
sự kiện Đảng, nhà nước ta tiến hành đổi mới và thực hiện kế hoạch 5 năm 2000
Trang 81996-HS có những hiểu biết về Cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dânPháp và tác động của nó đến xã hội Việt Nam, phong trào dân tộc dân chủ trướcnhững năm Đảng ra đời, sự kiện Đảng ra đời là bước ngoặt vĩ đại trong lịch sửcách mạng Việt Nam, quá trình lãnh đạo cách mạng đi từ thắng lợi này đến thắnglợi khác Học sinh hiểu biết về lịch sử lâu đời của dân tộc, những truyền thống tốtđẹp của dân tộc và vận dụng những bài học lịch sử để giải quyết những vấn đề củathực tế cuộc sống.
2 Mục tiêu chương trình lịch sử Việt Nam giai đoạn 1930 đến 1945
Về kiến thức: giúp HS nắm được những sự kiện lịch sử cơ bản của lịch sử
Việt Nam qua phong trào cách mạng 1930 đến 1935 Phong trào cách mạng
1930-193, với đỉnh cao Xô Viết Nghệ Tĩnh là phong trào đầu tiên do Đảng Cộng sảnViệt Nam lãnh đạo Đây là phong trào có quy mô rộng lớn, đã thành lập đượcchính quyền theo kiểu Xô Viết, là cuộc tập dượt đầu tiên chuẩn bị cho thắng lợicách mạng tháng Tám năm 1945
Phong trào dân chủ 1936-1939, phong trào đấu tranh công khai dành dân chủdưới sự lãnh đạo của Đảng Xuất phát từ tình hình thế giới và trong nước có nhiềuchuyển biến, Đảng Cộng sản Đông Dương đã định ra chủ trương, phương pháp đấutranh mới Bằng sức mạnh đoàn kết của quần chúng, phong trào đã buộc chínhquyền thực dân phải nhượng bộ, quần chúng được giác ngội về chính trị, là lựclượng chính trị hùng hậu
Phong trào giải phóng dân tộc 1939-1945 là cuộc vận động giải phóng dântộc dưới sự lãnh đạo của Đảng đãphát triển đến đỉnh cao với Tổng khởi nghĩatháng Tám năm 1945 Ngày 2 – 9 - 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đờiđánh dấu thắng lợi cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc dưới sự lãnh đạo của ĐảngCộng sản Đông Dương
Về kĩ năng: những kiến thức lịch sử phong phú, đầy biến động của lịch sử
Việt Nam giai đoạn 1930 đến 1945 là cơ sở để HS phát triển tư duy phân tích, sosánh, nhận định, rút ra nguyên nhân, ý nghĩa của các sự kiện lịch sử Ngoài ra cònrèn luyện kĩ năng quan sát, sử dụng tranh ảnh, lược đồ, kĩ năng thực hành bộ môn,
kĩ năng sử dụng tài liệu tham khảo, kĩ năng học tập trải nghiệm để làm sâu sắcthêm nhận thức lịch sử
Về thái độ: những kiến thức lịch sử Việt Nam giai đoạn 1930 đến 1945, bồi
dưỡng cho HS lòng yêu nước, niềm tự hào về những trang sử hào hùng của dântộc Đồng thời, giáo dục cho HS ý thức dân tộc, đoàn kết, lòng biết ơn đối với cácanh hùng dân tộc, biết quý trọng, gìn giữ và bảo vệ những giá trị văn hóa đặc sắc,tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng
Về năng lực: Rèn luyện cho học sinh những năng lực chung (tự chủ và tự học,
năng lực giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo), những năng lựcchuyên môn ( tìm hiểu tự nhiên và xã hội, công nghệ, thẩm mỹ, thể chất, tin học,
Trang 9ngôn ngữ, tính toán), năng lực đặc thù Từng bước hình thành và phát triển năng lựcgiải quyết các tình huống và vấn đề thực tiễn.
