Đảng cộng sản việt nam lãnh đạo công tác thanh niên trong tình hình hiện nay

Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài Trên cơ sở những phân tích lý thuyết và thực tiễn về các khía cạnh liên quan đến nội dung nghiên cứu, đề tài góp phần cung cấp các luận cứ khoa học tăng

LUẬN VĂN:

Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo công tác thanh niên trong tình hình

hiện nay

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thời kỳ nào cũng vậy, thanh niên luôn được xem là rường cột và tương lai của đất nước Thanh niên luôn là lực lượng xung kích trong các cuộc đấu tranh sinh tồn, cũng như trong các cuộc đấu tranh cách mạng, có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của xã hội Họ là nhóm nhân khẩu xã hội đặc thù tuổi từ 15 đến 35 (đối với Việt Nam), có trong mọi giai cấp, mọi tầng lớp, mọi lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội Thanh niên là độ tuổi sung sức nhất về thể chất và phát triển trí tuệ, luôn năng động, sáng tạo, muốn tự khẳng định mình

Song, thanh niên cũng chứa đựng rất nhiều vấn đề phức tạp đòi hỏi phải được quan tâm, định hướng và chăm lo giải quyết Do độ tuổi còn trẻ, thiếu kinh nghiệm nên thanh niên cần được sự giúp đỡ, chăm lo của các thế hệ đi trước và toàn xã hội Họ là lớp đối tượng chưa từng trải nên dễ bị chán nản, dễ hoang mang dao động trước khó khăn, dễ

bị kích động, nhẹ dạ cả tin, tiếp nhận thông tin ít chọn lọc, tạo nên yếu tố tiêu cực trong cuộc sống Họ đang ở độ tuổi năng động, hăng hái, sôi nổi, nhiệt tình, vô tư, nhạy bén,

ưa dân chủ, chuộng cái mới song cũng dễ sa vào trạng thái cực đoan, chạy theo sống thực dụng

Ngoài ra thanh niên cũng không phải là một khối thuần nhất, vì thế cần phải hiểu

rõ từng đặc điểm riêng của thanh niên Chẳng hạn thanh niên ở độ tuổi 15 đến 17, đây là

độ tuổi vị thành niên nên thay đổi rất nhanh về thể chất, muốn thể hiện mình là người lớn, rất thích tham gia vui chơi tập thể và bắt đầu muốn chọn bạn khác giới; Từ 18 đến 26 là tuổi vẫn tiếp tục lớn, họ rất hăng hái, dũng cảm, khẳng định trách nhiệm công dân, định hướng nghề nghiệp rõ ràng, quan tâm tới gia đình; Từ 25 tuổi trở lên, họ đã có việc làm, lập nghiệp, có học vấn rộng và tư duy sáng tạo, có cuộc sống gia đình riêng, có bản lĩnh, nhân cách công dân và có nhu cầu văn hoá, nếp sống văn minh cao Bên cạn đó chúng ta lại còn phải tiếp cận thanh niên theo những lát cắt như lãnh thổ (thanh niên nông thôn, thanh niên miền núi, thanh niên thành thị); theo ngành nghề (như thanh niên doanh nghiệp, thanh niên công nhân viên chức, thanh niên học sinh sinh viên, trí thức trẻ, thanh niên lực lượng vũ trang)v.v

Trong quá trình lãnh đạo đất nước, Đảng ta luôn đề cao vai trò, vị trí của thanh niên, xác định thanh niên là lực lượng xung kích cách mạng, Đoàn Thanh niên Cộng sản

Hồ Chí Minh là đội dự bị tin cậy của Đảng; công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc Đồng thời, Đảng đã đề ra nhiều chủ trương giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, tổ chức thanh niên thành lực lượng hùng hậu, trung thành, kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng

và dân tộc Qua mỗi thời kỳ, dù bất cứ hoàn cảnh nào các thế hệ thanh niên đều hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử của mình

Trước yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và sự biến đổi nhanh chóng của tình hình thanh niên, đòi hỏi phải tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên nhằm chăm lo, bồi dưỡng và phát huy cao nhất vai trò, sức mạnh của thanh niên trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Sau hơn 20 năm đổi mới và phát triển đất nước, tình hình thanh niên có những chuyển biến mạnh mẽ, tích cực Công tác thanh niên đã góp phần xây dựng được thế hệ thanh niên thời kỳ mới có đạo đức, nhân cách, tri thức, sức khỏe, tư duy năng động và hành động sáng tạo; tiếp nối truyền thống hào hùng của Đảng và dân tộc, nêu cao lòng yêu nước, ý thức xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa; không ngại khó khăn, gian khổ, tình nguyện vì cộng đồng; có trách nhiệm với gia đình, xã hội; có ý chí vươn lên trong học tập, lao động, lập thân, lập nghiệp, làm giàu chính đáng, quyết tâm đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu; mong muốn được tin tưởng, được cống hiến cho đất nước, có việc làm, thu nhập ổn định, đời sống văn hoá tinh thân lành mạnh, phong phú, môi trường sống an toàn Dù còn nhiều tâm trạng khác nhau, song đa số thanh niên luôn tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và phát triển của đất nước

Các cấp uỷ đảng đã lãnh đạo hệ thống chính trị, toàn xã hội thực hiện tốt hơn công tác thanh niên và chăm lo xây dựng Đoàn Nhà nước đã ban hành Luật Thanh niên, Chiến lược phát triển thanh niên và nhiều chính sách về công tác thanh niên, tạo điều kiện, cơ hội cho thanh niên rèn luyện, cống hiến, trưởng thành Công tác đoàn và phong trào thanh niên từng bước phát triển, mặt trận đoàn kết, tập hợp thanh niên được mở rộng; số thanh niên trở thành đoàn viên, đảng viên ngày càng tăng Vai trò của Mặt trận

Tổ quốc, các đoàn thể, gia đình, nhà trường và xã hội đối với thanh niên, công tác thanh niên đã có chuyển biến tích cực

Tuy vậy, tình hình thanh niên cũng đang diễn biến hết sức phức tạp, một bộ phận thanh niên sống thiếu lý tưởng, giảm sút niềm tin, ít quan tâm đến tình hình đất nước, thiếu ý thức chấp hành pháp luật, sống thực dụng, xa rời truyền thống văn hóa dân tộc

Học vấn của một bộ phận thanh niên, nhất là thanh niên nông thôn, thanh niên dân tộc thiểu số còn thấp; nhiều thanh niên thiếu kiến thức và kỹ năng trong hội nhập quốc tế

Tính độc lập, chủ động, sáng tạo, năng lực thực hành sau đào tạo của thanh niên còn yếu, chưa đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá Tình trạng tội phạm và tệ nạn xã hội trong thanh niên đang gia tăng và diễn biến ngày càng phức tạp

Một số cấp ủy đảng chưa quan tâm đúng mức lãnh đạo công tác thanh niên; việc đôn đốc, kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm thực hiện các chủ trương, nghị quyết của Đảng về công tác thanh niên không thường xuyên, kịp thời; công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng cán bộ trẻ chưa thực sự được coi trọng; chưa làm tốt công tác phát triển đảng trong thanh niên

Nhà nước chậm thể chế hoá và triển khai thực hiện các chủ trương, nghị quyết của Đảng về công tác thanh niên; thiếu những chính sách nhất quán, đồng bộ, lâu dài đối với thanh niên; chưa có chính sách cụ thể để bồi dưỡng, đào tạo, sử dụng tài năng trẻ; việc thực hiện Chiến lược phát triển thanh niên còn hạn chế Nhiều bộ, ngành, địa phương chưa làm tốt trách nhiệm chăm lo, bồi dưỡng, phát huy thanh niên thuộc lĩnh vực được phân công Việc đổi mới nội dung và phương thức hoạt động của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam chưa theo kịp sự phát triển của tình hình thanh niên; khả năng chi phối và ảnh hưởng của Đoàn, Hội trong thanh niên chưa sâu rộng, tỉ lệ tập hợp thanh niên thấp; tính tiền phong, gương mẫu của cán bộ đoàn, hội và đoàn viên, hội viên chưa cao Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhiều địa phương chưa phối hợp chặt chẽ, chưa tạo được sức mạnh tổng hợp trong công tác thanh thanh niên; sự kết hợp giữa gia đình - nhà trường - xã hội trong giáo dục thanh niên còn hạn chế

Như vậy, đường lối đổi mới của Đảng với những thành tựu đã đạt được đang tạo

ra môi trường mới để thanh niên phát triển tài năng, cống hiến cho xã hội, từng bước cải

thiện đời sống Nhưng bước vào giai đoạn mới của cách mạng, công tác vận động thanh niên chưa đổi mới kịp thời Khuyết điểm lớn là thiếu nhận thức sâu sắc vai trò của thanh niên và nội dung công tác thanh niên trong thời kỳ mới Xử lý các vấn đề thanh niên không sát đúng với tâm lý và những nhu cầu mới của thanh niên Một số cán bộ, đảng viên lớn tuổi còn thiếu tôn trọng, thiếu niềm tin vào thanh niên Tình trạng thái hoá, biến chất cùng với sự hạn chế về năng lực của nhiều đảng viên đã làm cho niềm tin của tuổi trẻ đối với Đảng bị giảm sút Công tác thanh niên chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới và phát triển Đảng

Lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp uỷ đảng còn chung chung Nhà nước còn chậm trễ trong thể chế hoá nghị quyết của Đảng, thiếu đầu tư thích đáng và chưa có tổ chức chuyên trách về công tác thanh niên Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh có cố gắng, song bước vào thời kỳ mới đã bộc lộ nhiều nhược điểm, thiếu sót Vai trò và ảnh hưởng giáo dục thiếu niên, nhi đồng còn hạn chế Các đoàn thể nhân dân, các tổ chức xã hội và nhiều gia đình chưa ban tâm đầy đủ đến việc chăm sóch, giáo dục thanh, thiếu niên

Thực tế đó cho thấy, việc nghiên cứu đề tài Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo

công tác thanh niên trong tình hình hiện nay có tính cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

a Báo, tạp chí chuyên ngành:

1 Trương Tấn Sang, Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh

niên trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, Tạp chí Cộng sản Số 15

tế Tính độc lập, chủ động, sáng tạo, năng lực thực hành sau đào tạo của thanh niên còn

yếu, chưa đáp ứng được yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa Tình hình tội phạm và tệ nạn xã hội trong thanh niên, đặc biệt là tệ nạn ma túy, mại dâm có chiều hướng gia tăng

Những yếu kém trên có những nguyên nhân khách quan và chủ quan như:

- Các vấn đề toàn cầu, những rủi ro, áp lực của kinh tế thị trường với những khó khăn mới nảy sinh trong quá trình phát triển đất nước; sự chống phá quyết liệt của các thế lực thù địch,

- Nhận thức của không ít cán bộ, đảng viên, cấp ủy đảng về thanh niên và công tác thanh niên chưa đầy đủ, thiếu toàn diện, nhiều mặt còn khoán trắng cho Đoàn; đánh giá thanh niên còn theo kinh nghiệm, cảm tính, gia trưởng, thiếu tin tưởng vào thanh niên;

một bộ phận cán bộ, đảng viên thoái hóa, biến chất về đạo đức, lối sống, không là tấm gương để thanh niên học tập và noi theo; một bộ phận gia đình bỏ mặc con cái, thiếu giáo dục và nêu gương Hoạt động quản lý nhà nước về công tác thanh niên còn nhiều bất cập,

tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về công tác thanh niên và cơ chế phối hợp liên ngành thực hiện công tác thanh niên chưa đủ rõ Công tác giáo dục - đào tạo, dạy nghề, giải quyết việc làm, phòng chống tệ nạn xã hội, hoạt động văn hóa, thể thao, báo chí, xuất bản

có nhiều thiếu sót, chậm được khắc phục Nội dung, phương thức hoạt động của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và các tổ chức thanh niên chậm thích ứng trước sự biến động nhanh của tình hình thanh niên; thiếu tầm chiến lược trong tham mưu cho Đảng, chính quyền về công tác thanh niên

Bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, phấn đấu đưa nước ta sớm ra khỏi tình trạng kém phát triển, cần tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa cần phải thể hiện được 5 quan điểm chỉ đạo xuyên suốt sau đây:

- Chăm lo, phát triển thanh niên vừa là mục tiêu, vừa là động lực bảo đảm sự ổn định và phát triển vững bền của đất nước

