Dtra vao ngudn dir lieu nghien cuu dinh tinh, dinh lugng thugc de tai cap Bg: "Vai ttd ciia von xa hgi ttong giam thieu xung dot d cgng dong ven do hien nay", bai viet nhan dien cac lo?i
Trang 1Xung dot cua ho gia dinh ven do
0* Dong bang song Hong trong boi canh cong nghiep hoa, do thi hoa
Nguyen DLPC Chi?n*
Tom tkt: Cgng ddng ven do la khu vuc cd vi tri dia ly giap ranh giiia thanh thi va
nong thon Trong tmyen thdng nai day la nhiing lang mac cd dac tnmg kinh te, van hoa, cau tnic va quan h? xa hpi ndng thdn Tuy nhien, bdi canh do thi hda, cdng nghiep hda da lam thay doi khdng gian smh tdn, phan hda xa hgi, va bien ddi sau sac cac quan he xa hgi, mau thuan, xung dgt lgi ich, gia trj giiia cac nhdm hg gia dinh gia tang Thuc tl nay de dga dn dinh, an toan cdng ddng va de lai he luy xa hgi lau dai ddi vdi phat ttien dia phuang, doi hoi chung ta phai tim hieu tinh quy luat cua hien tugng
xa hgi nay Dtra vao ngudn dir lieu nghien cuu dinh tinh, dinh lugng thugc de tai cap Bg: "Vai ttd ciia von xa hgi ttong giam thieu xung dot d cgng dong ven do hien nay", bai viet nhan dien cac lo?ii hinh xung dot lgi ich, gia tri giiia cac nhom hg gia dinh d hai dia phuong ven do thugc ddng bang sdng Hdng ttong boi canh do thi hda, cong nghiep hoa
Tir khoa: Hg gia dinh ven do; Ddng bang sdng Hdng; Cong nghiep hda; Hien dai hoa Ngay nh?n bai: 27/5/2019; ngay chinh siia: 4/2/2020; ngay duy?t dang: 2/3/2020
1 D|it van de
Nhieu nghien ciiu chi ra mgt frong nhiing ban sac cua ndng thdn ddng bang sdng Hdng la tinh mong frg, gan bd giiia cac thanh vien frong cdng ddng "Tinh cd ket cdng ddng" la de tai thu hiit sy quan tam ciia cac hgc gia khoa hgc xa hgi ttong nhieu tiiap ky qua, dieu nay the hien ro frong cac cdng trinh nghien ciiu ve van hda lang xa Viet Nam fruyin thdng Diem dang luu y la gidi nghien cim thudng cd quan diem khing dinh tinh cgng ddng va sy cd ket ben ttong giira cac thanh vien ton tai nhu sac thai rieng biet cua mdi lang xa (Nguyln Van Huyen, 2003; Nguyln Hdng Phong, 1978; Trin Dinh Hugu, 1996;
Dd Long va Tran Hiep, 2000) Mgt nghien ciiu gin day do nhdm tac gia Mai Van Hai,
Trang 2Nguyen Tuan Anh, Nguyln Diic Chien, Ngd Thi Thanh Quy, 2013 chi ra ban sic lang Viet
la tinh cdng ddng lang xa the hien tten mgi phuong dien hgp tac giiia cac thanh vien, hg gia dinh tir td chiic san xuat cho den cac sinh boat van hda, tin ngudng d cgng ddng Dieu ly thii la cac nghien ciiu ciing thira nhan ring, mac dii cd tinh mong ttg, doan ket cao, nhung khdng phai vi the ma trong cdng ddng khdng cd mau thuan, xich mich, tham chi xay ra xung dot ngay frong ngi bd cdng ddng Xung dot frong lang xa cd the xay ra d mgi mat cua ddi sdng cdng ddng, tir viec nhd nhat la con chd, con ga, con ttau, con bd vao rudng vucm pha hoai hoa mau, cho den nhiing chuyen Idn nhu phan dinh vai
vl xa hgi, vay mugn tien bac hoac lan chiem dat dai nha cira, rudng vudn (Mai Van Hai, Nguyln Tuin Anh, Nguyln Diic Chien, Ngd Thi Thanh Quy, 2013; Dd Long va Trin Hiep, 2000)
