(SKKN HAY NHẤT) ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học nâng cao chất lượng môn lịch sử 6

Mục đích của việc ứng dụng CNTT vào nhà trường là sử dụng CNTT như một công cụ lao động trí tuệ, giúp lãnh đạo các nhà trường nâng cao chất lượng quản lí nhà trường; giúp các thầy giáo,

1 PHẦN MỞ ĐẦU

1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.

Mục tiêu Giáo dục phổ thông đã chỉ: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy được tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học Rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh.”

Vận dụng quan điểm nhận thức: "Từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng và từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn" Trong dạy học, phương tiện dạy học tạo ra khả năng tái hiện các sự vật hiện tượng một cách gián tiếp, nó góp phần tạo nên trong ý thức của học sinh những hình ảnh trực quan cảm tính của sự vật hiện tượng, là tiền đề của tư duy

Quán triệt Nghị quyết số 29-NQ/TW Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo và Nghị quyết số 44/NQ-CP ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 29/NQ-TƯ ngày

04 tháng 11 năm 2013 Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương khóa XI:

- Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học

- Phát huy vai trò của công nghệ thông tin và các thành tựu khoa học - công nghệ hiện đại trong quản lý nhà nước về giáo dục, đào tạo

- Từng bước hiện đại hóa cơ sở vật chất kỹ thuật, đặc biệt là hạ tầng công nghệ thông tin

Mục đích của việc ứng dụng CNTT vào nhà trường là sử dụng CNTT như một công cụ lao động trí tuệ, giúp lãnh đạo các nhà trường nâng cao chất lượng quản lí nhà trường; giúp các thầy giáo, cô giáo nâng cao chất lượng dạy học; trang

bị cho học sinh kiến thức về CNTT, học sinh sử dụng máy tính như một công cụ học tập nhằm nâng cao chất lượng học tập; góp phần rèn luyện học sinh một số phẩm chất cần thiết của người lao động trong thời kì hiện đại hoá

Vì ứng dụng CNTT trong nhà trường sẽ góp phần hiện đại hoá giáo dục và đào tạo, gắn với phát triển nguồn nhân lực CNTT, xác định là nhiệm vụ quan trọng

có ý nghĩa rất lớn trong việc đổi mới phương pháp giảng dạy, học tập và ứng dụng CNTT một cách hiệu quả trong công tác giáo dục của nhà trường theo tiêu chí mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Như chúng ta đã nói ở trên, lịch sử là một môn học đặc thù Kiến thức lịch

sử là kiến thức về quá khứ Có những sự kiện đã diễn ra cách ngày nay hàng trăm, hàng ngàn năm thậm chí lâu hơn Yêu cầu bộ môn đòi hỏi, khi nhận thức học sinh phải tái hiện những sự kiện, hiện tượng đó một cách sống động như đang diễn ra trước mắt mình Bên cạnh đó, khả năng tư duy của học sinh THCS còn hạn chế

nên việc sử dụng phương tiện trực quan để giúp học sinh tái hiện là một nguyên tắc trong dạy học lịch sử

Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học lịch sử làm cho giờ học trở nên sinh động, không bị khô khan, tẻ nhạt, lôi cuốn được học sinh học tập tích cực, chủ động, tạo cho các em động cơ và không khí học tập thoải mái

Đây là nền tảng cho việc tiếp thu kiến thức khoa học lịch sử một cách hiệu quả, qua đó giáo dục và phát triển toàn diện học sinh và nâng cao chất lượng dạy học bộ môn

Nhận thức được vấn đề đó bản thân tôi đã mạnh dạn lựa chọn đề tài:

“Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học nâng cao chất lượng môn Lịch sử 6”

góp phần đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyền

thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học

1.2 ĐIỂM MỚI CỦA ĐỀ TÀI

Cải tiến những giải pháp đã có trong việc nâng cao chất lượng dạy và học môn Lịch sử 6

Đưa ra một số giải pháp mới để nâng cao chất lượng dạy và học môn lịch sử

8 bằng ứng dụng CNTT

1.3 PHẠM VI, ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.

1.3.1 Phạm vi nghiên cứu

Áp dụng đối với học sinh lớp 6 năm học 2018-2019 và học kì I năm học 2019-2020

1.3.2 Khách thể nghiên cứu.

Đổi mới phương pháp dạy học bằng ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học Lịch sử 6 tại trường THCS

1.3.3 Đối tượng nghiên cứu.

