Giáo dục thể chất là môn giảng dạy bắt buộc đối với học sinh và sinh viên, được phát triển trong hệ thống giáo dục toàn dân, từ mầm non đến đại học”... Đã có nhiều đề tài của nhiều tác g
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
I Lý do chọn đề tài:
Giáo dục thể chất là một mặt quan trọng và là bộ phận không thể tách rời trong sự nghiệp giáo dục của Đảng và nhà nước ta Trong việc hình thành con người mới, phát
triển toàn diện, nhằm đáp ứng yêu cầu của xã hội trong công cuộc bảo vệ tổ quốc xã hội
chủ nghĩa thể dục thể thao được coi là một bộ phận của nền văn hóa xã hội Với quan
niệm vận động và sức khỏe, các nhà triết học cổ đại đã đề cao cái đẹp trong sự phát triển
hài hòa giữa trong sạch về đạo đức, phong phú về tinh thần và hoàn thiện về thể chất do
thể dục thể thao đem lại
Mặt khác, thể dục thể thao còn là một hệ thống giáo dục thể chất nhằm rèn luyện phát triển con người một cách toàn diện về mọi mặt: “Đức - Trí - Thể - Mỹ” Nó đóng vai
trò quan trọng trong việc nâng cao sức khỏe toàn dân Chính vì vậy ngay khi mới thành
lập nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa (nay là nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt
Nam) Hồ Chủ Tịch đã kêu gọi toàn dân tập thể dục Trong bài “ Sức khỏe và thể dục”
(đăng trên báo cứu quốc, số 199, ngày 27 tháng 3 năm 1964), Người viết: “Giữ gìn dân
chủ xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần phải có sức khỏe mới thành
công Mỗi người dân yếu ớt, tức là cả nước yếu ớt Mỗi người dân mạnh khỏe tức là cả
nước mạnh khỏe Vậy nên, luyện tập thể dục bồi bổ sức khỏe là bổn phận của mỗi người
dân yêu nước…”
Ở Việt Nam, môn điền kinh là một môn thể thao rất được quan tâm Đây là môn thể thao phong phú và đa dạng, không những có tác dụng tăng cường sức khỏe cho người
tập mà còn là cơ sở để phát triển các tố chất thể lực như: sức nhanh, sức mạnh, sức bền,
Trang 2mềm dẻo và khéo léo… Để phát triển được thành tích thể thao nói chung và điền kinh nói
riêng thì ta phải có phương pháp huấn luyện đối với từng nội dung cụ thể
Môn điền kinh bao gồm các nội dung: đi bộ, chạy nhảy và phối hợp Chạy ngắn là một môn điển hình phát triển tốc độ, thuộc loại hoạt động có chu kỳ và có cường độ cực
lớn của điền kinh Chạy ngắn có tác dụng tốt đến việc tăng cường các chức năng hoạt
động của các cơ quan nội tạng trong cơ thể và hệ thống thần kinh, nâng cao khả năng làm
việc căng thẳng trong điều kiện thiếu ô xi, nhanh chóng huy động tiềm lực của cơ thể, bồi
dưỡng, nâng cao kết quả tốt nhất trong thời gian ngắn
Xuất phát từ yêu cầu đào tạo, huấn luyện đội tuyển tham dự “ Hội khỏe phù đổng”
nhằm nâng cao thành tích trong thi đấu Với vai trò là giáo viên, huấn luyện viên đội
tuyển, tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài sáng kiến kỹ thuật: “Một số giải pháp nhằm nâng
cao thành tích trong huấn luyện chạy cự ly ngắn cấp Tiểu học”
II Điểm mới của sáng kiến:
2.1.Lịch sử đề tài:
Theo Luật giáo dục được quốc hội khóa VIII, nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 2 tháng 12 năm 1998 và pháp lệnh thể dục thể thao được ủy ban
thường vụ quốc hội thông qua tháng 9 năm 2000, quy định: “Nhà nước coi trọng thể dục
thể thao trường học, nhằm phát triển và hoàn thiện thể chất cho thanh thiếu niên nhi
đồng Giáo dục thể chất là môn giảng dạy bắt buộc đối với học sinh và sinh viên, được
