ĐÁNH GIÁ xếp LOẠI HẠNH KIỂM học SINH dựa vào BẢNG CHẤM điểm THI ĐUA

ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI HẠNH KIỂM HỌC SINH DỰA VÀO BẢNG CHẤM ĐIỂM THI ĐUA II.ĐẶT VẤN ĐỀ: Vào mỗi khi kết thúc học kỳ của từng năm học, bên cạnh việc đánh giá xếp loại học lực,giáo viên chủ nhi

ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI HẠNH KIỂM HỌC SINH DỰA VÀO BẢNG CHẤM ĐIỂM THI ĐUA II.ĐẶT VẤN ĐỀ:

Vào mỗi khi kết thúc học kỳ của từng năm học, bên cạnh việc đánh giá xếp loại học lực,giáo viên chủ nhiệm lớp còn thực hiện thêm một nhiệm vụ nữa là đánh giá xếp loại hạnh kiểm học sinh Đây là một công việc hết sức quan trọng, bởi việc đánh giá xếp loại hạnh kiểm học sinh là sự ghi nhận của một quá trình phấn đấu vươn lên trong học tập và rèn luyện của các em trong khoảng thời gian nhất định Việc đánh giá xếp loại chính xác sẽ có tác dụng lớn trong việc giáo dục ý thức tự giác rèn luyện tu dưỡng phẩm chất đạo đức của mỗi học sinh, từ đó tạo ra một phong trào thi đua học tập tốt, rèn luyện tốt góp phần xây dựng tập thể lớp ngày càng vững mạnh.Tuy nhiên đây cũng là một công việc hết sức khó khăn đối với người giáo viên, bởi lẽ việc đánh giá xếp loại hạnh kiểm không phải dựa vào các điểm số nhất định như ở học lực

mà chỉ dựa vào các tiêu chí đánh giá xếp loại theo thông tư hướng dẫn của Bộ Giáo dục-Đào tạo cũng như các qui định của nhà trường Vì vậy để đánh giá xếp loại đúng hạnh kiểm của học sinh theo các mức độ tốt, khá, trung bình, yếu; giáo viên chủ nhiệm lớp cần phải có một quá trình bám lớp, thường xuyên theo dõi nắm bắt kịp thời về các hành vi đạo đức của học sinh trong hoạt động học tập, sinh hoạt tập thể cộng đồng cũng như hành vi ứng xử của các em trong các mối quan hệ với thầy cô, bạn bè, mọi người xung quanh v v

Trong khi đó, thời gian có mặt trên lớp của giáo viên chủ nhiệm, nhất là những giáo viên có môn dạy ít tiết rất hạn chế

Khó khăn lớn nhất trong công tác đánh giá xếp loại hạnh kiểm học sinh của giáo viên chủ nhiệm ở đây là làm thế nào để đánh giá chính xác, khách quan công bằng về mức độ hạnh kiểm giữa các học sinh với nhau để từ đó tạo

ra động lực phấn đấu rèn luyện cho mỗi học sinh, qua đó góp phần thiết thực vào việc xây dựng một môi trường học tập thân thiện, học sinh tích cực đúng theo tinh thần chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Sau nhiều năm làm công tác chủ nhiệm lớp, tôi luôn luôn cố gắng tìm tòi những biện pháp nhằm đánh giá xếp loại hạnh kiểm học sinh sao cho đạt được hiệu quả cao nhất Cuối cùng tôi đã chọn phương pháp " Đánh giá xếp loại

hạnh kiểm học sinh dựa vào bảng chấm điểm thi đua " Và tôi nhận thấy phương pháp này không những giúp tôi được thuận lợi hơn trong việc đánh giá xếp loại hạnh kiểm của học sinh ở mỗi học kỳ và cuối năm học, mà còn làm cho tập thể lớp có nhiều chuyển biến tích cực Vì vậy tôi mạnh dạn trình bày đề tài này để quý đồng nghiệp và HĐKH các cấp xem xét bổ sung, đánh giá nhằm thực hiện được tốt hơn

III CƠ SỞ LÍ LUẬN:

Đánh giá xếp loại hạnh kiểm học sinh dựa vào bảng chấm điểm thi đua

có nghĩa là căn cứ vào số điểm thi đua mà các em đã đạt được trong quá trình phấn đấu vươn lên trong học tập và rèn luyện, tùy theo kết quả cao hay thấp

mà giáo viên có thể phân định ra các mức độ xếp loại tốt, khá, trung bình,v v

Muốn cho phương pháp này mang lại hiệu quả, trước hết việc xây dựng bảng điểm thi đua, giáo viên chủ nhiệm cần phải dựa vào các tiêu chí đánh giá xếp loại học sinh trung học phổ thông theo Quyết định số 40 ban hành vào ngày

