Sự LỆCH CHUẨN ĐẠO ĐỨC CÔNG vụ ★ ThS LÊ THỊ NAM AN Đại học Vinh • Tóm tắt: Đội ngũ cán bộ, công chức nước ta đã không ngừng lớn mạnh, có năng lực, trình độ, phẩm chất đạo đức, đáp ứng yê
Trang 1Sự LỆCH CHUẨN ĐẠO ĐỨC CÔNG vụ
★ ThS LÊ THỊ NAM AN
Đại học Vinh
• Tóm tắt: Đội ngũ cán bộ, công chức nước ta đã không ngừng lớn mạnh, có năng lực, trình độ, phẩm chất đạo đức, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp cách mạng trong giai đoạn mới Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận công chức suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống, có những biểu hiện lệch chuẩn đạo đức công vụ ở các mức độ khác nhau Để khắc phục tình trạng lệch chuẩn đó, cần hoàn thiện thể chế kinh tê thị trường định hướng XHCN, hoàn thiện hệ thống pháp luật; tàng cường công tác tuyên truyền, giáo dục; phát huy tính tích cực, chủ động, nâng cao ý thức tự tu dưỡng, tự rèn luyện đạo đức công vụ của cán bộ, công chức nước ta hiện nay; tăng cường kiểm tra, đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ, quyển hạn của cán bộ công chức, định kỳ khen thưởng và kỷ luật trong hoạt động công vụ.
• Từ khóa: Công chức, công vụ, đạo đức công vụ, chuẩn đạo đức công vụ, lệch chuẩn đạo đức công vụ.
1 Công vụ, đạo đức công vụ
Thuật ngữ “công vụ” được sử dụng trong
trong khoa học chính trị Cho đến nay, vẫn
nghiên cứu, các nhàlãnh đạo, quản lý vềnội
hàm của khái niệm này Trên cơ sở các nghiên
Điều 2 Luật Cán bộ, công chức năm 2010,
chúngtôi quan niệm: Công vụ làmột dạng hoạt
động mang tính quyền lực nhà nước do công
của xã hội và của nhànước
chức chính trị- xã hộivà các tổchức khác (cơ
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - Sô 526 (12/2021)
Trang 2địnhở Điều4 Luật Cán bộ, Công chức (Luật số
22/2008/QH12) Do đó ở ViệtNam, công chức
là những người được tuyển dụng, bổ nhiệm
quan của Đảng, củaNhà nước,của các tổ chức
chính trị xã hội, các cơ quan, đơn vị quân đội,
công an và được hưởng lương từ ngân sách
côngchức phải tuân thủ nhữngnguyên tác,
chức phải tuân thủ
những nguyên tác,
đức nghề nghiệp của
viết ràng: “Trong thực
cả mỗinghề nghiệp đều
có đạo đức riêng của
mình”(1) Đạo đức nghề nghiệpcủa ngườicông
chức chính là đạo đức công vụ Hiểu một cách
kháiquát,Đạo đức công vụ là hệ thốnggiátrị,
đánh giá cách ứng xử củacôngchức, thể hiện
thực thi công vụ nhàm phục vụ lợi ích của
nhân dân, của xãhộivà của nhànước
2 Chuẩn đạo đức công vụ và sự lệch chuẩn
đạo đức công vụ
Chuẩn đạo đức công vụ (hay còn gọi là chuẩn
thừa nhận và đượcsử dụng vàoviệc đánh giá,
điều chỉnhý thức vàhành vi đạo đức của người
cồng chức, nó chiphối và định hướngsựphát
Chuẩn đạo đức công vụ (hay còn gọi là chuẩn mực đạo đức công vụ) là những giá trị, nguyên tắc có tính chuẩn xác, mực thước được xã hội thừa nhận và được sử dụng vào việc đánh giá, điều chỉnh ý thức
và hành vi đạo đức của người công chức,
nó chi phối và định hướng sự phát triển đời sống đạo đức của họ trong quá trình thực thi công vụ.