phát triển trong hệ thống giáo dục toàn dân, từ mầm non đến đại học”
Trang 3Đã có nhiều đề tài của nhiều tác giả viết về thể dục thể thao và với đề tài này bản thân tôi mong muốn đóng góp thêm một vài biện pháp nữa để nâng cao thành tích trong huấn
luyện chạy cự li ngắn cho học sinh tiểu học
2.2.Phạm vi nghiên cứu:
Tại đơn vị nơi tôi đang công tác
2.3 Điểm mới:
Đề tài đề xuất được một số giải pháp, hệ thống các bào tập nhằm nâng cao thành tích chạy cự ly ngắn trong huấn luyện học sinh để tham gia thi đấu Hội khỏe phù đổng
Đã có giáo viên viết nhưng chủ yếu là nhằm nâng cao thành tích trong học tập chứ không
phải trong công tác huấn luyện.Còn với đề tài này thì hệ thống các giải pháp, bài tập phù
hợp với điều kiện tự nhiên cũng như công tác huấn luyện của giáo dục huyện nhà
Trang 4B PHẦN NỘI DUNG
I Thực trạng về việc huấn luyện chạy cự ly ngắn cấp Tiểu học:
1.1.Thuận lợi:
- Học sinh trường Tiểu học đều được học nội dung chạy cự ly ngắn trong chương trình chính khóa ngay đầu năm học từ lớp 1 đến lớp 5 Học sinh đa số đều có tố chất và
thể lực tốt
- Giáo viện dạy thể dục được đào tạo cơ bản, có trình độ từ cao đẳng và đại học
Một số giáo viên được đào tạo chuyên sâu môn điền kinh
- Phòng giáo dục và đào tạo luôn quan tâm, chỉ đạo sát sao và tạo mọi điều kiện tốt nhất cho công tác tuyển chọn và huấn luyện vận động viên tham gia thi đấu
- Cơ sở ngày càng được đáp ứng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc huấn luyện
- Chạy cự ly ngắn là nội dung đơn giản, cần ít phương tiện và dụng cụ để tiến hành huấn luyện
1.2.Khó khăn:
Sự nhận thức chưa đúng đắn về vai trò, tác dụng của môn học trong học sinh và một số giáo viên nên còn xem nhẹ môn học này Phần lớn học sinh cho rằng môn thể dục
là môn phụ vì thế các em không chịu học mà chỉ chú trọng vào các môn học như Toán,
Tiếng Việt
Mặt khác, môn thể dục là môn khó, nó tác động trực tiếp đến thể chất các em Đặc biệt là nội dung chạy, nhảy vận động cơ bắp nhiều dẫn đến mệt mỏi, làm ảnh hưởng đến
thể trạng các em, nhất là tiết học thể dục lồng ghép với các tiết học lý thuyết khác, từ đó
dẫn đến sự vận động lười biếng của các em, nhất là một số em nữ Học sinh một lớp
Trang 5đông, từ 25 đến 35 học sinh, các em phải học thể dục ngoài trời nên chịu ảnh hưởng
không nhỏ đến việc tiếp thu kỹ thuật, nhất là những buổi học chịu ảnh hưởng của thời tiết
khắc nghiệt Đồ dùng dạy học còn nhiều hạn chế, các tranh ảnh minh họa chưa đáp ứng
nhu cầu của giáo viên và học sinh
Bên cạnh đó, trong quá trình học, một số em còn rụt rè, thiếu tự tin, chưa phát huy hết khả năng của bản thân… do vậy, việc trao đổi thảo luận, phối hợp tập luyện các động
tác, kỹ thuật giữa các nhóm chưa tích cực, dẫn đến chất lượng bộ môn chưa cao, chưa
đồng đều
1.3 Số liệu thống kê:
Thành tích của vận động viên khi chưa huấn luyện:
5 Nguyễn Thị Kiều Trang Nữ 60m 10’’78
Từ tình hình trên, bản thân tôi trăn trở, suy nghĩ và có những biện pháp để kiểm tra nhằm lựa chọn vận động viên cũng như lên kế hoạch huấn luyện ngay từ đầu năm học
Trang 61.4.Nguyên nhân:
- Về giáo viên: Bản thân khi chưa thực hiện đề tài, giáo viên chỉ mới giải quyết nhiệm vụ
bài dạy, chưa chú trọng nhiều đến thành tích Cũng chính vì điều đó, giáo viên đưa ra
lượng vận động, bài tập chưa phát huy tính chủ động của học sinh Bên cạnh đó, giáo
