Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Biện pháp giúp học sinh lớp 5 tự tin trong giao tiếp

Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Biện pháp giúp học sinh lớp 5 tự tin trong giao tiếpSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Biện pháp giúp học sinh lớp 5 tự tin trong giao tiếpSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Biện pháp giúp học sinh lớp 5 tự tin trong giao tiếpSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Biện pháp giúp học sinh lớp 5 tự tin trong giao tiếpSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Biện pháp giúp học sinh lớp 5 tự tin trong giao tiếpSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Biện pháp giúp học sinh lớp 5 tự tin trong giao tiếpSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Biện pháp giúp học sinh lớp 5 tự tin trong giao tiếpSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Biện pháp giúp học sinh lớp 5 tự tin trong giao tiếpSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Biện pháp giúp học sinh lớp 5 tự tin trong giao tiếpSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Biện pháp giúp học sinh lớp 5 tự tin trong giao tiếpSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Biện pháp giúp học sinh lớp 5 tự tin trong giao tiếpSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Biện pháp giúp học sinh lớp 5 tự tin trong giao tiếpSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Biện pháp giúp học sinh lớp 5 tự tin trong giao tiếpSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Biện pháp giúp học sinh lớp 5 tự tin trong giao tiếpSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Biện pháp giúp học sinh lớp 5 tự tin trong giao tiếp

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VIỆT YÊN

TRƯỜNG TIỂU HỌC HOÀNG NINH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 5C TỰ TIN TRONG GIAO TIẾP

Họ và tên: Nguyễn Thị Hiên

Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị: Trường Tiểu học Hoàng Ninh

Việt Yên, tháng 5 năm 2022

MỤC LỤC

Trang

III ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU

1 Đối tượng

I CƠ SỞ LÝ LUẬN

2 Cơ sở thực tiễn

3

II THỰC TRẠNG CỦA VIỆC RÈN SỰ TỰ TIN TRONG

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

1

PHẦN I: MỞ ĐẦU

I LÍ DO VIẾT SÁNG KIẾN

Bậc Tiểu học là bậc học nền tảng tạo cơ sở cho học sinh phát triển, học tiếp các bậc học tiếp theo Vì vậy bên cạnh việc trang bị cho học sinh những vốn kiến thức kĩ năng cơ bản trong học tập, lao động còn cần phải chú ý đến việc rèn

kĩ năng sống cho học sinh, dạy học sinh cách “làm người”, để học sinh có thêm vốn kinh nghiệm thích ứng với môi trường mới, yêu cầu mới

Thực hiện Nghị quyết số 29 - NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản giáo dục và đào tạo, đánh giá học sinh tiểu học theo thông tư 22 thì việc hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất cho học sinh là một trong những vấn đề được toàn ngành giáo dục nói chung và bậc tiểu học nói riêng quan tâm đến Chính vì vậy, trong các kế hoạch, các văn bản chỉ đạo của ngành, của trường đều chú trọng rèn kĩ năng cho học sinh Đặc biệt

là kĩ năng giao tiếp Tuy nhiên không phải em nào cũng có khả năng giao tiếp tốt Thực tế cho thấy trong nhiều năm qua có rất nhiều em trong trường còn thiếu sự mạnh dạn, tự tin khi đứng trước đám đông

Tự tin là một trong những phẩm chất quan trọng của mỗi con người Đặc biệt là ở lứa tuổi tiểu học vì: Ở lứa tuổi này là tiền để cho trẻ phát triển nhân cách, là tiền để giúp trẻ trở thành con người năng động sáng tạo và chủ động trong cuộc sống, giúp con người vượt qua sự nhút nhát, gò bó mà sẽ hòa đồng với bạn bè với mọi người xung quanh Các em học cách làm chủ ngôn ngữ cách nhận biết và đối phó cảm xúc của mình cũng như của người khác, học cách xử

sự sao cho phù hợp với môi trường xung quanh Các em cần phải biết mạnh dạn,

tự tin, chủ động để chơi với nhau, sống hòa thuận với bạn khác trong lớp, tuy nhiên điều này không dễ dàng với một số em Trẻ cần những kỹ năng quan hệ xã hội như làm thế nào để mạnh dạn tự tin với mọi người, để giao tiếp, để chọn hành vi đúng đắn Sự mạnh dạn tự tin có thể được biểu hiện chỉ bằng những cử chỉ, thái độ rất đơn giản và gần gũi trong cuộc sống, song không phải học sinh nào cũng có được sự tự tin