05 tháng 10 năm 2006 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo và Qui định về nội qui học sinh của Nhà trường cũng như Qui chế thi đua của Đoàn Thanh niên theo từng năm học Bảng điểm thi đua phải đảm bảo phản ánh toàn diện các mặt rèn luyện phẩm chất đạo đức của học sinh như: Tinh thần thái độ học tập; ý thức xây dựng tập thể lớp; mối quan hệ ứng xử với thầy cô, bạn bè, những người xung quanh; kết quả tham gia lao động, các hoạt động tập thể của lớp,của trường và hoạt động xã hội; kết quả rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh và bảo vệ môi trường v v

Bảng điểm thi đua phải rõ ràng chính xác, đáp ứng được nội dung cũng như mục tiêu giáo dục học sinh trong Nhà trường phổ thông

IV CƠ SỞ THỰC TIỄN:

Khi làm công tác chủ nhiệm, mỗi giáo viên đều đề ra cho mình một cách thức riêng trong việc theo dõi đánh giá xếp loại hạnh kiểm học sinh sao cho đạt được hiệu quả tối ưu nhất Tuy nhiên trên thực tế đối với trường ta trong những năm qua,do việc đánh giá xếp loại hạnh kiểm học sinh phần lớn dựa theo bảng khống chế xếp loại thi đua của Đoàn Thanh niên, cho nên một

một nhóm đối tượng học sinh như nhau nhưng việc đánh giá xếp loại hạnh kiểm phải phân chia ra nhiều mức độ khác nhau như tốt, khá, trung bình v v.Đây quả là một công việc hết sức khó khăn Về phía giáo viên, nếu không dựa vào những kết quả theo dõi chuẩn xác thì dễ dẫn đến việc đánh giá xếp loại mang tính chất cảm tính thiếu công bằng Về phía học sinh, trừ những em được xếp loại hạnh kiểm tốt, còn những em có hạnh kiểm khá trở xuống phần lớn đều có tâm lí không thỏa mãn, từ đó ít nhiều sẽ làm giảm đi động cơ, ý chí phấn đấu vươn lên trong học tập và rèn luyện của các em

Việc đánh giá xếp loại hạnh kiểm học sinh theo bảng chấm điểm thi đua

đã phần nào khắc phục được những hạn chế nói trên; giúp cho giáo viên có thể đánh giá xếp loại hạnh kiểm của học sinh một cách dễ dàng, công bằng và chính xác Mặt khác việc đánh giá xếp loại hạnh kiểm theo cách thức này về mặt khách quan đã tạo nên tính tự giác, tự quản của học sinh trong học tập, rèn luyện và tham gia các phong trào hoạt động xã hội, tạo điều kiện cho việc xây dựng một tập thể lớp ngày càng vững mạnh, đáp ứng được yêu cầu về giáo dục và giáo dưỡng do Nhà trường đề ra

V NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:

Sau đây tôi xin trình bày một số bước tiến hành xây dựng và thực thi đề tài này:

A.Xây dựng nội dung thi đua:

Trước hết, sau khi nhận lớp giáo viên chủ nhiệm nhanh chóng tìm hiểu đối tượng học sinh như: Đặc điểm tình hình học tập, nề nếp sinh hoạt của tập thể lớp trong các năm học trước; hoàn cảnh gia đình và bản thân của từng học sinh Sau đó giáo viên nhanh chóng cho tổ chức đại hội để bầu ra ban cán sự lớp bao gồm các chức danh từ tổ trưởng trở lên.Trong buổi đại hội lớp, giáo viên chủ nhiệm thông qua qui chế thi đua trong năm học của lớp và cho học sinh thảo luận góp ý để đi đến thống nhất thực hiện Qui chế thi đua gồm các vấn đề như: Bảng điểm thi đua; Bảng qui định về điểm thưởng và điểm phạt;

cách tính điểm thi đua trong học kỳ và cách xếp loại hạnh kiểm được xây dựng như sau:

a.Bảng điểm thi đua:

Toàn bộ các hoạt động học tập, lao động sinh hoạt và rèn luyện của học

sinh trong nhà trường được cụ thể hóa bằng điểm thi đua theo thang điểm 100 dựa trên 10 nội dung sau : ( xin xem ở trang kế tiếp)

TT NỘI DUNG THI ĐUA ĐIỂM

1 Chuyên cần : Học sinh đi học đầy đủ, đúng giờ, vắng

2 Nề nếp tác phong : Thực hiện đúng các qui định về

áo quần, giày dép,bảng tên,HH Đoàn,ngồi đúng vị trí,nghiêm túc trong 15 phút đầu giờ

10đ

3 Vệ sinh trực nhật: Quét dọn lau chùi phòng học, đổ

rác đúng nơi qui định,giữ gìn vệ sinh sạch sẽ trong buổi học, tắt điện,quạt đúng theo thời gian qui định

