THANH' TRAN NGUYET MINH THU" Dwa tren cac sd lieu khao sat dmh Iwang, bai viet phan anh mot so van de lien quan den ly hon a Viet Nam bao gom y dinh ly hon, tinh hinh ly hon va nguyen nh
Trang 1THU'C TRANG LY HON Q VIET NAM HIEN NAY
VU TH! THANH' TRAN NGUYET MINH THU"
Dwa tren cac sd lieu khao sat dmh Iwang, bai viet phan anh mot so van de lien quan den ly hon a Viet Nam bao gom y dinh ly hon, tinh hinh ly hon va nguyen nhan ly hon Kit qui nghien cwu cho thay nti' gi&i cd xu hwang ly hon cao han nam gidi, the hien a viec nghT den ly hon nhieu han, co ty le ly hon va du-ng nguyen dan khi ly hon cao han so vai nam giai Tuy nhien, nhCrng nguyen nhan dan den ly hon lai thwang bat ngudn tw nam giai nhieu han la phu niy, phd bien la cac van de lien quan den ngoai tinh, bat ddng v4 chi tieu hoac sa vao ca bac, trdm cip, 16 de, rwau bia Co le bai the nen phu nw thwang la ngwai khai xwong viec dwa dan ly hon ra tda
Tirkhda: hon nhan, gia dinh, mau thuin, ly hon, Viet Nam
Nhan bai ngay: 16/1/2018; dwa vao bien tap: 17/1/2018; phan bien: 22/1/2018; duyet dang: 25/2/2018
1 GIQI THIEU
Trong nhu'ng thap nien g i n day, tinh
trang ly hon ngay cang gia tang o- ca cac
nude phuong Ddng va phuong Tay Ly
hon tro nen p h i biin nhat a cac nude
nhu My, Anh, Canada va Australia
(Gilding, 1999) So lieu cua Lien Hpp
Quie cho thiy s i cupc ly hon o cac
nuoc khu vue Chau Au nam 2005 da len
to-i hon mpt trieu va cu 100 cupc hon
nhan thi co to'i 42 cupc hon nhan kit
thuc bing ly hon (Department of
Economic and Social Affairs, 2011: 17)
Mpt s i nuoc va vung lanh t h i co n i n
kinh te phat trien o Chau A cung co ty le
ly hon kha cao nhu Hing Kong,
Singapore, Nhat Ban (Quah, 2003) Ly
thuyit v i ly hon ly giai su gia tang cua ly
Vien Nghien euu Con nguai
hon la do mpt s i y i u to bao gim: siic hap d i n d i i vol nguo'i ban do'i tro nen thip hon so voi nhung hy sinh cua ca ' nhan eho cupc hon nhan do; nhung rao can d i i vol viee Iy hon tro nen suy yiu (vi du nhu nhung gia tri d?o due va ton giao, su ky thi xa hoi d i i vo'i ly hon) va eon nguo'i c6 nhung lua chpn khac thay
vi hon nhan (Amato va Hohmann-Marriott 2007) Quan diem ly thuyet ca nhan hoa (individualization) ly giai sugia tang ly hon la do nhung cam kit doi vo'i hon nhan tro nen long leo hon va con nguoi d i cao si/ thoa man eua ca nhan thay vi viec c i glng duy tri cupc hon nhan khong hanh phuc (Beck-Gernsheim, 2002)
So voi nhiiu nuoc trong khu vue va tren the gioi, ty le Iy hon o Viet Nam la tuong d i i t h i p (xem Quah, 2003) Sii
Trang 2mpt p h i n d y o c ly giai boi hon nhan
van ti§p tue duy tri du'gc nhu'ng gia trj
bieu tryng va gia trj thirc t i l n trong xa
hpi Vi#t Nam (Thanh Thi Vu, 2017)
Tuy nhien, trong nhyng nam g i n day,
ty le ly hon a Viet Nam dang eo xu
hyong gia tang (Bo Van hoa The
thao Du lich va mpt so to chCrc,
2008) De gop p h i n lam ro bye tranh
v§ tinh trang ly hdn o Viet Nam, bai
vidt nay se tim hieu y djnh ly hon, tinh
hinh ly hon va nhti'ng nguyen nhan d i n
den ly hon o Viet Nam hien nay Bai
viet dya tren k§t qua khao sat cOa de