Gidi xa hdi hgc quan niem "xung dot la nhiing tranh chap giiia hai hoac nhieu ca nhan hay nhdm vdi nhau, hai hinh thiic xung dot dd la xung dot lgi ich va xung dot gia fri Xung dot lgi ich: la nhiing ddi thu trong cudc dau tranh gianh phuong tien ban che, quyen luc, dia vi, vi the Xung dot gia tri la sy khdng ddng thuan ve tinh uu tien frong ttat tu thii hang ciia cac gia tri dan den xung dot" (Endruweit va Trommsdorff, 1996:890) Can cii vao phan loai xung dot vua neu, nghien ciiu nay gidi han hai dang phd bien sau: Xung dot hd gia dinh ve lgi ich la su franh gianh ve dat dai, tai san, hoat ddng san xu§t, kinh doanh giiia cac hd gia dinh Xung dot hd gia dinh ve gia tri la su khdng ddng thuan ve mgt sd gia tri ttong ddi sdng thudng ngay nhu each iing xir, an mac, ttach nhiem, va giao due con cai giiia cac hd gia dinh ttong cgng ddng Cac xung dot nay dugc bieu hien ra ngoai bang iing xii hoac phuong tien dl danh iiy uu thi cua chu the xung dot
Cdng ddng ven dd cd vi tti dia ly giap ranli giiia thanh thi va ndng thdn Trong truyin thdng, day la nhiing lang mac cd dac trung kinh tl, van hda, ciu tnic va quan he
xa hdi ndng thdn Tuy nhien, bdi canh dd thi hda, cdng nghiep hda dien ra manh me lam thay ddi khdng gian sinh tdn, phan hda xa hdi, bien ddi sau sic quan he d cgng ddng ven dd Sy xuat hien cac khu cdng nghiep, nha may, co sd ha ting xay mdi cung hien dai hda nha d da hinh thanh khdng gian canh quan va xa hdi kha da dang, nha nghien ciiu Vii Manh Lgi cho rang viing ven dd cd tinh chit niia ndng thdn, niia do thi (Vii Manh Lgi, 2014) Thuc te, mau thuin, xung dot giua cac nhdm hd gia dinh vl loi ich kinh tl, gia tri sdng cd xu hudng gia tang, de dga su dn dinh cdng ddng va dl lai he luy
xa hdi lau dai ddi vdi tiln frinh phat frien vung ven dd Dilu quan ttgng hon la vin dl nay dang dat ra thach thiic mdi ddi vdi trat tu, an toan cudc sdng thudng ngay ciia nhan dan, ddi hdi chiing ta phai nhan thiic tim hieu tinh quy luat cua hien mgng xa hgi nay Dya vao dir lieu khao sat tai hai dia phuong Chau Khe va Yen Thudng do tac gia va nhdm nghien ciiu Vien Xa hdi hgc tiln hanh nam 2017-2018, miu nghien ciiu dinh lugng la 500 hd gia dinh, phdng vin sau la 49 hd gia dinh, ngudi fra ldi la dai dien chu
Trang 3hg gia dinh, bai vilt tim hilu hai hinh thiic xung dot ndi bat v6 lgi ich (kinh tl) va gia fri (img xir, ldi sdng) giua cac nhdm hg gia dinh ven do frong bdi canh do thi hda, cdng nghiep hda
2 Cac hinh thirc xung dot loi ich, xung dot gia tri cua ho gia dinh ven do
Chuyen ddi co cau kinh te, qua trinh do thi hda, cdng nghiep hda, hien dai hda nhiing nam qua da dan den xa hdi phan hda manh Su khac biet vl nghi nghiep, thu nhap, miic sdng, ldi sdng giiia cac nhdm dan cu ndng thon, tham chi ngay ca trong nhdm gia dinh, hg hang cung ngay cang rd net Tac gia Trinh Duy Luan va Biii Thi Cudng ttong mgt cdng frinh cdng bd nam 2001 cho rang nguyen nhan cua mau thuan, xung dot xa hdi la do phan tang xa hdi gay ra