10đ

4 Học bài và chuẩn bị bài trước khi đến lớp: Thực

hiện tốt về học bài cũ và chuẩn bị bài mới khi đến lớp 10đ

5 Thái độ học tập trên lớp: Nghiêm túc nghe giảng,

phát biểu xây dựng bài, thực hiện tốt qui chế kiểm tra 10đ

6 Hoạt động phong trào: Tham gia đầy đủ các hoạt

động do nhà trường, Đoàn , Hội tổ chức 10đ

7 Thực hiện các khoản đóng góp: Nộp đầy đủ các

khoản đóng góp do nhà trường, tổ chức Đoàn, Hội qui định

10đ

8 Hoạt động ngoại khóa, ngoài giờ lên lớp, lao động:

9 Hoạt động nhân đạo từ thiện v v : Học sinh tham gia

10 Đạo đức lối sống: Biết đoàn kết, thương yêu giúp đỡ

bạn bè, các em nhỏ, những người tàn tật; lễ phép với thầy cô giáo, những người lớn tuổi; đấu tranh chống mọi tệ nạn xã hội trong trường học, chấp hành đúng luật giao thông, bảo vệ và gìn giữ tài sản công

10đ

b.Các qui định về điểm thưởng (+) và điểm phạt (-)

*.Điểm thưởng:

1 Ban cán sự lớp ( lớp trưởng, các lớp phó, tổ trưởng, thủ quĩ, bí

thư, phó bí thư chi đoàn, đội cờ đỏ) : +5đ/1 người trong một học kỳ

2 Cá nhân tham gia các hoạt động do Nhà trường và các đoàn thể

Đoàn, Hội tổ chức, nếu đạt giải:

Giải nhất: +4đ/ 1 lần; Giải nhì: +3đ/1 lần; Các giải còn lại: +2đ/1 lần

3 Phát biểu xây dựng bài hoặc xung phong lên bảng giải bài tập,nếu

được giáo viên bộ môn cho từ 8 điểm trở lên: +2đ/1 lần

4 Nhặt được của rơi trả lại cho người mất: +5đ/ 1 lần

5 Tình nguyện tham gia hiến máu nhân đạo: +5đ/ 1 lần

* Điểm phạt:

1 Về chuyên cần: Vắng học không có lí do hoặc bỏ tiết : -5đ/1 lần

Vắng có giấy phép nhưng không có chữ ký của Ban giám hiệu hoặc giáo viên chủ nhiệm: -2đ/ 1 lần Đi học trễ: -3đ/1 lần

2 Về nề nếp tác phong: Áo quần, giày dép,bảng tên, Huy hiệu

Đoàn, đầu tóc không đúng qui định: -3đ/1 lần cho mỗi trường hợp Ngồi không đúng vị trí qui định của sơ đồ lớp : -3đ/ 1 lần Không nghiêm túc trong

15 phút đầu giờ: -3đ/1 lần Để xe đạp không đúng vị trí qui định: -3đ/1 lần

3 Về vệ sinh trực nhật: Bỏ trực nhật: -5đ/1 lần

Trực nhật chưa tốt: -3đ/ 1 lần Đổ rác không đúng nơi qui định: -5đ/1 lần Không tắt quạt, điện đúng theo thời gian qui định: -3đ/ 1 lần Ăn quà vặt làm ảnh hưởng đến vệ sinh môi trường của lớp: -5đ/ 1 lần

- Học sinh trực cờ đỏ nếu: Bỏ trực: -3đ/1 lần Đi trực trễ: -1đ/ 1 lần

4 Về học bài và chuẩn bị bài: Không học bài cũ( bị điểm 0) hoặc

không soạn bài theo yêu cầu của giáo viên bộ môn: -4đ/ 1 lần Học bài cũ chưa tốt (dưới 5 điểm), hoặc soạn bài chưa đạt yêu cầu: -2đ/ 1 lần

5 Về thái độ học tập trên lớp: Làm việc riêng, có ý coi thường bộ

môn đang học: -5đ/1 lần Không nghiêm túc trong giờ học hoặc kiểm tra:

- 3đ/ 1 lần

6 Về hoạt động phong trào: Không tham gia: -5đ/1 lần Có tham

gia nhưng thiếu nghiêm túc: -2đ/1/lần

7 Về các khoản đóng góp: Nộp trễ so với thời gian qui định của nhà trường cũng như của tổ chức Đoàn , Hội : -3đ/ 1 lần

8 Về lao động, hoạt động ngoại khóa ngoài giờ lên lớp: Vắng

không có lí do: -5đ/ 1 lần Vắng có giấy phép: -2đ/1/lần ( trừ các trường hợp đặc biệt có sự xin phép trực tiếp của phụ huynh với BGH hoặc với GVCN)