3 Đặc điểm tâm sinh lý học sinh lớp 12 THPT
HS lớp 12 THPT thường có độ tuổi từ 17 đến 18 tuổi, đây là lứa tuổi thanhniên, sự phát triển tâm lý của lứa tuổi này chịu tác động của hai yếu tố: sinh lý và
xã hội Sự phát triển về mặt cơ thể tạo cho các em có nhiều hứng thú hoạt động xãhội và trong nhiều lĩnh vực khác
a Đặc điểm về hoạt động học tập và sự phát triển trí tuệ
- Trong hoạt động học tập: về nội dung, phương thức, mục đích, cách thứchọc tập khác xa với các cấp học trước, hoạt động tự học tự nghiên cứu được pháttriển cao Trong điều kiện phát triển của các phương tiện truyền thông, trong bốicảnh hội nhập, mở rộng giao lưu, HS tiếp cận nhiều nguồn thông tin đa dạng,phong phú từ nhiều mặt của cuộc sống, HS không thỏa mãn với vai trò của ngườitiếp thu thụ động, không chỉ chấp nhận các giải pháp đã có sẵn Các em nảy sinh
sự lĩnh hội độc lập tri thức và phát triển các kĩ năng
- Đặc điểm các sự phát triển trí tuệ: Sự phát triển trí tuệ ở lứa tuổi này là tínhchủ định giữa vai trò thống trị, tư duy mang tính chất trừu tượng cao Khi giảiquyết các vấn đề tư duy thì có phương pháp phản đề, lật ngược vấn đề để xem lại
b Những đặc điểm nhân cách chủ yếu
- Về sự tự ý thức
Ở lứa tuổi này các em đã tự mình giải quyết các công việc, thể hiện được thái
độ của cá nhân đối với công việc xung quanh như bằng lòng hay không bằng lòng
Tự ý thức phát triển, biết tự kiềm chế những hành vi, hành động không đúng đắncủa mình
- Giao tiếp với đời sống tình cảm: Giao tiếp thường xảy ra trong các nhómtâm lý có cùng sở thích nhu cầu hoặc đôi bạn Các em có nhu cầu cống hiến cho xãhội rất nhiều nhưng do khả năng hiện có cũng đang còn hạn chế
- Sự hình thành thế giới quan: Sự hình thành thế giới quan là nét chủ yếutrong tâm lý thanh niên vì các em sắp bước vào cuộc sống xã hội, các em có nhucầu tìm hiểu khám phá để có quan điểm về tự nhiên, xã hội, về các nguyên tắc vàquy tắc ứng xử, những định hướng giá trị về con người
III TÌNH HÌNH DẠY HỌC LỊCH SỬ VÀ DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM CHOHỌC SINH LỚP 12 Ở CÁC TRƯỜNG THPT HIỆN NAY
1 Quan điểm về việc dạy học trải nghiệm
1.1 Về phía học sinh
Trang 10Công tác điều tra được tiến hành bằng các câu hỏi trắc nghiệm khách quan vàcâu hỏi mở để HS bày tỏ ý kiến về vấn đề học tập trải nghiệm trong DHLS lớp 12,tập trung vào một số nội dung sau:
- Thái độ, tinh thần học tập bộ môn Lịch sử của học sinh
- Những hiểu biết của các em về học tập trải nghiệm trong DHLS lớp 12
- Khi học lịch sử lớp 12 bằng cách thức trải nghiệm em thấy như thế nào?
- Vai trò của học tập trải nghiệm trong DHLS lớp 12
- Về việc cần thiết đa dạng hóa các hình thức dạy học để các em hứng thú hơnđối với việc học tập bộ môn
Qua xử lý phiếu điều tra, trao đổi trực tiếp với HS, tôi nhận thấy:
Khi hỏi học sinh có thích học môn lịch sử không, có 15/76 (20%) HS trả lời làkhông hứng thú, 37/76 (49%) HS trả lời là bình thường, số HS này cho rằng họcmôn lịch sử rất dài và khó nhớ, nhất là các sự kiện học rồi lại quên nên học không
có hiệu quả, học lịch sử chỉ để thi tốt nghiệp Có 14/76(18%) HS trả lời là hứng thúhọc lịch sử và 10/76(13% ) trả lời là rất hứng thú Số học sinh này cho rằng họclịch sử rất quan trọng, nó giúp các em hiểu hơn về lịch sử trong nước và thế giới
Việc học sinh ý thức được tầm quan trọng của môn học là một trong những tín hiệutích cực trong việc dạy và học môn Lịch sử ở trường phổ thông hiện nay
1.2 Về phía giáo viên
- Thứ nhất: Về tầm quan trọng của việc học tập trải nghiệm trong dạy học lịch
sử là việc làm quan trọng khi dạy học Giúp HS hiểu rõ hơn sự kiện lịch sử vàgiúp các em nắm kiến thức lịch sử một cách toàn diện và sâu sắc hơn, từ đó các emhình thành được những phẩm chất, năng lực, vận dụng kiến thức vào thực tiễncuộc sống, có lòng yêu nước, ý thức bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ và giữ gìn các giá trịvăn hóa của cha ông
- Thứ hai: Tìm hiểu các hình thức tổ chức dạy học Lịch sử nói chung và
hình thức tổ chức hoạt động dạy học trải nghiệm thường hay sử dụng trong mônLịch sử
- Thứ ba: Tìm hiểu những thuận lợi và khó khăn của giáo viên trong quá trình
tổ chức hoạt động dạy học trải nghiệm trong môn Lịch sử
Kết quả điều tra khảo sát cho thấy 3 giáo viên tại trường (100%) được chọnkhảo sát thống nhất cho rằng rất quan trọng phải tổ chức hoạt động học tập trảinghiệm trong dạy học Lịch sử Điều này chứng tỏ rằng các giáo viên đã ý thứcđược tầm quan trọng của việc tổ chức các hoạt động học tập TNST trong dạy họcLịch sử Phần lớn các GV tổ chức HĐTN trong môn Lịch sử cho rằng hiệu quảcủa hình thức này rất tốt chiếm tỉ lệ 67% (2GV) và đạt hiệu quả tốt 33% (1GV)
Trang 11HĐTN trong DHLS đã được GV nhận thức đúng tầm quan trọng của nó, songthực hiện điều này trong thực tiễn dạy học để đạt hiệu quả cao cần phải hội tụ đủcác điều kiện cơ bản như xây dựng kế hoạch rõ ràng, lựa chọn nội dung kiến thức,thời gian thích hợp để tổ chức, phải khảo sát địa điểm tổ chức HĐTN
2 Những thuận lợi và khó khăn
Đối với học sinh THPT, đây là giai đoạn mà cơ thể phát triển mạnh nhất, sungsức nhất tạo cho các em nhiều hứng thú trong các hoạt động để tăng tầm hiểu biếtnên được các em rất yêu thích Mặt khác, những kiến thức trong giờ học căngthẳng nên khi được định hướng với những cách thức, biện pháp tìm hiểu mới vềkiến thức học thì học sinh thấy bổ ích, thấy được việc mình làm trong cuộc sốnghàng ngày HĐTN là một phương pháp, hình thức dạy học mới Hình thức nàyđược GV vận dụng linh hoạt trong các tiết học Lịch sử nhằm phát triển năng lực
và nhân cách toàn diện cho HS HĐTN có thể được xây dựng theo chủ đề, mangtính tích hợp và phân hóa cao, hình thức, phương pháp tổ chức đa dạng phù hợpvới tâm lý lứa tuổi HS THPT, nhằm giúp HS tự trải nghiệm và phát huy tối đa khảnăng sáng tạo của mình
Tuy nhiên, HĐTN trong DHLS gặp nhiều khó khăn như kinh phí tổ chức cáchoạt động, HĐTN còn khá mới mẻ nên GV còn thiếu kinh nghiệm trong công tác tổchức, HS chưa thật sự hứng thú với môn Lịch sử Nhưng để nâng cao chất lượng,đổi mới phương pháp dạy học môn Lịch sử, HĐTN không thể không được thực
hiện, chúng ta nắm vững nó để khắc phục khó khăn và phát huy những thuận lợi.