Trong bdi canh cgng dong ndng thdn dang chuyen ddi, xung dot ciing cin phai tuih den miic do da dang ve loai hinh va miic do khac nhau Khdng chi nhiing su viec Idn mdi din den xung dot nhu franh chap dat dai nha d, mdng vudn, vay mugn tiln bac tai san khdng sdng phang ma ngay ca nhiing viec rat nhd mdng chiing nhu khdng xay ra man thuan nhu mua ban con ga, con ca, rao rau khdng vira y ciing cd thi din din xung dot Nhiing vu xung dot nhd kieu the nay dien ra phd bien d cac dia phuang, dl cap nhilu tten bao chi gan day
De cd the bao quat miic do xung dot giiia cac hd gia dinh d Chau Khe va Yen Thudng thdi gian gan day, chiing tdi da dua ra cau hdi mang tinh hdi cd, nham tim hieu xung dot cua hg gia dinh ttong 5 nam qua
2.1 Xung dot lgi ich
Cau hdi can lam ro la giua cac hd gia dinh da xay ra nhiing mau thuan/xung dot
xa hgi nao ve lgi ich? Cac loai hinh xung dot Igi ich dugc trinh bay trong Bieu 1 cho thay d ca hai dia phuong diu xay ra cac loai hinh xung dot giua cac hd gia dinh Dieu nay phan anh tat ca cac quan he lien quan din kinh tl trong cgng ddng deu cd the xay ra xung dot giiia cac chu thi Tuy nhien, so sanh giiia cac cot cho thay hai loai hinh xung dot ve dat dai, tien bac, tai san giiia cac hd gia dinh xay ra d miic do cao nhat, tiep theo
la loai hinh xung dot do gay d nhilm mdi trudng; loai hinh xung dot trong kinh doanh,
va loai hinh xung dot do ddng gdp khdng ngang bang d iriiic do thap nhat Ket qua nghien ciiu d Chau Khe va Yen Thudng mong ddng vdi mgt sd ket qua nghien ciiu gan day, chang han theo khao sat ciia Phan Tan (2008) cho thiy da sd xung dot d ndng thdn
cd lien quan ddn dit dai; s6 lieu thdng ke cua Bd Cdng An cho thay 80% cac vu mau thuan/ xung dot cd lien quan din vin dl dit dai
vin de xung dot giiia cac hg do gay d nhiem mdi trudng ciing gia tang frong thdi gian gan day Cac phuang an giai quyit loai vii viec nay thudng la cac ben thdng qua
Trang 4hda thanh mdt khoan t i l n cd ten ggi la tien "hd frg cai tao mdi trudng" Tuy vay, sire khde, tinh mang ngudi dan dang bi de dga bdi nhiing yeu td dgc hai tir mdi trudng, cd nhiing vy viec xung dot nhieu nam van chua cd hdi ket
Bieu 1 X a va loai hinh xung dot loi ich cua ho gia dinh or hai dia p h u t m g 5 n a m q u a
(%) '
II II ii ii Ii
Xm]gi]^dotraiihch4>?^49tdovayimr?n Xiogd^doldnh XDUd^tdogayd XnDgdQtdod6iigj|6p
datdai tieii b^.tid sflo doBub-djchvi^ ohieiii moifn6i9g \jfi^ 1?Hiffg nswig
Ung IChBjKlic lYoiTbugiig
N g u o n : K e t q u a k h a o sat tai C h a u K h e v a Y e n T h u d n g n a m 2 0 1 7
L o a i h i n h x u n g d o t v e t i e n b a c v a frong k i n h d o a n h , d i c h v u c i i n g c d c h i e u h u d n g
g i a t a n g frong x a h g i n h i i n g n a m g a n d a y d o c a c g i a o d i c h k i n h t e frong c g n g d d n g d a n g
d i e n r a r a t s d i d g n g Y e n T h u d n g v a C h a u K h e la h a i d i a p h u o n g c d h o a t d d n g s a n x u i t ,
k i n h d o a n h k h a d a d a n g , c a c x i c h m i c h frong v a y m u g n , franh c h a p ttong m u a b a n l a
