(SKKN HAY NHẤT) nâng cao phẩm chất chăm học cho học sinh lớp 2 qua các bài học môn thể dục

Lý do chọn đề tài: Đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát triển phẩm chất năng lực học sinh là bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học,

I PHẦN MỞ ĐẦU.

1 Lý do chọn đề tài:

Đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát triển phẩm chất năng lực học sinh là bước chuyển từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của

người học, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc học sinh học được cái gì đến chỗ quan

tâm học sinh vận dụng được những gì qua việc học Với cách dạy học này, học sinh

tiếp thu kiến thức và vận dụng kiến thức đó vào đời sống thực tiễn một cách khoa học

và hiệu quả Đây là bước đổi mới hữu hiệu nhất của ngành giáo dục trong thời gian

qua nhằm đào tạo ra những con người thực tế, có kiến thức và vận dụng nó vào đời

sống sinh hoạt một cách có hiệu quả Đặc biệt từ năm học 2016-2017, Bộ Giáo dục

đã ra Thông tư 22, bổ sung sửa đổi một số điều từ Thông tư 30 trước đây Bộ Giáo

dục cũng đã nhấn mạnh về việc dạy học, kiểm tra đánh giá học sinh tiểu học theo

hướng phát triển phẩm chất năng lực Bên cạnh đó trong những năm tiếp theo, Bộ

giáo dục và các cấp có nhiều văn bản chỉ đạo các cơ sở giáo dục trên cả nước thực

hiện việc dạy học và đánh giá học sinh theo phát triển phẩm chất, năng lực

Đối với môn Thể dục ở tiểu học nói chung, ở lớp 2 nói riêng là một môn học

có vai trò rất quan trọng trong việc rèn luyện năng lực thể chất cho các em, qua đó

giúp các em có được một sức khỏe tốt, thể trạng minh mẫn, sáng tạo để học tập các

môn học khác Chính vì thế mà trong những năm học qua, Ban giám hiệu trường tiểu

học Trần Quốc Toản đã liên tục có những điều chỉnh, chỉ đạo việc dạy học từ phương

pháp truyền thống sang dạy học theo hướng phát triển phẩm chất năng lực cho học

sinh , nhà trường luôn quan tâm sát sao đến việc dạy học phát triển phẩm chất năng

lực, nhà trường đã tổ chức nhiều đợt tập huấn chuyên môn, nhiều buổi sinh hoạt

chuyên đề theo nghiên cứu bài học nhằm giúp giáo viên trong trường từng bước tiếp

cận dạy học phát triển phẩm chất năng lực học sinh, qua đó thống nhất những phương

pháp, kĩ thuật dạy học phù hợp với đối tượng học sinh trong mỗi lớp

Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy môn Thể dục, tôi luôn chịu khó học tập, lắng nghe đồng nghiệp, tham khảo tài liệu để nắm vững các phương pháp, các kĩ

thuật dạy học phát triển phẩm chất năng lực cho học sinh Với mong muốn hiểu rõ

hơn cách dạy đổi mới này để giúp các em nắm được kiến thức và vận dụng nó vào

cuộc sống sinh hoạt một cách cụ thể và hiệu quả nhất Trong quá trình nghiên cứu tôi

đã nhận thấy một điều hết sức quan trọng trong dạy học phát triển phẩm chất năng

lực, đó là tính chăm học chăm chỉ của học sinh Bởi khi các em chăm học, chăm chỉ

các em mới bộc lộ được những tính cách của mình, thể hiện được những quan điểm

học tập để từ đó tiếp thu kiến thức một cách chủ động và vận dụng vào thực tiễn.