9 Về hoạt động nhân đạo, đền ơn đáp nghĩa, công tác xã hội từ thiện do các tổ chức đoàn thể trong nhà trường phát động: Nếu học sinh

không tham gia: -3đ/1 lần

10 Về đạo đức lối sống: Có hành vi thiếu tôn trọng thầy cô giáo,

những người lớn tuổi, phát ngôn thiếu văn hóa, thiếu ý thức trong việc đoàn kết xây dựng tập thể, gìn giữ và bảo vệ tài sản công nhưng chưa đến mức phải

ra Hội đồng kỉ luật: -7đ/ 1 lần

11 Các trường hợp khác: Cán bộ lớp không hoàn thành nhiệm vụ

được giao: -2đ/ 1 lần Học sinh không mời phụ huynh đi họp đầu năm, sơ kết học kỳ và cuối năm học: -3đ/1 lần

c Cách tính điểm thi đua trong học kỳ

- Điểm thi đua của cá nhân trong từng học kỳ sẽ bằng 100 cộng với điểm thưởng(điểm cộng) rồi trừ cho điểm phạt(điểm trừ)

Viết tắt: ĐCN = 100 + ĐT - ĐP

d Cách xếp loại hạnh kiểm

- Xếp loại hạnh kiểm cá nhân học sinh dựa trên cơ sở: lấy kết quả điểm thi đua từ cao xuống thấp theo số lượng tương ứng với chỉ tiêu khống chế xếp loại hạnh kiểm của Đoàn trường

+ Hạnh kiểm tốt: Học sinh có số điểm thi đua cao kèm theo điều kiện: trong 10 nội dung thi đua không có nội dung nào < 6 điểm

+ Hạnh kiểm khá: Không có nội dung thi đua nào < 4 điểm

+ Hạnh kiểm trung bình: Các trường hợp còn lại

chấm điểm thi đua cho từng thành viên ở tổ mình Bảng điểm thi đua cá nhân

và sổ theo dõi của tổ phải đúng theo mẫu hướng dẫn của giáo viên chủ nhiệm (xin xem ở phần phụ lục)

Trong tiết sinh hoạt chủ nhiệm hằng tuần, sau phần tổng kết đánh giá của lớp trưởng về tình học tập sinh hoạt trong tuần của lớp;giáo viên chủ nhiệm cho các tổ trưởng công bố kết quả thi đua trong tuần của các thành viên tổ mình trước tập thể lớp.Nếu có trường hợp nào sai sót, giáo viên cho các em chỉnh sửa ngay

Sau mỗi tháng học,giáo viên chủ nhiệm cho các tổ trưởng tiến hành tổng

kết và xếp loại thi đua của các cá nhân trong tổ theo vị trí từ cao xuống thấp.Những học sinh nào có số điểm thi đua quá thấp do mắc phải lỗi vi phạm quá nhiều, giáo viên chủ nhiệm có thể thông báo về cho phụ huynh biết để phối hợp cùng với giáo viên uốn nắn, nhắc nhở cho học sinh đó tiến bộ Kết

thúc học kỳ, dựa trên cơ sở bảng điểm thi đua của từng cá nhân học sinh, sổ theo dõi và bảng tổng hợp thi đua của các tổ trưởng, giáo viên chủ nhiệm cho

tập thể lớp tiến hành họp đánh giá xếp loại hạnh kiểm cho từng học sinh

VI KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU:

Sau hai năm triển khai thực hiện phương pháp này, bản thân tôi thấy mang lại những hiệu quả thiết thực sau:

- Giáo viên có thể đánh giá được một cách toàn diện các mặt hoạt động rèn luyện phẩm chất đạo đức của học sinh, nhờ vậy mà việc xếp loại hạnh kiểm từng học kỳ và cuối năm học được khách quan công bằng và chính xác

- Khắc phục được tình trạng lúng túng của giáo viên trong một số trường hợp phải phân định số lượng hạnh kiểm tốt, khá trong một nhóm học sinh theo tỉ lệ khống chế thi đua của Đoàn trường

- Tạo ra được không khí dân chủ thoải mái trong quá trình họp xét xếp loại hạnh kiểm của tập thể lớp Học sinh cũng thỏa mãn với mức độ hạnh kiểm của mình sau khi được xếp loại Đa số phụ huynh đều đồng tình, không

có thắc mắc gì về kết quả rèn luyện của con em mình trong các cuộc họp kết thúc học kỳ và cuối năm học