k h d ttanh k h d i ttong c a c q u a n h e k i n h t e n a y D i e u d a n g q u a n t a m l a s d l i e u c h o t h i y c d
m g t t y l e d a n g k e n g u d i d a n frong m l u k h a o s a t c h o b i l t h d g i a d i n h c d x u n g d o t l i e n
q u a n d i n d d n g g d p k i n h t l ttong c d n g d d n g Q u a t r i n h d i e n d a d h a i d i a p h u c m g d u g c
b i l t b o a t d g n g d d n g g d p c d n g siic v a t i l n b a c ttong c d n g d d n g d u g c t d c h i i c k h a r i m r d
h a n g n a m C a c d d n g g d p c u a h g g i a d m h n h u : t h a m g i a v i e c l a n g , t a n g m a , t h a m g i a
r u d e l l h d i , d g n d e p d u d n g n g o x d m , c a c d d n g g d p h i e n v a t , i m g h g t i l n x a y d y n g d i n h ,
c h i i a , v v g i i i a c a c h d k h d n g n g a n g b i n g c i i n g c d t h e d i n d e n t h i c m l c v a x u n g d o t frong c d n g d d n g
"Dia phuong quy dinh nam tie 18 tudi trd len phdi tham gia viec lang, nhung mpt
sd gia dinh biin ly do con cdi di hpc khdng tham gia dupe, nhu thi Id khdng cdng bdng Tdi ndi vgy den tai bd nd buc tiec, hdm di dn d dam cu&i gdn nhd no ra khd khia v&i tdi" (Nam gidi, 54 mdi Yen Thudng)
"Nhimg vdn di bice xiic cpng ddng chu yiu d nhiim tieng on, khdi hui, rac thdi sinh hogt vd sdn xudt; cd cd tranh chdp ddt dai lien quan din ranh gi&i cdc ho ddt ngd xdm viec binh xet hp ngheo hay ung hp khdng ngang bang ciing ddn din
Trang 5Khi SO sanh hai dia phuong cho thay cd sy khac biet ro ret giiia cac loai hinh xung dot Chau Khe tiep tuc la dia phuang cd miic do d 5 loai hinh xung dot lgi ich cao hon
so vdi Yen Thudng O loai hinh xung dot dat dai, su chenh lech giiia hai dia phuang la khdng dang ke, trong khi cd den 61,7% y kien d Chau Khe fra ldi cd xung dot vl dit dai, thi ty le nay d Yen Thudng la 57,8% Tuy nhien, d cac loai hinh xung dot khac thi kit qua lai cho thay cd sy khac biet ro ret giiia hai dia phuong Ching han, cd den 35,4% d Chau Khe cho rang cd xung dot frong kinh doanh, frong khi ty le nay d Yen Thudng la 21,6%; sy chenh lech ciing dien ra mong tu d loai hinh xung dot do gay d nhiem mdi trudng, d Chau Khe la 51,9% va Yen Thudng la 37,2% Ly giai su khac biet nay nhu chiing tdi da giai thich rang Chau BChe cd boat ddng TTCN nghiep, budn ban kinh doanh phat trien rat manh da dan den mau thuan d cac loai hinh nay vdi miic do cao han so vdi Yen Thudng
"Gdn cdc khu do thi, cdng nghiep cd nhieu thuan lpi trong lam dn nhung cUng tiem dn nguyen nhdn xich mich Chuyin anh chi em bdt hda, tranh gianh ddt dai, ghen ti trong trdch nhiim nudi duong cha me xdy ra nhieu hon, xich mich trong sdn xudt, kinh doanh cung xdy ra giira cdc hd Ndi chung phdt trien kinh te nhanh thi mdu thudn nhiiu la duang nhiin " (Nam, 56 mdi Can bg xa Yen Thudng)