Điều này khác hoàn toàn với cách dạy truyền thống trước đây, khi giáo viên giảng

bài, học sinh chỉ việc ngồi ngoan ngoãn nghe và lắng nghe những lời giảng của thầy

cô, sau đó thuộc những yêu cầu trong sách giáo khoa đưa ra Do đó, việc làm thế

nào ? để các em phát huy tính tự giác, tích cực trong quá trình học tập và rèn luyện là

điều tôi quan tấm nhất Do đó, tôi đã tập trung nghiên cứu, tham khảo nhiều tài liệu

và bạn bè đồng nghiệp về dạy học phát triển phẩm chất năng lực nhằm đưa ra những

định hướng có tính khả thi để phát huy tính chăm học cho học sinh trong học tập

Với tinh thần đó tôi quyết định chia sẻ những kinh nghiệm vừa qua của bản

thân tôi thông qua sáng kiến kinh nghiệm với tên gọi: “Nâng cao phẩm chất chăm

học cho học sinh lớp 2 qua các bài học môn thể dục”

2 Mục tiêu, nhiệm vụ đề tài.

a Mục tiêu đề tài:

Đề tài có mục tiêu nâng cao phẩm chất chăm học cho học sinh lớp 2 thông qua các bài học môn thể dục Qua đó phát triển đức, trí, thể, mỹ một cách toàn diện để các

em học tập tốt các môn học khác

b Nhiệm vụ của đề tài:

Đề tài: “Nâng cao phẩm chất chăm học cho học sinh lớp 2 qua các bài học

thể dục” tập trung chủ yếu vào một số nhiệm vụ sau:

- Nghiên cứu các loại tài liệu về phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn thể dục lớp 2 để có những căn cứ pháp lý khi xây dựng kế hoạch dạy học nội dung

này

- Tìm hiểu về tâm sinh lý lứa tuổi học sinh lớp 2 về cách học của các em cũng như sở thích, sở trường để từ đó hướng dẫn các em thực hiện những bài học để nâng

cao phẩm chất chăm học, qua đó giúp các em phát triển các phẩm chất, năng lực của

mình

- Trao đổi cùng với đồng nghiệp có kinh nghiệm về dạy học môn thể dục để từ

đó tôi có cái nhìn một cách tổng thể trong quá trình xây dựng nội dung đề tài

- Triển khai một số biện pháp được rút ra trong quá trình nghiên cứu về dạy môn thể dục giúp học sinh nâng cao phẩm chất chăm học Từ đó các em sẽ phát triển

được những phẩm chất, năng lực vốn có khác của mình

3 Đối tượng nghiên cứu.

Do tính chất của đề tài nên đối tượng nghiên cứu là các em học sinh khối lớp 2 trường tiểu học Trần Quốc Toản – Thị trấn Krông Năng – Huyện Krông Năng – Tỉnh

Đăk Lăk

4 Giới hạn của đề tài.

Với thời gian nghiên cứu hạn chế cũng như kiến thức của bản thân có hạn nên

đề tài chỉ nghiên cứu trong phạm vi môn Thể dục khối lớp 2 của trường tiểu học Trần

Quốc Toản

5 Phương pháp nghiên cứu.

Để hoàn tất nội dung nghiên cứu của đề tài, tôi đã sử dụng một số phương pháp nghiên cứu sau:

a Phương pháp nghiên cứu tài liệu:

Là phương pháp nghiên cứu một số tài liệu, một số văn bản có liên quan đến việc tổ chức dạy học môn thể dục lớp 2 theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực,

nhằm cung cấp thêm một số hiểu biết cũng như căn cứ pháp lý khi triển khai nội dung

đề tài

b Phương pháp khảo sát:

Là phương pháp khảo sát đối tượng học sinh, nhất là các em lớp 2 về đặc điểm tâm sinh lý để xây dựng những hoạt động dạy học phù hợp với đối tượng các em để

nâng cao phẩm chất chăm học

c Phương pháp trao đổi kinh nghiệm:

Là phương pháp trao đổi với một số đồng nghiệp có kinh nghiệm về tổ chức dạy học môn thể dục để từ đó tôi xem xét và điều chỉnh những biện pháp trong đề tài

một cách hợp lý nhằm mang lại tính hiệu quả cao hơn của nội dung nghiên cứu

d Phương pháp tổng kết:

Là phương pháp tổng kết những vấn đề đã nghiên cứu và khảo sát từ đó xây dựng những biện pháp có tính khả thi cho kế hoạch bài dạy môn thể dục lớp 2 nhằm

nâng cao phẩm chất chăm học cho học sinh Từ đó các em sẽ phát triển các phẩm

chất, năng lực còn lại của bản thân

Ngoài ra tôi còn sử dụng thêm một số phương pháp khác để phục vụ cho việc nghiên cứu và hoàn thiện đề tài

II PHẦN NỘI DUNG.