Mặt khác việc đánh giá xếp loại hạnh kiểm của học sinh theo phương pháp này về khách quan đã tạo ra hiệu ứng tích cực đối với nề nếp học tập, sinh hoạt của tập thể lớp Trước hết, nó tạo ra được tính tự giác, tự chủ và tự

quản của mỗi học sinh trong học tập, rèn luyện và tham gia lao động xã hội góp phần làm cho nề nếp sinh hoạt của lớp có nhiều chuyển biến tích cực Sau hai năm triển khai phương pháp này ở hai tập thể học sinh có đặc điểm khác

nhau; một thuộc ban A và một thuộc ban C nhưng kết quả mang lại đều giống nhau Mặc dù là lớp cuối cấp, giáo viên chủ nhiệm lại ít có thời gian nhiều trên lớp, nhưng tập thể học sinh vẫn duy trì tốt được nề nếp học tập sinh hoạt

từ đầu cho đến cuối năm học Số học sinh vi phạm về nội qui của nhà trường

so với những năm chưa thực hiện phương pháp này giảm đi rất đáng kể Tinh

thần thái độ học tập, rèn luyện của học sinh cũng có nhiều chuyển biến tích cực (học sinh không vì tập trung cho các môn thi tốt nghiệp và đại học mà có thái độ coi nhẹ hoặc xem thường các môn học khác, hoặc là chỉ lo mỗi một việc học tập sao cho điểm học lực được cao, còn như các phong trào hoạt động ngoại khóa ngoài giờ lên lớp hay hoạt động tập thể xã hội khác thì ít quan tâm đến) Nhờ vậy mà các hoạt động phong trào do Đoàn, Hội tổ chức cũng như công tác lao động, ngoại khóa, hoạt động hướng nghiệp ngoài giờ lên lớp, học sinh đều tham gia đầy đủ Hoạt động nhân đạo từ thiện cũng như các khoản đóng góp do Nhà trường qui định, học sinh đều tham gia thực hiện tích cực và kịp thời.Việc giữ gìn vệ sinh môi trường và bảo vệ tài sản công trong lớp học cũng được đảm bảo tốt Điểm số thi đua của lớp vào cuối năm học được xếp vào nhóm các tập thể có vị thứ cao Tỉ lệ học sinh đạt mức hạnh kiểm khá,tốt tăng lên đáng kể

VII KẾT LUẬN:

Phương pháp " Đánh giá xếp loại hạnh kiểm học sinh dựa vào bảng

chấm điểm thi đua " là xuất phát từ tình hình thực tiễn công tác chủ nhiệm lớp của giáo viên trong Nhà trường ở những năm qua Đó là làm sao để theo dõi nắm bắt được đầy đủ các biểu hiện về hành vi đạo đức của học sinh trên tất cả các mặt học tập, lao động, sinh hoạt tập thể, quan hệ xã hội v v trong khi thời gian bám lớp của giáo viên chủ nhiệm quá ít ỏi, đặc biệt là những giáo viên có

bộ môn dạy ít tiết; là làm sao có thể vừa đánh giá xếp loại đúng mức độ rèn luyện của học sinh, vừa đảm bảo không sai lệch với chỉ tiêu khống chế xếp

loại hạnh kiểm của Nhà trường Phương pháp này bên cạnh giải quyết được những vướng mắc băn khoăn của giáo viên chủ nhiệm về các vấn đề nói trên, mặt khác còn tạo ra được mối quan hệ hài hòa giữa giáo viên chủ nhiệm và tập thể học sinh trong quá trình làm việc Với phương pháp này giáo viên chủ nhiệm chủ yếu là người đóng vai trò hướng dẫn định hướng , còn tập thể học sinh là người giữ vai trò tự chủ, tự quản trong các hoạt động học tập và rèn luyện Vì vậy mặc dù giáo viên chủ nhiệm ít có thời gian đeo bám lớp và không cần nhắc nhở nhiều nhưng học sinh vẫn tự giác thực hiện tốt nhiệm vụ học tập và rèn luyện của mình Chính điều này đã tạo ra phong trào thi đua học tập tốt rèn luyện tốt trong học sinh, góp phần xây dựng môi trường học tập lành mạnh thân thiện, học sinh tích cực đúng theo tinh thần chỉ đạo của

Bộ giáo dục và Đào tạo

Tuy nhiên để phương pháp này thực sự có hiệu quả, trong quá trình thực hiện, giáo viên chủ nhiệm lớp cần phải quan tâm các vấn đề sau đây:

- Ngay từ đầu năm học, giáo viên phải tìm cách xây dựng cho mình một đội ngũ Ban cán sự lớp vững mạnh Giáo viên phải chọn lựa những học sinh giữ trọng trách từ cấp tổ trưởng trở lên là những học sinh có năng lực học tập tốt, có ý thức tổ chức kỉ luật cao, năng nổ nhiệt tình với công tác phong trào, được đông đảo các thành viên trong lớp tín nhiệm