3 Hiệu quả của việc HĐTN cho học sinh qua dạy học lịch sử Việt Nam lớp 12 giai đoạn 1930 đến 1945
Kiến thức lịch sử Việt Nam lớp 12 giai đoạn 1930 đến 1945, có một vị tríquan trọng Lịch sử Việt Nam lớp 12 giai đoạn 1930 đến 1945, có nhiều nội dung
để giáo viên tổ chức dạy học trải nghiệm kết hợp giữa lịch sử dân tộc và lịch sửđịa phương, dạy học gắn với di sản văn hóa, giáo dục trong nhà trường gắn vớithực tiễn, là một trong những giải pháp đổi mới giáo dục giúp nâng cao chất lượngdạy học Tổ chức HĐTN là một hình thức đưa lại hiệu quả cao rèn luyện tư duysáng tạo, thiết lập được mối quan hệ thầy - trò, kích thích hứng thú học tập, tăngcường sự tự tin cho học sinh, tinh thần trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, xãhội, giáo dục lịch sử dân tộc và lịch sử địa phương “Học đi đôi với hành”, “Lýluận gắn với thực tiễn” thực sự phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạođem lại niềm vui, hứng thú học tập lịch sử cho học sinh Dạy học trải nghiệmtrong Lịch sử có ưu thế rất lớn trong việc phát triển phẩm chất, năng lực của họcsinh Thông qua các hình thức dạy học trải nghiệm sẽ thực hiện được mục tiêuđào tạo ra những con người có hoài bão, yêu nước, có lòng nhân ái,có tinh thầntrách nhiệm với cộng đồng, có khả năng giải quyết vấn đề và sáng tạo, tự chủ cánhân và hợp tác tập thể, biết vận dụng những kiến thức đã học vào thực tiễn ,qua
đó tạo cho các em niềm say mê, hứng thú trong học tập Lịch sử
Trang 12CHƯƠNG II XÁC ĐỊNH NỘI DUNG VÀ CÁCH THỨC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG DẠY HỌC PHẦN LỊCH SỬ VIỆT NAM LỚP 12
GIAI ĐOẠN 1930 ĐẾN 1945
I XÁC ĐỊNH NỘI DUNG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONGDẠY HỌC PHẦN LỊCH SỬ VIỆT NAM LỚP 12 GIAI ĐOẠN 1930 ĐẾN 1945
1 Cấu trúc nội dung chương trình
Trên cơ sở xác định nội dung chương trình lịch sử lớp 12 giai đoạn 1930 đến
1945 để lựa chọn các phù hợp với mục tiêu và nội dung của từng bài học Tuynhiên, không phải ở bài nào, nội dung nào đều có thể tổ chức HĐTN cho học sinh,
mà GV phải căn cứ vào nội dung của từng bài để chọn những mục sử dụng loạiHĐTN và phương thức tổ chức trải nghiệm phù hợp để đưa lại hiệu quả cao
trong hình thành và phát triển phẩm chất, năng lực cho học sinh.
Lịch sử Việt Nam lớp 12 giai đoạn 1930 đến 1945 được giảng dạy tại trường
THPT qua các bài:
Bài 14: Phong trào cách mạng 1930 đến 1935
Bài 15: Phong trào dân chủ 1936 đến 1939
Bài 16: Phong trào giải phóng dân tộc và tổng khởi nghĩa tháng 1945) Nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa ra đời
Tám(1939-Dưới đây là bảng tổng hợp những nội dung tổ chức HĐTN cho học sinh thông qua trong dạy học phần lịch sử Việt Nam lớp 12 giai đoạn 1930 đến 1945.
Kiến thức Nội dung có thể tổ
chức cho HS hoạt động trải nghiệm
Cách thức có thể tổ chức cho HS hoạt
động trải nghiệm
Bài 14: Phongtrào cách mạng
1930 đến 1935
Mục II(1,2): Phongtrào cách mạng1930-1931 vớiđỉnh cao Xô ViếtNghệ - Tĩnh
- Tổ chức cho học sinh tham gia thamquan học tập qua dạy học gắn với di sản
- Tổ chức HĐTN bằng hình thức triển
lãm tư liệu ảnh, sưu tầm thơ ca ca ngợiphong trào cách mạng 1930-1931 và XôViết Nghệ -Tĩnh
- Tổ chức HĐTN bằng hình thức dạy học
dự án: Bảo tồn và phát huy giá trị di sảnHang Rú Ấm
- Tổ chức HĐTN bằng hình thức sân
Trang 13khấu tương tác.