1 Cơ sở lý luận 1.1 Các phẩm chất, năng lực cần đạt trong Thông Tư 22 của Bộ Giáo dục

và Đào tạo.

a) Năng lực: tự phục vụ, tự quản; hợp tác; tự học và giải quyết vấn đề;

b) Phẩm chất: chăm học, chăm làm; tự tin, trách nhiệm; trung thực, kỉ luật;

đoàn kết, yêu thương.”

Đây chính là 4 phẩm chất nền tảng giúp học sinh rèn luyện bản thân và hiểu được những phẩm chất quý giá của dân tộc mình

1.2 Vai trò của môn thể dục ở trường tiểu học

(Tài liệu tham khảo trên Internet – công ty cổ phần đầu tư và phát triển giáo dục Bộ giáo dục … )

Mục tiêu của môn thể dục là phát triển kỹ năng vận động và phát triển thể chất

ở trẻ em, đưa ra các bài tập thể dục thích hợp và thói quen ăn uống của học sinh Giáo

viên thể dục phải điều chỉnh chương trình giảng dạy của mình để thích ứng với học

sinh tiểu học nhất là lớp 2 vì lứa tuổi này chưa nhận thức được việc học thể dục để

làm gì ?cho nên vai trò của môn thể dục có vị trí khá quan trọng trong quá trình phát

triển trí lực của học sinh trong nhà trường

* Rèn thể lực - nền tảng trau dồi trí lực

Khoa học cũng như thực tiễn cho thấy, chăm sóc và nâng cao sức khỏe của con người bằng “phương tiện” là bài tập thể chất, là biện pháp chủ động nhất, tích cực

nhất, ít tốn kém nhất có khả năng thực thi, mà lại phù hợp với quy luật hoạt động

tâm, sinh lý của cơ thể và lứa tuổi, mang tính phòng ngừa bệnh tật, nâng cao sức

khỏe, làm đẹp hình thái, phát triển toàn diện các tố chất vận động một cách ưu thế

nhất!

Thông qua rèn luyện thân thể bằng những bài học trong môn thể dục, với những yêu cầu cần đạt, có thể hình thành và giáo dục được những phẩm chất đạo đức

nhân cách của con người một cách tự nhiên như: Ý chí, chăm học, lòng dũng cảm, sự

tự tin, tính kiên trì và nhẫn nại, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần tập thể ý thức đồng

đội

Cùng với sự chăm lo tới đời sống vật chất và tinh thần của học sinh, môn thể dục với bản chất là môn học vận động, có vai trò nâng cao sức khỏe, năng lực hoạt

động trong tất cả các thời kỳ học tập Việc học thể dục còn có tác dụng quan trọng

trong quá trình rèn luyện đạo đức, ý chí và thẩm mỹ cho học sinh

* Khỏe thể lực - lành mạnh về nhân cách

Đối với học sinh tiểu học nói chung, các em học sinh lớp 2 nói riêng lại càng quan trọng hơn bao giờ hết Vì đây là thời kỳ quan trọng nhất để phát triển và hoàn

thiện thể chất, nhân cách trong cuộc đời của mỗi con người Một phương pháp hiệu

quả nhất, nhằm giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ, trong hiện tại và cả tương lai của

dân tộc Được thực hiện ngay từ tuổi đi học cho tới suốt cả quá trình lao động nghề

nghiệp

Cùng với sức khỏe, trí tuệ, hoàn thiện các năng lực thể chất là yếu tố cơ bản của con người lao động mới Mỗi người cần phải có một lối sống lành mạnh, một sự

phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần, nhất là trong hoàn cảnh nhiều mặt trái

của nền kinh tế thị trường như hiện nay

Môn học thể dục có ý nghĩa to lớn trong việc phát huy và bồi dưỡng nhân tố con người Đồng thời góp phần nâng cao thể lực giáo dục nhân cách, đạo đức lối