Và quả thật như vậy, năm học 2021 - 2022, tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 5C, với tổng số 35 học sinh, 21 học sinh nam và 14 học sinh nữ Lúc đầu khi mới nhận lớp tôi nhận thấy chỉ có một vài em thể hiện sự tự tin ngay từ những phút đầu tiên Còn hầu như đại đa số các em rụt rè, e ngại, chưa cảm thấy tự tin khi nói chyện Điển hình là em Nguyễn Văn Đô, Nguyễn Văn Hoàng, Trần Quang Hùng, Nguyễn Huyền Trang, Chính vì lẽ đó đã không ngừng thôi thúc tôi tìm ra biện pháp làm thế nào để giúp các em có được sự tự tin Và qua tìm tòi, áp dụng những biện pháp của bản thân mình trong quá trình giảng dạy và làm công tác chủ nhiệm tôi nhận thấy học sinh lớp tôi đã có sự thay đổi Từ sự ngại chia sẻ các em đã mạnh dạn, tự tin khi trình bày ý kiến trước tập thể, các em chủ động hơn trong mọi hoạt động của lớp cũng như của trường Vì vậy tôi đã chọn sáng kiến “Biện pháp giúp học sinh lớp 5 tự tin trong giao tiếp”

2

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Mục đích của biện pháp này nhằm giúp học sinh tự tin trong giao tiếp Từ

đó các em sẽ chủ động hơn trong mọi hoạt động của lớp cũng như của trường

III ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU

1 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu biện pháp giúp học sinh tự tin trong giao tiếp

2 Phạm vi nghiên cứu

- Không gian: Lớp 5C - Trường Tiểu học Hoàng Ninh

- Thời gian: nghiên cứu trong khoảng thời gian từ tháng 9 năm 2021 đến tháng 5 năm 2022

IV NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

- Nghiên cứu cơ sở lí luận của việc giáo dục tính mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp

- Nghiên cứu thực trạng của việc rèn sự tự tin cho học sinh Tìm ra biện pháp giúp học sinh tự tin trong giao tiếp

- Tiến hành thực nghiệm, phân tích kết quả thực nghiệm đưa ra đánh giá

V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Phương pháp quan sát: Quan sát và lắng nghe học sinh chia sẻ với nhau trong quá trình học

- Phương pháp đàm thoại:

+ Đàm thoại với các đồng nghiệp để chia sẻ kinh nghiệm

+ Đàm thoại với phụ huynh để tìm hiểu quá trình giao tiếp của học sinh ở nhà + Đàm thoại trực tiếp với học sinh

- Phương pháp thực hành trải nghiệm

VI NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA SÁNG KIẾN

Sáng kiến góp phần giúp học sinh tự tin trong giao tiếp Từ đó giúp các em mạnh dạn chia sẻ ý kiến hơn, tạo điều kiện cho các em tự chiếm lĩnh kiến thức,

kĩ năng, phát triển năng lực, phẩm chất Đồng thời giúp đồng nghiệp chia sẻ áp dụng vào trong giảng dạy đạt hiệu quả cao

PHẦN II: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1 Cơ sở lý luận

Giao tiếp là quá trình trao đổi thông tin và giải quyết tình huống nhằm đạt được mục đích giao tiếp cao nhất

3

Giao tiếp có vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống xã hội và trong đời sống của mỗi cá nhân con người