viên chưa chủ động nắm bắt năng lực, đặc điểm bản thân của từng cá nhân học sinh , do
vậy, dẫn đến việc phân công kèm cặp, giúp đỡ nhau trong luyện tập theo nhóm còn gặp
nhiều hạn chế
- Về học sinh:
+ Phần lớn học sinh cho rằng thể dục là môn phụ nên các em tập luyện không tích cực
lắm, chưa phát huy hết khả năng, các tố chất trong thể dục - thể thao
+ Mặt khác, môn thể dục là môn khó, nó tác động trực tiếp đến thể chất các em, Nếu
luyện tập tốt thì phải vận động đến các cơ bắp như thế sẽ rất mệt, sẽ động đến tính lười
biếng vận động của các em, nhất là các em nữ
- Giáo viên huấn luyện:
Giáo viên thể dục ở các trường khi tham gia tập luyện nội dung chạy nói chung và chạy cự ly ngắn nói riêng, đa số chưa đi sâu nghiên cứu Số lượng giáo viên được đào tạo
chuyên ngành môn điền kinh còn ít Một số giáo viên được đào tạo bài bản song do lớn
tuổi, sức khỏe hạn chế nên chưa phát huy được thế mạnh của chuyên môn Đại đa số giáo
viên mới ra trường, kinh nghiệm huấn luyện chưa nhiều, một số giáo viên dạy hợp
đồng… dẫn đến sự nhiệt tình, tâm huyết trong huấn luyện có phần bị hạn chế
Cơ sở vật chất phục vụ cho công tác huấn luyện và thi đấu:
- Cơ sở vật chất còn thiếu, hư hỏng, chưa có thiết bị chuyện dụng
Trang 7- Hầu hết các đơn vị trên địa bàn huyện chưa có đường chạy đạt chuẩn về cự ly chạy ngắn
- Việc đầu tư cơ sở vật chất của các cấp chính quyền về môn điền kinh nói chung cũng như nội dung chạy cự ly ngắn nói riêng còn rất hạn hẹp
- Kỹ thuật chạy cự ly ngắn của các em khi tham gia thi đấu còn nhiều hạn chế, chủ yếu theo bản năng như:
+ Chạy cự ly 60m, kỹ thuật xuất phát: chủ yếu là xuất phát cao
+ Chạy tư thế của hai bàn chân chưa đúng
+ Giai đoạn chạy lao nâng thân người lên quá cao ở những bước đầu tiên
+ Giai đoạn chạy giữa quãng trọng tậm hạ thấp, thân trên ngã ra sau hoặc không đánh mạnh khuỷu tay ra sau
II Một số giải pháp nhằm nâng cao thành tích chạy cự ly ngắn:
2.1.Biện pháp 1: Tuyển chọn đội tuyển:
- Học sinh có thành tích cao, có sự nỗ lực, tiến bộ trong tập luyện
- Có tố chất phù hợp với nội dung chạy cự ly ngắn như:
+ Học sinh có các tố chất vận động: nhanh, mạnh, bền dẻo, khéo léo
+ Có sãi chân đều, bàn chân hõm, tần số bước chạy nhanh
+ Thể hình phải cân đối, khỏe mạnh, có chiều cao
+ Cơ bắp chưa phát triển hòa toàn, đặc biệt cơ đùi, cơ bắp chân tròn đều đang trên đà phát triển (nếu được tập luyện sẽ phát triển nhanh)
+ Yếu tố di truyền của gia đình, dòng họ
Trang 8+ Phải cân đối khoẻ mạnh, có chiều cao, sải chân dài, không mắc bệnh truyền
nhiểm, tim mạch
+ Cơ bắp chưa phát triển hoàn toàn, đặc biệt cơ đùi, cơ bắp chân tròn đều đang trên đà phát triển (Nếu được tập luyện sẽ phát triển nhanh)
Qua giảng dạy và huấn luyện nhiều năm tôi còn rút ra được kinh nghiệm khi chọn
VĐV
VD : Có 2VĐV là em Nguyễn Tiến Đạt và em Nguyễn Duy Bằng cùng học 1 lớp,
cùng độ tuổi, chiều cao,cân nặng bằng nhau khi tổ chức thi đấu tuyển chọn vòng trường
em Đạt có thành tích tốt hơn em Bằng Song nếu phải chọn một trong hai em thì ta nên
chọn em Bằng bởi vì: Tuy thành tích thời điểm hiện tại của em Đạt tốt hơn ,song các yếu
tố khác lại hạn chế hơn, đặc biệt cơ bắp của em Đạt đã phát triển sớm rồi nên khi tập
luyện thì sự thay đổi sẽ không đáng kể Còn em Bằng cơ bắp chưa phát triển hoàn toàn
thì khi được tập luyện bài bản thì sự thay đổi sẽ lớn hơn và nhanh hơn rất nhiều
2.2.Biện pháp 2: Lập kế hoạch huấn luyện.