- Việc tổng kết điểm số thi đua phải được tiến hành đều đặn trong các tuần và tháng của năm học thì mới phát huy được hiệu quả của phương pháp này.(Trên thực tế tôi nhận thấy một khi các tiết sinh hoạt chủ nhiệm hằng tuần không được tiến hành, thì việc tổng kết đánh giá thi đua sẽ gặp trục trặc ngay

và nề nếp thi đua của lớp khó tránh khỏi việc đi xuống)

- Cuối cùng giáo viên chủ nhiệm cần phải có sự phối hợp chặt chẽ với giáo viên bộ môn, các tổ chức Đoàn, Hội trong Nhà trường và đặc biệt là với phụ huynh học sinh thì việc triển khai phương pháp này mới mang lại hiệu quả cao

VIII ĐỀ NGHỊ:

Phương pháp" Đánh giá xếp loại hạnh kiểm học sinh dựa trên bảng chấm điểm thi đua" là kết quả tìm tòi đúc kết kinh nghiệm của bản thân tôi sau nhiều năm làm công tác chủ nhiệm lớp Nó chỉ mới được triển khai qua hai năm học 2008-2009 và 2009-2010 ở hai tập thể lớp cuối cấp, do đó không thể tránh khỏi sự thiếu sót hạn chế Vậy kính mong quý đồng nghiệp và HĐKH các cấp xem xét đánh giá bổ sung để việc triển khai đề tài này có thể được nhân rộng và mang lại kết quả tốt, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục hạnh kiểm cho học sinh trong Nhà trường THPT hiện nay

Xin trân trọng cảm ơn!

Quế Sơn, tháng 4, năm 2010.

Người viết

Hoàng Xuân Tiến

X TÀI LIỆU THAM KHẢO:

- Quy chế đánh giá xếp loại học sinh trung học cơ sở và học sinh trung học phổ thông ( theo quyết định số 40 ngày 5 tháng 10 năm 2006 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo)

- Nội qui học sinh của trường THPT Quế Sơn

- Quy chế thi đua của Đoàn trường THPT Quế Sơn

XI MỤC LỤC:

I.ĐỀ TÀI:

VẬN DỤNG THƠ CA CÁCH MẠNG ĐỂ LÀM PHONG PHÚ THÊM MỘT SỐ BÀI GIẢNG LỊCH SỬ DÂN TỘC

( Giai đoạn từ năm 1919 đến năm 1946 ) II.ĐẶT VẤN ĐỀ:

Trong quá trình giảng dạy lịch sử ở trường THPT,bên cạnh những kiến thức của bộ môn, giáo viên cần sự hỗ trợ đắc lực về tri thức của các môn học khác như: văn học, âm nhạc, hội họa, vv Trong đó tri thức văn học có vai trò

hỗ trợ rất cần thiết cho giáo viên trong quá trình thực hiện thành công bài giảng lịch sử Bởi trong lịch sử nói chung và lịch sử nước ta nói riêng, giữa lịch sử và văn học có mối quan hệ mật thiết gắn bó Nhiều tác phẩm văn học phản ánh lịch sử rất cụ thể và sâu sắc C Mác và P Ăng-ghen đã nhiều lần nêu lên ý nghĩa nhận thức của bộ tiểu thuyết " Tấn trò đời " của Ban-dắc

Theo ý các ông thì đây là bộ bách khoa toàn thư về xã hội Pháp trong nửa đầu thế kỉ XIX P.Ăng-ghen viết: " Ban-dắc trong "Tấn trò đời" của mình đã trình bày cho chúng ta một câu chuyện hiện thực tuyệt đẹp về xã hội Pháp khi ông

mô tả lại dưới hình thức một loại biên niên kí, theo sát từng năm một, từ năm

1816 đến năm 1848 - áp lực ngày càng tăng của giai cấp tư sản đang lên đối với xã hội quí tộc Ban-dắc đã xây dựng câu chuyện về xã hội Pháp thành một bức tranh đồ sộ và nhờ đó mà ngay về phương diện chi tiết, tôi cũng biết được nhiều hơn là qua công trình nghiên cứu của tất cả các nhà chuyên môn-

sử gia, nhà triết học, nhà thống kê-của thời ấy cộng lại"

Trong lịch sử Việt Nam cũng có nhiều tác phẩm văn học có giá trị như một tư liệu lịch sử, điển hình như bài " Nam quốc sơn hà" của Lý Thường Kiệt, "Hịch tướng sĩ" của Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn, "Đại cáo bình Ngô" của Nguyễn Trãi, "Tuyên ngôn độc lập" của Hồ Chủ Tịch vv.Các tác phẩm văn học đó góp phần làm sáng tỏ các sự kiện lịch sử, giúp cho chúng ta hiểu sâu sắc hơn bản chất của từng thời kì lịch sử đã qua