"Hien nay rac thdi sinh hogt vd sdn xudt qud nhieu Viec thu gom rac cua cdc khu phd vd tap trung rac vi day la khdng hpp ly Nhdn ddn trong khu phd ndy rdt bdt binh, nhieu cupc hpp ddn chung tdi da kien nghi chinh quyin dimg van chuyin rac tap kit d day nhung den nay vdn chua thuc hien Chinh quyin ndi rdng tinh dang xem xet viec dau tu mdy xu ly rdc cho phu&ng Chdu Khe" (Nam, 71 mdi,
Chau Khe)
2.2 Cdc logi hinh xung dot gid tri cua hp gia dinh
Cac phan tich tren cho thiy sac thai xung dot lgi ich dang diln ra rit da dang d hai dia phucmg Cau hdi tilp theo cin lam ro la giiia cac hd gia dinh da xay ra nhiing xung dot gia tri nao? Sd lieu frong Bilu dd 2 dudi day cho thiy cac hinh thiic xung dot gia tti
d hai dia phuong diln ra kha cao vdi mirc dd ngang nhau Trong dd, loai hinh xung dot
do Idi ndi, each iing xu; each nudi day con chau cd ty le nhinh hon cac hinh thiic xung dot do phan chia vai frd, frach nhiem trong cgng ddng, phan chia vai trd, frach nhiem viec gia dinh, ddng hg va kieu each an mac, di lai, va cham
Khi so sanh cac loai hinh xung dot nay d hai dia phuang, ket qua chi ra hai loai hinh xung dot do ldi ndi, each iing xii frong ddi sdng va each nudi day giao dye con cai
cd su miic do mong duong nhau, cdn lai cac loai hinh gia fri khac cd sy chenh lech rd ret giua hai dja phuong, trong dd dang chu y la sd lieu khao sat cho thiy cac hinh thiic xung dot gia tri d Chau Khe ludn cd mirc do cao hon nhilu so vdi Yen Thudng Chang han, vl xung dot do each an mac, di lai va cham, d Chau Khe la 30,9% trong khi ty le
Trang 6cong dong, khoang each chenh lech cung thS Men tuong tu, co Sin 57,9% nguoi tra lori
a Chau Khe cho biet co xung dot vi phan chia vai tro, trach nhiem cgng d6ng, trong khi
ty le nay a Yen Thucmg la 46,3% (BiSu 2)
Biiu 2 Loai hinh xung flot gia tri cua ho gia dinh of hai dia p h u t m g 5 n a m qua (Vo)
^ 47.2_«J_
lilt
^ 57.9 _-46.3 —
I Loi noi, each ling XIT CachannMc, di 1^ Cach mioi d?y con Phau chia vai tro Phan chia vai tro
1 trong doi s6iig va cham chau trach nhiem viec gia hach nhiem cpng
I dinh dong hp dong
I • Chau Khe • Yen Thuong
Nguon: Ket qua khao sat tai Chau Khe va Yen Thudng nam 2017
Ly do vi sao cd su khac biet nay? Day la cau hdi ly thii ma chiing tdi da cd gang tim hieu them khi frd lai dia phuong Nhu da gidi thieu d phan vai net ve dia phuang, Chau Khe trudc day la xa dugc chuyen thanh phudng nam 2008, cac boat ddng san xuit, kinh doanh, dich vu d day phat trien ban so vdi Yen Thudng Thyc t l nay d i n din cac gia tri cgng ddng suy giam trong khi cac gia fri ca nhan lln at Mgt nam gidi, 74 tuoi, Chau IChe cho biet:
"Gid thi gi&i tre chdng cdn coi trpng ngu&i Ida, he xdy ra va chgm la chiing xic nhau ludn, khdng nhun nhu&ng nhu chung toi Cho nin gi& cic mdi khi va chgm Id
cd chuyen Vi du nhu vu thdng Tudn ddm ong Hdi hdng xdm vdo ddu ndm ngodi day, bd me no cd xich mich v&i gia dinh dng Hdi tic nhieu ndm tru&c nhung khdng duac gidi quyit triet di, nd vdn cdn dm ice, hdm do chi Id viec ong Hdi dang xdy sica nhd de xe mdy gdy tdc du&ng, nd di 6 td khong qua duac hai ben ldi qua tiing lai khdng chiu duoc nd ice qud lay dao dam diet dng Hdi"