Đề tài tập trung nghiên cứu việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học Lịch sử 6 tại trường THCS trong việc đổi mới phương pháp dạy học

2 PHẦN NỘI DUNG

2.1 THỰC TRẠNG.

2.1.1 Thực trang của nội dung cần nghiên cứu.

Trong sự nghiệp giáo dục, môn Lịch sử ở trường phổ thông đã góp phần không nhỏ trong việc giáo dục lòng tự hào dân tộc, tinh thần yêu nước và trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với sự phát triển của nước nhà

Phương pháp dạy học mới đã và đang được nghiên cứu, áp dụng ở trường phổ thông như: dạy học nêu vấn đề, dạy học tích cực, dạy học lấy học sinh làm trung tâm, dạy học theo dự án, dạy học với sự hỗ trợ của công nghệ… Tất cả đều nhằm mục đích tích cực hoá hoạt động của học sinh, phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh Việc đổi mới nâng cao hiệu quả phương pháp dạy - học bất kỳ giai đoạn

nào đều cần sử dụng tới công nghệ Đặc biệt đối với bộ môn Lịch sử công nghệ

thông tin làm nhiệm vụ hỗ trợ cho các phương pháp dạy học khác, cho nên giáo viên có thể ứng dụng nó để hỗ trợ cho việc tường thuật, hoặc miêu tả các sự kiện, hiện tượng lịch sử kết hợp với lời trình bày sinh động

2.1.2 Về giáo viên.

Bước đầu đã tiếp cận sử dụng tương đối tốt các kỹ thuật dạy học đặc trưng

bộ môn Sử dụng vận hành các trang thiết bị dạy học hiện đại phục vụ tốt cho quá trình ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy

Phương pháp giảng dạy vẫn còn mang tính truyền thống: chủ yếu dựa vào giáo trình, phấn, bảng Vì vậy chưa đầu tư thích đáng cho hoạt động mở bài, dẫn đến hiệu quả chưa cao, chưa gây hứng thú học tập cho học sinh

Khả năng ứng dụng CNTT trong việc dạy học của đa số giáo viên còn hạn chế, khai thác chưa hiệu quả chức năng và vai trò của CNTT và phương tiện dạy học hiện đại bằng UDCNTT

Ngoài ra, tình trạng lạm dụng CNTT, sử dụng CNTT không đúng trong dạy học vẫn diễn ra thường xuyên

2.1.3 Về học sinh.

Phần lớn học sinh có ý thức học tập và yêu thích môn Lịch sử tích cực thực hiện được các yêu cầu, bài tập của giáo viên sau giờ học

Học sinh đã được quen dần với môn học có ứng dụng công nghệ thông tin.

2.1.4 Cơ sở vật chất thiết bị phục vụ dạy học môn Lịch sử.

Đồ dùng dạy học chưa đủ phục vụ hết các tiết dạy, giáo viên phải tìm thêm các tranh ảnh, đồ dùng có liên quan khác Một số tranh có hình ảnh không rõ ràng gây khó khăn cho giáo viên trong việc khai thác ý nghĩa, nội dung tranh để hướng dẫn học sinh vào bài học Sách tham khảo, các loại từ điển và các sách công cụ khác trong thư viện chưa phong phú

Nhìn chung trang thiết bị dành cho việc giảng dạy Lịch sử của các trường còn nghèo nàn và chưa được sử dụng tốt

2.1.5 Những nguyên nhân về thực trạng.

Ða số các nhà sử học, các chuyên gia và giáo viên, phụ huynh, học sinh đều nhận thấy có những nguyên nhân chính liên quan chương trình và sách giáo khoa;

phương pháp dạy và học; đào tạo và bồi dưỡng giáo viên; kiểm tra đánh giá; ,…

Chương trình và sách giáo khoa Lịch sử ở phổ thông mặc dù đã có nhiều đổi mới song vẫn còn nặng nề, đầy ắp các sự kiện, năm, tháng Sách giáo khoa lịch sử

so với các môn học khác quá dài, nhiều sự kiện, nhiều niên đại, lượng kiến thức phải tiếp thu trong một tiết học còn nhiều, học sinh khó nắm vững Sách giáo khoa làm các em chán nản không thích thú học môn Lịch sử

Phương pháp dạy học bộ môn Lịch sử của một số giáo viên chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới hiện nay Chưa tạo được hứng thú cho học sinh

Một nguyên nhân nữa là trình độ giáo viên còn hạn chế Thời gian đầu tư cho soạn giảng chưa nhiều, khả năng làm đồ dùng dạy học và ứng dụng CNTT và các phương tiện dạy học vào giảng dạy chưa cao

Học sinh chưa nhận thức được tầm quan trọng của môn học Do đó chưa có

sự đầu tư thời gian, công sức, chưa nỗ lực vượt khó học tập vì vậy cấp càng khó hơn Nhiều học sinh đến giờ học không chú ý tập trung, về nhà không chịu làm bài tập, không chịu khó rèn luyện học hỏi nên không thể tiến bộ được

Một yếu tố ảnh hưởng sâu sắc đến sự thành công của việc học tập nói chung

và học Lịch sử nói riêng đó chính là thái độ học tập Thái độ học tập có mối liên hệ mật thiết đối với động cơ học tập Là một yếu tố thúc đẩy người học cố gắng hết mình để đạt được mục đích Cùng với đó, động cơ học tập lại ảnh hưởng đến thái

độ của người học

2.2 CÁC GIẢI PHÁP.

2.1.1 Ứng dụng CNTT để tìm hiểu tài liệu tham khảo.