triển đời sống đạo đứccủa họ trong quá trình thực thi công vụ
Chuẩn đạo đức công vụ là một phạmtrù lịch
sử chứkhông phải là mộtcái gì nhất thành, bất
trực tiếp đến đạo đức của cán bộ, đảng viên,
chức; LuậtViên chức); dựatrên cácnguyêntác
cơ bản của đạo đức
chuẩnđạo đức côngvụ
Thứ nhất, trungthành vói sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc Đâylà chuẩn đạo đức
đức công vụ, là cơsở để thực hiện các chuẩn
lối của Đảng, pháp luật của Nhànước Trong
nhau, giữa cán bộ côngchức vói tậpthể và xã hội cần thể hiện sự tin tưởng, quyết tâm theo
lý tưởngXHCN Cụ thể, trong mỗi lời nói và việc làm khithực thi hoạt động công vụ, cán
lốicủaĐảng Trong quá trình thực thi mỗi hoạt
việc mang lại là phục vụ cho Đảng, Nhà nước
và nhân dân Nếukhông quán triệt điều này,
sẽ dẫn đến những động cơ vụ lợi trong thực thi côngvụ Trung thành vói sự nghiệpcách mạng
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - Sô 526 (12/2021)
Trang 3của Đảng và dân tộc cũng có nghĩa là phải
nhiệm về chuyên môn, nghiệp vụ truớc Đảng,
mẫu mực, mẫn cán của người cán bộ, công
động công vụ
Cán bộ, công chức là những người làm việc
trong bộmáy công quyền, dođó lối sống lành
mạnh, tích cực trước hết phảilàviệc tuân thủ
pháp luật một cáchnghiêmngặt Bởi nếu không
dụng kẻ hởcủa phápluật để trục lợicánhân Lối
cònthểhiện qua tác phong làm việckhoa học;
caotinh thầntrách nhiệm; quaviệc hoàn thành
tốt các côngviệc đưọc giao
các phẩm chất đạo đức cơ bản là cần, kiệm,
liêm, chính, chí công vô tư Theo HồChí Minh,
ô của công Chính là thảng thán, làm điều
đúng đán vìlọi ích chung, chí côngvô tư là đặt
lợiích của xã hội, tập thể, nhân dân lên trên
lợi íchcánhân
trong thực hiện nhiệm vụ côngvụ
Trong hoạt động thực thi công vụ, mỗi cán
bộ, công chức phải luôn đặt mìnhtrongtập thể,
phục tùng lợi ích tập thể Tinh thần tập thể
chính là linh hồn của đạo đức mới, thể hiện ở
thái độ, hành động họp tác, phối họp trong
chọn lựa còng việc theo lợiích cánhân Tinh
sống, triết lýnhân sinh sẽ trởthành chủ nghĩa
cánhân.Tinh thần tập thể phải trở thành một
bộ máy hành chính hoạt động hiệu lực, hiệu quả, nhầm phục vụ lọi ích của nhân dân, của
xã hội và Nhà nước ngàycàng tốt hơn
Thứ tư, có tinh thần vì dân
Đảng, Nhànước vànhân dân Việcphục tùng mệnh lệnhcủacấptrên hay tạo sự đổngthuận trong côngviệc cũng chỉ để thựchiện nhiệm
vụ đó Bản chất của Nhà nướctalà Nhà nước
vậy,mỗi cánbộ, côngchức phải thấm nhuần
cánbộ, côngchức phải thựcsự là “công bộc”,
là “đầytớ nhân dân” Mọi hoạt độngcủa cán
bộ, công chức (hay hoạt động côngvụ) đều
quyển hạn đều của dẩn Chính quyền từ xã
dâri’ữ \Việc gì lọi cho dân ta phải hết sức làm;
củanhân dân lao động lên trên,lên trước lợi
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Sô 526 (12/2021)
Trang 4Mọi sự vi phạm (cả ý thức đạo đức lẫnhành vi
mực đạo đức đã được xã hộichấp nhậnvà đi
ngược lại sựmongđợi của xã hội thìđược coi là
lệch chuẩn đạo đức.Theo đó, lệch chuẩn đạo
đức công vụ là sựvi phạm,không tuân theo các
mói, đất nước ta đãđạt được những thành tựu
dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc XHCN Đưa
nước ta ra khỏi khủng hoảng kinh tế xã hội và
phát triển có thu nhập trung bình, tạo tiền đề,
nền tảng quan trọng để nước ta tiếp tụcđổi mới
toàndân và toàn quân vì mục tiêu “dângiàu,
trong đó có sự đóng góphết sức quan trọng của
đội ngũ côngchức
chứcđã đạt được trong thòi gian qua,hiện nay
vẫncòn “Một bộ phậncán bộ,đảngviên, công
chức suy thoái đạo đức, lốisống vàvi phạm đạo
lýtưởng và con đường đi lênCNXHở Việt Nam
hội, gây bức xúc trong dư luận, là thách thức
nghiêm trọngđối với vai trò lãnh đạo củaĐảng
vàhiệu lực quảnlý của Nhà nước, đedọasự tồn
vongcủa chế độ, làm cho hình ảnh củangười
công chức ít nhiềubị phainhạt trongnhân dân
Tinh trạngsuy thoái về tư tưởng chính trị, sự