tai cap Bg: V4n de ly hdn trong xa hoi
Viet Nam hien dai, thuoc Chyong trlnh
Khoa hpe eong nghe trpng diem cap
Vien Han lam Khoa hpe Xa hpi Viet
Nam nam 2016-2018: Nghien ciru,
danh gia tong the ve gia dinh thai ky
cdng nghiep hda, hien dai hoa va hdi
nhap qudc te^^\ Nghien curu nay dyge
thirc hien tai ba tinh eo ty le ly hon eao
thupc ba virng Bac, Trung, Nam eua
Viet Nam, bao gom Ha Npi, Khanh
Hoa va Ti§n Giang Tai moi linh, dira
tren phygng phap n g i u nhien phan
l i n g , nhom nghien cyu da lira ehpn 1
xa va 1 phygng (dai dien cho khu virc
nong then va do thj) de tiSn hanh khao
sat Tong s6 ngygi da tirng ket hon
dygc khao sat trong nghien Ci>u nay la
900 ngygi (gflm 604 ny va 296 nam)
Trong do, eo 438 ngygi da tirng ly hon
(bao g8m 140 nam va 298 nir) va 462
ngygi chya tirng ly hon (bao g i m 156
nam va 306 ny) Dya tren danh sach
nhu'ng ngygi ly hon do Toa an e i p
quan/huyen cung e i p , nhirng ngygi
nay dyge lya chon n g i u nhien eo chu dieh nham dam bao s y da dang vg nhdm tuoi eua ngycri ly hon
2 CAC KfeT QUA NGHIEN CU'U
Y dinh ly hon
Trong nhiiu nghien ciru ve chit lygng hon nhan va sy hai long trong hon nhan, thi s y cgi mo doi voi ly hon hay thien hygng v§ ly hen (divorce proneness) d y g c xem xet nhy mot ehi bao phan anh kha nang b i n vyng hoac nguy eg tan v g cua hon nhan (xem Amato va cac cpng sy, 2003; Woszidio va Segri, 2013) Theo Woszidio va Segri (2013), thien hydng
v i ly hon bao gdm nhyng t y tygng va hanh vi thuc day ly hon, the hien o nhti'ng suy nghT eho rang eupe hon nhan eua hp la co v i n d i va hp nghT
d i n viec ly dj Ngoai ra, mpt s6 bieu hien khac eiJa thien hyong v i ly hon eon d y o c t h i hien qua mirc dp thygng xuyen noi v i viec ly hon vol ngygi ban doi; thao luan v i viec ly hon vol ban be
va thanh vien trong gia dinh; bo nha di trong mot thoi gian n g i n (Woszidio va Segri, 2013) Trong nghien ciru nay, thien hygng v i ly hon dyge phan tieh qua y djnh ly hon, the hien g viec ngygi tra Igi nghT d i n Iy hen mot each nghiem tiic, trao del vol vg/ch6ng v i y dinh ly hon va quyit dinh giri don/riit dgn ly hon
K i t qua nghien ciru eho thiy eo khoang 1/3 so ngycri tham gia vao nghien ciru nay da tirng nghT d i n viee
ly hon mpt each nghiem tiic (c6 335/900 trygng hgp, ehiim 37,2%)
Trang 350
thygng la hgn mpt
nam tryde (chiim
63%) va cDng eo
khoang 10% so
ngygi tra Igi eho
biit hp v i n dang
nghT d i n ly hon
Phan tich s6 lieu
cho thiy co sir khac
biet CO y nghTa v i
mat thong ke gitra
cac nhom del tygng
trong viee nghT d i n
ly hon mat each
nghiem tiic Nir gigi
CO xu hygng nghT
d i n ly hon nhieu hgn so vgi nam glgi
Ty le da tirng nghT d i n ly hon eua nir
gigi la 43,5% trong khi ty le nay eua
nam gigi chi la 24,3% (P<0,001)
Ngoai ra, nhirng ngydi sSng g do thi
nghT d i n ly hon nhiiu hgn nhti'ng
ngygi s i n g g viing nong thon, ty le
l i n lygt la 4 4 , 1 % va 30,1% (P<0,001)
Viee ttrng nghT d i n ly hon mpt each
nghiem tiic cung co sy khac biet kha
ro net giya cae nhom tuoi Nhti'ng
ngydi tre nhit (tir 30 t u i i trg xuing)
CO ty le nghT d i n ly hon cao n h i t