d Yen Thudng ciing xay ra kilu xung dot tuang tu, nhu y kien sau day cho bilt:
"Bdt dong, xung dpi da den tieng gia dinh ddng hp, ciing sdng mpt ngd v&i nhau nhimg loi dn tiing ndi khac nhau, roi chuyen de vat lieu xdy dimg & ngd ddn din khdng thdng cdm cho nhau hay la viec thd chd ra phdng ue hica bdi ngodi ngo xdm ciing cd thi xdy ra ldi qua tiing lgi vd xung dot" (Nam, 76 tudi Yen
Thudng)
Ci tren vira cho thiy sy khac biet giiia hai dia phuong v l xung dot Igi ich va gia
Trang 7va gia tri khdng? Cac din chiing va phan tich d Bang 1 cho t h i y cd su khac biet rd ret giua cac nhdm hgc van va ximg dot lgi ich Cd mdt xu hudng tang d i n miic do xung dgt lgi ich tir nhdm chu hg cd frinh do hgc v i n TH, THCS d i n THPT va CD, DH Tuy nhien, sy khac biet rd ret nhit la d hai hinh thiic xung dot do tranh chip d i t dai va xung dot do vay mugn tien bac, tai san Chang han, d xung dot do tranh chip d i t dai,
cd 56,5% nhdm chu hg hgc v i n TH va 56,6% nhdm chii hg hgc v i n THCS cho bilt cd xung dot do tranh chap dat dai, tang len 6 5 % d nhdm chu hd cd hgc v i n THPT, va tang len rat cao d nhdm hgc van CD, DH Sy khac biet nay cd y nghia nhu t h i nao? Dilu nay dugc Iy giai tir k i t qua nghien ciiu dinh tinh Thuc t l , nhiing chu hd cd hgc van cao thudng thugc nhdm cd miic sdng kha gia d hai dia phucmg; hon the, nhdm nay ciing cd phong each sdng kha khac biet so vdi nhdm mirc sdng trung binh va ngheo
Thdng tin phdng van sau dugc trich dan dudi day se lam rd dilu nay "Ngu&i cd hpc
hdnh a ddy thi cdng viec lam dn vd quan he xd hpi cua hp cUng rpng han chung tdi"
(Nam, 47 tudi Yen Thudng)
Bang 1 Hoc van va lo^i hinh xung dot Ioi ich, gia trj cua hd gia dinh d* hai dia
phirong 5 n a m qua (%) Xung d^t lgi fch Hgc van chu hg
TH TH TH
CS FT
Xung dot gia tri Hgc van chu hg
CD,
DH
TH TH TH CD,
Xung dot do tranh 56,5 56,6 65,0 71,4 Ve Idi noi, each iing 56,0 44,1 35,2 23,1 chap dat dai xu ttong ddi sdng
Xung dot do vay 51,4 63,7 67,6 71,4 V l each an mac, di 27,4 36,2 41,0 38,5 mugn tien bac, tai lai va cham
san
Xungdgtttong 23,2 30,2 31,1 21,4 V l each nudi day 32,1 41,7 52,5 53,8
KD, DV con chau
Xungdgtdogay 40,6 44,9 51,5 28,6 Ve phan chia vai ttd, 28,6 37,4 47,5 48,7
6 nhiem moi ttach nhiem viec gia
tmdng dinh, dong hg
Xung dot do ddng 18,8 18,0 23,5 32,1 V l phan chia vai 46,4 38,2 30,3 25,6 gop kinh tl khdng ttd, ttach nhiem
ngang blng cgng ddng
Ngudn: K6t qua khao sat tai Chau Khe va Yen Thudng nam 2017
Cung theo sd lieu d Bang 1 tilp tuc cho t h i y cd sy khac biet ro ret giiaa cac hinh thiic xung dot gia tri, theo hai xu hudng khac nhau Xu hudng tang d i n ty le thuan giua
Trang 8phan chia vai trd, frach nhiem viec gia dmh, ddng hg; each an mac, di lai va cham Hgc van cang cao thi miic do xung dot cac loai hinh nay cang tang Tuy nhien, xu hudng ngugc lai, ty le nghich giiia hgc vin va xung dot gia tri vl ldi ndi, each iing xir frong ddi sdng; phan chia vai frd, ttach nhiem cdng ddng NghTa la hgc van cang thap thi miic dg xung dot d cac loai hinh nay cang cao Tai sao lai cd su khac biet nay? Cac thdng tin phdng van sau dudi day se lam ro ban vl cac loai hinh xung dot lgi ich va gia tri giua cac nhdm hgc van