Lập kế hoạch huấn luyện là biện pháp quan trọng nhất để đảm bảo cho quá trình huấn luyện được tiến triển liên tục, tạo điều kiện cho vận động viên đạt thành tích cao
nhất trong các độ tuổi thích hợp
Xây dựng kế hoạch cần tập trung vào phát triển thể lực, huấn luyện kỹ thuật, chiến thuật và giáo dục phẩm chất ý chí đạo đức cho các em
2.3.Biện pháp 3: Chuẩn bị các điều kiện cho huấn luyện
- Các dụng cụ tập luyện: Giày thi đấu, dây cao su, dây nhảy, đồng hồ bấm giây, còi, bàn đạp, dây đích, hố cát hoặc đường chạy bằng cát
Trang 9- Xây dựng đường chạy cự ly 60m
- Trang phụ vận động viên: Áo phong, quần cọc
2.4.Biện pháp 4 Các giai đoạn huấn luyện (Tôi chia làm các giai đoạn huấn luyện sau):
* Giai đoạn huấn luyện ban đầu:
Nhiệm vụ chủ yếu của giai đoạn này là phát triển thể lực toàn diện cho các em học sinh, dạy cho các em những bài tập khác nhau, tạo cho các em sự ham thích về môn chạy
ngắn Trong giai đoạn huấn luyện ban đầu có các bài tập nhằm phát triển tổng lực các tố
chất thể lực của học sinh Tần số động tác là một trong những chỉ số chủ yếu của tốc độ
Vì vậy, trong các buổi tập cần ưu tiên phát triển sức nhanh, sức bền
Giai đoạn này chủ yếu nhằm rèn luyện sức khỏe, nâng cao thể lực, tập phản xạ, tăng cường sức nhanh, sức mạnh cho từng học sinh
Thời gian tập: Từ 12 đến 15 buổi, chia làm 6 – 7 buổi, mỗi buổi cách nhau 2 – 3 ngày
* Cụ thể là các bài tập:
Bài tập
Chỉ tiêu ( giây)
- Chạy 30m xuất phát cao 5’’25 – 5’’13 5’’30 – 5’’25
- Chạy 30m tốc độ cao 5’’15 – 5’’10 5’’20 – 5’’15
- Chạy 60m xuất phát cao 9’’70 – 9’’10 9’’75 – 9’’20
- Các bài tập phát triển tốc độ: chúng ta phải hiểu được rằng:
Trang 10Mục đích tập luyện là để phát triển tốc độ cho người tập (nâng cao thành tích).