(43.6%) Ngyge lai, nhti'ng ngydi cao
tuoi (tren 60) lai nghT d i n ly hon t h i p
nhit vdi ty le la 29,7% (P<0,05) Nhy
vay, nhti'ng ngydi tuoi tre dydng nhy
cd nguy eo ly hen eao hgn nhirng
ngydi ldn tuoi Oieu nay ciing tygng
d i n g vdi mot s5 nghien ciru tren t h i
gidi cho thiy ty le iy hon dang cd xu
hygng gia tang g nhyng nhom tuoi tre
(xem Osman, 2004; Straughan, 2009)
NhO'ng ngygi tre t u i i dygng nhy d l
Bang 1 Tyong quan giya eae nhom doi tygng va viec tirng nghT d i n ly hdn
Giai ' * •
Khu Virc ***
Nhom tu6i *
Doi tu-ong
Hit
Nam
Do thi Nong then TCr 30 tuoi trd xudng Tir 31-40 tuoi Tir 41-50 tu6i TCr 51-60 tu6i Tren 60 tuoi
So l y g n g
263
72
202
133
65
95
110
54
11
T y l e ( % ) 43,5 24,3 44,1 30,1 43,6 31,5 42,5 35,3 29,7
N
604
296
458
309
149
302
259
153
37
Ghi chu; Mirc y nghia thpng ke • p<0,05;
Nguon; Vu Manh Loi 2017-2018
'p<0,01;*"p<0,001
xem xet viec ly hon nhy mpt each giai quyit cac xung dot trong hon nhan Theo k i t qua nghien eiru g Viet Nam eua Nguyin Minh Hda (2000: 67), ty le nhO'ng ngydi tre tudi coi ly hon la mot each giai q u y i t xung dot trong hen nhan len tdi 15,7% trong khi ty 1$ Chung eua toan bp m i u nghien ciru ehi
la 9,8%) Cae hpc gia da dya ra nhiiu
sy ly giai v i viee nhti'ng nhom tuoi tre
ed nguy eg ly hdn eao hon so vdi nhirng nhdm tuoi khac Theo Amato va eac cpng s y (2007), so vdi nhu'ng ngygi nhiiu tudi, vg ehing tre thydng
cd an ninh kinh t i t h i p hgn, it trydng thanh va hp thydng di d i n quyit dinh hon nhan mpt each nhanh chong dan
d i n viee hp cd t h i lya ehpn sai ngydi ban ddi phu hop vgi minh Trong khi
dd, theo Orbuch va eae tae gia (1996), nhti'ng ngygi da s i n g vdi nhau tren 25 nam se ed xu hygng nghT tdi viee ly hdn it hon bgi eg hdi tai hon eua hp bj
Trang 4Hinh 1 Tuong quan giua nhom tuii v i viec co trao doi
voi vp/ching v i ly hon
TirJOIuoilrtr Tu3M01iioi Tir4l-50liioi Tir<1.60liiii
A/guon.-Vu Manh Lpi, 2017-2018
Co khoang 2/3 trong s i nhung ngudi
da tung nghT den viec ly hon cho b i i t
hp da tung trao doi voi vg/ching cua
minh v i van de nay (co 217/335
truong hgp, c h i i m 64,8%) Cac k i t
qua so sanh cung cho t h i y su khac
biet giua cac nhom tuoi trong viec co
trao doi voi vg/chong ve v i n de ly hon
Ty le CO trao d i i vol vg/chong v i v i n
d i ly hon p h i bien n h i t 6 nhung nhom
tuoi tir 40 tro x u i n g , dao dpng 6
khoang 70%-74% Trong khi do, ty le
tung trao doi v i ly hon voi vg/ching
cua nhij'ng nguo'i thupc cac nhom tuoi
tren 40 thudng chi dao dpng g khoang
50-60% (P<0,05)
Tuy nhien, viec trao d i i vol vg/ching
v i v i n d i ly hon h i u nhu khong giup
ich gi cho viec cai thien m i l quan he
cua hai v g c h i n g Chi co 22/217
trudng hgp nhung ngudi co trap dpi
vdi v g / c h i n g v i ly hpn (chiim 10,1%)
cho b i i t viec trao doi do giup cho quan
he v g c h i n g cua hp dugc cai thien
Nhin chung, viec trao doi ve ly hon
thudng k h i i n cho quan he cua hp
khong chuyen b i i n (chiim 66,8%)
hoac tham chi tro nen
x i u di (chiem 23,1%)
D i i vdi nhung ngudi
da tirng nghT d i n ly
I hon (335 trudng hgp),