- Tổ chức HĐTN bằng hình thức trò chơilịch sử
- Tổ chức HĐTN bằng hình thức hoạtđộng cộng đồng qua chiến dịch: Tri ân
Bài 15: Phongtrào dân chủ
- Tổ chức cho học sinh tham gia thamquan học tập
- Tổ chức hoạt động trải nghiệm bằnghình thức sân khấu tương tác
Bài 16: Phongtrào giải phóngdân tộc và tổngkhởi nghĩa
(1939-1945)
Nước Việt NamDân Chủ CộngHòa ra đời
- Mục II: Phongtrào giải phóng dântộc từ tháng 9 đếntháng 3-1945
- Mục III:Khởinghĩa vũ tranggiành chính quyền
- Mục IV: NướcViệt Nam Dân chủCộng hòa ra đời
- Mục V: Nguyênnhân thắng lợi, ýnghĩa lịch sử và bàihọc kinh nghiệmcủa Cách mạngtháng Tám năm1945
- Tổ chức HĐTN bằng hình thức sânkhấu tương tác: Đóng vai hướng dẫn viêngiới thiệu sự chuyển hướng quan trọngcủa Đảng- đặt nhiệm vụ giải phóng dântộc lên hàng đầu: Hội nghị Trung ươngtháng 11-1939 và Hội nghị Trung ươngtháng 5-1941
- Đóng vai thành viên Đội Việt NamTuyên truyền Giải phóng quân kể về quátrình chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang giànhchính quyền
- Hoạt cảnh múa: “Mùa thu độc lập” Họclịch sử qua các bài hát với chủ đề: “Saotháng Tám”
- Tổ chức cho học sinh tham gia thamquan, học tập qua dạy học gắn với di sản
-Tổ chức HĐTN bằng hình thức dạy học
dự án: “Bảo tồn và phát huy giá trị di tíchCây đa Làng Trù” hoặc “ Dấu ấn thángTám trên quê hương Nghĩa Đàn”
- Tổ chức HĐTN bằng hình thức dạy học
dự án: “Vận dụng bài học kinh nghiệm củacách mạng tháng Tám năm 1945 để giảiquyết vấn đề biển đảo hiện nay”, hoặc
Trang 14“Vận dụng bài học kinh nghiệm của cáchmạng tháng Tám năm 1945 để xây dựngcủng cố khối đoàn kết toàn dân”.
- Tổ chức HĐTN bằng hình thức triển
lãm tư liệu ảnh
- Tổ chức HĐTN bằng hình thức hoạtđộng cộng đồng qua chiến dịch: Tri ân
2 Cấu trúc nội dung theo chủ đề
Nội dung tổ chức HĐTN cho học sinh thông qua trong dạy học phần lịch sửViệt Nam lớp 12 giai đoạn 1930 đến 1945, có thể vận dụng dạy học theo chủ đề
Chủ đề Nội dung có thể tổ
chức cho HS hoạt động trải nghiệm
Kiến thức bài học lịch sử tại Nghĩa Đàn trong Phong trào cách mạng 1930-1945
Cách thức trải
nghiệm Phong trào
cách mạng 1930-1945
Bài14:Mục II(1,2):
Phong trào cáchmạng 1930-1931với đỉnh cao XôViết Nghệ - Tĩnh
Bài 15: Mục II(2,a)Phong trào dân chủ1936-1939
Bài 16: Mục III (3)Tổng khởi nghĩaTháng Tám năm1945
Hang Rú Ấm (xã Nghĩa Đức) Nơi thành lập chi bộ cộng sảnđầu tiên ở huyện Nghĩa Đàn Từđây mọi chỉ thị, Nghị quyết củaTrung ương Đảng, xứ ủy Trung
-Kỳ, Tỉnh ủy Nghệ An đã đượctriển khai
- Cây đa Làng Trù (xã NghĩaKhánh) - Nơi ngày 22/08/1945nhân dân Nghĩa Đàn đã giànhchính quyền trong Tổng khởinghĩa Tháng Tám
Tổ chứchoạt độngtrải nghiệmbằng hìnhthức thamquan, họctập
Trong quá trình giảng dạy, tùy theo nội dung, giáo viên tổ chức cho họcsinh HĐTN ngay tại lớp, hoạt động ngoại khóa hoặc kết hợp giữa trên lớp vàngoại khóa Mỗi hình thức HĐTN đều có những khả năng và hiệu quả nhấtđịnh Nhờ tổ chức đa dạng, phong phú mà bài học Lịch sử sẽ nhẹ nhàng, hấp
dẫn, không khô khan, phù hợp với tâm sinh lí của học sinh Từ đó, giúp cho
HS suy nghĩ, tìm tòi, nghiên cứu và kĩ năng vận dụng kiến thức Phải làm thế nào
để qua các bài học lịch sử rèn luyện cho các em biết tiếp thu những cái có giá trị,vận dụng sáng tạo những hiểu biết lịch sử vào thực tiễn cuộc sống
II CÁCH THỨC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM TRONG DẠY HỌCPHẦN LỊCH SỬ VIỆT NAM LỚP 12 GIAI ĐOẠN 1930 ĐẾN 1945