- Chăm lo, bồi dưỡng, giáo dục thanh niên thành lớp người "vừa hồng, vừa chuyên" theo tư tưởng Hồ Chí Minh là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng, vai trò quan trọng của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, gia đình, nhà trường và xã hội

- Đảng lãnh đạo công tác thanh niên và trực tiếp lãnh đạo Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh vững mạnh là bộ phận quan trọng trong công tác xây dựng Đảng, là xây dựng Đảng trước một bước Đảng đề ra đường lối, chủ trương định hướng cho thanh niên hành động; xác định các chuẩn mực cho thanh niên phấn đấu; xây dựng các tấm gương điển hình tiêu biểu cho thanh niên học tập và noi theo

- Nhà nước quản lý thanh niên và công tác thanh niên; thể chế hóa đường lối, chủ trương của Đảng về thanh niên và công tác thanh niên thành pháp luật, chính sách, chiến lược, chương trình, hành động và cụ thể hóa trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh hằng năm của các cấp, các ngành

- Sự nỗ lực học tập, rèn luyện và phấn đấu không ngừng của thanh niên theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là yếu tố quan trọng để xây dựng thế hệ thanh niên thời kỳ mới Không ngừng mở rộng mặt trận đoàn kết, tập hợp thanh niên là nội dung quan trọng của công tác Đoàn để giáo dục, bồi dưỡng, động viên, phát huy vai trò của thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Trên cơ sở đó tác giả nêu lên chín nhóm nhiệm vụ và giải pháp nhằm phải tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên: Tăng cường công tác giáo dục

lý tưởng, đạo đức cách mạng, lối sống văn hóa, ý thức công dân để hình thành thế hệ thanh niên có những phẩm chất tốt đẹp, có khí phách và quyết tâm hành động thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa Đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo, tạo cơ hội cho thanh niên được học tập, không ngừng nâng cao trình độ, có tri thức

và kỹ năng ngang tầm với thanh niên các nước tiên tiến trên thế giới Nâng cao chất lượng nguồn lao động, giải quyết việc làm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho thanh niên Xây dựng môi trường xã hội lành mạnh, tạo điều kiện cho thanh niên nâng cao đời sống văn hóa, tinh thần, phát triển toàn diện Coi trọng hơn nữa việc trọng dụng nhân tài trẻ, tạo bước chuyển có tính đột phá trong bố trí và sử dụng cán bộ trẻ trên tất cả các lĩnh vực Xây dựng Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh vững mạnh, thực sự là trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên, là đội dự bị tin cậy của Đảng Tăng cường vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, tổ chức kinh tế - xã hội và gia đình, phối hợp giáo dục, bồi dưỡng, phát huy tiềm lực của thanh niên Phát huy sự nỗ lực phấn đấu của mỗi thanh niên trong học tập, lao động và cuộc sống; không ngừng rèn luyện đạo đức, lối

sống, hoàn thiện nhân cách, trở thành công dân hữu ích, thành viên tốt trong gia đình, tích cực đóng góp cho sự phát triển của đất nước Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về thanh niên và công tác thanh niên

2 Nguyễn Đức Tiến, Một số vấn đề đặt ra trong việc phát triển lý tưởng xã hội

chủ nghĩa cho thanh niên hiện nay, Tạp chí Cộng sản số 14 (158) năm 2008

Giáo dục, phát triển lý tưởng xã hội chủ nghĩa cho thanh niên là một trong những nhiệm vụ chính trị quan trọng của toàn Đảng, toàn dân và cả hệ thống chính trị Đó là một quá trình lâu dài, kiên trì, bền bỉ, liên tục và cũng hết sức khó khăn Từ thực tiễn giáo dục, phát triển lý tưởng xã hội chủ nghĩa cho thanh niên nước ta thời gian qua, có thể thấy nổi lên một số vấn đề cần nghiên cứu và có giải pháp khắc phục phù hợp

- Bản chất của chủ nghĩa xã hội là một lý tưởng, một ước mơ cao đẹp của con người hướng tới một chế độ xã hội bình đẳng, tự do, ấm no, hạnh phúc Chủ nghĩa xã hội với bản chất vốn có của nó và xã hội xã hội chủ nghĩa hiện hữu trong quá trình xây dựng

từ những bước ban đầu có khoảng cách không nhỏ Khoảng cách đó là tất yếu và cần phải

có thời gian để thu hẹp Trong thời gian qua, chúng ta chưa làm rõ và chưa chỉ ra được vấn đề này, vì thế đã làm cho một bộ phận thanh niên, thế hệ trẻ nước ta nhầm lẫn giữa lý tưởng và hiện thực Từ đó, dẫn đến sự hiểu lầm, hoài nghi, thậm chí phủ nhận cả một lý tưởng cao đẹp của chủ nghĩa xã hội

- Cách mạng xã hội chủ nghĩa là cuộc cách mạng sâu sắc, triệt để toàn diện nhất trong lịch sử nhân loại, nhưng cũng là cuộc cách mạng khó khăn, phức tạp nhất Chủ nhân tương lai để hiện thực hóa lý tưởng xã hội chủ nghĩa không ai khác ngoài thế hệ trẻ

Cuộc cách mạng này đòi hỏi những người chủ đó phải có nhận thức, tư tưởng, tình cảm, thái độ và hành động cách mạng rất cao Tuy nhiên, hiện nay, giữa yêu cầu rất cao này của lý tưởng xã hội chủ nghĩa với trình độ giác ngộ, tinh thần trách nhiệm, thái độ tình cảm cách mạng, lý tưởng hoài bão, ý chí vươn lên của không ít thanh niên, có một khoảng cách không nhỏ

- Đất nước ta đang bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa Sự nghiệp này tạo ra muôn vàn cơ hội cho thanh niên phát triển toàn diện Yêu cầu mới của

sự nghiệp cách mạng đòi hỏi thanh niên phải không ngừng nâng cao, hoàn thiện trình độ trên mọi lĩnh vực

- Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta, các mặt đối lập, các mảng, các yếu tố xã hội khác nhau đang tồn tại đan xen, cọ sát và đấu tranh quyết liệt với nhau trên tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội, trong mọi giai tầng và mỗi con người Chiều tích cực và thuận lợi là, thông qua cuộc đấu tranh tư tưởng, lý luận và những hành động thực tiễn, thanh niên sẽ giác ngộ, trưởng thành và lớn mạnh về mọi mặt, niềm tin vào công cuộc đổi mới có cơ sở vững chắc, lòng kiên định vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội thêm vững vàng, lý tưởng xã hội chủ nghĩa được khẳng định

3 Việt Dũng, Đoàn thanh niên trong việc đào tạo nghề cho nông dân chuyển đổi

đất nông nghiệp, Tạp chí Cộng sản số 8 (152) năm 2008

Hiện nay, tốc độ đô thị hóa tại các quận, huyện ngoại thành Hà Nội diễn ra chóng mặt Đất nông nghiệp bị thu hẹp nhường chỗ cho những khu công nghiệp, khu đô thị mới

Đào tạo nghề cho nông dân vùng chuyển đổi đất nông nghiệp là bước đi quan trọng trong việc giải quyết tình trạng nông dân thất nghiệp sau khi bị thu hồi đất Tuy địa phương nào cũng cố gắng thực hiện tốt chính sách, nhưng thực tế, công tác đào tạo, chuyển đổi nghề cho nhà nông lại vô cùng khó khăn

Tác giả phản ánh tình trạng đất mất, nghề không nhiều thanh niên của một số quận, huyện của thành phố Hà Nội vẫn không có nhu cầu học Bài viết nêu lên một số nguyên nhân của tình trạng trên và một số kiến nghị nhằm giúp thanh niên ở những vùng

có tốc độ đô thị hoá cao được đào tạo và tìm được việc làm thích hợp vừa giúp ích gia đình, vừa đóng góp xây dựng, phát triển quê hương

4 Trương Giang Long, Chủ động đổi mới, hội nhập trong xu thế toàn cầu hoá và

trọng trách của thanh niên, Tạp chí Cộng sản số 7 (151) năm 2008

Trong bài viết của mình, tác giả nêu lên thời cơ và khó khăn thách thức đối với thanh niên trong quá trình hội nhập nền kinh tế khu vực và thế giới của đất nước Tác giả

đặt vấn đề: Bằng cách nào để tuổi trẻ đáp ứng được yêu cầu của lịch sử?

Tác giả nhấn mạnh kỳ vọng và tin yêu lớp trẻ là "sợi chỉ đỏ" xuyên suốt các chặng đường cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng Trước hết các ngành các cấp cần xác định

rõ trách nhiệm của mình đối với tuổi trẻ trước vận mệnh của đất nước Trên cơ sở trọng trách lớn cần đặc biệt quan tâm đào tạo một thế hệ thanh niên mới hội tụ đủ các phẩm chất ưu tú nhất của dân tộc và tinh hoa của thời đại Một lớp thanh niên đại diện cho

những giá trị văn hóa tiên tiến, sống cao thượng, trong sáng, giàu lòng thủy chung, nhân hậu Biết yêu thương quý trọng dân tộc mình và tất cả các dân tộc khác với tinh thần Việt Nam mong muốn là bạn của tất cả các nước không phân biệt sự khác nhau về chế độ chính trị Một lớp thanh niên có trái tim quả cảm, trọng hòa hiếu nhân nghĩa, biết bạn, biết thù nhưng dám đương đầu với mọi thách thức, dám làm, dám chịu trách nhiệm không ngại khó, không ngại khổ, không run sợ và không chịu khuất phục trước sức mạnh cường quyền, sẵn sàng xả thân vì Tổ quốc Làm việc bằng lòng tự trọng và ý chí tiến thủ, biết lấy hiệu quả công việc của chính mình làm niềm vui, làm thước đo giá trị hành động

Sống có trách nhiệm với bản thân với gia đình, cộng đồng và xã hội Lớp thanh niên thực

sự là tấm gương sáng, là mẫu người hội tụ đủ những chuẩn giá trị đáp ứng yêu cầu của thời đại, xứng đáng là một thế hệ mẫu mực, sống làm gương, làm hình mẫu cho các thế

- Thanh niên phải xác định cho mình lý tưởng cách mạng đúng đắn

- Thanh niên phải có lòng yêu nước sâu sắc, lòng tự hào dân tộc và yêu thương nhân dân lao động

- Thanh niên phải chiến thắng chủ nghĩa cá nhân; phải thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện bản thân

6 Đảng lãnh đạo công tác thanh niên và đoàn thanh niên, Báo Điện tử Đảng

Cộng sản Việt Nam, ngày 17/7/2008

Bài báo đã khái quát lịch sử Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh quan tâm lãnh đạo, hướng dẫn thanh niên thông qua các nghị quyết ddaaij hội Đảng từ Đại hội I đến Đại hội

X, các nghị quyết, chỉ thị, các quan điểm cụ thể để khẳng định, bất kể giai đoạn nào Đảng đều quan tâm lãnh đạo thanh niên, lãnh đạo Đoàn Thanh niên Tư duy của Đảng ta liên tục đổi mới để phù hợp với đối tượng tuổi trẻ qua từng thời kỳ Từ quan tâm lãnh đạo tổ chức thanh niên để tập hợp lực lượng tuổi trẻ cho các phong trào Đoàn thành lực lượng xung kích, nòng cốt thực hiện nhiệm vụ chính trị của Đảng Từ quan tâm, xây dựng đội

ngũ đoàn viên, tổ chức đoàn thể thực hiện “huy động, sử dụng'' đến quan tâm xây dựng, phát triển toàn diện cho chính bản thân thế hệ trẻ thật sự ''bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau” Không chỉ quan tâm định hướng tư tưởng nhân cách, giáo dục thanh niên, Bác Hồ và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước ta còn trực tiếp chỉ đạo, gần gũi, ân cần với thế hệ trẻ qua các Đại hội Đoàn, qua tiếp xúc với tuổi trẻ cả nước

7 Hoàng Đình Cúc, Xây dựng, củng cố thế giới quan khoa học cho thanh niên,

sinh viên nước ta hiện nay, Tạp chí Lý luận chính trị, số 3/2007

Theo tác giả, con đường hình thành thế giới quan khoa học cho thanh niên, sinh

viên Việt Nam hiện nay bao gồm: quá trình học tập; hoạt động lao động sản xuất; hoạt động thẩm mỹ; thông qua môi trường xã hội, qua các phương tiện thông tin đại chúng

b Một số sách chuyên khảo

1 TS Trần Quy Nhơn, Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên trong cách

mạng Việt Nam, NXB Thanh niên, Hà Nội, 2003

2 Tổng quan tình hình thanh niên, công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi

(2002-2007), NXB Thanh niên, Hà Nội, 2007

3 Đảng Cộng sản Việt Nam, Tham luận tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X,