~ CO tdi 67,5% trong s i
hp da tung gui don tdi
" ~ toa an D i i u do cho
t h i y nhung ngudi tung nghT d i n ly hon dudng nhu CO xu hudng se gui don ly hon Tim hieu them v i viec gui don den toa an, qua phan anh cua ngudi dan va k i t qua khao sat cho t h i y co 90 trong tong
s i 900 ngudi ching da tung gui don
ly hon ra toa (chiim 10%) va co 226 trong tong so 900 ngudi vg (chiem 25,1%) da tung gui dgn ly hon ra toa
Ve so Jan gCri don ly hon, da s i ca ngudi vg va ngudi ching trong nghien euu nay thudng gui don ly hon d i n toa 1 l i n Cu the, trong tong s i 90 ngudi ching gui don ly hon den toa,
CO 71 trudng hgp (chiim 81,1%) la gui don 1 l i n va trong s i 226 ngudi v g tung gui don d i n toa, c6 175 trudng hgp, c h i i m 77,4%) da tung gui don 1
lin
K i t qua nghien euu cung cho thay ty le
d i n g thuan ky vao don ly hon cua ca
vg va c h i n g la kha cao Trong s i 90 ngudi ching da tirng gui don ly hon neu tren, s i lugng ngudi vg eua hp ky vao don ly hon la 83 trudng hgp (ehiim 92,2%) Tuong t u nhu vay, trong s i 226 ngudi vg gui dgn ly hon,
CO tdi 191 ngudi chong eua hp d i n g y
Trang 5Bang 2 S6 l§n gui don din toa an
S6 l^n
1 I j n
2 i a n
TCr 3 ISn trd len
Tong
Ch6ng giri don S6 lupng
73
12
5
90
Ty 14 (%) 81,1 13,3 5,6 100,0
V o giri don S6 l y o n g
175
34
17
226
Ty le (%)
7 7 4 15,1 7,6 100,0
Ngudn; Vu Manh Lpi, 2017-2018
dd cho thiy mpi ngydi p h i n ldn nhan
dygc sy dong thuan cua ngydi ban
ddi khi du'gc de nghj ky vao dgn ly hdn
86 lygng ngydi riit dgn ly hdn sau khi
da gii'i dgn den tda an chiim ty le h i u
nhy khdng dang ke
Tinh hinh ly hdn
Trong t i n g 438 ngydi tirng ly hdn
tham gia vao nghien ciru nay, cd tdi
423 trydng hgp (ehiim 98,6%) tirng ly
hdn mpt lan Ty le nhti'ng ngydi ly hon
tir 2 l i n trg len la khdng dang ke (chi
cd 6 trydng hgp, chiim 1,4%) Vi t h i ,
khi tim hiiu v i tinh hinh ly hdn, chiing
tdi se chu y i u tap trung phan tleh v i
l i n ly hdn d i u tien
K i t qua khae sat cho thiy p h i n ldn
viec ly hon thydng d i i n ra trong nhtrng
Hinh 2 Thdi gian ly hon
• Tiiroc U.1I1) 2000 STir :000.200.S =, Ti, 200(^:010 ;
nam gan day Ty le ly hdn tir sau nam
2010 chiim tdi 58% - eao hon han ty
le ly hdn eiia toan bd eac giai dean tryde dd Cac so lieu thong ke d Viet Nam cung eho t h i y ly le ly hdn dang
ed xu hygng gia tang, tir 1,1% nam
1999 (Tong cue T h i n g ke, 2002: 20) len 2,6% nam 2006 (Bp Van hda - The thao - Du ljch va met s i to chirc khac, 2008: 47)
Tyong ddng vdi k i t qua cOa Bieu tra quoc gia ve gia dinh Viet Nam 2006
(Bd Van hda - T h i thao - Du lich ciing mpt s i to ehire khae, 2008: 47), nghien eiru eua ehiing tdi cho thiy ty le ly hon
d dd thj pho b i i n hgn so vdi d ndng
thon (ehiim l i n lygt la 9% va 5,7%)
Ngoai ra, ty le ly hdn cua ntr gigi nhiiu hon nam gidi ( l i n lygt la 49,3% va 47,4%, P<0.01) D i i u nay cung kha tygng ddng vgi cac k i t qua nghien eiru v i y djnh ly hdn dyoc phan anh g p h i n tren cho thiy ty
le nghT den viec ly hdn mpt each nghiem tuc cua ntr gidi eung cao hgn so vdi ty le cua nam gidi Mae dti nu' gidi ly hdn nhiiu hgn nam gidi nhyng ty le tai hon cua nam gidi lai cao hon ty le tai hdn cua nO' gidi Theo k i t qua khao