1 Tổ chức hoạt động trải nghiệm bằng hình thức tham quan, học tập.
Trang 15Tham quan, học tập là một hình thức tổ chức học tập thực tế hấp dẫn đối vớihọc sinh Mục đích của tham quan, học tập là để học sinh được đi thăm, tìm hiểu
và học hỏi kiến thức, tiếp xúc với các di tích lịch sử … ở địa phương giúp các em
có được kinh nghiệm thực tế nhằm thực hiện giáo dục nhà trường gắn với thựctiễn, lý luận gắn với thực tiễn
Nội dung tham quan học tập có tính giáo dục tổng hợp đối với học sinh như:
giáo dục lòng yêu thiên nhiên, quê hương, đất nước, giáo dục truyền thống cáchmạng, truyền thống lịch sử
Cách thức tổ chức HĐTN bằng hình thức tham quan học tập:
Bước 1: Giáo viên chọn địa điểm có di sản văn hóa phù hợp với mục tiêu, nội
dung bài học xây dựng kế hoạch dạy học tại di sản cho từng nội dung, thời gian,lực lượng phối hợp, phương tiện
Bước 2: Xây dựng kế hoạch dạy học tại di sản cho từng nội dung, thời gian,
lực lượng phối hợp, phương tiện
Kế hoạch tiến hành bài học tại di sản phải báo cáo nhà trường và phụ huynhhọc sinh
Bước 3: Thực hiện kế hoạch Yêu cầu học sinh tìm hiểu thông tin về di sản,
sưu tầm thêm tài liệu có liên quan
Bước 4: Học sinh tham quan và báo cáo kết quả, đánh giá dựa trên hướng dẫn
của giáo viên
Trong quá trình tổ chức dạy học, GV cần kết hợp giữa hướng dẫn HS quan sát
di sản với trao đổi, thảo luận để làm rõ kiến thức bài học, sử dụng đồ dùng trựcquan tại di sản
Bước 5: GV đánh giá các sản phẩm đạt được của HS và rút kinh nghiệm để
các chuyến tham quan học tập sau
Ví dụ: Khi dạy học lịch sử Việt Nam giai đoạn 1930-1945, GV xây dựng Chủ
đề “Phong trào cách mạng 1930-1945 ” GV có thể tổ chức cho HS tham quan,
học tập tại di tích Hang Rú Ấm (xã Nghĩa Đức) và Cây đa Làng Trù (xã NghĩaKhánh), huyện Nghĩa Đàn, tỉnh Nghệ An
Lịch sử địa phương là một bộ phận của lịch sử dân tộc Di tích lịch sử có ýnghĩa quan trọng để nâng cao chất lượng dạy học lịch sử ở trường THPT Bài học
ở di tích giúp cho HS hình thành kiến thức, kĩ năng, thái độ, định hướng năng lực
Những hiện vật, dấu vết của quá khứ được lưu giữ gây hứng thú học tập lịch sử,giúp các em có cái nhìn thực tế về Phong trào cách mạng 1930-1945 trên quêhương mình
Bước 1: Giáo viên lên kế hoạch: Nội dung tham quan học tập tại di tích
- Mục tiêu:
Trang 16+ Kiến thức: HS nắm được phong trào cách mạng 1930-1945 trong cả nước
và trên quê hương Nghĩa Đàn
Tạo điều kiện cho HS tìm hiểu về khu di tích Hang Rú Ấm- Cây đa LàngTrù
Hiểu được những đóng góp của nhân dân Nghĩa Đàn trong quá trình pháttriển của lịch sử dân tộc
+ Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng quan sát, thu thập, phân tích và xử lí thôngtin
Phát triển khả năng tư duy, sáng tạo, có nhiều kiến thức thực tế, khả nănglàm việc độc lập cũng như hoạt động theo nhóm, tinh thần tập thể và tính sángtạo
+ Thái độ: nhận thức sâu sắc quá trình giành độc lập dân tộc của nhân dân ta
Trân trọng sự hy sinh của những người con đã ngã xuống vì độc lập dân tộc
Tuyên truyền, giáo dục truyền thống, lịch sử dân tộc, khơi gợi niềm tự hào dân tộc,hình thành thái độ học tập tích cực, có ý thức bảo tồn và phát huy giá trị di tích
+ Năng lực: rèn luyện cho HS năng lực tự chủ và tự học, giải quyết vấn đề
và sáng tạo, giao tiếp và hợp tác, biết tính toán và lập kế hoạch
- Mục tiêu chung của HĐTN tại di tích lịch sử cách mạng Hang Rú Ấm vàCây đa Làng Trù:
+ Giúp các em thực hành kĩ năng sống, phát huy khả năng tư duy, sáng tạo
Qua đó, các em có thêm những kiến thức quý báu để vận dụng trong học tập vàcuộc sống sau này
+ Góp phần đổi mới chất lượng dạy và học thông qua việc tổ chức hoạt độnghọc tập trải nghiệm cho học sinh
Bước 2: Xây dựng kế hoạch.