Giao tiếp là điều kiện đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của xã hội Nhờ

có giao tiếp mà mỗi con người có thể tham gia vào các mối quan hệ xã hội, gia nhập vào cộng đồng, phản ánh các quan hệ xã hội, kinh nghiệm xã hội và chuyển chúng thành tài sản của riêng mình

Trong giao tiếp nhiều phẩm chất của con người được hình thành và phát triển, trong đó có phẩm chất tự tin

Tự tin trong giao tiếp giúp cho học sinh vượt qua mọi thử thách trong trường học và trong cuộc sống, có được điều này, học sinh sẽ tự tin ở năng lực bản thân và luôn hy vọng đạt được mục tiêu của mình Tự tin cũng có nghĩa là học sinh thấy thoải mái hơn với chính mình và có nhiều điều thú vị muốn chia sẻ Sự mạnh dạn,

tự tin giúp các em tương tác được với những người xung quanh, với bạn bè và dễ dàng xây dựng những mối quan hệ mới và điều này cực kỳ quan trọng trong thế giới hiện đại Tự tin sẽ giúp các em thành công trong mọi hoàn cảnh

Trước đây, giáo dục nước nhà chủ yếu coi trọng việc truyền thụ kiến thức cho học sinh mà chưa chú trọng đến việc rèn kĩ năng, phát huy năng lực, phẩm chất cho các em Sản phẩm của giáo dục là đào tạo con người có kiến thức nhưng thiếu kĩ năng Vì thế khi gặp tình huống không có khả năng xử lý một cách kịp thời, không áp dụng được kiến thức vào thực tiễn cuộc sống

Hiện nay, theo đà phát triển đi lên của xà hội, thì yêu cầu về giáo dục cũng được nâng cao Mục tiêu của giáo dục không chỉ trang bị cho học sinh những vốn kiến thức kĩ năng sơ bản mà còn cần phải chú ý đến việc phát triển năng lực, phẩm chất của học sinh Sản phẩm của giáo dục không phải là chúng ta dạy cho học sinh điều gì, hay học sinh học cái gì mà là học sinh sẽ thể hiện những điều mình đã học

một cách tối ưu nhất nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới của xã hội

2 Cơ sở thực tiễn

Việc dạy kĩ năng giao tiếp nói chung và việc hình thành sự tự tin cho các

em học sinh nói riêng đang ngày càng được chú trọng Đối với Trường Tiểu học Hoàng Ninh từ những năm đầu tiên thực hiện phong trào thi đua “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” ban giám hiệu nhà trường đã có những định hướng chỉ đạo giáo viên chú trọng rèn kĩ năng giao tiếp cho học sinh nói chung và hình thành tính tự tin, mạnh dạn cho học sinh nói riêng trong mọi hoạt động của nhà trường Để có những chủ nhân tương lai mang trong mình đầy đủ năng lực phẩm chất của mọt công dân tốt thì giáo dục được học sinh có đủ sự mạnh dạn tự tin trong giao tiếp là mục tiêu cần đạt được ngay từ những năm học tiểu học Vì vậy, mỗi giáo viên cần phải hiểu sâu sắc và thực hiện tốt Nghị quyết 29 của Đảng ta đó là: Giáo dục và đào tạo phải chuyển đổi căn bản từ việc trang bị kiến thức sang rèn luyện phẩm chất, năng lực cho người học Vì

4

vậy việc rèn sự mạnh dạn tự tin cho học sinh là vấn đề cấp thiết và quan trọng cần của mọi cấp học đặc biệt là bậc tiểu học.