Nxb CTQG, Hà Nội, 2006 giới thiệu bài tham luận của đồng chí Đào Ngọc Dung…

4 TS Đỗ Quang Tuấn (Chủ biên), TS Nguyễn Văn Hùng, PGS.TS Trần Hậu, Đổi

mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân trong thời kỳ mới, Nxb CTQG, Hà Nội, 2006

5 TS Nguyễn Đức Tiến, Phát tiển lý tưởng xã hội chủ nghĩa cho thanh niên Việt

Nam hiện nay, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2005 Đề cập tới quá trình hình

thành lý tưởng xã hội chủ nghĩa của thanh niên, thực trạng và một số giải pháp cơ bản về phát triển lý tưởng xã hội chủ nghĩa cho thanh niên hiện nay

6 Th.S Đoàn văn Thái, Nhiệm vụ cơ bản của thanh niên Việt Nam, Nhà xuất bản

Thanh Niên, Hà Nội, 2004

c Đề tài, hội thảo

1 Đề tài: Thực trạng thanh niên - những giải pháp và chính sách cần thiết đối với

thanh niên trước yêu cầu phát triển kinh tế xã hội, do Phạm Văn Uýnh làm chủ nhiệm

2 Đoàn thanh niênCS trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn (20/5/2006),

Phát huy vai trò của thanh niên trong sự nghiệp đất nước, Hội thảo khoa học

Hội thảo thu hút sự quan tâm của nhiều nhà khoa học, sinh viên, học sinh, Buổi hội thảo là cơ hội để các bạn phát biểu, chia sẻ suy nghĩ, khẳng định vai trò của mình, nói

về mình một cách xác thực nhất

Theo đồng chí Nguyễn Đức Lộc - Chủ tịch Hội Sinh viên của Trường Đại học Khoa học xã hộivà nhân văn: đã đến lúc chúng ta phải giáo dục cho giới trẻ trách nhiệm xây dựng đất nước ngay ở "thì hiện tại" Phải nhìn nhận rằng ngày nay chúng ta đang có những lớp trẻ dám nghĩ, biết hành động để làm cho đất nước ngày càng tốt đẹp hơn

Nhưng số này chưa nhiều Thực tế, không ít các bạn trẻ đang thờ ơ với vận mệnh của đất nước Số người này sẽ làm gì khi trọng trách quốc gia dân tộc đặt lên vai họ

Đất nước đang đặt niềm tin vào thế hệ trẻ, thanh niên hãy khẳng định vai trò của mình, phát huy hết tiềm năng sẵn có, để xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh và phát triển bền vững

3 Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài

Trên cơ sở những phân tích lý thuyết và thực tiễn về các khía cạnh liên quan đến nội dung nghiên cứu, đề tài góp phần cung cấp các luận cứ khoa học tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên trong thời kỳ mới để xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam giàu lòng yêu nước, tự cường dân tộc; kiên định lý tưởng độc lập dân tộc

và chủ nghĩa xã hội; có đạo đức cách mạng, ý thức chấp hành pháp luật, sống có văn hoá,

vì cộng đồng; có năng lực, bản lĩnh trong hội nhập quốc tế; có sức khỏe, tri thức, kỹ năng

và tác phong công nghiệp trong lao động tập thể, trở thành những công dân tốt của đất

nước

Thứ nhất, làm rõ cơ sở lý luận của vấn đề Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo công

tác thanh niên giai đoạn đoạn hiện nay với các nhiệm vụ cụ thể:

- Làm rõ đặc điểm, vai trò của thanh niên và công tác thanh niên của Đảng

- Làm rõ tầm quan trọng về mối quan hệ giữa Đảng và thanh niên, công tác xây dựng Đảng và công tác thanh niên; tính bức thiết của việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên hiện nay

- Làm rõ khái niệm và nội dung Đảng lãnh đạo công tác thanh niên mà chủ đạo là : Chiến lược xây dựng và phát triển thanh niên; lãnh đạo Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và Hội Thanh niên Việt Nam thực hiện nhiệm vụ tập hợp, giáo dục và phát triển thanh niên;

- Về phương thức Đảng lãnh đạo công tác thanh niên, đề tài làm rõ phương pháp,

cơ chế Đảng lãnh đạo, cụ thể hóa các phương pháp, cách thức lãnh đạo

- Về vai trò, trách nhiệm các tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể đối với các mặt của công tác thanh niên

Thứ hai, nghiên cứu tình hình thanh niên, đánh giá đúng thực trạng Đảng lãnh đạo

công tác thanh niên, chỉ ra những ưu, khuyết điểm, rút ra nguyên nhân và bài học kinh

nghiệm

- Khảo sát tình hình hình của thanh niên, chỉ ra những điểm mạnh và hạn chế cùng với những bức xúc của thanh niên trong giai đoạn hiện nay

- Khảo sát, đánh giá đúng thực trạng Đảng lãnh đạo công tác thanh niên, phân tích

t íc h các nguyên nhân, rút ra những kinh nghiệm

Thứ ba, đề xuất phương hướng và những giải pháp chủ yếu để tăng cường sự lãnh

đạo của Đảng đối với công tác thanh niên giai đoạn hiện nay hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài: Đề tài khảo sát, nghiên cứu sự

lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên từ năm 1986 đến nay

5.Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật

lịch sử, đề tài sử dụng tổng hợp các phương pháp sau:

+ Phương pháp phân tích, tổng hợp, lịch sử - lôgic: Phương pháp này cho phép đi sâu phân tích sự biến đổi, phát triển của thanh niên trong những năm vừa qua, đánh giá, nhận xét được ưu, khuyết điểm của giai cấp nông dân hiện nay

+ Phương pháp so sánh: So sánh với tính chất, quy mô, cơ cấu, bản chất về thanh niện và công tác thanh niên của các nước, các khu vực… Từ đó rút ra những đặc điểm chung, phổ biến và đặc thù, tìm kiếm những giá trị tham khảo cho nghiên cứu tăng cường

sự lãnh đạo của đảng đối với công tác thanh niên

+ Phương pháp điều tra xã hội học: Điều tra các mặt tình hình thanh niên và công tác thnah niên Kết quả điều tra là căn cứ cho việc đề xuất các giải pháp thực tiễn

+ Ngoài ra là một số phương pháp bổ trợ khác như: Lấy ý kiến chuyên gia, toạ đàm, thảo luận nhóm…

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

+ Đề tài góp phần làm rõ vai trò, vị trí và đặc điểm thế hệ thanh niên hiện nay

Đặc biệt, đề tài nghiên cứu chuyên sâu làm rõ về các khía cạnh lý thuyết Đảng lãnh đạo công tác thanh niên

+ Trên cơ sở vận dụng khung lý thuyết vào khảo sát, đánh giá thực trạng Đảng lãnh đạo công tác thanh niên, đề tài sẽ bổ sung một hệ tiêu chí nhận dạng, đánh giá việc Đảng lãnh đạo công tác thanh niên giai đoạn hiện nay

+ Đề tài cũng sẽ đưa ra quan điểm, hệ giải pháp có tính hệ thống cho lĩnh vực còn

ít được nghiên cứu này

+ Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ góp phần cung cấp thêm cơ sở khoa học để bổ

sung, phát triển cho các chủ trương, chính sách liên quan đến phát triển thanh niên Đồng thời kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ là tài liệu góp phần nâng cao nhận thức, kỹ năng lãnh đạo công tác thanh niên của cán bộ, đảng viên, cấp uỷ và tổ chức đảng các cấp

+ Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ là tài liệu tham khảo quan trọng cho Khoa học dân vận và một số chuyên nghành liên quan như: xã hội học, tâm lý học… trong hệ thống Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh và trường chính trị các địa phương

7 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, đề tài gồm 3 chương 7 tiết

Môc lôc

Trang

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ ĐẢNG LÃNH

ĐẠO CÔNG TÁC THANH NIÊN 17 1.1 Lý luận Mácxít về vấn đề thanh niên và công tác thanh niên 17 1.2 Quan niệm, nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác

Chương 2: THANH NIÊN VÀ ĐẢNG LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC

THANH NIÊN – THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN,

2.2 Quá trình lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên từ 1986 đến

Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG SỰ LÃNH

ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI CÔNG TÁC THANH NIÊN 76 3.1 Dự báo xu hướng biến đổi trong thanh niên ảnh hưởng đến công tác

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ ĐẢNG LÃNH ĐẠO

CÔNG TÁC THANH NIÊN

1.1 LÝ LUẬN MÁCXÍT VỀ VẤN ĐỀ THANH NIÊN VÀ CÔNG TÁC THANH NIÊN

1.1.1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về thanh niên và công tác thanh niên

Lịch sử phát triển của các dân tộc đã chứng minh thanh niên bao giờ cũng giữ vị trí và vai trò quan trọng trong việc dựng nước và giữ nước Thanh niên là một lực lượng

xã hội rộng lớn ở từng địa phương, khu vực hay trong một quốc gia, dân tộc Nhưng thanh niên chưa lúc nào có một tổ chức của mình, do mình và vì mình

Chỉ đến khi học thuyết Mác - Lênin ra đời thì vị trí, vai trò của thanh niên mới được đánh giá đúng đắn và những luận điểm quan trọng về việc cần thiết phải ra đời một

tổ chức của thanh niên do Đảng Cộng sản sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện mới được đề cập

Luận điểm "cách mạng là sự nghiệp của quần chúng" là một trong những luận điểm cơ bản của học thuyết Mác - Lênin về vai trò của quần chúng trong lịch sử Điều đáng lưu ý là, sức mạnh của quần chúng với tư cách là người sáng tạo chân chính ra lịch

sử, không thể là sức mạnh tự phát, mù quáng, thiếu định hướng, mà là sức mạnh tự giác

và có tổ chức Chính vì thế V.I.Lênin đã nêu rất sớm khẩu hiệu: "Hãy tổ chức lại" Người cho rằng khẩu hiệu đó "phải được thực hiện ngay lập tức" Quần chúng thanh niên cũng phải được tổ chức lại trong tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản

Vào giữa thế kỷ XIX, chính Ph.Ăngghen đã đề xuất ý kiến về việc tham gia của thế hệ trẻ vào cuộc đấu tranh chống lại chính sách phản động của chế độ quân chủ Phổ vì tương lai của nước Đức Ngay lúc đó, ông đã khẳng định rằng, thanh niên không thể đứng ngoài chính trị, chính thực tiễn của cuộc đấu tranh giai cấp đã cuốn hút tuổi trẻ vào đời sống chính trị C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I.Lênin đều coi thanh niên là một lực lượng cách mạng hùng hậu, có vai trò quan trọng trong cách mạng và xem xét vấn đề thanh niên

luôn gắn bó với giai cấp công nhân và Đảng tiên phong của nó C.Mác đã khẳng định:

"Do những quy luật phát triển khách quan của xã hội, thanh niên bao giờ cũng giữ vai

trò quan trọng trong việc kế thừa và phát triển những thành tựu của người đi trước"1 Thanh niên được xem xét như một tầng lớp xã hội đặc thù theo lứa tuổi, có số lượng đông

và giữ vị trí quan trọng trong xã hội Nếu chia các tầng lớp, các giai cấp, dân tộc… theo lát cắt dọc, thì thanh niên là lát cắt ngang, có mặt trong mọi giai tầng của xã hội Chính thanh niên của các dân tộc là người sẽ kế thừa, sẽ phát triển mọi thành quả do cha anh để lại

Năm 1844, C.Mác và Ph.Ăngghen đã nghiên cứu thế hệ trẻ của giai cấp vô sản và

rút ra kết luận quan trọng: "Tương lai của giai cấp công nhân tuỳ thuộc vào tình trạng

thế hệ thanh niên của nó"2 và C.Mác đã chỉ rõ: "Những người công nhân tiên tiến nhất, ý

thức đầy đủ rằng, tương lai của giai cấp họ, và kế đó là tương lai của nhân loại hoàn toàn tuỳ thuộc vào sự giáo dục các thế hệ công nhân đang lớn"3