Mà tốc độ chính bằng: độ dài bước chạy/tần số bước chạy
Trong đó: độ dài bước chạy là số đo của một bước chạy
Tần số là số bước chạy trong một thời gian nhất định
- Các bài tập tăng và ổn định độ dài bước chạy:
Thông thường, độ dài bước chạy phụ thuộc vào độ dài cẳng chân của từng học sinh Do
đó, để tăng độ dài bước chạy là không đáng kể Tuy nhiên, nếu được luyện tập tốt cũng
có thể độ dài bước chạy sẽ tăng lên hoặc ít nhất cũng giữ được mức độ ổn định cần thiết
- Muốn vậy, học sinh tăng cường các bài tập: chạy đạp sau; chạy với vạch quy định; chạy bước hoặc chạy vượt rào Nếu đạp sau càng nhanh thì thời gian đạp sau càng
lớn
- Các bài tập tăng tần số bước chạy:
Khi độ dài bước chạy đã đạt đến độ dài cần thiết và ổn định thì việc tăng về duy trì tần số
bước chạy sẽ quyết định đến thành tích của người tập Như vậy, chúng ta cho học sinh
tập luyện tốt các bài tập sau:
+ Chạy nâng cao đùi tại chỗ và di chuyển
+ Chạy tại chỗ trên cát hoặc trên nệm
+ Chạy tăng tốc theo đoạn ngắn
+ Chạy bước thấp theo tín hiệu
- Lượng vận động này được tăng lên hợp lý trong từng buổi tập (tránh tình trạng
tập quá tải hoặc quá hời hợt) Cuối buổi tập giáo viên kiểm tra lại tần số bước chạy của
từng em và có biện pháp điều chỉnh Giáo viên phải có nhật ký của từng buổi tập, từ đó
Trang 11xác định giai đoạn tập luyện phù hợp với các giai đoạn tập luyện, đảm bảo nguyên tắc
tăng tiến về thể lực
* Giai đoạn huấn luyện thể lực chung:
Nhiệm vụ chủ yếu của giai đoạn này la huấn luyện thể lực toàn diện, nâng cao mức
độ chịu đựng chung của cơ thể, tạo được vốn kỹ năng vận động, tăng tri thức để hình
thành những nền tảng ban đầu của tài năng thể thao Đặc điểm của giai đoạn này là sử
dụng các phương tiện huấn luyện
* Huấn luyện tốc độ:
Trong giai đoạn này, để huấn luyện sức nhanh nên sử dụng các bài tập:
- Chạy trong các điều kiện khó khăn như chạy leo cầu thang
Để huấn luyện tốc độ không nên cho các em chạy với tốc độ cực đại quá nhiều
* Có thể áp dụng các bài tập:
Bài tập
Chỉ tiêu (giây)
- Chạy tăng tốc 30m 5’’10 – 5’’5 5’’15 – 5’’10
- Chạy tăng tốc 50m 8’’40 – 8’’35 8’’35 – 8’’40
- Chạy biến tốc 60m 9’’40 – 9’’35 9’’50 – 8’’35
- Chạy xuất phát thấp: 02 lần
- Chạy xuất phát thấp có dây chun 20m: 05 lần
- 60m nhanh, 60m chậm
- Chạy bền 5’30’’ – 6’00’’ 5’30’’ – 6’00’’
Ngoài ra, việc sử dụng những bài tập khác nhau trong những tình huống thay đổi cũng rất
hiệu quả Có thể sử dụng các môn bóng (bóng đá, bóng rổ, bóng bàn) đòi hỏi phải thể
hiện sức nhanh, sức mạnh, sức bền
Trang 12* Huấn luyện về thể lực:
Gồm các bài tập:
- Chạy lên dốc, chạy lên bậc cầu thang
- Chạy đạp sau 60m: 03 lần
- Bật cóc 10 – 15m: 03 lần
- Bật cao trên cát
- Bài tập đứng lên, ngồi xuống: nam 30 lần, nữ 20 lần
- Bài tập nhảy đổi chân: Nam 30 lần, nữ 20 lần
- Bài tập bật nhảy đổi chân lên bậc thang: Nam 50 lần, nữ 20 lần
- Bài tập phát triển cơ lưng, cơ bụng:
+ Tập cơ bụng: Nam 30 lần, nữ 20 lần + Tập cơ lưng: Nam 30 lần, nữ 20 lần
- Bài tập với tạ gánh 5 Kg bật nhảy đổi chân: Nam 20 lần, nữ 15 lần
* Giai đoạn huấn luyện chuyên môn:
Nhiệm vụ của giai đoạn là hoàn thiện về thể lực, kỹ thuật trong chạy cự ly ngắn để
chuẩn bị cho vận động viên thi đấu
Đặc điểm của giai đoạn này là tính chuyên môn hoá được thể hiện rõ hơn Tỷ trọng
huấn luyện chuyên môn về thể lực, kỹ thuật, tâm lý được tăng lên đáng kể Khối lượng và
cường độ của các phương tiện chủ yếu tăng nhiều hơn so với giai đoạn trước Điều này
diễn ra không chỉ do huấn luyện chung mà còn do ưu tiên tăng số lượng các bài tập huấn
luyện chuyên môn và thi đấu Vì vậy, chúng ta cần đặc biệt thận trọng điều hoà mối quan
hệ giữa khối lượng và cường độ của lượng vận động trong huấn luyện