II THỰC TRẠNG CỦA VIỆC GIÚP HỌC SINH TỰ TIN TRONG GIAO TIẾP

1 Thực trạng

a) Thuận lợi

Năm học 2021 - 2022, tôi được nhà trường phân công giảng dạy lớp 5C, tổng số 35 học sinh, 21 học sinh nam và 14 học sinh nữ Đa số các em có trình

độ tương đối đồng đều

Ban giám hiệu nhà trường luôn ủng hộ tạo mọi điều kiện tốt nhất cho giáo viên làm việc

Nhà trường trang bị đầy đủ tài liệu, thường xuyên tổ chức bỗi dưỡng chuyên môn cho giáo viên

b) Khó khăn

Trong quá trình giao tiếp còn có nhiều học sinh chưa mạnh dạn, tự tin Qua khảo sát thực tế học sinh thông tôi nhận thấy học sinh có những biểu hiện sau: + Rụt rè, e ngại, không dám thể hiện mình

+ Không dám phát biểu xây dựng bài

+ Ít chia sẻ với thầy cô, ban bè, ngại tiếp xúc với người lạ

+ Trong các hoạt động ngoài giờ không dám thể hiện khả năng của bản thân

từ đó giáo viên khó phát hiện ra tài năng thật sự để bồi dưỡng, khảo sát kết quả Tổng số

học sinh

Kết quả khảo sát Mạnh dạn tự tin Rụt rè e ngại

Kết quả trên cho thấy số học sinh rụt rè e ngại khá đông, chiếm tỉ lệ là 62,9%

Từ những kết quả trên tôi chú ý vào đối tượng học sinh không dám thể hiện, còn rụt rè, e ngại

2 Nguyên nhân

Sự thiếu tự tin của học sinh nói trên là do một số các nguyên nhân chủ yếu sau: Thứ nhất là, thiếu tự tin vào bản thân mình, ngại ngùng, rụt rè khi đứng lên và trả lời trước đám đông

Thứ hai là, do tâm lý của học sinh “thà im lặng” còn hơn lỡ phát biểu sai thì bị các bạn cười chê

5

Thứ ba là, học sinh có hoàn cảnh cá biệt như: sống trong gia đình không hạnh phúc, bố mẹ ly hôn, khiến các em tự ti về bản thân tự các em cảm thấy mặc cảm không muốn giao lưu, tiếp xúc với mọi người

Từ những kết quả và nguyên nhân nói trên tôi bắt đầu thực hiện từng việc nhằm giúp các em tự tin hơn

III CÁC BIỆN PHÁP

1 1 Xây dựng môi trường học tập thân thiện

Đầu tiên, sau khi nhận lớp, để tạo sự gần gũi và gắn kết giữa học sinh với giáo viên chủ nhiệm, bản thân tôi sắp xếp nhiều thời gian cho học sinh được giới thiệu về mình, động viên khuyến khích các em chia sẻ với nhau về những sở thích, ước mơ tương lai cũng như mong muốn của mình với các em Đây là hoạt động giúp cô trò hiểu nhau, đồng thời tạo một môi trường học tập thân thiện

Tôi luôn tạo bầu không khí lớp học thoải mái, nhẹ nhàng Trong mọi tiết dạy, tôi luôn gần gũi, động viên các em, quan tâm hơn đến những em ít nói, thụ động, những câu hỏi dễ thường dành cho những em đó trả lời để các em cùng tham gia nói, tạo sự tự tin trong các em Đối với những em nói tương đối lưu loát, trôi chảy, tôi khuyến khích gợi mở bằng những câu hỏi khó hơn một chút để các em mạnh dạn trình bày ý kiến của mình, kích thích sự hứng thú ham học hỏi của các em

Trong quá trình tổ chức lớp học, đầu năm bầu Ban cán sự của lớp tôi để các em tự đứng ra tranh cử vào chức Lớp trưởng

Những giờ ra chơi tôi thường chia sẻ những câu chuyện vui và tập múa hát cùng các em Ban đầu học sinh chưa quen nên còn e ngại nhưng dần dần các

em đã mạnh dạn hơn Có nhiều hôm các em còn chủ động rủ cô giáo tham gia thi giải câu đố Các bạn khác thấy vậy thì tập trung lại cổ, vũ reo hò Lúc đó tôi cảm nhận được những việc mình làm bước đầu đã có tác dụng