C.Mác và Ph.Ăngghen đã thấy rõ vai trò quan trọng của thanh niên trong sự nghiệp cách mạng, đã nhìn nhận lớp thanh niên là những người xung kích, cổ vũ những

ưu điểm, tích cực phê phán những nhược điểm, yếu kém của lớp người đang lớn Từ cách

nhìn biện chứng đó, hai ông thấy rằng cần tổ chức thanh niên vào một tổ chức chính trị

Ph.Ăngghen đã nêu ra quan điểm thanh niên là: "Đội quân xung kích quyết định của đạo

quân vô sản quốc tế", "Đội hậu bị của Đảng" Trong thư gửi Bít-xmắc, Ph.Ăngghen đã

khẳng định rõ: "Chính thế hệ trẻ là nguồn bổ sung dồi dào nhất cho Đảng"4 Những tư

tưởng, quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen đã đặt nền móng cho việc hình thành tổ

chức Đoàn Thanh niên cộng sản - người trợ thủ đắc lực, đội hậu bị của các Đảng Cộng

sản sau này

Phát triển sáng tạo những luận điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen trong điều kiện lịch sử mới, trong các tác phẩm của mình hơn 200 lần V.I.Lênin bàn đến vấn đề thanh

niên và tổ chức thanh niên cộng sản Tiêu biểu là các tác phẩm: "Dự thảo nghị quyết về

thái độ đối với thanh niên học sinh" (1903), "Những nhiệm vụ của thanh niên cách

mạng" (1903), "Vấn đề tính Đảng trong sinh viên dân chủ" (1912), "Thanh niên quốc tế"

(1916) và diễn văn quan trọng của Người đọc tại Đại hội III của Đoàn TNCS Nga:

"Nhiệm vụ của Đoàn Thanh niên" (1920) Chính trong những tác phẩm này, V.I.Lênin đã

tin tưởng vào lực lượng thanh niên và đặt cơ sở cho việc xây dựng tổ chức Đoàn Thanh niên cộng sản

V.I.Lênin đã coi thanh niên là "Nguồn sinh lực chiến đấu của cách mạng" Người

đã luận giải những nguyên nhân làm xuất hiện phong trào thanh niên và sự cần thiết phải

tổ chức thanh niên vào các nhóm cách mạng V.I.Lênin đã nhấn mạnh: "Hãy lấy thanh niên mà xây dựng hàng trăm nhóm xung phong và động viên họ nỗ lực hoạt động… cần phải khẩn trương một cách táo bạo tập hợp và đưa tất cả những người có sáng kiến cách mạng vào hoạt động Đừng sợ là họ chưa được đào tạo đầy đủ, đừng run trước việc họ chưa có kinh nghiệm và chưa phát triển hoàn thiện"5

Đánh giá cao tiềm năng to lớn và hoài bão khát khao vươn tới tương lai của tuổi trẻ, V.I.Lênin đặt niềm tin vào lớp trẻ: "Người ta quan sát thấy thanh niên công nhân một khát vọng nồng cháy không gì kìm hãm được tới lý tưởng của dân chủ và chủ nghĩa xã hội"6

V.I.Lênin một mặt đánh giá đúng vai trò của thanh niên, tin tưởng vào thanh niên

và mặt khác cũng thấy rõ cần thiết phải ra đời một tổ chức để tập hợp và đưa thanh niên

vào phong trào cách mạng - Đó chính là Đoàn thanh niên cộng sản

Luận điểm của V.I.Lênin về Đoàn Thanh niên Cộng sản được người đề cập trong nhiều tác phẩm ở nhiều góc độ khác nhau, có thể tóm tắt trên những quan điểm cơ bản sau:

Một là, V.I.Lênin đã chứng minh sự cần thiết phải xây dựng Đoàn thanh niên và

đặt nó dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng

Người nêu lên quan điểm về mối quan hệ hữu cơ giữa Đảng - Đoàn và thanh niên

Lênin chỉ rõ: "Chúng ta là Đảng của tương lai, mà tương lai lại thuộc về thanh niên

Chúng ta là Đảng của những người cách tân, mà thanh niên lại hào hứng đi theo những người cách tân Chúng ta là Đảng của sự chiến đấu quên mình với những gì đã mục nát,

cũ kỹ, mà thanh niên bao giờ cũng đi tiên phong trong cuộc đấu tranh quên mình ấy" Và Lênin đã đi đến kết luận: "Chúng ta mãi mãi là Đảng của thanh niên, của giai cấp tiên phong"7 Theo sáng kiến của Lênin, tháng 10 năm 1918 Đảng Cộng sản Nga đã quyết định thành lập Đoàn Thanh niên cộng sản Nga

Hai là, V.I.Lênin xem xét Đoàn thanh niên cộng sản là tổ chức chính trị - xã hội

của thanh niên; Đoàn có chức năng và nhiệm vụ:

Thứ nhất, tập hợp thanh niên vào cuộc đấu tranh vì sự nghiệp tiến bộ của xã hội xã

hội chủ nghĩa

Thứ hai, bảo đảm mối liên hệ hữu cơ vững chắc của Đảng với quần chúng thanh

niên, tạo điều kiện tốt cho sự lãnh đạo của Đảng đối với phong trào thanh niên

Thứ ba, lôi cuốn đông đảo lực lượng thanh niên tham gia giải quyết những nhiệm

vụ kinh tế, chính trị, xã hội

Thứ tư, bảo đảm việc giáo dục cộng sản chủ nghĩa cho lớp người kế tục, đáp ứng

những nhu cầu và lợi ích của thanh niên

Nhiệm vụ này chính là chức năng cơ bản của Đoàn TNCS là giáo dục chủ nghĩa cộng sản - là trường học XHCN của thanh niên V.I.Lênin đã chỉ rõ "Mục tiêu chính của Đoàn Công-Sô-Môn là giúp Đảng xây dựng chủ nghĩa cộng sản, giúp thế hệ trẻ thiết lập XHCN Như vậy mọi hoạt động của Đoàn thanh niên Công-Sô-Môn xoay quanh việc giáo dục chủ nghĩa cộng sản cho thanh niên"8

Thứ năm, là đội dự bị chiến lược tin cậy của Đảng

Như vậy, V.I.Lênin và Đảng Cộng sản đã xác định xây dựng Đoàn TNCS là một tất yếu khách quan nhằm tập hợp, giáo dục CSCN cho thanh niên, để họ xứng đáng là người kế tục trung thành sự nghiệp cách mạng của Đảng và là đội dự bị tin cậy của Đảng

Ba là, V.I.Lênin đã luận giải quan điểm, Đảng cần tôn trọng tính độc lập về mặt tổ

chức của thanh niên

Tổ chức độc lập của thanh niên đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo, xung kích của Đoàn thanh niên Người nói: "Chúng ta cần phải ủng

hộ tính độc lập về tổ chức của Đoàn thanh niên một cách vô điều kiện và không phải chỉ

vì bọn theo chủ nghĩa cơ hội sợ sự độc lập đó, mà là vì tính chất của công việc Bởi vì không có sự độc lập hoàn toàn, thanh niên sẽ không rèn luyện mình thành những chuyên gia tốt, và góp phần thúc đẩy CNXH tiến lên"9 Luận điểm này thể hiện sự ủng hộ của Đảng đối với tính chủ động, tự quản của thanh niên Đoàn thanh niên là một bộ phận của

hệ thống chính trị - xã hội đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đoàn có điều lệ, có

hệ thống tổ chức và cán bộ từ Trung ương đến cơ sở, được nhà nước cấp ngân sách hoạt động, có các cơ quan truyền thông đại chúng, mọi công tác của Đoàn được thực hiện bằng chính hệ thống tổ chức của nó, bằng đội ngũ cán bộ và của đoàn viên

Bốn là, V.I.Lênin rất quan tâm đến chất lượng hoạt động của Đoàn TNCS, mà chất

lượng đó trước tiên là ở từng thành viên của Đoàn

Người cho rằng, người đoàn viên thanh niên cộng sản là những người tiên tiến

trong thanh niên V.I.Lênin đã chỉ rõ: "là đoàn viên thanh niên, nghĩa là phải phấn đấu

cống hiến mọi hoạt động, mọi sức lực của mình cho sự nghiệp chung Đó chính là nội dung giáo dục CSCN Chỉ có trong hoạt động đó người thanh niên, nam hoặc nữ mới có thể trở thành người cộng sản chân chính"10 V.I.Lênin đặc biệt quan tâm đến tính tích

cực lao động, chính trị, xã hội của người đoàn viên: "Chỉ khi nào cùng lao động với công

nhân và nông dân người ta mới trở nên người cộng sản chân chính và phải làm cho mọi người thấy rằng bắt cứ một đoàn viên nào của Đoàn thanh niên đều có học và đồng thời cũng biết lao động"11 Luận điểm nổi tiếng của V.I.Lênin coi trọng chất lượng của tổ chức: "Thà ít mà tốt" vẫn là kim chỉ nam cho hoạt động thực tế của Đoàn TNCS trong điều kiện hiện nay

1.1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên và công tác thanh niên

Kế thừa những di sản tư tưởng quý báu của C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I.Lênin, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phát triển một cách sáng tạo các luận điểm mác-xít về vai trò thanh niên, phong trào thanh niên và xây dựng Đoàn TNCS ở Việt Nam

Tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên và công tác thanh niên được thể hiện trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của Bác, thể hiện trong nhiều tác phẩm, bài viết, thư gửi và trong các buổi gặp gỡ nói chuyện với thanh - thiếu nhi Đó là di sản quý báu mà

Hồ Chủ tịch đã để lại cho Đảng, cho Đoàn vận dụng vào xây dựng Đoàn TNCS trong điều kiện mới

Tư tưởng Hồ Chí Minh: Thanh niên là động lực của cách mạng, là người chủ tương lai của đất nước Trong toàn bộ tiến trình của cách mạng Việt Nam, Hồ Chủ tịch

luôn coi thanh niên là động lực chủ yếu của cách mạng, "thanh niên là người tiếp sức

cách mạng cho thế hệ thanh niên già, đồng thời là người phụ trách dìu dắt thế hệ thanh niên tương lai", "thanh niên là người xung phong trong công cuộc phát triển kinh tế, văn hoá", "thanh niên là lực lượng cơ bản trong bộ đội, công an và dân quân tự vệ" và trong

mọi công việc, thanh niên thi đua thực hiện khẩu hiệu: "Đâu cần thanh niên có, việc gì

khó có thanh niên"12 Người đã tổng kết: "Thanh niên là một bộ phận quan trọng của dân

tộc: Dân tộc bị nô lệ thì thanh niên cũng bị nô lệ Dân tộc được giải phóng, thanh niên mới được tự do Vì vậy thanh niên phải hăng hái tham gia cuộc đấu tranh của dân tộc"13

Gắn thanh niên với vận mệnh của dân tộc, Hồ Chủ tịch, trong nhiều bài nói và viết

của mình đã luận giải một cách thuyết phục rằng: "Thanh niên là người chủ tương lai của

nước nhà" "Nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh, một phần lớn là do các thanh niên

Thanh niên muốn làm chủ tương lai cho xứng đáng thì ngay hiện tại phải rèn luyện tinh thần và lực lượng của mình, phải làm việc chuẩn bị cho cái tương lai đó"14

Một mặt Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận rõ vai trò quyết định của thanh niên trong tiến trình lịch sử, nhận rõ khả năng cách mạng to lớn của thanh niên, có thể "rời non",

"lấp biển" hết lòng tin yêu thanh niên, song Người luôn đặt thanh niên trong tư cách là

một chủ thể đang phát triển, đang được tiếp tục hoàn thiện Điều đó có nghĩa rằng trong

thanh niên nói chung và trong mỗi cá thể nói riêng đều có cả mặt mạnh và mặt yếu, đều mang tiềm ẩn những khả năng lớn cũng như những hạn chế Bác Hồ nhận thấy ở thanh niên một tiềm năng to lớn, dồi dào một sức trẻ, luôn hướng tới cái mới Trong thư gửi nhi

đồng toàn quốc nhân dịp tết nguyên đán, Bác viết: "Một năm khởi đầu từ mùa xuân Một