Trang 6Bang 3 Tuong quan giua khu vue sinh sing, gidi tinh va tinh trang h6n nhan (%)
Tinh trang hdn nhan
Khdng ly hon
Ly hdn c h y a tai hdn
Ly hon da tai hdn
TCng
Khu vtrc sinh song*
Do thi 49,6 44,8 5,6 100,0
Nong thon 53,2 37,8 9,0 100,0
Gidi t i n h "
Nam 52,7 36,1 11,2 100,0
NO' 60,7 43,9 5,4 100,0
Ghi chu: Mucy nghia thing ke*p<0,05; "p<0,01 "*p<0.001
Ngudn: Vu Manh Lpi, 2017-2018
sat, trong so nhirng ngudi da tung ly
hon, ty le tai hon cua nam gidi la
11,1% - cao gap doi so vdi ty le tai hon
cua nu la 5,5% (P<0,Q1) Mpt so
nghien euu d Viet Nam chf ra ring phu
nu' Viet Nam sau khi ly hon it co xu
hudng tai hon (xem Le Thi, 2002,
Nguyin Thanh Tam, 2002) va kha
nang tai hon cua phu nir cung thap
hgn so vdi nam gidi (Bp Van hoa - The
thao - Du lich ciJng mpt s i t i chuc
khac, 2008) D i i u nay dugc Iy giai bdi
mpt so ly do thu nhit, con cai sau khi
ly hon thudng s i n g vdi me Trong
nghien euu cua chung toi, ty le phu nCr
song cung con sau khi ly hon len tdi
83,1% trong khi ty le nay cua nam gidi
chi la 4 6 , 1 % (P < 0,001) Viec s i n g
cung con sau ly hon la mpt trong
nhO'ng rao can d i i vdi viec tai hon cua
phu nCr bol hp thudng m u i n hy sinh
hanh phuc de nuoi day con cai (Le Thi,
2002); t h u hai nhCrng ton thuong tam
ly tir cupc hon nhan do vd doi khi
khlin phu nCr cam thiy kho tin tudng
vao dan ong; thu ba, s u lo lang ve viec
thlit lap nhirng m i i quan he phuc tap
sau khi tai hon, n h i t la moi quan he
giira con cai vdi ngudi ching sau, lam han e h i viec phu n u tai hon; cuii cung, nhti'ng dinh kiin xa hpi ve viec tai hon cua ngudi phu nO' sau khi ly hon cung lam han c h i kha nang tai hon cua phu
n u ( L e Thi, 2002)
s i lieu khao sat cho thiy ty le ngudi tra Idi la nu gidi dung lam nguyen don khi ly hon chiim tdi 78,1% Ty le nay cao hon r i t nhiiu so vdi ty le ngudi tra Idi la nam gidi, chi chiim 41,3% D i i u nay cung tuong d i n g vdi mpt s i nghien cu-u tren t h i gidi cho ring phu nu' thudng la ngudi khdi xudng viee ly hon (xem Gilding, 1999; Straughan, 2009) Theo mpt s i nha nghien euu,
su dpe lap ve kinh t i , su dam bao ve trinh dp giao due va n g h i nghiep thuc day phu nir xem xet den viec ly hon khi
hp phai trai qua nhirng cupc hon nhan khong hanh phuc (Quah, 2008; Straughan, 2009)
NhO'ng nguyen nhan din din viec ly hon
Cac nghien euu d Viet Nam da chi ra mpt s i nguyen nhan p h i biin d i n d i n
Trang 7Bang 4 Ly do ly hdn cua cac cap v p chong
Ly do ly hon
Vg/ch6ng co ban tinh
Chi tieu khong thdng nhat
R y o u bia, karaoke
C d bac, danh dfe, trpm c5p
Ghen tudng
Do! xi> vdi gia dinh hai ben
Dong gop kinh te khong d^y du
Con cai
Dong nghep, cong viec
Song xa each
Dpi song tinh due
Benh tat, sire khoe
N
Ly do cua chdng
So lupng
58
12
6
6
20
14
7
4
3
3
3
6
438
Ty le (%) 13,2 2.7 1,4 1,4 4,6 3,2 1,6 0,9 0,7 0,7 0,7 1.4
Ly do cua v g
Sd lyong
108
77
70
54
40
36
43
22
12
10
7
4
438
Tyle(%) 24,7 17,6 16,0 14,6 9,1 8,2 9,8 5,0 2,7 2,3 1,6 0,9
Tong
Sd lypng Tyle(%)
166
89