- Thời gian: ngày 13/11/2020 (1 buổi)
- Đối tượng: toàn bộ học sinh lớp12 C1 trường THPT Đông Hiếu
- Quản lý chung: Cô: Lê Thị Cúc Hoa - GV bộ môn Lịch Sử
- Thành phần tham gia:
Cô: Nguyễn Thị Lan Anh - GV chủ nhiệm lớp 12C1
- Phân công nhiệm vụ:
chú
1 Lập kế hoạch trải nghiệm Lê Thị Cúc Hoa
2 Lập chương trình trải nghiệm Lê Thị Cúc Hoa
Trang 173 Hướng dẫn HS tổ chức HĐTN vàđánh giá sản phẩm của HS lớp 12 Lê Thị Cúc Hoa
5 Liên hệ Ban quản lý khu di tích Lê Thị Cúc Hoa
6 Chuẩn bị loa, máy ảnh HS tự chuẩn bị
7 Tập trung HS, sinh hoạt nội quy
Hỗ trợ quản lý HS
Lê Thị Cúc HoaNguyễn Thị Lan Anh
- Xây dựng kế hoạch chi tiết cho HS trước khi thực hiện trải nghiệm tại di tíchlịch sử cách mạng Hang Rú Ấm và Cây đa Làng Trù
học sinh giới thiệu nhữngđịa điểm mà nhóm đithực tế
Yêu cầu: thuyết trình,thảo luận giữa các nhóm
và in thành tập tư liệu cóhình ảnh minh họa và lờibình cho các bức ảnh,những lưu ý khi đến địađiểm đó
2 Thiệp ảnh: Giới thiệu
về hình ảnh đặc sắc của
di tích lịch sử cách mạng Hang Rú Ấm và Cây đa Làng Trù cùng thông tin tóm tắt
3 Trình bày báo cáo tóm tắt về HĐTN tại di
tích lịch sử cách mạng Hang Rú Ấm và Cây đa Làng Trù tại lớp
Chia nhóm:
- GV yêu cầu HS chia mỗi lớp thành 4 nhóm
Nhóm 1,2 : Sự kiệnNhóm 3: Tri ânNhóm 4: Du lịch và họa sĩ
- HS phân công nhóm trưởng, các thành viên trongnhóm lắng nghe nội quy trong suốt quá trình chuyếnđi
- Các thành viên trong nhóm lập kế hoạch thực hiện
Kiến thức cần chuẩn bị:
- Sử dụng máy ảnh, máy quay, ghi âm (nếu có)
- Kĩ năng phỏng vấn, thuyết trình và vẽ tranh
- Kiến thức địa lí Nghệ An nói chung và vùngNghĩa Đức, Nghĩa Khánh– huyện Nghĩa Đàn nóiriêng (HS tự tìm hiểu và chuẩn bị trước chuyến đi)
Dụng cụ cần mang theo:
- Máy quay phim, máy ảnh, máy ghi âm, thẻ nhớ dựphòng, pin dự phòng (nếu có)
- Sổ ghi chép
Thời hạn nộp bài: sau 1 tuần trải nghiệm
- Báo cáo thuyết trình
- Tư liệu và thiếp ảnh, tranh vẽ …
- Xây dựng nội quy chuyến trải nghiệm:
+ Tuân thủ thời gian tập trung theo quy định của đoàn từ lúc khởi hành và tạicác điểm dừng chân trong suốt lộ trình
+ Lưu tất cả các số điện thoại cần thiết của ban tổ chức, giáo viên phụ trách
Trang 18+ Không tách đoàn, không tự ý bỏ chương trình, cho dù địa điểm đó HS đãtham quan trước đây Không tự ý đến những nơi hẻo lánh, không có người hướngdẫn, hoặc không được khuyến khích đi.
+ Chấp hành nội quy tại điểm tham quan
+ Các lớp chia thành các nhóm nhỏ (cử trưởng nhóm quản lý) thực hiệnnghiêm túc việc học tập, ghi chép trong suốt hành trình
+ HS viết bài báo cáo thu hoạch sau chuyến thực địa
Bước 3: Thực hiện buổi trải nghiệm
chú
13h30
13g30 tập trung tại cổng trườngTHPT Đông Hiếu, điểm danh vànghe sinh hoạt nội quy
Lê Thị Cúc HoaNguyễn Thị Lan Anh13h45 Khởi hành
14h 45 Nghe thuyết minh Hướng dẫn viên15h30 Tham quan, học tập và các hoạt
động khác
Lê Thị Cúc HoaNguyễn Thị Lan AnhTập thể HS
16g30 Tập trung, điểm danh, kết thúcbuổi trải nghiệm. Lê Thị Cúc HoaNguyễn Thị Lan Anh
- Các nhóm thu thập thông tin dưới sự hướng dẫn của GV, và người dân địaphương
- Các nhóm tìm hiểu về di tích lịch sử cách mạng Hang Rú Ấm và Cây đaLàng Trù theo các nội dung đã được thông báo, hướng dẫn
Hoạt động 1: Tìm hiểu kiến thức lịch sử về phong trào cách mạng 1930-1945qua di tích Hang Rú Ấm- Cây đa Làng Trù
Hoạt động 2: Chiến dịch tình nguyện qua hoạt động vệ sinh khu di tích
Hoạt động 3: Hoạt động giao lưu học tập Tìm hiểu quá trình bảo tồn và pháthuy giá trị di tích
- HS phân tích, tổng hợp các dữ liệu để hoàn thành các sản phẩm và nhiệm vụhọc tập
Bước 4: Trình bày sản phẩm
Học sinh tham quan và báo cáo kết quả, đánh giá dựa trên hướng dẫn của giáoviên
- Sau chuyến trải nghiệm, từ phiếu làm việc nhóm, phiếu ghi dữ liệu, sổ ghi
chép cá nhân, ảnh ghi lại trong hành trình, học sinh thảo luận để thiết kế thiếp ảnh,tập san tư liệu,…
Trang 19- Các nhóm báo cáo trước lớp, đại diện các nhóm lên trình bày Tập thể lớp vàgiáo viên đưa ra các câu hỏi trao đổi về nội dung báo cáo.