đời khởi đầu từ tuổi trẻ Tuổi trẻ là mùa xuân xã hội"15

Trong mọi thời kỳ cách mạng, nhất là trước các bước ngoặt, trước những tình huống quyết liệt, khó khăn của sự mất còn của dân tộc, Hồ Chủ tịch vẫn tin tưởng vững

chắc rằng, thanh niên ta luôn sẵn sàng "cảm tử cho tổ quốc quyết sinh" và "với một thế hệ

thanh niên kiên cường như thế, tiền đồ dân tộc ta nhất định rất vẻ vang"

Niềm tin yêu của Bác và của Đảng đối với thế hệ trẻ thể hiện trong nhiều chính sách đào tạo, bồi dưỡng và phát huy (sử dụng) sức mạnh vật chất và tinh thần của thanh niên, làm cho thanh niên gắn bó với Đảng và chế độ Đây là nhân tố hết sức quan trọng

để Đảng nắm thanh niên Nơi nào, lúc nào nảy sinh ra hiện tượng thiếu lòng tin, thiếu trách nhiệm đối với thanh niên thì nơi ấy, lúc ấy sẽ gặp khó khăn trong vận động thanh niên

Thực tiễn cho ta thấy, quan điểm biện chứng trong việc nhìn nhận, đánh giá thanh niên của Bác Hồ làm cho thanh niên tự tin hơn, đồng thời lại thấy rõ yêu cầu phải phấn đấu, rèn luyện để trưởng thành

Tư tưởng Hồ Chí Minh về tập hợp, đoàn kết thanh niên và xây dựng Đoàn TNCS được thể hiện qua các điểm sau:

* Tập hợp thanh niên trong một tổ chức cách mạng độc lập

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người sáng lập tổ chức, rèn luyện Đoàn TNCS từ lúc hiếm hoi chỉ có mấy đoàn viên đầu tiên như Bác đã nói trong buổi lễ kỷ niệm lần thứ 35 ngày thành lập Đoàn (26/3/1966) Mục đích của việc tổ chức ra Đoàn, Hội… là để "tập họp thanh niên, giác ngộ họ và đưa họ ra tranh đấu"

Sau ngày Cách mạng tháng Tám thành công, để mở rộng việc tập họp, đoàn kết thanh niên nhằm đưa đông đảo thanh niên vào tổ chức để giáo dục, bồi dưỡng họ, ngoài Đoàn thanh niên cứu quốc, tổ chức của những thanh niên tiên tiến đội dự bị chiến đấu của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ thị thành lập Đoàn thanh niên Việt Nam, sau mang tên là Liên đoàn thanh niên Việt Nam Liên đoàn thanh niên Việt Nam là mặt trận rộng rãi của các tầng lớp thanh niên tự nguyện tham gia công cuộc kháng chiến và kiến quốc

Liên đoàn đã cùng Đoàn thanh niên cứu quốc mở các lớp huấn luyện về tình hình và nhiệm vụ, nhất là các lớp chính trị tìm hiểu về chủ nghĩa Mác, về đường lối kháng chiến

toàn dân, toàn diện của Chính phủ Tại Đại hội lần thứ nhất của Liên đoàn (2/1950) Bác nhắc nhở các đại biểu 2 điều: "Đoàn kết và giúp nhau tiến bộ"16

Vào giữa năm 1950, khi cuộc kháng chiến chống thực dân xâm lược Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt, Bác Hồ chỉ thị thành lập các đơn vị thanh niên xung phong công tác đầu tiên Đây là một loại hình tổ chức mới Ngoài nhiệm vụ phục vụ chiến đấu, TNXP được học tập văn hoá, chính trị Quá trình tham gia TNXP, nhiều đội viên đã được xoá

mù chữ, được học lên một, hai lớp… (các đơn vị TNXP đều có bố trí giáo viên văn hoá)

Tại Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ II (10/1956), Bác Hồ dạy rằng Đoàn thanh niên là một tổ chức giúp Đảng giáo dục thanh niên nên mọi đoàn viên phải gương mẫu

"học tập chính trị, văn hoá, nghề nghiệp để tiến bộ mãi, để sẵn sàng trở thành cán bộ, đảng viên tốt"17

Muốn giáo dục thanh niên, điều trước tiên là phải tập hợp họ lại trong tổ chức Chỉ

có đứng trong tổ chức, tham gia sinh hoạt trong tổ chức, hoạt động cho các chương trình,

kế hoạch do tổ chức đề ra, thanh niên mới có điều kiện tiến bộ và mới có thể tự rèn luyện thành người tốt như Bác Hồ dạy Vì vậy, Bác rất quan tâm đến phương pháp giáo dục thanh niên trong tổ chức qua sinh hoạt Đoàn, Hội; qua việc thực hiện các cuộc vận động, các phong trào hành động cách mạng, Người cho rằng các tổ chức thanh niên có vai trò rất quan trọng trong việc phải nghiên cứu tìm ra những hình thức, phương pháp thích hợp

để tổ chức, giáo dục thanh niên một cách rộng rãi và vững chắc"18

Ngày nay, chúng ta có trên 10 triệu thanh niên đã được đứng trong tổ chức dưới ngọn cờ của Đảng (Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam, Hội sinh viên Việt Nam, các đơn vị thanh niên xung phong…) Nếu các tổ chức nêu trên đều làm tốt công tác giáo dục, nghĩa là luôn tích cực tìm kiếm, sáng tạo những hình thức, phương pháp thích hợp, đặc biệt là trong điều kiện mới (trình độ mọi mặt của thanh niên

đã được nâng lên, hoạt động kinh tế - xã hội - văn hoá đổi mới, chính sách mở cửa…) thì chắc chắn sẽ tạo ra hiệu quả tốt Muốn vậy, các tổ chức Đoàn, Hội phải ý thức sâu sắc về chức năng giáo dục của mình, kiên quyết đấu tranh chống lại những suy nghĩ và hành

động không đúng như coi nhẹ nhiệm vụ giáo dục, chậm đổi mới hình thức, phương pháp giáo dục

Tiềm năng của thế hệ trẻ Việt Nam vô cùng to lớn Nhưng để hiện thực hoá các tiềm năng đó, trước hết cần tập hợp họ vào một tổ chức cách mạng, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Tư tưởng đó quán xuyến trong các tác phẩm của Hồ Chủ tịch về thanh

niên và công tác thanh niên Ngay từ năm 1925, trong thư "gửi thanh niên Việt Nam", người đã nhận xét: "Ở Đông Dương, chúng ta có đủ tất cả những cái mà một dân tộc có

thể mong muốn như: Hải cảng, hầm mỏ, đồng ruộng mênh mông, rừng núi bao la, chúng

ta có những người lao động khéo léo và cần cù Nhưng chúng ta thiếu tổ chức và người

tổ chức! Bởi thế công nghiệp và thương nghiệp của chúng ta là một con số không Thế thì thanh niên của ta đang làm gì? Nói ra thì buồn, buồn lắm: Họ không làm gì cả…"19 Vấn

đề là ở chỗ "Phải sớm hồi sinh" lớp thanh niên già nua đó, bằng cách đưa họ vào các tổ

chức cách mạng, để trả lại cho họ cái thuộc tính vốn có của tuổi trẻ là hoạt động vì dân,

vì nước và vì chính bản thân mình Người nhắc nhở thanh niên "Cách mạng thì sống,

không có cách mạng thì chết "20 Chính vì thế tổ chức "thanh niên cách mạng đồng chí

Hội" đã ra đời để lãnh đạo cách mạng Việt Nam đi theo con đường cách mạng giải phóng

dân tộc Trong tác phẩm "Đường cách mệnh", Hồ Chủ tịch đã dành một chương riêng nói

về tổ chức thanh niên cộng sản và giới thiệu tôn chỉ mục đích của Đoàn, cách làm việc của Đoàn và mối quan hệ Đảng - Đoàn Ngay từ khi Đảng ra đời, Hồ Chủ tịch đã nghiên cứu đặc điểm của công tác vận động thanh niên, đã gửi một bức thư cho Ban Chấp hành

Trung ương Đảng (ngày 24/4/1931), trong đó Người chính thức đặt vấn đề "thống nhất

thanh niên cộng sản Đoàn và công hội, và làm cho họ sinh hoạt độc lập"21 Thực hiện chỉ thị đó, các cấp uỷ đảng trong toàn quốc đã xúc tiến mạnh mẽ công tác xây dựng và thống nhất tổ chức Đoàn Và chỉ sau đó ít lâu, Đoàn TNCS Đông Dương được quốc tế cộng sản thanh niên công nhận là một bộ phận chính thức của mình

Về phong trào thanh niên, Hồ Chủ tịch nói: "Đảng, Chính phủ và Bác rất chú ý

đến thanh niên Bác vui lòng khen ngợi những cố gắng của thanh niên Nhưng phong

trào thanh niên cũng còn nhiều thiếu sót cần khắc phục"22 Người cho rằng: "Phong trào

thanh niên còn chật hẹp"23 Tuy rằng "Thanh niên có nhiều sáng kiến hay gây những

phong trào có ích và lúc đầu rất sôi nổi Như thế là tốt Nhưng phong trào cần phải liên tục và có nội dung thiết thực Không nên chỉ có hình thức, càng không nên "đầu voi đuôi chuột" 24 Trong mọi công việc phải tính toán, cân nhắc cẩn thận "Thì giờ là vàng bạc"

Phải kiên quyết chống thói hội họp lu bù, mất thì giờ, hai sức khoẻ mà không kết quả thiết thực25 Vậy nên nhiệm vụ của các bạn là phải tìm đủ mọi cách để gây một phong trào thanh niên to lớn và mạnh mẽ"26 Hồ Chủ tịch đã khuyên các cán bộ công tác trong

thanh niên: "Hiện nay, thanh niên không thiếu gì nơi hoạt động, không thiếu gì công việc

làm: Nào ở bộ đội, dân quân du kích, nào mở mang bình dân học vụ, nào tăng gia sản xuất… có chí làm thì quyết tìm ra việc, và quyết làm được việc… Chớ đặt những chương trình kế hoạch mênh mông, đọc nghe sướng tai nhưng không thực hiện được Việc gì cũng phải thiết thực Nói được, làm được Việc gì cũng phải từ chỗ nhỏ dần dần đến to,

từ dễ dần đến khó, từ thấp dần dần đến cao Một chương trình nhỏ mà thực hiện được hẳn hoi, hơn là một trăm chương trình to tát mà không làm được"27 Đặc biệt, Hồ Chủ

tịch lưu ý: "Thanh niên phải xung phong đến những nơi khó khăn gian khổ nhất, nơi nào

người khác làm ít kết quả, thanh niên phải xung phong đến làm cho tốt"

Về vấn đề phát triển Đoàn, sau khi so sánh tổng số thanh niên với số đoàn viên,

chỉ ra tỷ lệ đoàn viên còn quá ít, Hồ Chủ tịch nhấn mạnh: "Đoàn có thể và nên phát triển

mạnh hơn nữa Phong trào thi đua yêu nước làm nảy nở ra nhiều thanh niên tích cực và tiên tiến ở các ngành, các nghề Đó là điều kiện thuận lợi giúp cho Đoàn phát triển mạnh

mẽ và vững chắc"28

Ngay từ khi ra đời, Đoàn đã lấy lý tưởng vì độc lập tự do, vì chủ nghĩa xã hội làm phương hướng phấn đấu của mình Mỗi bước trưởng thành của Đoàn đều gắn liền với lời chỉ giáo ân cần và sự quan tâm chăm sóc tận tình của Hồ Chủ tịch Người đã cho xuất bản tờ báo "Thanh niên" (do Người làm chủ bút) để truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin

trong thanh niên Người cũng đã trực tiếp giáo dục, rèn luyện lớp lớp các thế hệ thanh niên yêu nước đang say mê với lý tưởng cách mạng Chính người đã xác định rõ bản chất, vị trí, chức năng và nhiệm vụ cho Đoàn thanh niên qua các thời kỳ cách mạng,

Người viết: "… Đoàn thanh niên lao động phải là cánh tay đắc lực của Đảng trong việc

tổ chức giáo dục thế hệ thanh niên và nhi đồng thành những chiến sĩ tuyệt đối trung

mạnh: "Đoàn thanh niên lao động phải là đầu tầu và cánh tay đắc lực của Đảng trong

sản xuất và xây dựng"30 "Đoàn thanh niên là cánh tay và đội hậu bị của Đảng, là người

phụ trách dìu dắt các cháu nhi đồng"31 Người nhấn mạnh thêm: "Muốn củng cố và phát

triển thì Đoàn phải liên hệ rộng rãi và chặt chẽ với các tầng lớp thanh niên Phải quan tâm đến đời sống, công tác và học tập của thanh niên, phải tránh thành kiến, hẹp hòi, cô độc Phải thật thà đoàn kết với anh chị em trong Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam"32