76
70
60
50
50
26
16
13
10
10
438
3 7 9 20,3 17,4 16,0 13,7 11,4 11,4 5,9 3,4 3,0 2,3 2,3
Ngudn; Vu Manh Lpi, 2017-2018
ldi sing, tinh each; xung dot ve kinh t i ;
ngoai tinh va bao lyc gia dinh (xem Bp
Van hda - T h i thao - Du lich va met sd
to chire khac, 2008; Nguyen Thanh
Tam, 2002) Tygng t y nhy vay, k i t
qua nghien eiru cua chiing tdi cung chi
ra nguyen nhan phd biin nhit dan tdi
ly hdn la vg/chong cd ban tinh (ehiim
37,9%) Chung thuy von la mpt gia trj
truyin thing dygc d i cao trong mdi
quan he hon nhan g Viet Nam Bgi t h i ,
viec ngoai tinh dydng nhy la diiu khd
ed t h i tha thir Mdt s i nghien eiru cho
thiy p h i n ldn mpi ngydi cd y kiin ring
ly hdn la d i i u ed t h i c h i p nhan dygc
khi vo hoac ehing ngoai tinh (Vu Thi
Thanh, 2016; Vu T u i n Huy, 2004) Khi
cd v i n d i ngoai tinh xay ra thi vg,
ching khd cd t h i tha thir cho nhau va
r i t ed nguy eg dan d i n ly hdn Trong
ly hdn, cd 490 ngydi (chiim 54%)
khdng dong y vgi quan d i i m cho rang 'Vi con, nen tha thir khi biet vg/chong ngoai tinh' Ngoai ra, cung cd tdi 651
trong tong s i 900 ngydi (ehiim 73,4%)
khdng dong y vdi quan diem 'Ngoai tinh nhwng van cd trach nhiem vol gia dinh thi van chap nhan dwgc' Nhy vay,
quan diem phan d i i viec ngoai tinh dydng nhy kha p h i biin va khdng co
sy khae biet ve quan d i l m nay gitra nam va ntr (P>0,05)
Ben canh dd, cd met so nguyen nhan
khae d i n d i n ly hdn, bao g i m : Chi tieu khdng thong nhat (chiim 20,3%) hoac
sa vao cae te nan nhy Rwgu bia, karaoke (chiim 17,4%) va Cd bac, danh dS, trdm cap (ehiim 16%)
Khi de cap d i n p h i n loi cua ban than minh va p h i n ldi eua vg/ehing minh
Trang 8nghien euu cho t h i y nhin chung, mpi
ngudi it co xu hudng phan anh v i
phan loi cua ban than trong ddi s i n g
gia dinh Mot s i loi cua ban than
thudng dugc de cap den la Qua tin
twang vao va/chdng (chiim 27,2%); h
danh thai gian cho gia dinh (chiim
11,9%) va Chi tieu khong thdng nhat
(chiim 8,9%) Khi nghT v i nhti'ng p h i n
loi cua vg/ching cua minh, mpi ngudi
thudng de cap d i n nhung l i i lien quan
d i n viec Va/chdng co ban tinh (chiim
38,4%); Rwau, bia karaoke (chiim
23,1%); Chi tieu khong thdng nhat
(chiim 20,3%); h danh thai gian cho
gia dinh (chiim 20,8%) Nhu vay, co
the thay rang s u phan anh chung ve
nhu'ng p h i n loi cua ban than cung nhu
p h i n l i i cua ngudi ban ddi trong ddi
s i n g hon nhan la kha giong nhau, chu
y i u lien quan d i n viec ngoai tinh, ehi
tieu khong thing nhat, it danh thdi gian
cho gia dinh hoac sa vao cac te nan
D i i u nay cung kha tuong d i n g vdi
nh&ng nguyen nhan cua viec ly hon
nhu vira d i cap d tren
So sanh v i p h i n l i i cua ban than trong
ddi s i n g gia dinh va gidi tinh cua
ngudi tra ldi cho t h i y ty le nam gidi
phan anh v i cac 161 lam cua ban than
d i u cao hon so vdi nhOng ty le nay
cua nir gidi Dac biet, co su khac biet
CO y nghTa v i mat thing ke giira nam
va nO' khi phan anh ve mpt so loi l i m
cua ban than Cu t h i , ty le cho biet loi
eua ban than la do Chi tieu khong
thdng nhit cua nam gidi la 2 1 % , cao