Trong lớp tôi chủ nhiệm có 35 học sinh nhưng hoàn cảnh mỗi em khác nhau: người thì đi làm ăn xa, người thì gia cảnh nghèo khó, Tôi còn nhớ như

in em Đô là học sinh chuyển từ Bắc Ninh đến học vào 13 tháng 9 do mẹ chuyển

về đây làm công nhân Buổi đầu tiên đến lớp, em khóc đòi mẹ đưa về học ở trường cũ Bằng sự động viên kịp thời của tôi em đã ở lại học và không khóc nữa Buổi thứ hai vì mới chuyển đến nên các bạn còn xa lạ với em chính vì vậy

em không nói chuyện với ai, ngại tiếp xúc với mọi người, tôi thường xuyên xuống chỗ em trò chuyện với em, tạo cơ hội cơ các em bộc lộ tâm tư của tôi của mình Lúc đầu em còn e ngại, không nói Song bằng sự kiên trì mỗi ngày tôi thường xuyên gần gũi, hỏi han em đã dần dần bộc bạch, chia sẻ Giờ đây em đã trở nên mạnh dạn, tự tin nói chuyện hòa đồng với các bạn, hăng hái phát biểu

xây dựng bài

6

Hình ảnh HS Đô, Hoàng – Lớp 5C- Trường Tiểu học Hoàng Ninh

thời gian đầu khi đến lớp

Hình ảnh HS Đô, Hoàng – Lớp 5C – Trường Tiểu học Hoàng Ninh

thời gian sau thể hiện sự tự tin

Bên cạnh đó, tôi thường xuyên phối kết hợp với giáo viên bộ môn Bản thân tôi cung cấp cho giáo viên bộ môn những học sinh rụt rè, nhút nhát để giáo viên bộ môn thông qua môn học của mình rèn sự tự tin cho các em Thường xuyên trao đổi với giáo

viên bộ môn về sự tiến bộ của các em

Đối với phụ huynh ngay từ đầu năm học khi họp phụ huynh tôi dành nhiều thời gian cho phụ huynh chia sẻ về những điểm mạnh và điểm yếu của con em mình để tự

7

đó đưa ra các giải pháp giúp các em tự tin hơn Em Ngọc Lan về nhà khi có khách còn sợ sệt chạy đi nấp Tôi đã trao đổi và phối hợp cùng phụ huynh trong những tiết học, những tiết sinh hoạt tập thể tôi cho tự em Ngọc Lan đóng vai cảnh đó và em đã thay đổi Phụ huynh Ngọc Lan chia sẻ con tôi tự tin hẳn lên giờ nhìn thấy khách từ xa đến là cháu chạy ra chào Tôi vui lắm!

1.2 Rèn sự tự tin thông qua các hoạt động trải nghiệm

Ngày trung thu, tôi tổ chức cho lớp làm mâm ngũ quả tôi chỉ là người hướng dẫn sau đó tự cho các em tiến hành làm, mỗi em một việc em thì bày bánh kẹo, em thì tỉa hoa quả, em thì trang trí sao cho mâm ngũ quả đẹp mắt Các em đều hăng say, tích cực rồi còn tự mình giới thiệu sau khi hoàn thành xong

Hình ảnh HS Lớp 5C – Trường Tiểu học Hoàng Ninh trang trí Tết trung thu

Ngày 20 tháng 10, tôi tiếp tục tổ chức cho các em làm bưu thiếp chúc mừng các bà, các mẹ, các chị, các em Các em đều tự mình trang trí lên những tờ giấy, viết những lời yêu thương

Hình ảnh HS Lớp 5C – Trường TH Hoàng Ninh làm bưu thiếp nhân ngày 20/10

8

Ngày 20 tháng 11, tôi tiếp tục tổ chức cho các em làm bưu thiếp chúc mừng thầy cô giáo Các em đều tự mình trang trí lên những tờ giấy, viết những lời yêu thương