sống lành mạnh, làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần và vật chất và phát huy

tinh thần dân tộc của con người Việt Nam, tăng cường và giữ vững an ninh quốc

phòng Nhất là trong tình hình hiện nay của đất nước Cho nên tổ chức tập thể dục

giữa giờ trong nhà trường phổ thông là một hoạt động tập thể tích cực, giúp cho

không khí nhà trường tươi vui, lành mạnh, ngoài ra tạo điều kiện để các em học sinh

thư giãn đầu óc, cải thiện trí nhớ hồi phục năng lượng, giảm sự căng thẳng, và hồi

phục sức khỏe , có tác dụng rèn luyện thể chất và thể lực cho cơ thể mà còn có tác

dụng rất lớn đối với việc thúc tiến và nâng cao các hoạt động của não, ngoài ra tập

luyện thể dục thường xuyên còn thúc đẩy quá trình sinh trưởng và phát triển toàn diện

ở trẻ em, nâng cao năng lực hoạt động cơ bản của con người

KHỎE – ĐẸP – VUI là những thông điệp của hoạt động thể dục mà trường nơi tôi công tác muốn xây dựng cho học sinh của mình một tinh thần đoàn kết, vui

tươi Nâng cao đời sống tinh thần của các em học sinh, góp phần tích cực trong việc

nâng cao chất lượng giáo dục đồng bộ trong trường tiểu học

2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu.

Trường tiểu học Trần Quốc Toản là một đơn vị đóng trên địa bàn thị trấn Krông Năng, với cơ sở vật chất được trang bị tương đối đầy đủ

Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn, các buổi trao đổi xen kẽ trong các buổi hội họp nhằm lắng nghe những ý kiến từ

phía giáo viên để có những hướng khắc phục kịp thời những vấn đề mà giáo viên

đang lúng túng hay những ý kiến chưa đi đến thống nhất cao trong việc dạy học phát

triển phẩm chất năng lực

2.1.1 Thuận lợi Nâng cao phẩm chất chăm học cho học sinh lớp 2 trong các bài học môn thể dục là một nội dung hết sức mới mẻ Nhưng đối với trường tôi công tác thì ban giám

hiệu cũng như các tổ chức trong nhà trường quan tâm đúng mức, tạo mọi điều kiện

thuận lợi như : Trang bị đồ dùng dạy học, các phươg tiện hỗ trợ việc dạy học…vv để

hỗ trợ cho giáo viên thực hiện nhiệm vụ của mình, điều đó là một thuận lợi lớn để

những giáo viên dạy môn thể dục như tôi luôn cố gắng vượt khó để hoàn thành tốt

nhiệm vụ được giao

Đối tượng học sinh lớp 2 rất ngoan, lễ phép và luôn vâng lời thầy, cô giáo Đây

là một trong những động lực giúp cho chúng tôi quên đi mọi mệt nhọc, mọi vất vả

sau mỗi ngày học tập giảng dạy rèn luyện cho học sinh

Đa số gia đình phụ huynh học sinh biết chia sẻ với giáo viên về những vất vả khi phải dạy con em họ là những đối tượng còn non nớt tất cả bắt đầu từ con số

không Do đó đã phần nào làm vơi đi những nỗi khó nhọc mỗi ngày mà chúng tôi

đang thường gặp

Là người từng dạy lớp 2, hiểu thấu được niềm vui, nỗi buồn cũng như những vất vả khi phải dạy lớp nhỏ như ở lớp 1,2 nên chúng tôi luôn lạc quan, yêu nghề,

nhiệt tình trong mọi công việc, dù khó khăn đến đâu, tôi cũng cố gắng hết sức mình

để vượt qua và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao

2.1.2 Khó khăn Nhưng bên cạnh những điều kiện thuận lợi đó thì cũng còn không ít những khó khăn cũng rất nhiều đang ngày càng đặt nặng lên vai mỗi công việc của chúng tôi:

Đa số gia đình phụ huynh học sinh đều làm nghề nông nghiệp, buôn bán nhỏ kinh tế thu nhập không ổn định, theo mùa vụ Ít có thời gian quan tâm chăm sóc con

cái, gần như mọi công việc giáo dục đều do nhà trường, do giáo viên đảm nhận Số

lượng phụ huynh trong lớp còn điều kiện kinh tế khá rất ít nên việc trang bị dụng cụ,

sách vở bị đồ dùng học tập cho con em còn hạn chế dẫn đến các em thiếu hụt về đồ

dùng học tập trong các giờ học đặt biệt là các giờ học bộ môn khá nhiều

Đối tượng học sinh trong lớp chưa đồng đều, một số em được gia đình có điều kiện kinh tế khá thì cưng chiều nên khi đến lớp chưa tập trung chú ý nghe thầy cô

giáo giảng bài

Môn thể dục là môn học ngoài trời nên rất khó quản lý về mức độ tập trung, với lại các em còn nhỏ hiếu động nên cứ được ra sân học là như chim sổ lồng, chạy

nhảy ung tung dẫn đến rất vất vả cho giáo viên quản lí cũng như khi triển khai nhiệm

vụ bài học và nội dung tập trong giờ học

3 Nội dung và hình thức của giải pháp:

a Mục tiêu của giải pháp.

Mục tiêu của giải pháp là trình bày một số biện pháp dạy học cho học sinh lớp

2 trong trong các bài học thể dục nhằm giúp các em nâng cao phẩm chất chăm học

Qua đó phát triển những năng lực của bản thân qua các hoạt động này

b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp.

Để tổ chức được một số biện pháp này cho học sinh tôi đã tìm hiểu kĩ các tài liệu, các thông tin liên quan từ nhiều nguồn tài liệu để có những hoạt động thiết thực

và hiệu quả Cụ thể như sau:

Giải pháp 1: Nâng cao phẩm chất chăm học qua hoạt động tập mẫu.

Với tâm lí thích được khen, thích được các bạn để ý trong giờ học của các em lớp 2 nên việc được chọn làm mẫu cho cả lớp tập theo luôn được quan tâm và rất

thích được thầy giáo, cô giáo cho làm Nắm được tâm lý này nên mỗi tiết học tôi

thường thay đổi số lượng các em làm mẫu để phát triển phẩm chất chăm học cho các

em Qua đó các em sẽ phát triển được các phẩm chất năng lực khác như : tính mạnh

dạn tự tin trước tập thể , chủ động xung phong

Cách thực hiện như sau:

Cứ vào đầu mỗi tiết học, sau khi hoàn thành các bước của tiết học như : điểm số,khởi động… triển khai những động tác cần học trong bài thì tôi tiến hành chọn

một số em làm mẫu để cả lớp cùng qua sát và thực hiện theo Sau đó mới chia lớp ra

thực hiện theo nhóm,… Việc lựa chọn học sinh làm mẫu được thay đổi thường xuyên

nhằm tạo cơ hội cho các em phát huy phẩm chất chăm học Vì để được thầy giáo

chọn làm mẫu thì các em phải cố gắng chăm luyện tập, do đó với hình thức này tôi đã

thúc đẩy được sự tự giác và tiến bộ từng ngày của các em

Khi dạy một bài mới theo hướng phát triển phẩm chất năng lực học sinh, tôi thường triển khai bằng các bước như sau:

I Mở đầu:

1 Nhận lớp, phổ biến nội quy

2 Khởi động: Tôi tổ chức một vài trò chơi mang tính khởi động (hát bài vòng tròn, trò chơi lăn bóng về trước,…)

II Phần cơ bản.

1 Giáo viên làm mẫu 2- 3 lần các động tác

2 Học sinh làm mẫu

3 Chia tổ để luyện tập

4 Trò chơi

III Phần kết thúc.