g i p han 5 l i n ty le cua nw gidi la 3,7%
gop kinh te khong day du cua nam gidi
la 10%, cao g i p 2,5 l i n so vdi ty le nay cua n u gidi la 4 % (P<0,05); ty le
m i c loi l i m do Ca bac, trdm cap, danh
de cua nam gidi la 5% con ty le cua nO'
gidi chT la 0,3% (P<0,01); ty le sa vao
Rwau bia, karaoke cua nam gidi la
9,3% trong khi ty le nay ciJa nir gidi chi
la 0,7% (P<0,001); ty le cho biet l i i l i m
do CO ban tinh cua nam gidi la 10%
trong khi cua nw gidi chi la 2.3%; ty le
it danh thai gian cho gia dinh cua nam
gidi la 24,3%, cao g i p 4 l i n so vdi ty
le cua nCJ- gidi ia 6% (P<0,001) Nhu vay, nam gidi thudng m i c phai nhieu loi lien quan d i n kinh t i , den l i i s i n g , thoi quen nhiiu hon so vdi ntr gidi Chi CO mpt v i n d i duy nhit ve p h i n
l i i cua ban than ma ty le nti' gidi cao
hon so vdi ty le cua nam gidi la Qua tin twang vao va/chdng Ty le nay eua
nO gidi la 31,5%, eao hon r i t nhiiu so vdi ty le cua nam gidi chi la 17,9% (P<0,01)
Ngoai ra, k i t qua phan tich cho thiy co
s u khae biet co y nghTa ve mat thong
ke khi nam va nO' phan anh v i mpt s i
p h i n loi cua ngudi ban ddi trong ddi
s i n g hon nhan Ty le phan anh cua nO' gidi ve phan 161 cua ching thudng cao hon ty le cua nam gidi khi de cap d i n phan l i i cua vg d i i vdi cac v i n d i v i
Chi tieu khong thdng nhat, Rwau bia, karaoke va Ca bac, danh de, trdm cap
Cu the, ty le nam gidi cho biit vg cua
hp m i c loi ve Chi tieu khong thdng nhit la 7,9% con ty le nlj' gidi cho biit
c h i n g cua hp m i c phai p h i n l i i nay la 26,2% (P<0,001); ty le nam gidi cho
Trang 9Bang 5 t kien v i phSn 161 cua ban than va phin ldi cua vg/chong trong ddi song gia dinh (%)
Chi tieu khong thong nhSt
Dong gop kinh t6 khong
day du
Ghen tuong
Vp/ch6ng co ban tinh
RuCTu bia, karaoke
C d bac, danh d6, trom c i p
Qua tin tirdng vg/chpng
it danh thdi gian cho gia
dinh
Tinh due
DPI xir vdi gia dinh hai ben
Con cai
Dong nghiep, eong viee
Song xa each
Ddi song tinh due
Benh tat, sire khde
N
Ty le Chung
vd y ki^n nghT v& l6i cua ban than 8,9 5,9 5,0 4,8 3,4 1,8 27,2 11,9 1,6 4,1 3,4 2,7 3,9
2,1
438
T y l e Chung nghT ve idi
cua vol
chong 11,6 20,3 12,3 38,4 23,1 16,2 1,1 20,8 3,4 16,4 6,8 2.1 13,5
0,9
438
NTL nam nghT v i ldi cua ban than 20,0 10,0 8,6 10,0 9,3 5,0 17,9 24,3 2,1 6,7 4,3 3,6 6,0 2,1 3,6
140
NTL nir
v§ ldi cua ban
than
3,7 4,0 3,4 2,3 0,7 0,3 31,6 6,0 1,3 3,4 3,0 2,3 3,4 1,3 1,3
298
NTL
nam nghT ve ldi cua
va
12,9
7 9 8,6 34,3 2,1 4,3 2,1 15,7 0,7 14,3 7,9 3,6 12,9 0,7 1,4
140
NTL nir nghT nghT
ve loi cua chong 11,1 26,2 14,1 40,3 32,9 21,8 0,7 23,2
4 7 17,4 6,4 1,3 13.8
4 7 0,7
298
Ngudn- VQ Manh Lpi, 2017-2018
biit vg cua hp mac idi v i Cddae, danh
dS, trdm cip la 4,3% trong khi ty le nir
gidi eho biet ehing ciia hp m i c phai
loai ldi nay len tdi 21,8% (P<0,001); ty
le nam gidi cho biit vg cua hp m i e ldi
lien quan d i n Rwau bia, karaoke la
2,1% trong khi ty le ntr gidi cho biit
ehdng cua hp m i c phai ldi nay la
32,9% (P<0,001) Ngoai ra, ty le nam
gidi cho biit vg ciia hp m i e phai loai
ldi lien quan d i n v i n d i tinh due eung