Hình ảnh HS Công Vinh – Lớp 5C – Trường TH Hoàng Ninh

làm bưu thiếp chúc mừng cô ngày 20/11

Ngày 22/12, tôi tổ chức cho các em thi vẽ tranh về chú bộ đội và hướng dẫn các em viết thư gửi cho các chú bộ đội

Hình ảnh HS Lớp 5C – Trường TH Hoàng Ninh vẽ tranh với chủ đề Chú bộ đội

Phát huy vai trò của hòm thư bè bạn và hòm thư điều em muốn nói hằng ngày tôi thường cho các em viết những điều các em muốn chia sẻ với bạn hoặc

cô giáo

9

Qua những việc làm trên tôi đã thấy rằng những việc làm đó thật sự có tác dụng đối với các em các em thấy tự tin, mạnh dạn hơn rất nhiều

1.3 Rèn sự tự tin qua các tiết học đặc biệt là thông qua tiết đọc thư viện

Để giúp các em mạnh dạn, tự tin bản thân đã vận dụng vào các môn học, tiết học, nhất là các môn như: Tiếng Việt; Đạo đức; Khoa học; Tiết đọc thư viện, Sinh hoạt lớp, để những giờ học sao cho các em được làm để học, được trải nghiệm như trong cuộc sống thực

Trong chương trình lớp 5, ở môn Tiếng Việt có nhiều bài học có thể giáo dục các kĩ năng giao tiếp xã hội, như: Diễn kịch, Viết thư, Làm đơn, Giới thiệu địa phương, Kể chuyện được chứng kiến hoặc tham gia, được lồng cụ thể qua các tình huống giao tiếp Bản thân chỉ gợi mở sau đó cho các

em tự nói một cách tự nhiên hoàn toàn không gò bó áp đặt Bên cạnh đó, nhiều bài Luyện từ và câu có nội dung rèn luyện các nghi thức lời nói, nhiều bài Tập đọc giới thiệu những văn bản mẫu chuẩn bị cho việc hình thành một

số kĩ năng giao tiếp cộng đồng như mẫu đơn, thư, tóm tắt tin tức,…hoặc cung cấp những câu chuyện mà qua đó học sinh có thể rút ra những nội dung rèn kĩ năng sống Để hình thành những kiến thức và rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh qua môn Tiếng Việt, người giáo viên cần phải vận dụng nhiều phương pháp dạy phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh như: thực hành giao tiếp, trò chơi học tập, phương pháp nêu và giải quyết vấn đề, phương pháp tổ chức hoạt động nhóm, phương pháp hỏi đáp,…Thông qua các hoạt động học tập, được phát huy trải nghiệm, rèn kĩ năng hợp tác, bày tỏ ý kiến cá nhân, đóng vai,…học sinh có được cơ hội rèn luyện, thực hành nhiều

kĩ năng sống cần thiết

Ở môn Đạo đức, để các chuẩn mực đạo đức trở thành tình cảm, niềm tin, hành vi và thói quen của học sinh giáo viên phải sử dụng phương pháp dạy học đổi mới theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh Tổ chức cho học sinh thực hiện các hoạt động học tạp phong phú, đa dạng như: kể chuyện theo tranh, quan sát tranh ảnh, phân tích, xử lí tình huống; chơi trò chơi, đóng tiểu phẩm, múa hát, đọc thơ, vẽ tranh,

Với Tiết đọc thư viện, vào đầu tiết học tôi thường cho các em tự giới thiệu

về bản thân một chút để tạo bầu không khí thoải mái, thân thiện Có thể là những câu hỏi trong cuộc sống đời thường hằng ngày của các em như:

Em thấy thư viện của trường ta như thế nào?

Em có thích đọc sách không?

Em hay chọn loại sách nào để đọc?