lệch chuẩn về đạo đức, lối sốngtrong một bộ
phận cán bộ, đảngviên, côngchức, viên chức
nước ta hiện nay có cả nguyên nhân khách quan
củakinh tế thịtrường là nguyên nhân sâu xadẫn
cùng, kinh tế là cơ sở của đạo đức và quyết định
thuyết về đạo đức đãcó từ trước đến nay đều là
bấy giờ”(4ì vàmỗi khi “Cơsở kinh tếthayđổi thì toàn bộ cáikiến trúc thượngtầngđồ sộ cũngbị đảo lộn ít nhiều nhanh chóng”(5)
họp với từng giaiđoạn phát triển củađất nước,
theo các quy luật của kinh tế thị trường, do đó không tránh khỏitác độngtiêucựctừ mặt trái của kinh tế thị trường Cùngvóiviệc kíchthích
môitrường thuận lợi để làmnảy sinh và phát triểnnhiều loại tệ nạn xã hội, thậm chí “có những mặt tiêu cực mâu thuần vói bản chất củachủ nghĩaxãhội Đó là xuthếphân hóa giàu nghèo quámức, là tâm lý sùng bái đồng
nhân phẩm ”(6) Tác động tiêu cực từ mặt trái củakinh tế thị trường, củaquá trìnhtoàn cầuhóa làmột điều
chínhtrị, tư tưởng,đạođức, lối sống nhiều khi còn hình thức, chưa đủ sức động viên và thườngxuyên nângcao ý chí cáchmạngcủa
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Sô 526 (12/2021)
Trang 5nhữngviệc làm đúng, gương người tốt không
nguyên táctậptrungdânchủ, tự phê bình và
làm cơ sở chocông tác kiểmtra, giám sát dẫn
đến tình trạng lệch chuẩn đạo đức công vụ
Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rabiểu hiệncủa sự
dânchủ, nhưng làmviệc thì họ theolối “quan"
chủ”, miệngthì nói phụngsự quần chúng”,
trái ngược với phương châm và chínhsách của
Đảng và Chính phủ”í7) Đại hội XIII của Đảng đã
thảng thánchỉ ra,về tổ chứctriển khai: “còn có
biểu hiện “cơchếxin- cho”, “tư duy nhiệm kỳ”,
“lợi ích nhóm””™, “Tham nhũng, lãng phí ở
một số noi còn nghiêm trọng”191
3 Một số giải pháp cơ bản nhằm khắc
phục sự lệch chuẩn đạo đức công vụ trong
một bộ phận công chức Việt Nam hiện nay
Thứ nhất, hoàn thiện thể chế kinh tế thị
trường định hướng XHCN,nhất là hoàn thiện hệ
được coi làmột trong những giải pháp không thể
thiếu nhàm góp phần khác phục sựlệchchuẩn
đạo đức côngvụ trong một bộ phậncôngchức
Việt Namhiện nay
dựng hoàn thiện đồng bộthểchế phát triển nền
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
đầy đủ, hiệnđại, hội nhập”(10) Hoàn thiện thể
chế kinh tế thị trường địnhhướng XHCN,nhất
sách kinh tế được coilàbiệnpháp cần thiết để
khácphục lệchchuẩnđạo đứccông vụ Thể chế
kinh tế thị trườngđi sâuvàotất cả các quan hệ
chức, quản lý;quan hệphân phối.Thể chế kinh
giữadoanh nghiệpvói doanhnghiệp, doanh nghiệp vói nhànước, doanh nghiệp vói người
về sở hữu, hoàn thiệnthể chế phát triển đồng
hoànthiệnthể chế vềtổ chức quản lý sảnxuất, hoàn thiện thể chế về phân phối sản phẩm
pháp luật là cơsở ngăn ngừa, khác phục lệch
pháp luật, bảođảmtính đồng bộ, thống nhất, côngkhai, minh bạch, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xãhội và hội nhậpquốctế, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và xác
doanh nghiệp”111’
Thứ hai, tăng cườngcông táctuyên truyền, giáo dục; phát huy tính tíchcực, chủ động, nâng
công vụcủacông chức nước ta hiện nay
Công tác tuyên truyền, giáo dục đạo đức công
vụ nhầm giúp cho công chức hiểu rõvịtrí, vaitrò cùacông chức; nhiệm vụ công việc, tráchnhiệm,
chính nhà nước và các tổchứcchính trị -xà hội
hành động, việc làm của công chức phù họp chuẩn đạo đức, nângcao ýthức tự rèn luyện
Đạo đức cáchmạng nói chung,đạo đức công
vụ của ngườicánbộ, công chức nói riêng không
luyện bền bỉhàngngày màphát triển và củng
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - Sô 526 (12/2021)
Trang 6càngluyện càng trong”(12) Đểrèn luyện, nâng
vụ nói riêng, trước hết “Mỗicán bộ, mỗiđảng
viên, mỗingày phảitự kiểm điểm, tự phê bình,
tự sửachữa như mỗingày phảirửamặt”(13), có
Ngày nhận bài: 10-12-2021; Ngày phản biện: 12-12-2021; Ngày duyệt đăng: 20-12-2021.