"Ngudn cd hpc mudn gido due con cdi theo cdch rieng, trong ddng hp cUng ludn the hien minhhon ngu&i" (NO:, 67 tudi, Yin Thudng) "Thanh nien bdy gia ra duang khdng biit ai vai tren, ai vai du&i Ngudi Ion bdt binh mdng cdc chdu, bd
me benh con, hai dng cai nhau ngay trong dam " (Nam, 58 tudi, Chdu Khi)
Din chiing va phan tich tren vira cho thay su khac biet giiia cac nhdm hgc van vl cac loai hinh xung dot Cau hdi tiep tyc dat ra la cd su khac biet giua cac nhdm nghe nghiep vdi cac hinh thiic xung dot lgi ich, gia tri khdng? Cac thdng tin frong bang dudi day se fra ldi cau hdi nay
Trudc tien, xem xet loai hinh xung dot do ttanh chap dit dai, Bang 2 kit qua cho thay cd su khac biet khdng dang ke giiia cac nhdm nghi Nhdm chu hg lam nghi CB,
CN cd xung dot cao hon cho du boat ddng cdng viec thudng ngay ciia hg khdng d trong cdng ddng Tuy nhien, dien da thuc te d hai dia phuong dugc bilt xung dot gin day giiia cac hd chu yeu lien quan den ttanh chap dat thd cu, viec nha nay xay dyng nha hay tudng khoet sang dat nha ben canh da din den xich mich va xung dot xay ra Tuy nhien, xung dot do vay mugn tien bac, tai san khdng sdng phing thi kit qua cho thiy cd su khac biet rd ret giiia hai nhdm ndng nghiep (NN) va kinh doanh Cu thi cd 50,7% cho bilt cd xay ra xung dot do vay mugn tiln bac, tai san, ttong khi ty le nay d nhdm nghi kinh doanh la 68,1% Ly giai dilu nay, nhdm chu hd lam nghi TTCN va KD, DV xung dot nhilu hon vi cdng viec cua nhdm nay thudng xuyen phai vay mugn va ng dgng tiln hang hda frong qua ttinh lam an budn ban
Xung dgt do gay d nhilm mdi trudng ciing cd mirc do cao hon ddi vdi nhdm chu
hd lam nghi TTCN, vi hoat ddng SX, KD ciia nhdm nay thudng diln ra ngay frong cgng ddng Ching ban, quan sat nhilu hd lam TTCN (bun banh, niu rugu, chi biln gd, can sit thep, hay nhiing hg kinh doanh, budn ban thuc pham (md bd, Ign, ga, ca va rau xanh), do dien tich san xuat nhd lai khdng SX, KD va gilt md khdng theo quy trinh ve sinh an toan nen thudng xuyen gay ra tieng dn, khdi bui, khong khi hdi ham va phdng rac thai ra mdi trudng cua cdng ddng
Bang 2 tilp tuc cho thiy cd sy khac biet giiia cac nhdm nghi vdi loEii hinh xung dot gia tri d hai loai hinh xung dot: ve each an mac, di lai va cham; phan chia vai ttd ttach nhiem cdng ddng sy khac biet khdng dang kl giua cac nhdm Tuy nhien, d cac loai hinh xung dot: vl ldi ndi, each iing xii frong ddi sdng; ve each nudi day con
Trang 9chau-giiia cac nhdm nghi Ching ban, vl ldi ndi, each iing xir ttong ddi song, cd din 59,1% chu hd thugc nhdm hg lam NN cho bilt cd xung dot, frong khi ty le nay d nhdm chu hg lam nghi TTCN la 41,5%, nhdm CB, CN la 39,2% va thip nhit la nhdm KD, DV la 36,9% 6 loai hinh xung dgt do phan chia vai ttd, ttach nhiem viec gia dmh, ddng hg lai diln ra theo hudng khac, chi cd 27,7% nhdm chii hd lam NN va 30,2% chu hd lam TTCN cho biet cd xung dot, trong khi ty le nay d nhdm hai nhdm CB, CN la 50% va nhdm KD,DV la 45,8%