1 Tập hợp đội hình, thả lỏng

2 GV hệ thống bài học

5 Nhận xét, dặn dò

Như vậy qua các bước tổ chức một tiết học bài mới tôi đã nêu ở trên thì việc vận dụng các động tác làm mẫu của học sinh tôi thường sử dụng ở nội dung 2 và nội

dung 3 trong phần II Cơ bản Vì 2 nội dung này đều cần học sinh làm mẫu: Thứ

nhất làm mẫu chung cho cả lớp sau khi thầy giáo làm mẫu Thứ hai học sinh làm mẫu

khi lớp chia nhóm để luyện tập

Ví dụ : Khi dạy bài thể dục phát triển chung (Sách thể dục lớp 2) Ở tiết 1, luyện tập 2 động tác Vươn thở và tay

Sau khi tôi làm mẫu xong, tôi đã gọi một số em lên làm lại cho cả lớp quan sát, sau đó tuyên dương các em Hình thức này có 2 tác dụng: Thứ nhất là để cho cả lớp

cùng xem lại bài học (2 động tác) Thứ hai là động viên khích lệ các em, em được

chọn tập mẫu sẽ vui vẻ tự hào và chăm học hơn, em chưa được chọn sẽ nhìn bạn để

phấn đấu chăm học hơn để lần sau thầy chọn làm mẫu

Cứ như vậy từng bước tôi phát triển và nâng cao phẩm chất chăm học cho các em thông qua biện pháp này và từ đó các em phấn đấu để phát huy các phẩm chất, năng

lực khác trong học tập và rèn luyện

Giải pháp 2: Nâng cao phẩm chất chăm học qua hoạt động nhóm.

Hoạt động nhóm trong dạy học không phải là một phương pháp dạy học mới,

nó đã được giáo viên tổ chức thực hiện trong những năm trước đây năm về trước khi

dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh Do đó việc triển khai phương

pháp này đều được giáo viên thực hiện thường xuyên trong mỗi tiết dạy ở tất cả các

môn học khác nhau

Đối với môn học thể dục ở lớp 2 mà tôi đang dạy, việc tổ chức phương pháp hoạt động nhóm cũng được tôi thực hiện một cách nhuần nhuyễn trong các hoạt động

luyện tập của mỗi tiết học Điều mới mẻ ở đây, ngoài các tác dụng của nhóm như:

phát huy năng lực tự chủ, hợp tác,…thì đối với tôi phương pháp dạy học này còn có

một ưu điểm nữa đó là nâng cao phẩm chất chăm học cho các em thông qua phương

pháp này Tức là mỗi lần tổ chức hoạt động nhóm, tôi thường cử một em là nhóm

trưởng có nhiệm vụ điều hành nhóm thực hiện động tác nào đó mà thầy giáo yêu cầu

Với vai trò này học sinh sẽ rất thích và sẽ thật chăm học để bạn học theo, để bạn

khâm phục đặc biệt thoát ly sự có mặt của thầy giáo ở gần,…từ đó các em khác cũng

sẽ muốn được làm nhóm trưởng,… và cứ như thế, mỗi lần hoạt động nhóm tôi lại

thay một em khác, việc này luôn được hoán đổi để tăng tính tự giác, chăm học cho

các em

Ví dụ: Cũng là khi dạy bài : “Thể dục phát triển chung” – Động tác chân Sách thể dục lớp 2.

Sau các bước như đã nêu ở trên, ở phần luyện tập theo nhóm, tôi chia lớp ra nhiều nhóm nhó (từ 5-6 em) Cho các nhóm tự đề cử nhóm trưởng và tiến hành tập

luyện sau một thời gian nhất định, tôi lại tiến hành đảo nhóm (em này sang nhóm

kia), đổi nhóm trưởng và tiếp tục tập luyện lại

Hình thức này mục đích là tránh sự nhàm chán của mỗi học sinh vì khi cử nhóm trưởng sẽ có một số em làm chưa tốt, điều hành nhóm chưa thật lưu loát,…dẫn

đến các em trong nhóm sẽ không hài lòng sinh ra nhàm chán sẽ nói chuyện riêng

hoặc không tập trung hay không chịu luyện tập,… Do đó tôi sử dụng hình thức đảo

nhóm nhằm điều hòa sự cân bằng hoạt động và phát huy phẩm chất chăm học cho các

em Em trưởng nhóm điều hành chưa tốt sẽ phấn đấu tốt hơn, em trong nhóm sẽ chăm

học để phấn đấu làm trưởng nhóm