Bước 5: Đánh giá về việc tổ chức dạy học trải nghiệm
- Các nhóm tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau theo phiếu đánh giá
- Giáo viên nhận xét, đánh giá về quá trình, kết quả thực hiện, và các sảnphẩm thu được sau chuyến trải nghiệm
- Giáo viên chuẩn kiến thức về những vấn đề tìm hiểu để củng cố kiến thức
- Rút kinh nghiệm sau chuyến trải nghiệm
KẾ HOẠCH BÀI DẠY Chủ đề: PHONG TRÀO CÁCH MẠNG 1930-1945 Nội dung tham quan, học tập: Di tích lịch sử cách mạng Hang Rú Ấm
Hiểu được ý nghĩa phong trào cách mạng
1930-1945 ở Nghĩa Đàn đối với lịch sử dân tộc
4
Phân tích được những đóng góp của nhân dânNghĩa Đàn trong phong trào cách mạng từ 1930-1945
5
Vận dụng kiến thức, kĩnăng
Vai trò của chi bộ Đảng ở miền Tây xứ Nghệ đốivới phong trào cách mạng 1930-1945 ở NghĩaĐàn
6
Trách nhiệm đối với việc bảo tồn và phát huy giátrị di tích
7
Trang 202 Năng lực chung
Tự chủ và tự học Biết tự lựa chọn nội dung học tập, tự phân công
nhiệm vụ cho các thành viên trong nhóm, tựquyết định cách thức thực hiện quan sát , tự đánhgiá về quá trình và kết quả thực hiện
8
Giao tiếp và hợp tác Biết lựa chọn nội dung, cách thức, thái độ giao
tiếp, lắng nghe tích cực, chia sẻ khi cần và biết hỗtrợ bạn cùng thực hiện nhiệm vụ nhóm Biết hợptác cùng các bạn trong làm việc nhóm, biết điềuchỉnh cho phù hợp với đội, nhóm
9
Giải quyết vấn đề vàsáng tạo
Biết thu thập và làm rõ các thông tin liên quan;
biết đề xuất và phân tích được một số giải phápgiải quyết vấn đề; lựa chọn được giải pháp phùhợp nhất để giải quyết vấn đề theo yêu cầu
10
3 Phẩm chất chủ yếu
Yêu nước Có ý thức học tập, yêu truyền thống dân tộc, xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc, giữ gìn các giá trị vănhóa
11
Chăm chỉ Thường xuyên thực hiện và theo dõi các nhiệm
vụ được phân công
12
Trung thực Có ý thức báo cáo chính xác, khách quan kết quả
đã thực hiện
13
Trách nhiệm Có ý thức hoàn thành công việc được phân công,
phối hợp với các thành viên trong nhóm để hoànthành nhiệm vụ học tập
Có trách nhiệm với cộng đồng
14
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Lựa chọn địa điểm
-Tìm hiểu về di tích, tài liệu liên quan đến bài học
2 Chuẩn bị của học sinh
- Các nhóm học sinh tìm hiểu trước các thông tin về di tích
- Tìm hiểu về phong trào cách mạng 1930-1945
Trang 21- Tìm hiểu những đóng góp của nhân dân Nghĩa Đàn đối với phong trào cáchmạng 1930-1945.
- Sưu tầm tài liệu, tranh ảnh liên quan Máy quay, bút, vở ghi chép, chổi
- Báo cáo sau trải nghiệm
- HS phân công nhiệm vụ theo nhóm:
+ Nhóm 1,2: Sự kiệnThuyết minh tại Di tích lịch sử cách mạng Hang Rú Ấm và Cây đa Làng Trù
+ Nhóm 3: Tri ân: Triển khai chiến dịch tình nguyện, vệ sinh tại di tích
+ Nhóm 4: Du lịch và họa sĩ: Chụp ảnh làm tư liệu, làm thiệp ảnh Vẽ tranhIII TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
A.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
Hoạt động học
Mục tiêu Nội dung dạy
học
Sản phẩm
HS cần hoàn thành
PP/KT/
HT dạy học
Phương
án đánh giá
Hoạt động 1:
Tìm hiểu phong trào cách mạng 1930-1945 ở Nghĩa Đàn
1,2,3,4,5,6 Trình bày
được vị trícủa di tích
Hiểu đượcquá trình pháttriển củaphong tràocách mạng1930-1945 ởNghĩa Đàn
Vẽ tranh,tham quan,chụp ảnh,thuyết trình
Dạy họckhám phá
Dạy họcgiải quyếtvấn đề
Dạy họchợp tác
Kĩ thuậtKWLH
Kĩ thuậtphòngtranh
GV đánhgiá quátrình làmviệc nhómcủa HS,quá trìnhthamquan, sảnphẩm
HS đánhgiá lẫnnhau
Hoạt động 2:
Chiến dịch trải nghiệm tình nguyện, tri ân
hy sinh củacha ông trướcđây trong quátrình đấutranh giànhđộc lập
Trách nhiệmgiữ gìn di tích
Lao động vệsinh
GV đánhgiá HSqua việctham giahoạt độngtình
nguyện
HS đánhgiá lẫn
Trang 22nhau
Hoạt động 3:
Giao lưu và tìm hiểu quá trình bảo tồn
và phát huy giá trị di tích
5,6,7 Hiểu được
quá trình bảotồn và pháthuy giá trị ditích của người
phương vàtrách nhiệmcủa thế hệ trẻ
Tham quan,chụp ảnh,thuyết trình,phỏng vấn,thiệp ảnh
Dạy họckhám phá
Dạy họcgiải quyếtvấn đề
GV đánhgiá HSqua việctham giatrải
nghiệm,sản phẩm
B CÁC HOẠT ĐỘNG HOC
1 Hoạt động khởi động
- Mục tiêu: Gây hứng thú cho HS để các em xác định được vấn đề cần giảiquyết, sẵn sàng tiếp thu kiến thức
- Phương pháp: sử dụng bài hát: Về Với Nghĩa Đàn
GV đạt câu hỏi: Qua bài hát gợi cho em suy nghĩ gì?