"Trong mpt sd cdng viec cua cpng ddng, nhu td chiec Ii hpi hdng ndm, chung tdi dua ra y kiin ngu&i ddn nen ddng gdp cho cdc hogt dpng chinh cua Ii hpi nhung nhieu ngu&i hp khdng ting hp " (Nam, 58 tudi, can bd Yen Thudng)
"Co vu anh em dim day trdch nhiem nudi duong me gid the la xdy ra cai nhau " (Nu, 74 ttidi, Chau Khe)
Bang 2 Nghi nghifp va loai hinh xung ddt lgi ich, gia tri cua ho gia dinh 6" hai dia
phu'ong 5 nam qua (%)
Xung dot
loi icil
Xung dot do
tranh chap dat
dai
Xung dot do
vay mutm
tien bac, tai
san
Xung dot
trong KD,
DV
Xung dot do
gay 6 nhilm
mOi tnrong
Xung dot do
dong gop
kinh te khong
ngang bang
CB,
CN
65,0
63,8
20,4
36,1
20,0
Nghe
NN
57,6
50,7
28,8
39,4
22,7
nghiep
TTC
N 61,1
62,8
35,8
52,6
26,6
KD,
DV 56,7
68,1
28,7
46,3
16,5
Xung d^t gia tri
V^ loi noi, each ling xir trong dai song
Ve each an mac, di lai va cham
Ve each nuoi day con chau
Ve phan ehia vai tro, trach nhiem viec gia dinh, dong
ho
Ve phan ehia vai tro, trach nhiem cpng dong
CB,
CN 39,2
35,3
43,1
50,0
38,2
Nghe nghiep
NN
59,1
31,8
25,0
27,7
39,8
TT
CN 41,5
41,5
50,0
30,2
34,0
KD,
DV
36,9
35,5
48,8
45,8
36,0
Trang 10Nhu vay, dan chimg va phan tich tten vua cho thiy khac biet giua cac nhdm nghe va miic do xung dot lgi ich va gia fri d hai dia phuang Cau hdi cin tim hilu tilp theo la giua cac hg cd miic sdng giau, kha gia, trung binh va ngheo cd khac nhau v l loai hinh xung dot lgi ich va gia tri khdng?
Bang 3 Mirc song va loai hinh xung dot Igi ich, gid tri cua ho gia dinh cf
hai dia phirong 5 nam qua (Vo) Xung dot
loi ich
Miie s5ng gia dinh Xung d^t Giau, Tmng Ngheo g*^*""!
kha binh
Mijc song gia dinh Giau, Tmng Ngheo kha binh
Xung dot do tranh 64,6 59,1 57,1 Ve ldi ndi, 27,3 43,6 47,5 chap dat dai each iing xii
ttong doi song Xung dot do vay 55,3 64,6 61,2 Vl each an 43,6 35,6 32,2 mugn tien bac mac, di lai va
cham Xung dot trong 33,3 27,3 32,7 Vl each nuoi 54,5 42,1 44,1
KD, DV day con chau
Xung dot do gay 6 50,0 43,5 46,9 Ve phan chia 50, 37,7 39,0 nhiem moi tmdng vai tro, ttach
nhiem viec gia dinh, dong hg Xung dot do ddng 19,1 21,8 14,3 Ve phan chia 29,1 37,7 37,3 gdp kinh te khong vai trd, ttach
ngang blng nhiem cgng
dfing Nguon: Ket qua khao sat tai Chau Khe va Yen Thudng nam 2017
Ve muc sdng vd xung dot lpi ich
Bang 3 cho thiy cd sy khac biet dang ke giua cac nhdm miic sdng d cac hinh thiic xung dot do ttanh chap dat dai, xung dot do vay mugn tien bac, tai san, xung dot frong
KD, DV, xung dot do gay d nhilm mdi trudng, xung dot do ddng gdp kinh t l khdng ngang blng frong cgng ddng Chang ban, d hinh thiic xung dot do tranh chip dit dai miic do xay ra cao nhit, tilp d i n la nhdm trung binh va thip nhat la nhdm ngheo Lieu dilu nay cd mdi lien he vdi miic do sd huu dat dai, bdi thuc te cac hd miic sdng giau kha gia d Chau Khe va Yen Thudng ngoai sd hiiu cac thira rudng, cdn sd hihi nhilu nha
-A