Tóm lại tư tưởng Hồ Chí Minh đã xem xét Đoàn là một tổ chức của những người cộng sản trẻ tuổi, là trợ thủ đắc lực và là đội hậu bị đáng tin cậy của Đảng, là người đại diện chân chính lợi ích của thế hệ trẻ Việt Nam, là người trực tiếp phụ trách dìu dắt, giáo dục thiếu niên và nhi đồng…

Đảng Cộng sản Việt Nam đã kế thừa và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh vào việc đánh giá thanh niên, tổ chức phong trào thanh niên và xây dựng Đoàn TNCS ở Việt Nam

Lịch sử của Đảng Cộng sản Việt Nam đã chứng minh, Đảng luôn tin tưởng ở thanh niên, luôn quan tâm động viên cổ vũ phong trào thanh niên và thường xuyên lãnh đạo Đoàn thanh niên Trong từng giai đoạn của cách mạng, Đảng ta luôn có những Chỉ thị, Nghị quyết định hướng cho phong trào thanh niên và xác định các nhiệm vụ trọng tâm của công tác thanh niên.Trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực cho thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá, Đảng rất tin ở khả năng tiềm tàng của thanh niên và coi trọng việc phát huy tiềm năng to lớn của thế hệ trẻ trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

1.2 Quan niệm, nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với công tác thanh niên

1.2.1 Quan niệm về Đảng lãnh đạo công tác thanh niên

Trước hết, cần làm rõ khái niệm “công tác”; “công tác thanh niên”

Theo Đại từ điển tiếng Việt, với tư cách là danh từ, “công tác” là công việc của nhà

nước, của đoàn thể, ví dụ: tham gia công tác chính quyền, đi công tác; với tư cách là động

từ, “công tác” là thực hiện công việc của nhà nước, của đoàn thể, ví dụ: chồng chị ấy công tác ở nơi xa33

“Sách tra cứu các cụm từ về tổ chức” nói rõ hơn khái niệm này: “công tác” là công

việc của tổ chức, cơ quan, đơn vị (đảng, nhà nước, đoàn thể, đơn vị kinh tế, sự nghiệp…) cùng nhau thực hiện, hoặc giao cho từng thành viên trong tổ chức, cơ quan, đơn vị đó thực hiện Các tổ chức, cơ quan, đơn vị có thể có những điểm giống nhau và khác nhau

về chức năng, nhiệm vụ, quy mô tổ chức và đặc điểm nhân sự…, nên nội dung, biện pháp thực hiện các công tác của rừng cơ quan có thể có những điểm giống nhau và khác nhau

Các tiêu chí, tiêu chuẩn đánh giá (định kỳ, đột xuất) về đức, tài của mỗi cán bộ, công chức, hoặc thành viên của tổ chức chính trị, xã hội có nhiều điểm cần lưu ý, nhưng phải lấy “chất lượng và hiệu quả công tác” của những người đó “làm thước đo chủ yếu”34 Hai định nghĩa nêu trên chủ yếu đề cập đến công việc của các tổ chức, cơ quan, đơn

vị một cách độc lập Đối với công tác thanh niên một vấn đề rất quan trọng cần được đưa vào định nghĩa, gồm: công tác thanh niên là công việc của Đảng, của tất cả các tổ chức trong xã hội, trước hết là của các tổ chức trong hệ thống chính trị dưới; Đảng phải lãnh đạo và trực tiếp tiến hành công tác thanh niên, đồng thời lãnh đạo các tổ chức trong xã hội, nhất là các tổ chức trong hệ thống chính trị tiến hành công tác thanh niên

Từ những điều trình bày ở trên, có thể định nghĩa: “công tác thanh niên” là công

việc về thanh niên của tổ chức, cơ quan, đơn vị, (đảng, nhà nước, đoàn thể, đơn vị kinh

tế, sự nghiệp…) mà các thành viên trong tổ chức, cơ quan đơn vị đó cùng nhau thực hiện, hoặc giao cho từng thành viên của tổ chức, cơ quan, đơn vị đó thực hiện dưới sự chỉ đạo,

kiểm tra, giám sát của tập thể những người lãnh đạo, quản lý, điều hành tổ chức, cơ quan , đơn vị đó, và đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhằm thực hiện thắng lợi những công việc của mình về thanh niên, góp phần vào thành tựu lãnh đạo công tác thanh niên của Đảng

Đảng Cộng sản là đội tiên phong của giai cấp công nhân, nhân dân lao động, người lãnh đạo, người tổ chức mọi thắng lợi của cách mạng Trở thành đảng cầm quyền Đảng lãnh đạo tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội, các tổ chức trong hệ thống chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức xã hội, xã hội - nghề nghiệp, các tổ chức kinh tế và toàn xã hội Đảng chịu trách nhiệm về cuộc sống vật chất và tinh thần của nhân dân, chịu trách nhiệm trước vận mệnh của đất nước và dân tộc Đảng có trách nhiệm lãnh đạo tất cả các tổ chức trong xã hội, tiến hành các công việc, trong đó có công tác thanh niên theo chức năng, nhiệm vụ của từng tổ chức Sự lãnh đạo của Đảng đối với các tổ chức này trong quá trình tiến hành công tác thanh niên đảm bảo cho công tác thanh niên của các tổ chức đó theo đúng đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, góp phần phát huy mạnh mẽ vai trò của thanh niên trong thực hiện nhiệm vụ chính trị của Đảng

Tiếp theo cần làm rõ khái niệm “lãnh đạo”

“Lãnh đạo” theo nghĩa chung nhất, được “Đại từ điển tiếng Việt” đưa ra gồm hai

nghĩa chính: với tư cách là động từ, “lãnh đạo” là dẫn dắt, tổ chức phong trào theo đúng đường lối cụ thể, ví dụ: lãnh đạo cuộc đấu tranh, lãnh đạo tiến hành công việc Với tư cách là danh từ, thì “lãnh đạo” dùng để chỉ các cơ quan lãnh đạo, bao gồm những người

có khả năng tổ chức, dẫn dắt phong trào, ví dụ: chờ lãnh đạo cho ý kiến, ban lãnh đạo đi vắng35

Với định nghĩa như trên thì khái niệm "lãnh đạo” mới chủ yếu đề cập đến việc tổ chức thực hiện đường lối đã được xác định; chưa đề cập đến việc đề ra đường lối đó, cũng như chưa bàn đến nhiều công việc cụ thể khác của quá trình tổ chức thực hiện đường lối cụ thể đã được xác định Trên thực tế khái niệm “lãnh đạo” không chỉ được dùng để chỉ các cơ quan lãnh đạo mà còn được dùng để chỉ sự hoạt động của Đảng như:

35

Nguyễn Như Ý (chủ biên), Đại từ điển tiếng Việt, Nxb Văn hóa – Thông tin, Hà Nội, 1999,

tr.997

“sự lãnh đạo của Đảng”… Như vậy, định nghĩa nêu trên chưa thể hiện được hết những đặc trưng chủ yếu của “lãnh đạo” từ góc độ chính trị – xã hội

Để có thể đưa ra quan niệm về “Đảng lãnh đạo công tác thanh niên” cần nghiên cứu, khai thác những chỉ dẫn của các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh về “lãnh đạo” Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin bàn về vấn đề này khi các Ông bàn về việc thực hiện những tư tưởng tiên tiến và về sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân và việc thực hiện sứ mệnh ấy

C.Mác chỉ rõ: “Muốn thực hiện tư tưởng thì cần có những con người sử dụng lực lượng thực tiễn”36 Ở đây, “những con người sử dụng lực lượng thực tiễn” là những người tiên tiến, tiêu biểu của giai cấp công nhân, nhân dân lao động có khả năng dẫn dắt

họ lật đổ chế độ cũ, chế độ áp bức, bóc lột giai cấp công nhân và nhân dân lao động, xây dựng xã hội mới, xã hội không còn áp bức, bóc lột “Lực lượng thực tiễn” chính là giai cấp công nhân, nhân dân lao động V.I.Lênin cũnng chỉ rõ: “Trong lịch sử chưa hề có một giai cấp nào giành được quyền thống trị, nếu nó không tạo ra được trong hàng ngũ của mình những lãnh tụ chính trị, những đại biểu tiên phong có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạo phong trào”37

Như vậy, C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I.Lênin đã bàn về khái niệm "lãnh đạo", trong

đó, đã bàn đến chủ thể lãnh đạo, đối tượng lãnh đạo, nội dung lãnh đạo, những yếu tố của phương thức lãnh đạo Đối với cuộc cách mạng vô sản thì chủ thể lãnh đạo là Đảng Cộng sản; đối tượng lãnh đạo là giai cấp công nhân và nhân dân lao động; nội dung lãnh là những công việc phải làm để thực hiện thắng lợi nhiệm vụ lật đổ chế độ tư bản, giai cấp

tư sản, xây dựng chủ nghĩa cộng sản mà giai đoạn đầu là chủ nghĩa xã hội; phương thức lãnh đạo là cách tổ chức giai cấp công nhân, nhân dân lao động thực hiện các nhiệm vụ cách mạng

Trong những năm chuẩn bị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, trong tác phẩm

“Đường cách mệnh” Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: Cách mệnh, "trước hết phải

có đảng cách mệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp mọi nơi Đảng có vững cách mệnh mới thành công, cũng

như người cầm lái có vững thì thuyền mới chạy"38 Từ chỉ dẫn của Người ta thấy rõ, những vấn đề chủ yếu của “sự lãnh đạo” của Đảng, gồm: chủ thể lãnh đạo (Đảng Cộng sản Vệt Nam), đối tượng lãnh đạo (nhân dân lao động Việt Nam), nội dung lãnh đạo (thực hiện nhiệm vụ của cách mạng Việt Nam), phương thức lãnh đạo của Đảng (đó là cách thức vận động, liên lạc, tổ chức nhân dân, tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân tiến bộ trên thế giới vì thắng lợi của cách mạng nước ta) Người còn quan niệm, Đảng là người lãnh đạo, người cầm lái, vững vàng đưa con thuyền cách mạng đi đến đích Người cầm lái vững vàng, kiên định mục tiêu, con đường đã chọn, thông minh, sáng suốt trong xử lý đúng đắn mọi tình huống thì mới đưa con thuyền cách mạng vượt qua thác gềnh, phong ba, bão táp đến đích đã được xác định, tức là cách mạng thành công

Chủ tịch Hồ Chí Minh còn bàn đến khái niệm "lãnh đạo", "lãnh đạo đúng" của Đảng và chỉ ra những nội hàm chủ yếu của khái niệm này Người viết: Lãnh đạo đúng nghĩa là phải quyết định mọi vấn đề một cách đúng đắn; phải tổ chức sự thi hành cho đúng; phải tổ chức sự kiểm soát39 Đây cũng là những yếu tố chủ yếu tạo nên sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng Sự kiểm soát theo tư tưởng của Người, bao hàm cả sự kiểm tra và giám sát, và được xuyên suốt trong quá trình lãnh đạo của Đảng, cả trong quá trình thu thập, xử lý thông tin để hình thành dự thảo nghị quyết của Đảng; trong bàn bạc, thảo luận

ra nghị quyết; trong suốt quá trình tổ chức thực hiện quyết định; sơ kết, tổng kết đúc rút kinh nghiệm

Từ những luận giải nêu trên, có thể quan niệm: Đảng lãnh đạo công tác thanh

niên là toàn bộ hoạt động của Đảng đề ra các chủ trương, nghị quyết về công tác thanh niên cụ thể hoá và tổ chức thực hiện các chủ trương, nghị quyết đó; tổ chức kiểm tra, giám sát toàn bộ hoạt động đó, nhằm xây dựng và phát huy mạnh mẽ vai trò của thanh niên nước ta trong sự nghiệp đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, tiến đến mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Như vậy, chủ thể lãnh đạo công tác thanh niên là Đảng; đối tượng lãnh đạo của