Những tư liệu được lựa chọn sẽ làm cho bài giảng trở nên phong phú, sống động, hấp dẫn hơn, HS sẽ tiếp thu bài giảng một cách tự nhiên

Trong thời kỳ Internet ngày càng trở nên dễ dàng truy cập và tài nguyên phục vụ giáo dục trên mạng rất đỗi phong phú như hiện nay, việc tìm kiếm và chọn lựa học liệu có chất lượng và phù hợp đối với một số giáo viên và học sinh không phải là việc đơn giản

Nhằm chuẩn bị cho bài dạy của mình thì giáo viên có thể sử dụng các trình duyệt để tìm kiếm tài liệu phục vụ cho mình, chỉ một thao tác tìm kiếm trên Google với cụm từ “resource for learning English”, người dùng có thể thấy tận hơn

550 triệu trang web có chứa nội dung này

Tuy nhiên, để sử dụng tốt nguồn tài nguyên này, giáo viên cũng như học sinh nên biết những tiêu chí đánh giá một trang web để chọn được những tài liệu phù hợp cho mục đích của mình:

- Tác giả: ai là tác giả trang web, họ có trình độ chuyên môn phù hợp để viết

về vấn đề liên quan không, có cách nào liên hệ không

- Độ chính xác: có cơ sở nào để nhận định thông tin trên trang đó là đúng hay không, tài liệu tham khảo có được trích dẫn đầy đủ không

- Tính khách quan: mục đích của bài viết là gì, quan điểm tác giả thế nào

- Thời gian đăng: thông tin được đăng lúc nào, có được cập nhật không

- Nội dung: trang web có nói đến chủ đề bạn tìm kiếm không, thông tin được trình bày ở mức độ cơ bản, chi tiết, học thuật, đầy đủ đến đâu

2.1.2 Ứng dụng CNTT để miêu tả một sự vật lịch sử qua hình ảnh.

Một trong những lợi thế của môn học Lịch sử là có rất nhiều tư liệu bằng hình ảnh như các bức hoạ Học Lịch sử là học quá khứ nên học sinh rất thích được xem những hình ảnh thực tế của quá khứ làm cho các em có cảm giác như đang sống cùng với thời kì lịch sử đó Hình ảnh là nguồn tư liệu phong phú nhất khi ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học, có thể nói bài học nào có ứng dụng công nghệ thông tin thì bài học đó đều có hình ảnh minh họa

Ví dụ:

Hình ảnh Lí Bí lên ngôi hoàng đế bằng tranh minh họa

2.1.3 Ứng dụng CNTT để tường thuật diễn biến lịch sử.

2.1.3.1 Tường thuật diễn biến lịch sử qua ảnh động.

Ưu thế của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học lịch sử là bằng các hiệu ứng giáo viên có thể làm cho học sinh thấy được sự sinh động trong diễn

biến các trận đánh và thấy được sự quyết liệt trong mỗi sự kiện Một bản đồ động

sẽ hứng thú hơn nhiều so với bản đồ tĩnh, tuy nhiên việc thiết kế một bản đồ điện

tử là một vấn đề rất khó làm đối với giáo viên Phương pháp này có thể áp dụng cho rất nhiều bài trong chương trình của bộ môn Lịch sử đặc biệt là các bài có diễn biến của phong trào cách mạng, các trận đánh lớn.

Ví dụ: Lược đồ khởi nghĩa Hai Bà Trưng

2.1.3.2 Tường thuật diễn biến lịch sử qua video.

Có thể nói các thước phim tư liệu là nguồn tư liệu sống trong dạy học lịch sử bởi qua những thước phim này các em biết luôn được về thời kì quá khứ hào hùng của dân tộc Tùy theo nội dung của bài giáo viên có thể đưa vào những đoạn phim

tư liệu, những bài hát phù hợp làm phong phú thêm bài học, đồng thời thay đổi không khí trong một giờ học Lịch sử

2.1.4 Ứng dụng CNTT để tổng kết, củng cố bài học.