- Dự kiến sản phẩm: Nghĩa Đàn là vùng đất ở phía Tây xử Nghệ Nơi cónhiều thắng cảnh đẹp và truyền thống lịch sử: Di tích khảo cổ Làng Vạc, di tíchlịch sử cách mạng Hang Rú Ấm và Cây đa Làng Trù
GV đưa ra vấn đề mục tiêu, nội dung bài học: Tham quan, học tập tại di tíchlịch sử cách mạng Hang Rú Ấm (xã Nghĩa Đức) và Cây đa Làng Trù (xã NghĩaKhánh)
2 Hoạt động hình thành kiến thức Hoạt động 1: Tìm hiểu phong trào cách mạng 1930-1945 tại di tích lịch sử cách mạng Hang Rú Ấm và Cây đa Làng Trù
Mục tiêu: 1,2,3,4,5,6
Tổ chức hoạt động
* Chuyển giao nhiệm vụ
- GV giao nhiệm vụ cho HS: Nghe thuyết minh về di tích lịch sử cách mạngHang Rú Ấm và Cây đa Làng Trù
- Tham quan, học tập tại di tích Chuyên đề báo cáo Chụp ảnh để làm tư liệu
* Thực hiện nhiệm vụ
HS tham quan di tích HS thảo luận và trình bày chuyên đề báo cáo
* Trình bày sản phẩmĐại diện nhóm Sự kiện trình bày sản phẩm (Phụ lục V)
Trang 23H HS trải nghiệm tại di tích lịch sử Hang Rú Ấm (xã Nghĩa Đức)
H HS trải nghiệm tại di tích lịch sử Cây đa Làng Trù (xã Nghĩa Khánh)
Hoạt động 2: Chiến dịch tình nguyện: Tri ân
Mục tiêu: Hiểu được sự hy sinh của cha ông trước đây trong quá trình đấutranh giành độc lập Trách nhiệm giữ gìn di tích
Tổ chức hoạt động
* Chuyển giao nhiệm vụ
GV giao nhiệm vụ cho HS: Lao động, vệ sinh tại di tích
* Thực hiện nhiệm vụ
HS phân công vệ sinh tại di tích
* Báo cáo kết quả (Phụ lục)
Trang 24Hoạt động 3: Giao lưu và tìm hiểu quá trình bảo tồn và phát huy giá trị
di tích Mục tiêu: 5,6,7
Tổ chức hoạt động
* Chuyển giao nhiệm vụ: GV giao nhiệm vụ cho HS: phỏng vấn người dânđịa phương để nghe kể chuyện về di tích và quá trình bảo tồn và phát huy giá trị ditích Trách nhiệm thế hệ trẻ
* Thực hiện nhiệm vụ: HS thảo luận, lên kế hoạch
* Báo cáo kết quả (Phụ lục)
Để góp phần bảo tồn những giá trị truyền thống cách mạng, giáo dục truyềnthống yêu quê hương đất nước, tri ân những người có công, từ 2008, Đảng bộ,chính quyền và nhân dân xã Nghĩa Khánh đã lấy ngày 22/8 hàng năm làm ngàytruyền thống của xã Lễ hội “Cây đa Làng Trù và Hang Rú Ấm” hàng năm có sựtham gia của đông đảo bà con nhân dân trong xã và các vùng lân cận với nhiềuhoạt động có ý nghĩa như mít tinh, dâng hoa, dâng hương, các hoạt động văn hóatâm linh, cắm trại, văn nghệ, thể thao
Trải nghiệm tại di tích không chỉ giúp cho HS hiểu hơn về lịch sử địa phươngtrong dòng chảy của lịch sử dân tộc mà còn vun đắp tình yêu đất nước Đây là hoạtđộng có ý nghĩa thiết thực, nâng cao nhận thức, giáo dục lòng tự hào dân tộc Các
em cảm thấy có trách nhiệm phấn đấu trong học tập, rèn luyện, lao động, ý thứcgiữ gìn phát huy giá trị di tích từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường
3 Hoạt động luyện tập
GV vận dụng trò chơi truyền hình game show “ Nhanh như chớp”.
Luật chơi: chia lớp thành 2 đội Mỗi đội cử 1 bạn tham gia Khi 1 bạn trả lờicâu hỏi thì bạn còn lại đeo tai nghe để đảm bảo không nghe thấy đội bạn trả lời
Câu 3: Hang Rú Ấm gắn liền với sự kiện gì ở huyện Nghĩa Đàn?
Đáp án: Nơi thành lập Chi bộ Đảng đầu tiên của huyện Nghĩa Đàn
Câu 4: Cây đa Làng Trù gắn liền với sự kiện gì ở huyện Nghĩa Đàn?
Trang 25Đáp án: Nơi nhân dân Nghĩa Đàn đứng lên giành chính quyền ngày22/8/1945.
Câu 5: Uỷ ban nhân dân Tỉnh Nghệ An có quyết định công nhận Hang Rú
Ấm và Cây đa Làng Trù là di tích lịch sử cách mạng vào thời gian nào?
Sản phẩm của HS thu hoạch sau buổi trải nghiệm tại di tích lịch sử
Hang Rú Ấm và Cây đa Làng Trù