Đảng là công tác thanh niên, thông qua các tổ chức trong xã hội Đảng lãnh đạo công tác

thanh niên gồm: Đảng lãnh đạo các tổ chức đảng trong toàn đảng và đội ngũ đảng viên

thực hiện đường lối, chủ trương, chỉ thị, nghị quyết của Đảng về thanh niên; Đảng lãnh đạo các tổ chức trong hệ thống chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức xã hội,

xã hội - nghề nghịêp, các tổ chức kinh tế… thực hiện đường lối, chủ trương, chỉ thị, nghị quyết của Đảng về công tác thanh niên theo chức năng, nhiệm vụ của từng tổ chức, mà trọng tâm là lãnh đạo các tổ chức trong hệ thống chính trị, trong đó cần coi trọng lãnh đạo xây dựng và phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp thanh niên trong công tác thanh niên

1.2.2 Nội dung Đảng lãnh đạo công tác thanh niên

Khi luận bàn về sự lãnh đạo của Đảng các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin

đã bàn đến nội dung lãnh đạo cách mạng Theo quan điểm của C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I.Lênin, Đảng Cộng sản ra đời là tất yếu, do yêu cầu lãnh đạo cuộc đấu tranh giữa giai cấp vô sản với giai cấp tư sản Đảng ra đời, tồn tại và phát triển là để lãnh đạo giai cấp công nhân, nhân dân lao động thực hiện sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp công nhân

Để thực hiện được sứ mệnh ấy, Đảng Cộng sản phải lãnh đạo giai cấp công nhân, nhân dân lao động thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chung của cách mạng và nhiệm vụ của từng giai đoạn cách mạng Đây là vấn đề quan trọng hàng đầu Đảng cần quan tâm Trên

cơ sở nhiệm vụ đó, Đảng phải xác định được những công việc phải làm trong từng khoảng thời gian nhất định của một giai đoạn cách mạng, của một nhiệm kỳ đại hội Đảng Từ đó, Đảng đề ra các quyết định, chủ trương, giải pháp thực hiện những công việc đó

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã luận bàn về nội dung lãnh đạo của Đảng và có những chỉ dẫn rất quan trọng làm cơ sở phương pháp luận để xác định nội dung lãnh đạo của Đảng đối với các lĩnh vực đời sống của xã hội và các tổ chức trong hệ thống chính trị, các tổ

chức khác trong xã hội Trong tác phẩm nổi tiếng - “Sửa đổi lối làm việc”, khi bàn về

lãnh đạo, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: Lãnh đạo đúng nghĩa là phải quyết định mọi vấn đề một cách đúng đắn; phải tổ chức sự thi hành cho đúng; phải tổ chức sự kiểm soát Đây là những công việc chủ yếu Đảng phải làm để hoàn thành chức năng, nhiệm vụ lãnh đạo của mình, cũng là những nội dung lãnh đạo của Đảng Nội dung đó gồm: ra quyết định, tổ

chức thực hiện quyết định và tiến hành kiểm tra, giám sát Thứ tự tiến hành từng việc trong quá trình lãnh đạo được Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu ra chính là quy tình lãnh đạo của Đảng

Trong các nội dung và quy trình lãnh đạo đó, tuy việc kiểm soát ở vị trí thứ ba, song hai vấn đề cần được nhận thức rõ là: việc kiểm soát bao gồm cả việc kiểm tra, cả việc giám sát; kiểm tra và giám sát được tiến hành ngay trong quá trình ra quyết định, từ việc thu thập thông tin, điều tra, khảo sát thực tiễn, hình thành dự thảo quyết định, góp ý, trao đổi, thảo luận và ra quyết định; trong việc cụ thể hoá, quán triệt và tổ chức thực hiện quyết định; việc xây dựng điển hình tiên tiến, nhân ra diện rộng; sơ kểt, tổng kết, đúc rút kinh nghiệm…

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã bổ sung thêm và nhấn mạnh những điểm chủ yếu, rất quan trọng của sự lãnh đạo của Đảng Người viết trong Di chúc: “Đảng ta là một Đảng cầm

quyền Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần

kiệm liêm chính, chí công vô tư Phải giữ gìn Đảng ta thật trong sạch, phải xứng đáng là người lãnh đạo, là người đày tớ thật trung thành với nhân dân”40 Theo Người, Đảng lãnh đạo không phải Đảng chỉ đưa ra chỉ thị, nghị quyết để các tổ chức khác và nhân dân thực hiện, mà quan trọng hơn là Đảng trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện; mỗi cán

bộ, đảng viên của Đảng phải là một người tiêu biểu về phẩm chất đạo đức, lối sống và tiên phong trong thực hiện chỉ thị, nghị quyết của Đảng, góp phần để Đảng thực sự là người lãnh đạo, người đày tớ thật trung thành của nhân dân Điều này nhấn mạnh việc Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân, trực trực tiếp tổ chức thực tiễn

Quan điểm của các nhà khoa học trong cuốn sách “Đảng lãnh đạo xây dựng giai

cấp công nhân trong giai đoạn hiện nay”, do Tiến sĩ Nguyễn Văn Giang chủ biên, Nhà

xuất bản Chính trị quốc gia xuất bản, năm 2009, có giá trị tham khảo tốt về khái niệm nội dung lãnh đạo của Đảng Các nhà khoa học cho rằng: “Những công việc Đảng phải lãnh đạo để thực hiện nhiệm vụ của từng thời kỳ, giai đoạn cách mạng, hoặc nhiệm vụ của từng lĩnh vực đời sống xã hội; nhiệm vụ xây dựng các tổ chức trong hệ thống chính trị,

40

Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 12, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1996, tr.510

xây dựng các giai cầp, lực lượng… là nội dung lãnh đạo của Đảng đối với cách mạng, đối với các lĩnh vực, các giai cấp và lực lượng ấy”41

Khái quát lại, có thể quan niệm, những công việc đã được xác định Đảng phải làm

để thực hiện nhiệm vụ của từng thời kỳ cách mạng và những nhiệm vụ trong từng khoảng thời gian nhất định, trong một nhiệm kỳ đại hội Đảng đối với từng lĩnh vực đời sống xã hội, từng tổ chức trong hệ thống chính trị và các tổ chức khác là nội dung lãnh đạo của Đảng trong khoảng thời gian và đối với lĩnh vực, tổ chức đó

Nội dung lãnh đạo của Đảng phụ thuộc và chịu sự chi phối bởi nhiệm vụ chung và nhiệm vụ của từng giai đoạn cách mạng, mà trực tiếp nhất, là nhiệm vụ của từng giai đoạn cách mạng Đây là những vấn đề phải giải quyết đạt kết quả tốt để từng bước thực hiện thắng lợi nhiệm vụ của giai đoạn cách mạng đó Nội dung lãnh đạo của Đảng cũng gợi mở, định hướng cho Đảng lựa chọn và sử dụng phương thức thích hợp để thực hiện tốt nội dung lãnh đạo

Nội dung lãnh đạo công tác thanh niên của Đảng là những công việc đã được xác định, Đảng phải làm để thực hiện nhiệm vụ của từng thời kỳ cách mạng, từng khoảng thời gian nhất định, một nhiệm kỳ đại hội Đảng về công tác thanh niên, nhằm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ lãnh đạo công tác thanh niên của Đảng trong thời kỳ, nhiệm kỳ đó

Vận dụng những chỉ dẫn nêu trên, có thể chỉ ra nội dung Đảng lãnh đạo công tác thanh niên trong giai đoạn hiện nay gồm:

- Đảng xây dựng chủ trương, nghị quyết về lãnh đạo công tác thanh niên, gồm:

quan điểm chỉ đạo; mục tiêu (mục tiêu chung, mục tiêu cụ thể cho những năm trước mắt);

nhiệm vụ và những giải pháp lớn; lãnh đạo Quốc hội sửa đổi, bổ sung Luật Thanh niên và các luật liên quan đến thanh niên và ban hành các luật mới liên quan đến thanh niên như Luật Việc làm…

- Đảng lãnh đạo, chỉ đạo đẩy mạnh nghiên cứu, tổng kết thực tiễn phát triển lý luận về vị trí, vai trò của thanh niên, về công tác thanh niên, phát huy vai trò của thanh niên trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, mở cửa, hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay Đấu tranh kiên quyết, có hiệu quả với các luận điểm sai trái,

41

Nguyễn Văn Giang (chủ biên), Đảng lãnh đạo xây dựng giai cấp công nhân trong giai đoạn hiện nay, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2009, tr.64

phản động và các hoạt động của các thế lực thù địch, hòng mua chuộc, lôi kéo, giành giật thanh niên với Đảng

- Đảng đề ra chủ trương, giải pháp tăng cường giáo dục lý tưởng, đạo đức cách mạng, lối sống lành mạnh, nâng cao vai trò, trách nhiệm của thanh niên và việc tích cực cống hiến cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

- Đảng lãnh đạo các cơ quan nhà nước cụ thể hoá, thể chế hoá các chủ trương, nghị quyết của Đảng về thanh niên, công tác thanh niên; về sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên; xây dựng các chương trình, kế hoạch, chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam…

- Đảng lãnh đạo, chỉ đạo việc học tập, quán triệt các quan điểm, chủ trương, nghị quyết của Đảng về thanh niên, về Đảng lãnh đạo công tác thanh niên; quán triệt các luật pháp, chương trình, kế hoạch về thanh niên của Nhà nước trong các tổ chức đảng, đảng viên, các tổ chức trong hệ thống chính trị và toàn dân; lãnh đạo, chỉ đạo đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục trong toàn xã hội về tuyền thống, sự cống hiến to lớn của thanh niên nước ta trong sự nghiệp cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng; về vai trò, trách nhiệm to lớn, vinh dự lớn lao của thanh niên trong công cuộc đổi mới hiện nay Trên cơ sở đó, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các tổ chức đảng, đảng viên, các tổ chức trong hệ thống chính trị và toàn xã hội đối với công tác thanh niên

- Đảng lãnh đạo các cơ quan nhà nước thực hiện tốt chức năng quản lý nhà nước

về công tác thanh niên; củng cố, kiện toàn, nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan nhà nước về thanh niên, như: Ủy ban Quốc gia về thanh niên Việt Nam; xây dựng

và đưa vào hoạt động Hội đồng công tác thanh niên ở các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; tăng cường vai trò của chính quyền địa phương trong thực hiện chức năng quản lý nhà nước về công tác thanh niên…

- Đảng lãnh đạo đẩy mạnh và nâng cao chất lượng đào tạo về trình độ và nghề nghiệp, tạo việc làm ổn định, cải thiện, nâng cao đời sống cho thanh niên; lãnh đạo xây dựng môi trường xã hội lành mạnh, tạo điều kiện thuận lợi cho thanh niên phát triển toàn diện, cống hiến và trưởng thành

- Đặc biệt coi trọng lãnh đạo xây dựng Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh vững mạnh, thực là nòng cốt trong công tác thanh niên; xây dựng các điển hình tiến tiến trong thanh niên và các tổ chức đoàn, sơ kết, tổng kết rút ra những kinh nghiệm và nhân

ra diện rộng; coi trọng lãnh đạo chống lại có hiệu quả các tiêu cực trong thanh niên, từng bước ngăn chặn và loại trừ các tệ nạn xã hội trong thanh niên

- Đảng lãnh đạo phát huy vai trò, trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội, các tổ chức khác trong xã hội và toàn dân trong công tác thanh niên;

phát huy vai trò và tạo điều kiện thuận lợi để Mặt trận, các đoàn thể chính trị - xã hội, nhất là Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh thực hiện chức năng giám sát, phản biện

xã hội đối với sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước và hoạt động của cán bộ, công chức về công tác thanh niên Đảng lãnh đạo sự phối hợp các tổ chức này trong công tác thanh niên

- Đảng lãnh đạo công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác dân vận, cán bộ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh có đức, tài, có uy tín và kinh nghiệm công tác thanh niên đáp ứng yêu cầu tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên trong điều kiện hiện nay; coi trọng việc trọng dụng tài năng trẻ, bố trí, sử dụng cán bộ trong độ tuổi thanh niên trên tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội

- Đảng kiểm tra, giám sát các tổ chức đảng, đảng viên về lãnh đạo, tổ chức thực hiện nhiệm vụ công tác thanh niên và lãnh đạo các cơ quan chức năng trong các tổ chức của hệ thống chính trị tiến hành kiểm tra, thanh tra, kiểm soát hoạt động của các tổ chức