(1) C.Mác và Ph.Ãngghen: Toàn tập, t.21, Nxb
Chính trịquốcgia Sự thật, Hà Nội, 2004, tr.425 (2) HổChí Minh: Toàn tập, t.6,NxbChính trịquốc gia, HàNội, 2011, tr.232
(3), (8), (9)ĐCSVN: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn
quốc lần thứXIII, t.II, Nxb Chínhtrị quốc gia Sự thật, HàNội, 2021, tr.78,79,76
(4) C.Mác và Ph.Ángghen: Toàn tập, t.20, Nxb Chính trị quốcgia, Hà Nội, 1994, tr 137
Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, tr.15
(6)ĐCSVN: Văn kiện Đại hội Đảng thòi kỳ đổi mới (Đại hội VI, VII, VIII, IX), Nxb Chính trị quốc gia,
HàNội, 2005, tr.459
(7) HồChí Minh: Toàn tập, t.7, NxbChính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tr.176
(10) ĐCSVN: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứXIII, t.I,Nxb Chínhtrị quốc gia Sựthật, Hà Nội, 2021, tr.43
(11) ĐCSVN: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứXII, Nxb Chính trịquốc gia, HàNội, 2016,
tr 309
(12) HổChí Minh: Toàn tập, t.ll, Nxb Chính trị
(13) Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.5, Nxb Chính trị quốcgia, HàNội, 2011, tr 279
Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2004, tr.87
Thứ ba, tăng cườngkiểmtra, đánh giáviệc
thực hiện nhiệmvụ, quyển hạn của công chức,
côngvụ
đánhgiá nănglực và đạo đức là khâu then chốt,
làm cơ sở cho nhữngcôngtáckhácnhư: đềbạt,
luật Trong đó, việc kiểm tra, đánh giá quá trình
thựchiện nhiệmvụ, quyền hạncủa cán bộ công
chức là một việc làm cầnthiết đểngăn ngừa,
vụ, quyền hạn của cán bộ, công chức cầncó các
hình thức khen thưởnghaykỷluậtkịp thời để
làm gương cho người khác Bởi vì,đối vói việc
khác phục lệchchuẩn đạo đứccông vụ,kỷ luật
là biện pháp có tínhrăn đe, giáo dục rấtcao và
hữuhiệu nhất để thức tỉnh cánbộ, công chức
lệcán bộ, công chức làm tốt vai trò củamình
đối với Đảng, Nhà nước và nhân dân Con
khôngphải đã là nhà triết học theo kiểu Phi-stơ
để nói: “Tôi là tôi”, cho nênngười ta lúc đầu
phải nhìnvàongười khác, như nhìn vàomộtcái
gương mới nhận thấy mình được”íl4) Chủ tịch
Hồ Chí MinhtrongÝ kiến về việc xuất bản loại
sách “người tốt, việc tốt”, (tháng 6-1968) đãchỉ
rõ: “Lấygương người tốt, việctốt để hàng ngày
cách mạng, xây dựng conngườimới, cuộc sống
pháp không thể thiếuđược nhằm khácphụcsự
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - Sô 526 (12/2021)