Lịch sử là những gì thuộc về quá khứ Văn thơ của các thời đại đã qua

là tư tưởng, là tình cảm, là niềm vui,là nỗi buồn,là sự yêu thương, là sự căm hận là những gì thuộc về con người trong quá khứ Thơ văn để lại cho chúng ta cách nhìn,cách nghĩ, tiếng nói của quá khứ

Vì vậy trong quá trình giảng dạy lịch sử nhất là phần lịch sử dân tộc, giáo viên không thể không cần đến các tri thức của văn học Việc sử dụng có hiệu quả nguồn tri thức này không những góp phần làm cho bài giảng thêm phong phú, sinh động mà còn có tác dụng nâng cao hiệu quả giáo dục về nhận thức ,tình cảm tư tưởng cho học sinh Trong khuôn khổ của đề tài, tôi xin được trình bày một khía cạnh nhỏ của việc vận dụng tư liệu văn học vào bài

mạng để làm phong phú thêm một số bài giảng lịch sử dân tộc giai đoạn từ năm 1919 đến năm 1946

III.CƠ SỞ LÍ LUẬN:

Tư liệu văn học nói chung và thơ ca cách mạng nói riêng rất cần thiết cho các bài giảng lịch sử dân tộc, bởi nhận thức lịch sử phải là sự kết hợp bổ sung sâu sắc giữa cảm thụ và tư duy lí trí, giữa nhận thức cảm tính và nhận thức lí tính Nhiều khi chỉ bằng sự giảng giải phân tích có tính chất lí luận, giáo viên khó có thể giúp học sinh hiểu được đầy đủ một vấn đề hay một sự kiện lịch sử, trong trường hợp này rất cần sự hỗ trợ của tư liệu văn học

Giai đoạn lịch sử dân tộc từ năm 1919 đến năm 1946 là giai đoạn đấu tranh chống đế quốc và phong kiến tay sai để giành lại nền độc lập dân tộc và quyền tự do dân chủ cho nhân dân do Đảng cộng sản Việt Nam trực tiếp lãnh đạo Phần lớn các nhà văn nhà thơ yêu nước trong giai đoạn này là những chiến sĩ cách mạng tiên phong, là những nhân chứng của lịch sử.Vì vậy những tác phẩm thơ văn do họ sáng tạo ra là tấm gương phản chiếu trung thành cuộc đấu tranh sinh tử của nhân dân Việt Nam trên chặng đường đấu tranh đầy gian khổ chông gai để đi tới chiến thắng Do đó việc vận dụng các tác phẩm hoặc đoạn trích thơ ca cách mạng trong giai đoạn này vào bài giảng lịch sử chẳng những làm phong phú sinh động cho bài giảng mà còn giúp cho học sinh nhận thức đúng bản chất của các sự kiện lịch sử, cảm thụ được cái hay cái đẹp của lịch sử,từ đó mang lại hiệu quả giáo dục và giáo dưỡng của bộ môn cao hơn

IV.CƠ SỞ THỰC TIỄN:

Là một giáo viên lịch sử, trong quá trình giảng dạy lịch sử dân tộc nhất

là giai đoạn lịch sử đấu tranh cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam, bản thân tôi nhận thấy dung lượng kiến thức cần truyền đạt cho người học rất lớn, trong đó có nhiều sự kiện, hiện tượng lịch sử mà học sinh cần phải biết, phải hiểu, phải nhớ Tuy nhiên nếu chỉ bằng cách trình bày lí giải một cách đơn thuần thì bài giảng dễ bị khô cứng và học sinh cũng khó nắm bắt được các vấn đề lịch sử Ngược lại nếu giáo viên biết lồng ghép các

tư liệu thơ ca phản ánh các sự kiện, hiện tượng lịch sử nói trên với việc trình bày phân tích thì bài giảng sẽ phong phú sinh động hơn, đồng thời giúp cho học sinh có thái độ nhìn nhận và đánh giá đúng hơn những vấn đề lịch sử trong bài học

V.NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:

Trong giai đoạn lịch sử dân tộc từ năm 1919 đế năm 1946, có nhiều sự kiện, hiện tượng lịch sử mà giáo viên có thể dùng thơ ca cách mạng minh họa

để cho học sinh có thể hiểu sâu sắc thêm Sau đây tôi xin bày một số trường hợp tiêu biểu:

Trong bài 12 - Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt Nam từ năm 1919 đến năm 1925:

Ở mục " Những chuyển biến mới về kinh tế và giai cấp xã hội ở Việt Nam" khi giảng về tình cảnh của giai cấp nông dân Việt Nam, để học sinh hiểu rõ hơn nông dân chính là nạn nhân trong cuộc khai thác lần hai của thực dân Pháp như: bị tước đoạt ruộng đất, chịu sưu cao thuế nặng và chế độ lao dịch nặng nề, đời sống bị bần cùng không có lối thoát, giáo viên có thể đọc cho học sinh nghe đoạn thơ sau:

Rày sưu, mai thuế trưng cầu Cầm con, cầm vợ, bán trâu, bán bò Rượu ta nấu nó cho rượu lậu Muối ta làm nó bảo muối gian Ngày thêm những kẻ tham tàn Cảnh binh hiếp chúng, phu đàng hiếp dân

( Bài ca cách mạng )

Khi giảng về giai cấp công nhân Việt Nam, để cho học sinh thấy được giai cấp công nhân Việt Nam có nguồn gốc xuất thân từ nông dân và khi trở thành công nhân họ lại bị đế quốc thực dân áp bức, bóc lột nặng nề, giáo viên

có thể minh họa cho học sinh hiểu qua một số câu thơ sau:

Cha trốn ra Hòn Gai cuốc mỏ Anh chạy vào đất đỏ làm phu Bán thân đổi lấy đồng xu

Thịt xương vùi gốc cao su mấy tầng

( Tố Hữu-" Ba mươi năm đời ta có Đảng")

Trong mục" Hoạt động của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh và một số người Việt Nam sống ở nước ngoài , khi giảng về tiếng bom Sa Diện, sau khi trình bày ngắn gọn diễn biến của sự kiện này, để giáo dục cho học sinh về sự

hi sinh anh dũng quên mình của liệt sĩ Phạm Hồng Thái, giáo viên có thể đọc cho học sinh nghe những câu thơ của Tố Hữu ca ngợi về cái chết của anh:

Sống chết được như anh Thù giặc thương nước mình Sống làm quả bom nổ Chết như dòng nước xanh Trong mục " Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc từ năm 1919 đến năm

1925 ", để lí giải cho học sinh hiểu sâu sắc hơn sự kiện Người đọc được bản

của V.I.Lê nin vào tháng 6 năm 1920 và tác động của bản Sơ khảo này đối với Người trong việc quyết định lựa chọn con đường cứu nước theo đường lối Cách mạng vô sản, giáo viên có thể đọc cho học sinh nghe một đoạn thơ trích trong bài" Người đi tìm hình của nước " của nhà thơ Chế Lan Viên:

Luận cương đến với Bác Hồ và Người đã khóc

Lệ Bác Hồ rơi trên chữ Lê nin Bốn bức tường im nghe Bác lật từng trang sách gấp Tưởng bên ngoài đất nước đợi mong tin

Bác reo lên một mình như nói cùng dân tộc Hạnh phúc là đây! Cơm áo đây rồi!

Hình của Đảng lồng trong hình của nước Phút khóc đầu tiên là phút Bác Hồ cười

Sau khi đọc đoạn thơ trên, giáo viên lí giải thêm: Chính bản Sơ khảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của V.I.Lê nin đã giúp cho Nguyễn Ái Quốc nhận ra được chân lí cứu nước đúng đắn mà mình đã bôn ba tìm kiếm, đó là con đường cứu nước theo khuynh hướng Cách mạng vô sản đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản- một chính đảng tiên phong của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Chính vì lẽ đó

mà tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XVIII của Đảng Xã hội Pháp họp tại thành phố Tua vào tháng 12 năm 1920 Người đã nhanh chóng bỏ phiếu gia nhập Quốc tế cộng sản và tham gia sáng lập ra Đảng cộng sản Pháp

Trong bài 14 - Phong trào cách mạng 1930-1935:

Ở mục " Việt Nam trong những năm 1929-1933 ", để cho học sinh hình dung được bức tranh của làng quê Việt Nam tiêu điều, xơ xác bởi hậu quả của cuộc khủng hoảng kinh tế 1929-1933 và đời sống của các tầng lớp nhân dân, nhất là nông dân vô cùng khổ cực điêu đứng bởi chính sách sưu cao thuế nặng

và chính sách khủng bố trắng của đế quốc Pháp, giáo viên có thể đọc cho học sinh nghe một số câu thơ của nhà thơ Tố Hữu:

Ôi ! Nhớ những năm nào thuở trước Xóm làng ta xơ xác héo hon

Nửa đêm thuế thúc trống dồn Sân đình máu chảy, đường thôn lính đầy

Ở mục " Phong trào cách mạng 19301931 với đỉnh cao xô viết Nghệ Tĩnh ", để học sinh hiểu rõ hơn tính chất quyết liệt trong phong trào đấu tranh cách mạng của quần chúng nhân dân ở hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh, giáo viên có thể kết hợp việc dùng lược đồ trình bày với việc lồng ghép đoạn thơ phản ánh diễn biến của phong trào cách mạng như sau:

Kìa Bến Thủy đứng đầu dậy trước