Bản đồ tư duy - giúp HS học được phương pháp học: Việc rèn luyện phương pháp học tập cho HS không chỉ là một biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học mà còn là mục tiêu dạy học Thực tế cho thấy một số HS học rất chăm chỉ nhưng vẫn học kém, các em này thường học bài nào biết bài đấy, học phần sau đã quên phần trước và không biết liên kết các kiến thức với nhau, không biết vận dụng kiến thức

đã học trước đó vào những phần sau Phần lớn số HS này khi đọc sách hoặc nghe giảng trên lớp không biết cách tự ghi chép để lưu thông tin, lưu kiến thức trọng tâm vào trí nhớ của mình Sử dụng thành thạo BĐTD trong dạy học HS sẽ học được phương pháp học, tăng tính độc lập, chủ động, sáng tạo và phát triển tư duy

Bản đồ tư duy - giúp HS học tập một cách tích cực Một số kết quả nghiên cứu cho thấy bộ não của con người sẽ hiểu sâu, nhớ lâu và in đậm cái mà do chính mình tự suy nghĩ, tự viết, vẽ ra theo ngôn ngữ của mình vì vậy việc sử dụng bản đồ

tư duy giúp HS học tập một cách tích cực, huy động tối đa tiềm năng của bộ não

2.1.4 Ứng dụng CNTT để kiểm tra đánh giá khách quan.

Để việc dạy và học môn Lịch sử đạt được kết quả tốt, ngoài yếu tố giảng dạy, truyền đạt kiến thức, việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập cũng là một vấn

đề hết sức quan trọng Căn cứ vào kết quả kiểm tra, đánh giá, chúng ta sẽ thấy được hiệu quả của việc giảng dạy Đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh là một yêu cầu cần thiết và cấp bách, nhằm đảm bảo tính khoa học, chính

xác, khách quan, giúp người dạy và người học nhìn nhận được đúng thực chất của việc dạy học, từ đó có những biện pháp thiết thực để nâng cao chất lượng dạy học

Nhưng việc sử dụng hệ thống câu hỏi trong dạy học nói chung, dạy học lịch

sử nói riêng là một trong những biện pháp rất quan trọng, rất có ưu thế để phát triển tư duy của học sinh Quá trình hoạt động chung, thống nhất giữa thầy và trò

sẽ làm cho học sinh nắm vững hơn những tri thức, hình thành kĩ năng, kĩ xảo và bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, hình thành nhân cách cho các em Mặt khác nhằm giảm bớt số lượng học sinh học yếu kém môn Lịch sử trong nhà trường và phát huy hết năng lực của học sinh khá giỏi; giúp các em nắm chắc được kiến thức bài học và hiểu sâu hơn các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử

Việc tích cực ứng dụng CNTT để tổ chức kiểm tra đánh giá nhằm giảm bớt thời gian, công sức, tiền của và cải thiện hiệu quả của việc kiểm tra đánh giá Hiện nay có nhiều phần mềm hỗ trợ dạy học giúp giáo viên thiết kế các bài tập trắc nghiệm khách quan có khả năng tương tác cao mà giáo viên có thể sử dụng để áp dụng trong soạn bài và giảng dạy như: Adobe Presenter, iSpring Suite, Trí Việt, Violet,

Với các phần mềm này giáo viên có thể tạo ra nhiều dạng câu hỏi trắc nghiệm khác nhau hay cũng có thể tạo ra các trò chơi ô chữ để đưa vào bài giảng

2.3 KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC.

Qua thời gian áp dụng đề tài tôi nhận thấy:

Số lượng kiến thức và kỹ năng các em thu nhận được nhiều hơn, cụ thể, sinh động, sâu sắc và chắc chắn hơn Số lượng bài tập thực hành của các em cũng được rèn luyện nhiều hơn, thành thục hơn

Các giờ học áp dụng CNTT, không có một học sinh nào tỏ ra chán nản, lười biếng học tập hoặc học với tâm trạng đối phó, thụ động, mà ngược lại các em đều rất thích thú, tạo ra sự tập trung chú ý cao độ, từ đó giúp các em khắc sâu biểu tượng về sự kiện hiện tượng lịch sử, từ đó các em có thể thuộc bài ngay tại lớp

UDCNTT trong các tiết học tạo ra tính trực quan, sinh động giúp các em dễ dàng nắm bắt kiến thức, hiểu sâu kiến thức Xoá bỏ cảm giác khô khan giáo điều trong các giờ học Lịch sử để môn học này trở nên gần gũi với các em hơn

Chất lượng bộ môn Lịch sử ngày càng được nâng cao, kết quả qua các bái kiểm tra và chất lượng dạy học môn Lịch sử 6 như sau:

Sau thời gian thực hiện đề tài " Ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học

nâng cao chất lượng môn Lịch sử 6”, tôi đã rút ra một số kinh nghiệm, bài học cụ

thể như sau:

1 Giáo viên phải có kiến thức chuyên môn, kỹ năng sư phạm, biết định hướng học sinh theo mục tiêu giáo dục chung