it hgn so vdi ty le nO' gigi eho biit
ehing eua hp mac phai loi v i v i n d i
nay, ehiim l i n lygt la 0,7% va 4,7% (P<0,05)
Nhy vay, cd the t h i y r i n g viec ngydi dan dng m i e phai nhtr'ng loi v i Chi tieu khdng thing nhit; Rygu bia, karaoke;
C d bac, danh d i , trpm c i p thydng dygc phan anh chinh bgi ban than nam gidi va bgi ea phu nil' khi ho d i cap d i n phan ldi cua chdng Nhyng con so ty le nay eao hgn nhiiu so vdi
ty le nCr eho b i i t ban than ho m i e phai nhO'ng loai ldi nay va ty le nam gidi
Trang 10gop p h i n iy gial cho viec phu ntr la
ngudi dung nguyen don ly hon cao
hon so vdi nam gidi, bdi nam gidi
dudng nhu m i c phai cae nguyen nhan
d i n tdi iy hon nhiiu hon so vdi nu* gidi
3 MOT SO K^T LUAN
Cac phan tich tren day eho thiy viec
tirng nghT den ly hon mpt each nghiem
tuc !a dieu tuong doi p h i bien trong
hon nhan d Viet Nam hien nay Viec
nghT d i n ly hon pho biin d nCr nhiiu
hon nam, d nhom tre tuoi nhieu hon
nhom cao t u i i va d vung do thj nhiiu
hon vung n6ng thon Tuong t u nhu
vay, viec ly hon cung co xu hudng xay
ra nhieu hon d i i vdi mpt s i nhom d i i
tugng, cu the, phu nti' dtrng don ly h6n
nhiiu hon so vdi nam gidi va viec ly
hon pho b i i n d do thj hon so vdi vung
nong thon Tuy nhien, ty le tai hon cua
nam gidi lai cao hon so vdi ty le tai
hon cua phu nCr
Tuong dong vdi k i t qua cua mpt s i nghien ctru khac (vi du nhu Bp Van hoa The thao va Du ljch va mot s i t i chuc khac, 2008; Nguyin Thanh Tam, 2012), nghien euu cua chung toi cho
t h i y cac nguyen nhan pho biin dan
d i n ly hon d Viet Nam bao gom ngoai tinh; mau thuin v i chi tieu hoac sa da vao rugu bia, karaoke; cd bac, danh
de, trpm c i p Nhin chung, nam gidi mac phai nhtrng v i n d i nay nhieu hon
so vdi nu' gidi Co le chinh nhtrng d i i u
do da khiin cho phu nir thudng la ngudi khdi xudng viec dua don ly hon,
va do cung la d i i u p h i b i i n d nhieu nude khac tren the gidi (xem Gilding, 1999; Straughan, 2009) Mac du ly hon bat nguin tir nhti'ng nguyen nhan khac nhau nhung phan ldn cac cupc ly hon trong nghien ciru nay co su dong thuan tir ca phia ngudi vg va ngudi ching •
CHU THiCH
''^ Bai viit 6wgc thuc hien trong khuon kho d i tai; "Vin d i ly hon trong xa hoi Viet Nam hien
aai" do Vu Manh Loi lam chu nhiem Vi6n Xa hpi hpc chu tri, thuoc Chuong trinh Khoa hpc
Cong nghe trpng diim cip Vien Han lam Khoa hpc xa hoi Viet Nam 2016-2018: Nghien cwu danh gii long thi vi gia dinh thdi k^ cong nghiep hda, hien dai hoa va hoi nhip guic ti
TAI LIEU TRICH DAN
1 Amato, P.R., Hohmann-Marriott, B 2007 "A comparison of High and Low Distress
Marriage that End in Divorce" Journal of l\Aarnage and Family, 69(3)
2 Amato, P.R Booth A., Johnson, D.R Rogers, S.F 2007 Alone together: How hAarriage in America is Changing United State: Harvard University Press,
3 Beck U & Beck-Gernsheim, E 2002 Individualization London, Thousand Oaks, New
Delhi: Sage Publications
4 Bo Van hoa - Thi thao - Du lich, Ting cue Thing ke, Vien Nghien ciru Gia dinh va
Gidi, & UNICEF 2008 Kit gua diiu tra gia dinh Viet Nam nam 2006 Ha Npi: UNICEF