đó về công tác thanh niên

1.2.3 Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên

“Đại từ điển tiếng Việt” do Nguyễn Như Ý chủ biên, cho rằng: “phương thức” là

phương pháp và hình thức tiến hành42; “phương pháp” là cách thức tiến hành để có hiệu quả cao43

Như vậy, "phương thức" là hình thức và phương pháp, hay cách thức tiến hành công việc để có hiệu quả cao "Phương thức" tiến hành công việc đúng đắn, phù hợp với công

việc sẽ đem lại hiệu quả cao; ngược lại, phương thức tiến hành công việc không đúng đắn, phù hợp sẽ đem lại hiệu quả thấp, thậm chí không đạt hiệu quả Vì vậy, vấn đề rất quan trọng phải quan tâm là lựa chọn cho được phương thức tiến hành công việc phù hợp với công việc Để đạt được điều đó, phải xuất phát từ công việc, trên cơ sở công việc để lựa chọn phương thức tiến hành công vịêc đó Tuy nhiên, đây là vấn đề rất khó khăn, phức tạp

Vấn đề này luôn được Đảng ta luôn quan tâm, nhất là trong những năm gần đây, phương thức lãnh đạo của Đảng được một số nhà khoa học, cán bộ hoạt động thực tiễn nghiên cứu và ngày càng sáng tỏ Tổng hợp các ý kiến của các nhà khoa học thấy rằng,

“phương thức lãnh đạo của Đảng” là các hình thức, phương pháp mà Đảng sử dụng để tác động vào đối tượng lãnh đạo nhằm thực hiện tốt đường lối, chủ trương, nghị quyết … của Đảng

Ý kiến của các nhà khoa học nêu trên có giá trị tham khảo tốt, song để hiểu sâu hơn

và tạo điều kiện thuận lợi cho việc nghiên cứu, đề xuất các giải pháp đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên cần đi sâu làm rõ một cách cụ thể, chi tiết hơn về khái niệm này

Trở lại chỉ dẫn của Chủ tịch Hồ Chí Minh về “lãnh đạo” trong tác phẩm “Sửa đổi

lối làm việc”đã nêu ở trên, thấy rằng, ra quyết định đúng; tổ chức thực hiện đúng; tổ chức

việc kiểm soát, đây chính là quy trình lãnh đạo của Đảng

Phương thức lãnh đạo của Đảng được thể hiện trong “Cương lĩnh xây dựng đất

nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH” ở nước ta là bước tiến lớn của Đảng về việc làm rõ

khái niệm này Cương lĩnh chỉ rõ: “Đảng lãnh đạo xã hội bằng cương lĩnh, chiến lược, các định hướng về chính sách và chủ trương công tác; bằng công tác tuyên truyền, thuyết phục, vận động, tổ chức, kiểm tra và bằng hành động gương mẫu của đảng viên Đảng giới thiệu những đảng viên ưu tú có đủ năng lực và phẩm chất vào hoạt động trong các cơ quan lãnh đạo chính quyền và các đoàn thể Đảng không làm thay công việc của các tổ chức khác trong hệ thống chính trị”44 Nội hàm của khái niệm “phương thức lãnh đạo của Đảng” lại được bổ sung trong văn kiện Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ (khoá

44

Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội VII, Cương lĩnh xây dựng đất nước thời kỳ quá độ lên CNXH, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 1991, tr.21

VII): Đảng “lãnh đạo thông qua tổ chức đảng chứ không chỉ thông qua cá nhân đảng viên”45

Các tác giả của cuốn sách "Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng", do Trần

Đình Nghiêm chủ biên cho rằng: “Phương thức lãnh đạo của Đảng” là “hệ thống phương pháp, hình thức, biện pháp mà Đảng vận dụng để tác động vào các lực lượng, các tổ chức nhằm đạt được nội dung lãnh đạo”46 Tiếp theo các tác giả lại bổ sung thêm các yếu tố như: quy trình, lề lối làm việc, tác phong công tác vào phương thức lãnh dạo của Đảng

Trong những năm của thập niên đầu thế kỷ XXI, công cuộc đổi mới trên đất nước ta đứng trước thời cơ, vận hội mới, nhưng cũng gặp không ít khó khăn, thách thức mới, đòi hỏi phải đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo của Đảng Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Đảng ta đã chỉ rõ hơn về phương thức lãnh đạo của Đảng và nhấn mạnh, khâu mấu chốt là đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước ở các cấp từ Trung ương đến cơ sở; đồng thời bổ sung thêm các yếu tố khác vào phương thức lãnh đạo của Đảng, như: quy chế lãnh đạo; định rõ những việc ban chấp hành, ban thường vụ cấp uỷ địa phương cho ý kiến, các cơ quan khác quyết định thực hiện theo thẩm quyền;

phong cách, lề lối làm việc; chế độ báo cáo xin ý kiến…

Từ những điều nêu trên có thể định nghĩa: phương thức lãnh đạo của Đảng là hệ thống các hình thức, phương pháp, cách thức, quy trình, quy chế, chế độ, quy định, lề lối làm việc, tác phong công tác mà Đảng sử dụng để tác động vào đối tượng lãnh đạo nhằm thực hiện thắng lợi nội dung lãnh đạo

Trên tinh thần đó, có thể nói rằng: phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác

thanh niên là hệ thống các hình thức, phương pháp, cách thức, quy trình, quy chế, quy định, lề lối làm việc, tác phong công tác mà Đảng sử dụng để tác động vào các tổ chức đảng, đảng viên, các tổ chức trong hệ thống chính trị, các tổ chức xã hội, xã hội - nghề nghiệp và các tổ chức khác, nhất là các tổ chức trong hệ thống chính trị, nhằm thực hiện thắng lợi nội dung lãnh đạo công tác thanh niên của Đảng

Trên cơ sở quan niệm nêu trên, thấy rằng, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên trong giai đoạn hiện nay, hay đảng lãnh đạo công tác thanh niên trong giai đoạn hiện nay bằng:

- Các chủ trương, quan điểm, nghị quyết, chỉ thị về công tác thanh niên; việc xây dựng và thực hiện Chiến lược phát triển thanh niên

- Công tác tư tưởng trong các tổ chức đảng, các tổ chức của hệ thống chính trị và trong toàn xã hội, nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp uỷ, cán bộ, đảng viên, các tổ chức trong hệ thống chính trị và toàn xã hội về vai trò của thanh niên, tầm quan trọng của công tác thanh niên trong giai đoạn hiện nay; cổ vũ, động viên các tổ chức

đó, và toàn dân tích cực tham gia công tác thanh niên dưới sự lãnh đạo của Đảng

- Công tác tổ chức cán bộ trong các tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và Hội Liên hiệp thanh niên, gồm: quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí, sử dụng, tạo điều kiện thuận lợi để các bộ hoạt động có hiệu quả, thực hiện chính sách cán bộ đối với cán bộ Đoàn, Hội

- Thông qua Nhà nước, chính quyền các cấp và các tổ chức chính trị - xã hội, các ban lãnh đạo, quản lý các đơn vị, cơ quan, doanh nghiệp và các tổ chức khác có liên quan đến công tác thanh niên để thực hiện chủ trương, nghị quyết của Đảng về công tác thanh niên

- Thông qua các tổ chức đảng và đảng viên trong các tổ chức Đoàn, Hội thanh niên

- Công tác kiểm tra, giám sát tổ chức đảng và đảng viên về thực hiện chủ trương, nghị quyết, chỉ thị của Đảng về công tác thanh niên; lãnh đạo các cơ quan chức năng tiến hành kiểm soát, thanh tra các hoạt động của cơ quan, cán bộ chính quyền về thực hiện chính sách, pháp luật của Nhà nước về thanh niên và kiểm tra, giám các đoàn thể trong thực hiện chủ trương, nghị quyết của Đảng về công tác thanh niên

- Xây dựng các điển hình tiên tiến trong thanh niên, trong các tổ chức Đoàn, Hội thanh niên và các tổ chức khác về công tác thanh niên, tổng kết kinh nghiệm nhân ra diện rộng; sơ kết, tổng kết về lãnh đạo công tác thanh niên của Đảng; lãnh đạo, chỉ đạo các tổ chức trong hệ thống chính trị sơ kết, tổng kết về công tác thanh niên

Phương thức và nội dung lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên quan hệ mật thiết với nhau, và là hai vấn đề rất quan trọng của sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác này Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên chịu sự ràng buộc, chi phối bởi nội dung lãnh đạo của Đảng đối với công tác này Ngoài ra phương thức lãnh đạo của đảng đối với công tác thanh niên còn phụ thuộc vào đặc điểm và năng lực lãnh đạo của Đảng; vào tình hình thanh niên; vào đặc điểm, năng lực thực hiện nhiệm vụ công tác thanh niên của các tổ chức trong hệ thống chính trị; phụ thuộc vào tình hình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước… Vì vậy, để lãnh đạo công tác thanh niên đạt hiệu quả, nhất là lãnh đạo thực hiện thắng lợi Nghị quyết Trung ương bảy, khoá X về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá cần nhận thức sâu sắc những điều này Cần xác định đúng đắn nội dung lãnh đạo trên cơ sở đó tạo lập phương thức lãnh đạo công tác thanh niên đúng đắn, phù hợp với nội dung lãnh đạo, tránh tuỳ tiện

Sự lãnh đạo của đảng đối với công tác thanh niên là hoạt động liên quan trực tiếp đến một lực lượng rất to lớn, luôn vận động và phát triển rất nhanh trong xã hội, nhất là trong điều kiện hiện nay Vì vậy, trong quá trình lãnh đạo công tác thanh niên Đảng cần điều chỉnh, bổ sung nội dung lãnh đạo, trên cơ sở đó, điều chỉnh phương thức lãnh đạo cho phù hợp

Chương 2 THANH NIấN VÀ ĐẢNG LÃNH ĐẠO CễNG TÁC THANH NIấN – THỰC

TRẠNG, NGUYấN NHÂN, KINH NGHIỆM

2.1 Tỡnh hỡnh chung về thanh niờn

Theo kết quả điều tra, số l-ợng và tỉ lệ thanh niên trong cơ cấu dân số liên tục tăng Năm 2007 tổng số thanh niên là 23.758.218 ng-ời, chiếm 28,1% dân số, trong đó nam 51,5%, nữ 49,5%

D-ới tác động của quá trình đẩy mạnh CNH, HĐH, số thanh niên công nhân tăng nhanh, chiếm khoảng 10% tổng số thanh niên cả n-ớc Tỉ lệ thanh niên nông thôn giảm nhanh, từ 70% năm 2003, xuống còn 51,5% năm 2006 Thanh niên khu vực đô thị chiếm 48,5%; thanh niên học sinh, sinh viên chiếm 31,72%; thanh niên dân tộc thiểu số chiếm khoảng 13%; thanh niên có đạo chiếm khoảng 31% tổng số thanh niên Thanh niên quân

đội chiếm gần 50% quân số; thanh niên công an chiếm 39,7% biên chế toàn lực l-ợng;

trí thức trẻ chiếm khoảng 35% tổng số trí thức cả n-ớc; thanh niên Việt Nam định c-, lao động, học tập ở n-ớc ngoài khoảng 9,6 vạn ng-ời

* Nhận thức và thái độ chính trị của thanh niên

Điểm nổi bật trong đa số thanh niên hiện nay là tiếp nối truyền thống yêu n-ớc của các thế hệ cha anh, đóng góp to lớn vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, sẵn sàng vì lợi ích dân tộc và bảo vệ chủ quyền quốc gia, tình nguyện vì cộng

đồng; sống có trách nhiệm với gia đình, xã hội Thanh niên có ý chí v-ơn lên trong học tập, lao động và công tác, mong muốn đ-a đất n-ớc sớm thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu;

muốn đ-ợc cống hiến nhiều cho chấn h-ng đất n-ớc; đ-ợc làm giàu chính đáng cho bản thân, gia đình; có việc làm, thu nhập ổn định; có đời sống văn hoá tinh thần phong phú, môi tr-ờng sống an toàn; đ-ợc tin t-ởng

Bên cạnh đó, một bộ phận không nhỏ thanh niên bản lĩnh chính trị non kém, dao động về lập tr-ờng, thờ ơ tr-ớc những vấn đề của đất n-ớc; dễ bị kích động, lôi kéo tham gia các hoạt động ảnh h-ởng đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội

* Vấn đề lao động, việc làm, nghề nghiệp và thu nhập